->Các câu trong đoạn thực hiện hành động nói trực tiếp.với kiểu câu trần thuật -“Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nước, đời nào không có?” ->Hành động gián tiếp tiế[r]
Trang 1Tuần: 27 Ngày soạn: 8/3/2016
Tiết: 105, 106 Ngày dạy: 12/3/2016 Văn bản: THUẾ MÁU Nguyễn Ái Quốc -A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Hiểu được bản chất giả dối, tàn bạo của chính quyền thực dân Pháp - Thấy rõ tính chiến đấu, lập luận sắc bén cùng nghệ thuật trào phúng trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ 1 Kiến thức - Bộ mặt gỉa nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của người dân thuộc địa bị bóc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa được phản ánh trong tác phẩm - Nghệ thuật lập luận và nghệ thuật trào phúng sắc sảo trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc 2 Kỹ năng: - Đọc – hiểu văn chính luận hiện đại, nhận ra và phân tích được nghệ thuật trào phúng sắc bén trong một văn bản chính luận - Học cách đưa yếu tố biểu cảm vào văn chính luận 3.Thái độ: Có ý thức xây dựng đoạn văn trình bày luận điểm sắc sảo, mạch lạc và đưa yếu tố biểu cảm vào văn nghị luận C PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận nhóm
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: 1 Ổn định lớp : Kiểm diện học sinh Lớp 8a2, vắng………
Lớp 8a3, vắng………
Lớp 8a5, vắng………
Lớp 8a6, vắng………
2 Kiểm tra bài cũ :
- Những chủ trương và ý kiến đề nghị của Nguyễn Thiếp gửi lên vua Quang Trung là gì? Hãy liên hệ với thực tế ngày nay
3 Bài mới :
Sinh thời Bác Hồ không nhận mình là nhà văn, nhà thơ nhưng Người để lại một sự nghiệp lớn, có giá trị Ấy là những tác phẩm Bác viết để phục vụ sự nghiệp Cách mạng hoặc để
khuây khỏa trong những thời khắc đặc biệt Bản án chế độ thực dân Pháp là một bản án tố cáo
thủ đoạn và chính sách vô nhân đạo của bọn thực dân Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu cụ thể bản án đặc biệt này
TIẾT 1 HOẠT ĐỘNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG
- Gọi hs đọc chú thích dấu sao
(?) Em hãy nêu vài nét về tác giả, tác phẩm?
(?) Vb này thuộc thể loại gì? Hãy nêu những
hiểu biết của em về thể loại đó?
I GIỚI THIỆU CHUNG
1 Tác giả
2 Tác phẩm
- Xuất xứ: Tác phẩm gồm 12 chương và phần phụ lục Đoạn trích là chương 1 Viết bằng tiếng pháp, xuất bản tại Pa-ri, năm 1925, tại HN năm 1946
Trang 2HOẠT ĐỘNG 2: ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
- Gv cùng hs đọc (Gịong điệu lúc mỉa mai
châm biếm, khi đau xót, đồng cảm, khi căm
hờn phẩn nộ, khi giễu cợt, trào phúng, khi
bác bỏ mạnh mẽ
- Gọi hs đọc chú thích trong sgk 2,3
(?) Em có suy nghĩ gì về cách tác giả đặt tên
cho vb là “Thuế máu”?
-“Thuê máu” là cách đặt tên của tác giả
nhằm phản ánh một thủ đoạn bóc lột tàn
nhẫn của chế độ thực dân ở các nước thuộc
địa: biến người dân nơi đây thành vật hi sinh
trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa
(?) Thuế máu thuộc kiểu vb nào? vì sao em
xác định ntn?
(?) Vb này có bố cục mấy phần, nêu nội
dung từng phần ?
- P1 Chiến tranh và người bản xứ
- P2: Chế độ lính tình nguyện
- P3: Kết quả của sự hi sinh
(?) So sánh thái độ của các quan cai trị thực
dân với người dân thời điểm trước chiến
tranh và lúc chiến tranh bùng nổ ?
(?) Vậy thủ đoạn của quan cai trị là gì ?
(?) Số phận của người dân thuộc địa được
khái quát qua các sự việc nào ?
(?) Em thấy giọng văn ở đây có gì đáng chú
ý ?
(?) Nhận xét vể các tư liệu, thông tin có trong
đoạn văn ?
(?) Con số nào đáng chú ý nhất trong đoạn
này?
TIẾT 2
- GV yêu cầu học sinh theo dõi đoạn từ “
Đây xì tiền ra “ Hãy tóm tắt các thủ đoạn
bắt lính của bọn thực dân ?
