VẤN đề tôn GIÁO TRONG THỜI kì QUÁ độ lên

Việt nam là một quốc gia có nhiều hình thức tín ngưỡng,tôn giáo khác nhau và đang có chiều hướng phát triển trên phạm vi cả nước.Vì vậy để tiếnhành thắng lợi công cuộc đổi mới ở nước ta

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ

VẤN ĐỀ TÔN GIÁO TRONG THỜI KÌ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI.

MÃ MÔN HỌC & MÃ LỚP: LLCT120405E_08CLC NHÓM THỰC HIỆN: Hoa Anh Đào Thứ 4 - tiết: 1-2 GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: ThS Trần Ngọc Chung

Tp Hồ Chí Minh, tháng năm 20

DANH SÁCH NHÓM THAM GIA VIẾT TIỂU LUẬN

HỌC KÌ II , NĂM HỌC: 2021-2022

Nhóm Hoa Anh Đào Thứ 4 tiết 01, 02

Tên đề tài: Vấn đề tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Liên hệ thực tiễn.

VIÊN

MÃ SỐ SINH VIÊN

TỶ LỆ % HOÀN THÀNH

SĐT

1 100 %

2 100 %

3 100 %

4 100 %

5 100 %

6 100 %

7 100 %

Ghi chú: Tỷ lệ % = 100% Nhận xét của giáo viên:

Ngày tháng năm

Giáo viên chấm điểm

MỤC LỤ

MỞ ĐẦU 1

1 Đặt vấn đề 1

2 Mục tiêu đề tài: 1

NỘI DUNG 2

CHƯƠNG 1: QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ TÔN GIÁO 2

1.1 Khái niệm tôn giáo 2

1.2 Bản chất của tôn giáo 2

1.3 Nguồn gốc của tôn giáo 4

1.4 Tính chất của tôn giáo 5

CHƯƠNG 2: NGUYÊN TẮC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TÔN GIÁO THEO QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN 8

2.1 Vấn đề tôn giáo trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội 8

2.2 Các quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo 10

CHƯƠNG 3: LIÊN HỆ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ TÔN GIÁO 12

3.1 Về vấn đề tôn giáo trong văn kiện của Đảng cộng sản Việt Nam 12

3.2 Một số quan điểm khác về vấn đề tôn giáo Bàn luận câu nói: “Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân” 16

KẾT LUẬN 20

1 Kết luận đề tài 20

2 Nhận xét và đánh giá 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

PHỤ LỤC – BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ TRONG NHÓM

Nội dung thực hiện Sinh viên thực hiện Nhóm tự đánh giá mức

độ hoàn thành (Tốt / Khá / Kém) PHẦN MỞ ĐẦU

Nội dung 1: Lý do chọn đề

tài, mục tiêu và phương pháp

nghiên cứu

Nội dung 2: Chỉnh sửa word

Tăng Thị Thùy Linh

Hà Thị Thu HuyềnNguyễn Chí Thành

Tốt

PHẦN KIẾN THỨC CƠ BẢN

Nội dung 1: Quan điểm của

chủ nghĩa Mác – Lenin về tôn

giáo

Nội dung 2: Nguyên tác giải

quyết vấn đề tôn giáo theo

quan điểm của chủ nghĩa Mác

– Lenin

Huỳnh Thị Tuyết MinhPhạm Đức Mạnh

Tốt

Nội dung 3: Nội dung lý luận

chung về vấn đề tôn giáo

Nguyễn Tấn DuyNguyễn Chí Thành

Tốt

PHẦN KẾT LUẬN

MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề

Vấn đề tôn giáo từ lâu đã là một vấn đề nhạy cảm không chỉ đối với Việt Nam màcòn với nhiều nước trên thế giới Vì thế luôn cần có những hiểu biết thấu đáo trước khigiải quyết các vấn đề này Vấn đề tôn giáo đã từng bị chủ nghĩa đế quốc tìm cách lợi dụngphục vụ cho âm mưu xâm lược và chống phá cách mạng ở Việt Nam nói riêng và cácnước xã hội chủ nghĩa nói chung Chúng sử dụng tôn giáo như là một chiêu bài trong âmmưu diễn biến hòa bình hòng chống phá sự nghiệp xây dựng Chủ Nghĩa Xã Hội ở ViệtNam cũng như các nước khác Việt nam là một quốc gia có nhiều hình thức tín ngưỡng,tôn giáo khác nhau và đang có chiều hướng phát triển trên phạm vi cả nước.Vì vậy để tiếnhành thắng lợi công cuộc đổi mới ở nước ta , trước hết đòi hỏi Đảng và nhà nước ta cầnphải có cái nhìn đúng đắn những vấn đề lí luận và thực tiễn về vấn đề tôn giáo cũng như

có những chính sách về tôn giáo một cách phù hợp và linh hoạt trong tình hình hiện nay

