chương 2 QPPL và QHPL

Khái niệm quy phạm pháp luậtLà quy tắc xử sự do nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận có tính bắt buộc chung, thể hiện ý chí nhà nước, được nhà nước đảm bảo thực hiện nhằm điều chỉnh các quan

CHƯƠNG 2 QUY PHẠM PHÁP LUẬT, QUAN HỆ PHÁP LUẬT

Hệ thống văn bản pháp luật

hệ thống pháp luật của quốc gia

Hệ thống Pháp luật

Ngành luật

Khái niệm quy phạm pháp luật

Là quy tắc xử sự do nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận có

tính bắt buộc chung, thể hiện ý chí nhà nước, được nhà

nước đảm bảo thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã

hội

Điều 8 Các hành vi bị nghiêm cấm về an ninh mạng:d) Thông tin sai sự thật gây hoang mang

trong Nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế

- xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác;

đ) Hoạt động mại dâm, tệ nạn xã hội, mua bán người; đăng tải thông tin dâm ô, đồi trụy, tội ác; phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng;

e) Xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội.”

Điều 1, Hiến pháp 2013

Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một nước độc lập, có chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, bao gồm đất liền, hải đảo, vùng biển và vùng trời

Chặt chẽ về hình thức Điều 47 Hiến pháp 2013

“Mọi người có nghĩa vụ nộp thuế

theo luật định“.

Đặc điểm của quy phạm pháp luật

Tính phổ biến (bắt buộc chung)

Điều 5 Biện pháp bảo vệ an ninh mạng

i) Yêu cầu xóa bỏ, truy cập xóa bỏ thông tin trái pháp luật hoặc thông tin sai sự thật trên không gian mạng xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân;

k) Thu thập dữ liệu điện tử liên quan đến hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân trên không gian mạng;

Việc thực hiện các quy phạm pháp luật

được nhà nước đảm bảo thực hiện

Trả lời cho câu hỏi:

Ai, khi nào, điều kiện

hoàn cảnh nào?

Là bộ phận nêu lên quy tắc xử sự mà mọi chủ thể phải tuân theo khi gặp hoàn cảnh đã nêu trong phần giả định của QPPL đó; gồm: các quy định cấm, quy định bắt buộc, quy định tùy nghiTrả lời cho câu hỏi:

Phải làm gì? Được làm gì? Không được làm gì? Làm như thế

nào?

Là bộ phận QPPL nêu lên những biện pháp cưỡng chế áp dụng đối với chủ thể có hành vi vi phạm các yêu cầu của bộ phận quy định của QPPL, nêu lên những hậu quả pháp

lý bất lợi đối với chủ thể

vi phạm pháp luậtTrả lời cho câu hỏi:

Hậu quả sẽ như thế nào nếu vi phạm?

Là bộ phận QPPL nêu lên những biện pháp cưỡng chế áp dụng đối với chủ thể có hành vi vi phạm các yêu cầu của bộ phận quy định của QPPL, nêu lên những hậu quả pháp

lý bất lợi đối với chủ thể

vi phạm pháp luật

Trả lời cho câu hỏi:

Hậu quả sẽ như thế nào nếu vi phạm?

Cùng chơi một trò chơi với các thành phần của quy phạm pháp luật

…

Xác định phần giả định trong các quy phạm pháp luật sau:

1 “ Công dân có nghĩa vụ đóng thuế

và lao động công ích theo quy định của pháp luật”.

(Điều 80 Hiến pháp 1992)

a Công dân

d Công dân có nghĩa vụ

c Công dân… pháp luật

b Công dân…lao động

2 “Việc đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông

đường bộ phải phù hợp với quy hoạch giao thông vận tải đường bộ đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt”.