(?) Tại sao tác giả lại gọi đó là những vụ
nhũng loạn hết sức trắng trợn ?
(?) Em nói gì về thực trạng chế độ lính tình
nguyện ?
- Theo dõi tiếp theo … “bệnh lậu “
(?) Tìm chi tiết bộc lộ phản ứng của người bị
bắt lính ?
Em thấy được thực trạng gì ? Đó có phải là ý
đồ của tác giả ?
- Theo dõi đoạn còn lại
- Thể loại: Phóng sự – chính luận
II ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc - giải nghĩa từ khó
2 Tìm hiểu văn bản
a Bố cục: 3 phần
b Phương thức biểu đạt: Nghị luận.
c Phân tích
c.1 Chiến tranh và người bản xứ
+ Thái độ của các quan cai trị :
-Trước chiến tranh : Xem người bản xứ như súc
vật, đánh đập tàn bạo
- Chiến tranh bùng nổ: Được tâng bốc, vỗ về,
phong các danh hiệu cao quí: con yêu, bạn hiền,
…
Giọng điệu trào phúng, nhại lại lời của thực dân
=>Thủ đoạn lừa bịp, bỉ ổi: Biến người bản xứ thành vật hy sinh
+ Số phận của người dân thuộc địa :
- Xa lìa vợ con
- Phơi thây trên bãi chiến trường
- Xuống đáy biển bảo vệ loài thủy quái …
- Lấy máu tưới vòng nguyệt quế
- Lấy xương chạm nên những chiếc gậy …
- Kiệt sức, khạc ra từng miếng phổi …
Giọng văn giễu cợt, liệt kê, tư liệu sống, hình ảnh biểu tượng có tính thông tin cao …
=> Sự thật thảm khốc của chiến tranh thế giới thứ nhất
c.2 Chế độ lính tình nguyện :
+ Các thủ đoạn bắt lính:
- Lùng ráp, vây bắt, cưỡng bức
- Dọa nạt người nghèo, xoay xở kiếm tiền người giàu
- Trói, xích, nhốt người như súc vật
- Đàn áp dã man nếu chống đối
=> Trắng trợn, cơ hội làm giàu, tiến chức
+ Hậu quả:
- Tốp bị xích tay Ý phản bác,
- Tốp bị nhốt => châm biến, đả
- Những vụ bạo động kích sắc sảo
Vạch trần thủ đoạn tàn nhẫn của thực dân
=> Tác giả tôn trọng sự thật
c.3.Kết quả của sự hy sinh :
- Chiến tranh chấm dứt, những người từng hi sinh
Trang 3(?) Tác giả nhắc lại lời tuyên bố trịnh trọng
của bọn nắm quyền nhằm mục đích gì ?
( phản bác thực tế, tôn trọng sự thật )
(?) Thực tế, sự thật nào về lính tình nguyện
được phơi bày ? Nghệ thuật ?
(?) Sự đối lập giữa sự thật với lời nói có ý
nghĩa gì ?
(?) Vì sao sự hy sinh của người dân thuộc địa
chẳng hề mang lại lợi ích gì? ( chế độ bản xứ
không biết về chính nghĩa và công lí )
- Gọi 1 em đọc đạon III
(?) Ở đoạn này, tác giả dùng nhiều câu nghi
vấn nhằm mục đích gì ? < khẳng định sự thật
, bộc lộ cảm xúc của tác giả >
(?) Đoạn trích sử dụng chủ yếu phương thức
biểu đạt nào ? ( tự sự + biểu cảm )
(?) Nhận xét về cách sử dụng hình ảnh và từ
ngữ (?) Tác dụng ?
(?) Khái quát giá trị nghệ thuật cũng như giá
trị nội dung của văn bản?
- HS trả lời, GV chốt ý
(?) Qua phân tích hãy cho biết văn bản mang
lại ý nghĩa gì?
- HS trả lời, Gv chốt ý; liên hệ giáo dục các
em
Gọi 2 HS đọc lại ghi nhớ
- GV nêu cụ thể yêu cầu phần luyện tập, HS
thực hiện
(?) Chỉ rõ giọng điệu trào phúng trong văn
bản ?
(?) Cảm nghĩ của em sau khi học xong văn
bản
HOẠT ĐỘNG 3: HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- GV hướng dẫn – HS chú ý lắng nghe.