Đó cũng là lý do chúng em quyết định chọn đề tài “ Vấn đề tôn giáo trong thời kìquá độ ở Việt Nam " làm để tài nghiên cứu, để trước hết mỗi thành viên trong nhóm sẽ cónhững hiểu biết nhất định về các tôn giáo ở Việt Nam Đồng thời xác định rõ cách nhìnnhận, lựa chọn tín ngưỡng góp phần vào sự phát triển chung.ủa xã hội

2 Mục tiêu đề tài:

Tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội ra đời và biến đổi theo sự biến động củahoàn cảnh lịch sử xã hội Cũng từ đó, chúng ta còn biết một cách khái quát rằng, tôn giáocòn tồn tại trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Vậy, trong quá trình xây dựng đó,tôn giáo còn tồn tại là do những nguyên nhân cụ thể gì?

Mặt khác, ở nước ta hiện nay tôn giáo đang có xu hướng phát triển, trước tìnhhình đó, để góp phần đẩy mạnh công cuộc đổi mới đất nước, cần phải thực hiện tốt cácchủ trương, chính sách của Đảng về vấn đề tôn giáo như thế nào? Trên đây chính lànhững mục đích mà nhóm chúng em muốn hướng tới khi nghiên cứu đề tài: “ Vấn để tôngiáo trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam ”

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ TÔN GIÁO

Chủ nghĩa Mác – Lênin coi tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội duy tâm và cónhiều hạn chế nhưng chủ nghĩa Mác – Lênin cũng thừa nhận tính chất vai trò của tôngiáo, thừa nhận tôn giáo còn tồn tại lâu dài, tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng và không tínngưỡng của nhân dân Để giải quyết vấn đề tôn giáo cần một thời gian dài, gắn liền vớiquá trình vận động cách mạng, cải biến xã hội và nâng cao nhận thức quần chúng

Tín ngưỡng, tôn giáo là những vấn đề nhạy cảm và phức tạp Do đó, những vấn đềnảy sinh từ tôn giáo cần phải được xem xét, giải quyết hết sức thận trọng, cụ thể và chuẩnxác, có tính nguyên tắc với những phương thức linh hoạt theo quan điểm của chủ ngnĩaMác - Lênin

1.1 Khái niệm tôn giáo

Tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội phản ánh hoang đường và hư ảo hiệnthực khách quan Qua sự phản ánh của tôn giáo mọi sức mạnh tự phát của tự nhiên và xãhội đều trở thành thần bí

Tôn giáo là sản phẩm của con người, gắn với những điều kiện lịch sử tự nhiên

và lịch sử xã hội xác định Do đó xét về mặt bản chất, tôn giáo là một hiện tượng xã hộiphản ánh sự bất lực, bế tắc của con người trước tự nhiên và xã hội ở một mức độ nhấtđịnh tôn giáo có vai trò tích cực trong văn hoá, đạo đức xã hội như: đoàn kết, hướngthiện, quan tâm đến con người… Tôn giáo là niềm an ủi, chỗ dựa tinh thần của quần

Về phương diện thế giới quan, thế giới quan tôn giáo là duy tâm, hoàn toàn đốilập với hệ tư tưởng và thế giới quan Mác - Lênin khoa học và cách mạng Sự khác nhaugiữa chủ nghĩa xã hội hiện thực và thiên đường mà các tôn giáo thường hướng tới là ởchỗ trong quan niệm tôn giáo thiên đường không phải là hiện thực mà là ở thế giới bênkia Còn những người cộng sản chủ trương và hướng con người vào xã hội văn minh,hành phúc ngay ở thế giới hiện thực, do mọi người xây dựng và vì mọi người