(Điều 46 – Luật giao thông)

c Việc đầu tư… gt đường bộ

a Việc đầu tư xây dựng

b Việc đầu tư… vận tải đường bộ d phải phù hợp… phê duyệt

3 “Người nào thấy người khác đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, tuy có điều kiện mà không cứu giúp dẫn đến hậu quả người đó chết, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm”

( Điều 102 - Bộ luật Hình sự năm 1999)

a “Người nào tính mạng b “Người nào cứu giúp”

c “Người nào người đó

Xác định phần quy định trong QPPL:

4 “Việc đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ phải phù hợp với quy hoạch giao thông vận tải đường bộ đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt”

(Điều 46- Luật Giao thông)

a.“phải phù hợp…phê duyệt”

b.“xây dựng…đường bộ”

c.“quy hoạch…phê duyệt”

d.“được cấp…phê duyệt”

5 “Người nhặt được vật do người khác đánh rơi hoặc bỏ

quên mà biết được địa chỉ của người đánh rơi hoặc bỏ quên thì phải thông báo hoặc trả lại vật cho người đó; nếu không biết địa chỉ của người đánh rơi hoặc bỏ quên thì phải thông báo hoặc giao nộp cho Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn hoặc công an cơ sở gần nhất để thông báo công khai cho chủ sở hữu biết mà nhận lại ”.

( Điều 246 - Bộ luật Dân sự năm 2005)

c “phải thông báo… người đó”, “phải

thông báo… nhận lại”

c “phải thông báo… người đó”, “phải

thông báo… nhận lại”

d “nếu không biết địa chỉ…nhận lại”

b “người nhặt được… cho người đó”

a “phải thông báo… nhận lại”

Xác định phần chế tài:

6 “Người nào thấy người khác đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, tuy có điều kiện mà không cứu giúp dẫn đến hậu quả người đó chết, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm”

( Điều 102 - Bộ luật Hình sự năm 1999)

a “thì bị phạt hai năm”

c “cải tạo…hai năm” d “phạt tù từ hai năm”

b “tuy có điều kiện…hai năm”

7 “Người nào giết người thuộc một trong các trường hợp sau đây,

thì bị phạt tù từ 12 đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình:

a Giết nhiều người;

b Giết phụ nữ mà biết là có thai;

Phân loại quy phạm pháp luật

QPPL định nghĩa: Giải thích, xác định một số vấn đề nào đó,

hoặc nêu một khái niệm pháp lý nhất định

QPPL nguyên tắc: Xác định những nguyên tắc cơ bản làm cơ sở cho việc quy định cách xử sự của các cá nhân, tổ chức

QPPL điều chỉnh: Trực tiếp điều chỉnh hành vi của các cá nhân,

tổ chức khi tham gia vào các QHXH nhất định

QPPL tùy nghi:cho phép các chủ thể lựa chọn một cách xử sự

từ các cách đã nêu

QPPL hướng dẫn: khuyên nhủ, hướng dẫn các chủ thể tự giải

quyết các công việc nhất định

Điều 3 khoản 3 Luật Cạnh tranh:

Hành vi hạn chế cạnh tranh là hành vi của doanh nghiệp làm

giảm, sai lệch, cản trở cạnh tranh trên thị trường, bao gồm hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền và tập trung kinh tế

Điều 38 khoản 1 Luật Bảo vệ môi trường:

“Việc quy hoạch, xây dựng, cải tạo và phát triển làng nghề phải gắn với bảo vệ môi trường

Nhà nước khuyến khích phát triển khu, cụm công nghiệp làng nghề có chung hệ thống kết cấu hạ tầng bảo vệ môi trường.”