- Tìm hiểu tác dụng của các từ trái nghĩa được
sử dụng trong văn bản
xương máu trước đây trở lại “giống người hèn hạ”
- Họ bị tước của cải, bị đánh đập vô cớ, đối xử thô bỉ sau khi bị bóc lột trắng trợn hết “ thuế máu
- Không ngần ngại đầu độc cả dân tộc để vơ vét
Hình ảnh xác thực, giàu ý mỉa mai
=> Phơi bày bản chất bỉ ổi, vô nhân đạo của thực dân Pháp
3.Tổng kết:
a Nghệ thuật:
- Có tư liệu phong phú, xác thực, hình ảnh giàu giá trị biểu cảm
- Sử dụng ngòi bút trào phúng sắc sảo, giọng điệu mỉa mai
b Nội dung:
- Ý nghĩa: Văn bản có ý nghĩa như một “ bản
án” tố cáo thủ đoạn và chính sách vô nhân đạo của bọn thực dân đẩy người dân thuộc địa vào các lò lửa chiến tranh
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Bài cũ:
- Sưu tầm một số tranh ảnh lịch sử minh họa họa cho bài học
- Đọc diễn cảm văn bản (giọng điệu mỉa mai, bút pháp trào phúng)
Bài mới:
- Chuẩn bị bài tiết sau: “ Hành động nói tiếp
theo”
E RÚT KINH NGHIỆM :
………
………
………
Tiếng việt: HÀNH ĐỘNG NÓI
Trang 4(Tiếp theo)
A.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Nắm được các kiểu câu để thực hiện hành động nói
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1.Kiến thức.
- Cách dùng các kiểu câu để thực hiện hành động nói
2.Kĩ năng:
- Sử dụng các kiểu câu để thực hiện hành động nói phù hợp
3.Thái độ:
- GDHS có ý thức sử dụng các kiểu câu để thực hiện hành động nói phù hợp
C.PHƯƠNG PHÁP: Phát hiện-Phân tích-bình giảng- qui nạp
DTIẾN TRÌNH BÀI DẠY
1.Ổn định lớp: Kiểm diện học sinh.
Lớp 8a2, vắng………
Lớp 8a3, vắng………
Lớp 8a5, vắng………
Lớp 8a6, vắng………
2 Kiểm tra bài cũ: -Hành động nói là gỉ? Một số kiểu hành động nói thường găp? Cho ví dụ. 3)Bài mới: Sử dụng các kiểu câu thực hiện theo hành động nói như thế nào?Tiết học này sẽ thực hiện tiếp yêu cầu về hành động nói. Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài dạy * HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU CHUNG -Đọc đoạn trích và cho biết đoạn văn có mấy câu? ->Có 5 câu -Cho biết 5 câu đó có những câu nào giống nhau về mục đích nói? ->Hs trao đổi và trả lời: +Giống nhau: Đều là câu trần thuật, đều kết thúc bằng dấu chấm +Khác nhau: Câu 1, 2, 3: Mục đích là trình bày Câu 4, 5: Mục đích điều khiển -Dựa vào cách phân tích đó đánh số thứ tự trong đoạn trích Xác định mục đích nói (+) vào ô thích hợp, dấu (-) vào ô không thích hợp ->Hs đánh dấu (+), (-) Câu 1, 2, 3 ->Mục đích trình bày (+) Câu 4, 5 ->Mục đích điều khiển (+) -Sau khi xác định HĐ nói của các câu trong đoạn trích, ta thấy cũng là câu trần thuật nhưng có thể có những MĐ nói khác nhau và có HĐ khác nhau Vậy ta có thể rút ra kết luận gì về cách thực hiện hành động nói? ->Hs trao đổi ý:Câu trần thuật thực hiện HĐ nói trình bày gọi là cách dùng trực tiếp, câu trần thuật thực hiện HĐ nói cầu khiến gọi là cách dùng gián tiếp * HOẠT ĐỘNG 2: LUYỆN TẬP 1.Xác định cách thực hiện hành động nói (trực tiếp, gián tiếp)trong một văn bản cụ thể I TÌM HIỂU CHUNG 1 Cách thực hiện hành động nói Cách thực hiện hành động nói: -Trực tiếp: thực hiện kiểu câu có chức năng chính phù hợp với hành động đó -Gián tiếp: được thực hiện bằng kiểu câu khác Lập bảng QH kiểu câu và HĐ nói: Câu MĐ Nghi vấn Cầu khiến Cảm thán Trần thuật Hỏi +
Trình bày
+
Điều
Hứa hẹn Bộc lộ
2 Ghi nhớ: sgk/71
II.LUYỆN TẬP
1.Xác định cách thực hiện hành động nói (trực tiếp, gián tiếp) trong một văn bản
Trang 5->“Ta thưởng tới bữa quên ăn, nữa đêm vỗ gối, ruột
đau như cắt, nước mắt đầm đìa, chỉ căm tức chưa xả
thịt lột da, nuốt gan uống máu quôn thù Dẫu cho
trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, …ta cũng cam
lòng
(Trần Quốc Tuấn)
->Các câu trong đoạn thực hiện hành động nói trực
tiếp.với kiểu câu trần thuật
-“Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì
nước, đời nào không có?”