1.2 Bản chất của tôn giáo

Chủ nghĩa Mác - Lênin coi tín ngưỡng, tôn giáo là một hình thái ý thức xã hộiphản ánh một cách hoang đường, hư ảo hiện thực khách quan Qua hình thức phản ánhcủa tôn giáo, những sức mạnh tự phát trong tự nhiên và xã hội đều trở thành thần bí C.Mác và Ph Ăngghen còn cho rằng, tôn giáo là một hiện tượng xã hội, văn hóa, lịch sử;một lực lượng xã hội trần thế Giữa tín ngưỡng và tôn giáo có sự khác nhau, song lại cóquan hệ chặt chẽ mà ranh giới để phân biệt chúng chỉ là tương đối Tín ngưỡng là mộtkhái niệm rộng hơn tôn giáo ở đây chúng ta chỉ đề cập một dạng tín ngưỡng - đó là tínngưỡng tôn giáo (gọi tắt là tôn giáo)

Tín ngưỡng là niềm tin và sự ngưỡng mộ của con người vào một hiện tượng, mộtlực lượng siêu nhiên, tôn sùng vào một điều gì đó pha chút thần bí, hư ảo, vô hình tácđộng mạnh đến tâm linh con người, trong đó bao hàm cả niềm tin tôn giáo Còn tôngiáo thường được hiểu là một hiện tượng xã hội bao gồm có ý thức tôn giáo lấy niềm tintôn giáo làm cơ sở, hành vi và các tổ chức hoạt động tín ngưỡng tôn giáo - nghĩa là, tôngiáo thường có giáo lý, giáo luật, lễ nghi và các tổ chức giáo hội Mê tín dị đoan là mộthiện tượng xã hội tiêu cực đã xuất hiện từ lâu và vẫn tồn tại ở thời đại chúng ta Trênthực tế, mê tín dị đoan thường xen vào các hình thức sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo Việc xác định hiện tượng mê tín dị đoan chủ yếu dựa vào biểu hiện và hậu quả tiêu cựccủa nó Mê tín dị đoan là niềm tin cuồng vọng của con người vào các lực lượng siêunhiên đến mức độ mê muội với những hành vi cực đoan, thái quá, phi nhân tính, phảnvăn hóa của một số người gọi chung là cuồng tín Hiện tượng mê tín dị đoan thường gắnchặt và lợi dụng các hình thức sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo để hành nghề Vì vậy,cùng với việc tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân thìchúng ta phải loại bỏ dần mê tín dị đoan nhằm làm lành mạnh hoá đời sống tinh thần xãhội

Tôn giáo là sản phẩm của con người, gắn với những điều kiện lịch sử tự nhiên vàlịch sử xã hội xác định Do đó, xét về mặt bản chất, tôn giáo là một hiện tượng xã hộiphản ánh sự bất lực, bế tắc của con người trước tự nhiên và xã hội Tuy nhiên, tôn giáocũng chứa đựng một số giá trị văn hoá, phù hợp với đạo đức, đạo lý của xã hội Về

phương diện thế giới quan, thế giới quan duy vật mácxít và thế giới quan tôn giáo là đốilập nhau Tuy vậy, trong thực tiễn, những người cộng sản có lập trường mácxít khôngbao giờ có thái độ xem thường hoặc trấn áp những nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo hợppháp của nhân dân Ngược lại, chủ nghĩa Mác-Lênin và những người cộng sản, chế độ

xã hội chủ nghĩa luôn tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng của nhândân

Sự khác nhau giữa chủ nghĩa xã hội hiện thực và "thiên đường" mà các tôn giáothường hướng tới là ở chỗ trong quan niệm tôn giáo, "thiên đường" không phải là hiệnthực xã hội mà là ở "thế giới bên kia", trên "thượng giới" (tức là cái hư ảo) Còn nhữngngười cộng sản chủ trương và hướng con người vào xã hội văn minh, hạnh phúc ngay ởthế giới hiện thực, do mọi người xây dựng và vì mọi người

1.3 Nguồn gốc của tôn giáo

Tôn giáo xuất hiện rất sớm trong lịch sử xã hội loài người, hoàn thiện và biến đổicùng với sự phát triển của các quan hệ kinh tế, chính trị, xã hội Sự xuất hiện và biến đổi

đó gắn liền với các nguồn gốc sau:

- Nguồn gốc kinh tế - xã hội của tôn giáo.Trong xã hội cộng sản nguyên thuỷ, do

trình độ lực lượng sản xuất thấp kém, con người cảm thấy yếu đuối và bất lực trước thiênnhiên rộng lớn và bí ẩn, vì vậy, họ đã gán chotự nhiên những sức mạnh, quyền lực to lớn,thần thánh hoá những sức mạnh đó Đó là hình thức tồn tại đầu tiên của tôn giáo.Khi xã hội xuất hiện những giai cấp đối kháng, bên cạnh cảm giác yếu đuối trước sứcmạnh của tự nhiên, con người lại cảm thấy bất lực trước những sức mạnh tự phát hoặccủa thế lực nào đó của xã hội Không giải thích được nguồn gốc của sự phân hoá giai cấp

và áp bức bóc lột, tội ác, v.v., và của những yếu tố ngẫu nhiên, may rủi, con người thườnghướng niềm tin ảo tưởng vào "thế giới bên kia" dưới hình thức các tôn giáo.Như vậy, sự yếu kém của trình độ phát triển lực lượng sản xuất, sự bần cùng về kinh tế,

áp bức về chính trị, thất vọng, bất lực trước những bất công xã hội là nguồn gốc sâu xacủa tôn giáo

- Nguồn gốc nhận thức của tôn giáo Các nhà duy vật trước C Mác thường nhấn mạnh về

nguồn gốc nhận thức của tôn giáo Còn các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, lại

quan tâm trước hết đến nguồn gốc kinh tế - xã hội của tôn giáo Tuy nhiên, chủ nghĩaMác-Lênin không phủ nhận nguồn gốc nhận thức của tôn giáo mà còn làm sáng tỏ mộtcách có cơ sở khoa học nguồn gốc đó Ở một giai đoạn lịch sử nhất định, nhận thức củacon người về tự nhiên, xã hội và bản thân mình là có giới hạn Khoa học có nhiệm vụtừng bước khám phá những điều chưa biết Song, khoảng cách giữa biết và chưa biết luônluôn tồn tại; điều gì mà khoa học chưa giải thích được thì điều đó dễ bị tôn giáo thay thế.

Sự xuất hiện và tồn tại của tôn giáo còn gắn liền với đặc điểm nhận thức của con người.Con người ngày càng nhận thức đầy đủ hơn, sâu sắc hơn thế giới khách quan, khái quáthoá thành các khái niệm, phạm trù, quy luật Nhưng càng khái quát hoá, trừu tượng hoáđến mức hư ảo thì sự vật, hiện tượng được con người nhận thức càng có khả năng xa rờihiện thực và dễ phản ánh sai lệch hiện thực Sự nhận thức bị tuyệt đối hoá, cường điệuhoá của chủ thể nhận thức sẽ dẫn đến thiếu khách quan, mất dần cơ sở hiện thực, dễ rơivào ảo tưởng, thần thánh hoá đối tượng

- Nguồn gốc tâm lý của tôn giáo Các nhà duy vật cổ đại thường đưa ra luận điểm

"sự sợ hãi sinh ra thần linh" V.I Lênin tán thành và phân tích thêm: sợ hãi trước thế lực

mù quáng của tư bản , sự phá sản "đột ngột", "bất ngờ", "ngẫu nhiên", làm họ bị diệtvong , dồn họ vào cảnh chết đói, đó chính là nguồn gốc sâu xa của tôn giáo hiện đại Ngoài sự sợ hãi trước sức mạnh của tự nhiên và xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo làm nảysinh những tình cảm như lòng biết ơn, sự kính trọng, tình yêu trong quan hệ giữa conngười với tự nhiên và con người với con người Đó là những giá trị tích cực của tín

Tín ngưỡng, tôn giáo đã đáp ứng nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, gópphần bù đắp những hụt hẫng trong cuộc sống, nỗi trống vắng trong tâm hồn, an ủi, vỗ về,xoa dịu cho các số phận lúc sa cơ lỡ vận Vì thế, dù chỉ là hạnh phúc hư ảo, nhưng nhiềungười vẫn tin, vẫn bám víu vào C Mác đã nói, tôn giáo là trái tim của thế giới không cótrái tim, cũng giống như nó là tinh thần của trạng thái xã hội không có tinh thần