Điều 7  

1 Việc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín

2.Đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân bị cử tri hoặc Quốc hội, Hội đồng nhân dân bãi nhiệm khi không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của Nhân dân. Điều 20, Hiến pháp 2013

1 Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nàokhác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm

Điều 12, Luật hôn nhân gia đình năm 2000

Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi cư trú của một trong hai bên kết hôn là cơ quan đăng ký kết hôn

Cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự Việt Nam ở nước ngoài là cơ quan đăng ký kết hôn giữa công dân Việt Nam với nhau ở nước ngoài

Điều 23, Luật hôn nhân, gia đình năm 2000

Vợ, chồng cùng bàn bạc, giúp đỡ, tạo điều kiện cho nhau chọn nghề nghiệp; học tập, nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, nghiệp vụ; tham gia hoạt động chính trị, kinh

tế, văn hóa, xã hội theo nguyện vọng và khả năng của mỗi người

KHÁI NIỆM QUAN HỆ PHÁP LUẬT

QHPL là hình thức pháp lý của QHXH xuất hiện dưới sự tác động điều chỉnh của QPPL, trong đó các bên tham gia có quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý được pháp luật ghi nhận và được nhà nước đảm bảo thực hiện bằng các biện pháp giáo dục, thuyết phục, tổ chức và

có thể bằng cả biện pháp cưỡng chế.

KHÁI NIỆM QUAN HỆ PHÁP LUẬT

QHPL là hình thức đặc biệt của QHXH, nó tồn tại trong hầu hết các lĩnh vực quan trọng của đời sống xã hội và có liên hệ mật thiết với các loại hình QHXH khác

Quan

hệ pháp luật

Chủ thể: cá nhân, tổ

chức

Nội dung:

-quyền chủ thể-Nghĩa vụ pháp lý

Nội dung:

-quyền chủ thể-Nghĩa vụ pháp lý

Khách thể của QHPLTHÀNH PHẦN CỦA QUAN HỆ PHÁP LUẬT

họ có các quyền

và nghĩa vụ pháp

lý trên cơ sở pháp luật quy định

Năng lực chủ thể

Năng lực pháp luật:

Là khả năng của chủ thể có được các quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý được nhà nước thừa nhận Năng lực hành vi:

Là khả năng của chủ thể được nhà nước thừa nhận bằng hành vi của mình, thực hiện một cách độc lập các quyền chủ thể

và nghĩa vụ pháp lý tham gia vào các

QHPL

Nghĩa vụ pháp lý: Là cách xử sự mà nhà nước bắt buộc chủ thể phải tuân theo nhằm thực hiện các quyền của chủ thể.

thực hiện theo pháp luật

yêu cầu chủ thể khác chấm dứt sự cản trở mình thực hiện quyền và

nghĩa vụ

Yêu cầu cơ quan nhà nước bảo vệ quyền và lợi

ích hợp pháp

Khách thể

của QHPL

Là những lợi ích vật chất, tinh thần và những lợi ích xã hội khác có thể thỏa mãn những nhu cầu, đòi hỏi của các tổ chức, cá nhân mà vì chúng, các chủ thể tham gia vào các QHPL

Là cái thúc đẩy tổ chức, cá nhân tham gia vào các QHPL, phản ánh lợi ích của chủ thể,

là động lực thúc đẩy sự phát sinh, tồn tại hay chấm dứt QHPL

KHÁI NIỆM SỰ KIỆN PHÁP LÝ

Sự kiện pháp lý là những tình

huống, hiện tượng, quá trình

xảy ra trong đời sống có liên

quan tới sự xuất hiện, thay

đổi và chấm dứt các quan hệ

pháp luật

Sự kiện thực tế Sự kiện pháp lý

PHÂN LOẠI SỰ KIỆN PHÁP LÝ

quyền và nghĩa vụ pháp lý

Sự biến: Là những hiện tượng tự nhiên mà trong những trường hợp nhất định, pháp luật gắn với sự xuất hiện của chúng với sự hình thành ở các chủ thể

quyền và nghĩa vụ pháp lý

Hành vi (hành động hoặc không hành động): Là những sự kiện xảy ra theo ý chí của con người và có hậu quả pháp lý nhất định Hành vi gồm: hành vi hợp

pháp và hành vi bất hợp pháp

Hành vi (hành động hoặc không hành động): Là những sự kiện xảy ra theo ý chí của con người và có hậu quả pháp lý nhất định Hành vi gồm: hành vi hợp

pháp và hành vi bất hợp pháp