->Hành động gián tiếp tiếp với kiểu câu nghi vấn
dùng để khẳng định
-“Lúc bấy giờ , dẫu các ngươi muốn vui vẻ phỏng
có được không?”
-.>Hành động gián tiếp với kiểu câu nghi vấn dùng
để phủ định
2/71 Tìm những câu trần thuật có mục đích cầu
khiến trong đoạn trích
-> Vì vậy nhiệm vụ thiêng liêng Tổ quốc
-Quân và dân miền Bắc…ruột thịt
-Điều mong muốn cuối cùng…cách mạng thế giới
-> Các câu trần thuật đều thực hiện hành động cầu
khiến kêu gọi
3.Phân tích tác dụng của cách thực hiện hành động
nói gián tiếp trong văn bản, trong đời sống
->TL các yêu cầu-trình bày
* HOẠT ĐỘNG 3: HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
-Tìm hiểu đặc điểm nhân vật qua cách nhân vật thực
hiện hành động nói ở một văn bản đã học
cụ thể -“Ta thưởng tới bữa quên ăn, nữa đêm vỗ
gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa, chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quôn thù Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, …ta cũng cam lòng
(Trần Quốc Tuấn) ->Các câu trong đoạn thực hiện hành động nói trực tiếp.với kiểu câu trần thuật -“Từ xưa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nước, đời nào không có?”
->Hành động gián tiếp tiếp với kiểu câu nghi vấn dùng để khẳng định
-“Lúc bấy giờ , dẫu các ngươi muốn vui
vẻ phỏng có được không?”
-.>Hành động gián tiếp với kiểu câu nghi vấn dùng để phủ định
2/71 Tìm những câu trần thuật có mục đích cầu khiến trong đoạn trích
-Vì vậy nhiệm vụ thiêng liêng Tổ quốc -Quân và dân miền Bắc…ruột thịt
-Điều mong muốn cuối cùng…cách mạng thế giới
-> Các câu trần thuật đều thực hiện hành động cầu khiến kêu gọi
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC.
Bài cũ: Học thuộc ghi nhớ.
- Làm những bài tập còn lại
- Cách thực hiện hành động nói
Bài mới:
Chuẩn bị bài: “Tìm hiểu yếu tố miêu tả
và biểu cảm trong văn nghị luận mục I,II/95,96,97”
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………
………
………
Tuần: 27 Ngày soạn: 10/3/2016
Tập làm văn: TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG VĂN
NGHỊ LUẬN
Trang 6A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Bổ sung, nâng cao hiểu biết về văn nghị luận
- Nắm được vai trò yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận và cách đưa yếu tố biểu cảm vào văn nghị luận
B TRONG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1 Kiến thức: Lập luận là phương thức biểu đạt chính trong văn nghị luận. - Biểu cảm là yếu tố hỗ trợ cho lập luận, góp phần tạo nên sức lay động,truyền cảm của bài văn nghị luận 2 Kỹ năng: Nhận biết yếu tố biểu cảm và tác dụng của nó trong bài văn nghị luận. - Đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận hợp lý, có hiệu quả phù hợp với logic lập luận của bài văn nghị luận 3.Thái độ: Có ý thức xây dựng đoạn văn trình bày luận điểm sắc sảo, mạch lạc và đưa yếu tố biểu cảm vào văn nghị luận C PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận nhóm D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: 1 Ổn định lớp : Kiểm diện học sinh Lớp 8a2, vắng………
Lớp 8a3, vắng………
Lớp 8a5, vắng………
Lớp 8a6, vắng………
2 Bài cũ : Hãy kể tên những tác phẩm nghị luận đã học? - Nhận xét mục đích của văn nghị luận qua các tác phẩm nghị luận đã học? 3 Bài mới : Có thể tác động đến người đọc, người nghe bằng lí trí, tình cảm Do vậy trong văn nghị luận, người viết, người nói cũng sử dụng yếu tố biểu cảm nhằm làm tăng khả năng thuyết phục của vấn đề nghị luận Vậy làm thế nào để đưa yếu tố biểu cảm vào văn nghị luận là nội dung chính của tiết học này HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS NỘI DUNG BÀI DẠY HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU CHUNG - Gọi hs đọc vb Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (?) Hãy tìm những từ ngữ biểu lộ tình cảm mãnh liệt của tác giả và những câu cảm thán trong vb trên? (?) Về mặt sử dụng từ ngữ và đặt câu có tính chất biểu cảm, lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của chủ tịch Hồ Chí Minh có giống với Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn không? - Giống nhau ở chỗ có nhiều từ ngữ và nhiều câu văn có giá trị biểu cảm (?) Tuy nhiên Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến và Hịch tướng sĩ vẫn được cọi là những vb nghị luận chứ không phải là văn biểu cảm Vì sao? - Vì các tác phẩm ấy được viết ra chủ yếu không phải nhằm mục đích biểu cảm mà nhằm mục đích nghị luận (?) Hãy theo dõi bảng đối chiếu và nhận xét xem cột nào có sử dụng yếu tố biểu cảm, sử dụng yếu tố biểu cảm như thế có tác dụng gì ? I TÌM HIỂU CHUNG 1 Yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận
a Phân tích ví dụ:
- Hai văn bản : Lời kêu gọi……và Hịch tướng sĩ đều có nhiều từ ngữ và câu văn có
giá trị biểu cảm
- Cả hai đều không phải là văn biểu cảm vì viết nhằm mục đích nghị luận ( Nêu suy nghĩ, quan điểm, ý kiến ) Biểu cảm chỉ là ý phụ
+ Theo dõi bảng so sánh ( SGK trang 96 )
Các câu ở cột hai hay hơn các câu ở cột một vì có các yếu tố biểu cảm
- Yếu tố biểu cảm đóng vai trò phục vụ cho nghị luận
- Người viết văn nghị luận phải có cảm xúc với vấn đề mình viết Biểu lộ bằng ngôn ngữ
- Cảm xúc phải chân thành
Trang 7- Cột 2 có sử dụng yếu tố biểu cảm vì thế nó
giúp cho bài văn nghị luận hay hơn)
* Gv giải thích: Biểu cảm là yếu tố có khả
năng “gây được hứng thú hoặc cảm xúc” đẹp
đẽ, mãnh liệt hoặc sâu lắng nhiều nhất, nghĩa là
có khả năng nhiều nhất trong việc làm nên cái
hay cho vb
(?) Qua phhân tích em có nhận xét gì về yếu tố
biểu cảm trong văn nghị luận? ( ghi nhớ 1 sgk)
(?) Có bạn cho rằng: Càng dùng nhiều từ ngữ
biểu cảm, càng đặt nhiều câu cảm thán thì giá
trọ biểu cảm trong văn nghị luận càng tăng Ý
kiến ấy có đúng không? vì sao?
(?) Vậy, để bài văn nghị luận có sức biểu cảm
đòi hỏi người viết cần có yếu tố nào? ( ghi nhớ
2 sgk )
HOẠT ĐỘNG 2: LUYỆN TẬP
Bài 1:
- GV hướng dẫn HS luyện tập bài 1 và 2 kèm
theo gợi ý
Bài 2 : Tác hại của việc học tủ
HOẠT ĐỘNG 3: HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- GV hướng dẫn các nội dung ở nhà
b Ghi nhớ: sgk/97
II.LUYỆN TẬP Số 1 : Yếu tố biểu cảm trong phần một của văn bản : Thuế máu - Nhắc lại một số từ ngữ “Tên da đen bẩn thỉu, “An-nam-mít bẩn thỉu, “Con yêu, “Bạn hiền “……
=> Thái độ khinh bị , mỉa mai , miệt thị -Dùng hình ảnh mỉa mai bằng giọng điệu tuyên truyền của thực dân : “ Nhiều người bản xứ đã … vùng Ban Căng “ => Thái độ khinh bỉ sâu sắc ; sự chế nhạo , cười cợt , châm biếm sâu cay Số 2: Những cảm xúc của tác giả: - Bộc bạch nỗi buồn và sự khổ tâm của một nhà giáo chân chính trước sự “xuống cấp“ trong lối học văn và làm văn của những học sinh mà ông thực lòng quý mến - Phân tích điều hơn lẽ thiệt cho học trò để thấy tác hại của việc học “tủ “ học “vẹt “ - Cách thể hiện có sức thuyết phục: Cách dùng từ ngữ, câu văn và giọng điệu của lời văn III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Bài cũ : Học thuộc ghi nhớ. - Làm các bài tập Bài mới: Chuẩn bị bài tiết sau: Đi bộ ngao du. E RÚT KINH NGHIỆM ………
………
………
………
Trang 8………