1.4 Tính chất của tôn giáo

1.4.1.Tính lịch sử của tôn giáo

Con người sáng tạo ra tôn giáo Mặc dù tôn giáo còn tồn tại lâu dài, nhưng nó chỉ làmột phạm trù lịch sử Tôn giáo không phải xuất hiện cùng với sự xuất hiện của con người.Tôn giáo chỉ xuất hiện khi khả năng tư duy trừu tượng của con người đạt tới một mức độnhất định Tôn giáo là sản phẩm của lịch sử Trong từng thời kỳ của lịch sử, tôn giáo có

sự biến đổi cho phù hợp với kết cấu chính trị và xã hội của thời đại đó Thời đại thay đổi,tôn giáo cũng có sự thay đổi, điều chỉnh theo Đến một giai đoạn lịch sử, khi những nguồngốc sản sinh ra tôn giáo bị loại bỏ, khoa học và giáo dục giúp cho đại đa số quần chúngnhân dân nhận thức được bản chất các hiện tượng tự nhiên và xã hội thì tôn giáo sẽ dầndần mất đi vị trí của nó trong đời sống xã hội và cả trong nhận thức, niềm tin của mỗi conngười Đương nhiên, để đi đến trình độ đó sẽ còn là một quá trình phát triển rất lâu dàicủa xã hội loài người

1.4.2 Tính quần chúng của tôn giáo

Tính quần chúng của tôn giáo không chỉ biểu hiện ở số lượng tín đồ các tôn giáo.Hiện nay tín đồ của các tôn giáo chiếm tỷ lệ khá cao trong dân số thế giới (nếu chỉ tínhcác tôngiáo lớn, đã có tới từ 1/3 đến 1/2 dân số thế giới chịu ảnh hưởng của tôn giáo) Mặtkhác,tính quần chúng của tôn giáo còn thể hiện ở chỗ các tôn giáo là nơi sinh hoạt vănhóa,tinh thần của một số bộ phận quần chúng nhân dân lao động Dù tôn giáo hướngconngười niềm tin vào hạnh phúc hư ảo của thế giới bên kia, song nó luôn luôn phảnánhkhát vọng của những người bị áp bức về một xã hội tự do, bình đẳng, bác ái Bởi vì,tôngiáo thường có tính nhân văn, nhân đạo và hướng thiện Vì vậy, còn nhiều người ởtrong các tầng lớp khác nhau của xã hội tin theo

1.4.3 Tính chính trị của tôn giáo

Trong xã hội không có giai cấp, tôn giáo chưa mang tính chính trị Tính chất chínhtrị của tôn giáo chỉ xuất hiện khi xã hội đã phân chia giai cấp, có sự khác biệt về lợi ích,các giai cấp thống trị đã lợi dụng tôn giáo để phục vụ lợi ích của mình Những cuộc chiếntranh tôn giáo trong lịch sử và hiện tại, như các cuộc thập tự chinh thời trung cổ ở châu

Âu hay xung đột tôn giáo ở bán đảo Ban Căng, ở Pakixtan, ấn Độ, Angiêri, Bắc Ailen,Bắc Capcadơ (thuộc Nga) đều xuất phát từ những ý đồ của những thế lực khác nhau

trong xã hội, lợi dụng tôn giáo để thực hiện mục tiêu chính trị của mình Trong nội bộ cáctôn giáo, cuộc đấu tranh giữa các dòng, hệ, phái nhiều khi cũng mang tính chính trị.Trong những cuộc đấu tranh ý thức hệ, thì tôn giáo thường là một bộ phận của đấu tranhgiai cấp.

Ngày nay, tôn giáo đang có chiều hướng phát triển, đa dạng, phức tạp không chỉ thểhiện tính tự phát trong nhân dân, mỗi địa phương, mỗi quốc gia mà còn có tổ chức ngàycàng chặt chẽ, rộng lớn ngoài phạm vi địa phương, quốc gia - đó là nhiều tổ chức quốc tếcủa các tôn giáo với vai trò, thế lực không nhỏ trên toàn cầu và với những trang bị hiệnđại tác động không chỉ trong lĩnh vực tư tưởng, tâm lý mà cả trong chính trị, kinh tế,văn hóa, xã hội Vì vậy, cần nhận rõ rằng: đa số quần chúng tín đồ đến với tôn giáo nhằmthoả mãn nhu cầu tinh thần; song, trên thực tế, tôn giáo đã và đang bị các thế lực chính trị

- xã hội lợi dụng cho thực hiện mục đích ngoài tôn giáo của họ

CHƯƠNG 2: NGUYÊN TẮC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TÔN GIÁO THEO QUAN

ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN 2.1 Vấn đề tôn giáo trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội

Trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và trong xã hội xã hội chủ nghĩa, tôngiáo vẫn còn tồn tại Điều đó có nhiều nguyên nhân, trong đó có các nguyên nhân chủ yếusau:

2.1.1 Nguyên nhân nhận thức

Trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và trong xã hội xã hội chủ nghĩa vẫn cònnhiều hiện tượng tự nhiên, xã hội và của con người mà khoa học chưa lý giải được, trongkhi đó trình độ dân trí lại vẫn chưa thực sự được nâng cao Do đó, trước những sức mạnh

tự phát của giới tự nhiên và xã hội mà con người vẫn chưa thể nhận thức và chế ngự được

đã khiến cho một bộ phận nhân dân đi tìm sự an ủi, che chở và lý giải chúng từ sức mạnhcủa thần linh

2.1.2 Nguyên nhân kinh tế

Trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, nền kinh tế vẫn còn tồn tại nhiều thànhphần kinh tế với những lợi ích khác nhau của các giai cấp, tầng lớp xã hội Trong đời sốnghiện thực, sự bất bình đẳng về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội vẫn còn diễn ra, sự cáchbiệt khá lớn về đời sống vật chất, tinh thần giữa các nhóm dân cư còn tồn tại phổ biến Do

đó, những yếu tố may rủi, ngẫu nhiên vẫn tác động mạnh mẽ đến con người, làm cho conngười dễ trở nên thụ động với tư tưởng nhờ cậy, cầu mong vào những lực lượng siêunhiên

2.1.3 Nguyên nhân tâm lý

Tín ngưỡng, tôn giáo đã tồn tại lâu đời trong lịch sử nhân loại, đã trở thành niềm tin,lối sống, phong tục tập quán, tình cảm của một số bộ phận đông đảo quần chúng nhân dânqua nhiều thế hệ Bởi vậy, cho dù trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và trong xã

hội xã hội chủ nghĩa đã có những biến đổi mạnh mẽ về kinh tế, chính trị - xã hội, song tôngiáo vẫn không thể biến đổi ngay cùng với tiến độ của những biến đổi kinh tế - xã hội mà

nó phản ánh Điều đó cho thấy, trong mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội, ýthức xã hội thường có tính bảo thủ hơn so với sự biến đổi của tồn tại xã hội, trong đó ýthức tôn giáo thường lại là yếu tố mang tính chất bền vững nhất trong đời sống tinh thầncủa mỗi con người, của xã hội

2.1.4 Nguyên nhân chính trị - xã hội

Xét về mặt giá trị, có những nguyên tắc của tôn giáo phù hợp với chủ nghĩa xã hội,với chủ trương, đường lối, chính sách của Nhà nước xã hội chủ nghĩa Đó là những giá trịđạo đức, văn hóa với tinh thần nhân đạo, hướng thiện đáp ứng được nhu cầu của một bộphận quần chúng nhân dân Chính vì thế, trong một chừng mực nhất định, tôn giáo có sứcthu hút mạnh mẽ đối với một bộ phận quần chúng nhân dân Mặt khác, những thế lựcphản động lợi dụng tôn giáo như một phương tiện để chống phá sự nghiệp xây đựng chủnghĩa xã hội

2.1.5 Nguyên nhân văn hóa

Trong thực tế sinh hoạt văn hóa xã hội, sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo đã đáp ứngđược phần nào nhu cầu văn hóa tinh thần của cộng đồng xã hội và trong một mức độ nhấtđịnh, có ý nghĩa giáo dục ý thức cộng đồng, phong cách, lối sống của mỗi cá nhân trongcộng đồng, về phương diện sinh hoạt văn hóa, tôn giáo thường được thực hiện dưới hìnhthức là những nghi lễ tín ngưỡng cùng với những lời răn theo chuẩn mực đạo đức phù hợpvới quan niệm của mỗi loại tôn giáo Những sinh hoạt văn hóa có tính chất tín ngưỡng,tôn giáo ấy đã thu hút một bộ phận quần chúng nhân dân xuất phát từ nhu cầu văn hóatinh thần, tình cảm của họ

Trên đây là những nguyên nhân cơ bản khiến tôn giáo vẫn còn tồn tại trong tiếntrình xây dựng chủ nghĩa xã hội và trong xã hội xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, cùng vớitiến trình đó, tôn giáo cùng có những biến đổi cùng với sự thay đổi của những điều kiệnkinh tế - xã hội, với quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới