KÕt bµi - Tình yêu đối với cây §Ò bµi 3: C¶m nghÜ vÒ t×nh b¹n + Mở bài: Nêu đợc ý nghĩa của một tình bạn đẹp, giới thiệu tình bạn gắn bó của m×nh + Thân bài: Sử dụng phơng thức tự sự và [r]
Trang 1Phũng GD- ĐT Phỳ Bỡnh CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMTrường THCS Bảo Lý Độc lập – Tự do – Hạnh phỳc
ĐĂNG Kí CHƯƠNG TRèNH DẠY THấM TẠI TRƯỜNG HỌC KỲ I
NĂM HỌC 2015 – 2016
Họ tờn giỏo viờn: Lờ Thị Bớch Ngọc
Dạy mụn: Ngữ Văn – Lớp 7A+7B
NỘI DUNG GIẢNG DẠY Buổi 1: ễn văn bản :“Cổng trường mở ra” và “Mẹ tụi”, “ Cuộc chia tay của những con bỳp
bờ”
Buổi 2: Luyện tập: Từ lỏy, ghộp, từ Hỏn Việt.
Buổi 3: : ễn cỏc tỏc phẩm thơ Đường, Thơ trữ tỡnh hiện đại: Cảnh Khuya và Rằm thỏng
giờng , Tiếng gà trưa
Buổi 4: Cỏch làm bài văn biểu cảm, Luyện tập : Từ đồng nghĩa; Từ trỏi nghĩa; Từ đồng õm Buổi 5: ễn Tập tổng hợp, luyện đề kiểm tra học kỡ I
- CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP Bấ
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
Nắm nội dung cơ bản và những nét nghệ thuật chủ yếu của ba văn bản đã học: Cổng tr ờng mở ường mở
ra, Mẹ tôi, cuộc chia tay của những con búp bê, cuộc chia tay của những con bỳp bờ
? Gv ôn lại lý thuyết phần văn bản - Cổng trờng mở ra của tác giả Lý Lan
- Văn bản Mẹ tôi của Et-môn-đô-đơ A-mi- xi
- Cuộc chia tay của những con bỳp bờ
Phần luyện tập:
I Văn bản : Cổng tr“Cổng tr ờng mở ra”
Trang 2Bài 1: Hãy nhận xét chỗ khác nhau của tâm trạng ngời mẹ & đứa con trong đêm trớc ngày khai
trờng, chỉ ra những biểu hiện cụ thể ở trong bài
Gợi ý: Mẹ -Con.
- Trằn trọc, không ngủ, bâng khuâng, xao xuyến
- Mẹ thao thức Mẹ không lo
nh-ng vẫn khônh-ng nh-ngủ đợc
- Mẹ lên giờng v trằn trọc, suy à trằn trọc, suy nghĩ miên man hết điều này đến điều
khác vì mai là ngày khai trờng lần đầu
tiên của con
- Háo hức
- Ngời con cảm nhận đợc sự quan trọng của ngày khai trờng, nh thấy mình đã lớn, hành động nh một đứa trẻ “Cổng trlớn rồi”giúp mẹ dọn dẹp phòng & thu xếp đồ chơi
- Giấc ngủ đến với con dễ dàng nh uống
1 ly sữa, ăn 1 cái kẹo
Bài 2: “Cổng trCổng trờng mở ra” cho em hiểu điều gì? Tại sao tác giả lại lấy tiêu đề này Có thể thay
thế tiêu đề khác đợc không?
*Gợi ý: Nhan đề “Cổng trCổng trờng mở ra” cho ta hiểu cổng trờng mở ra để đón các em học sinh
vào lớp học, đón các em vào một thế giới kì diệu, tràn đầy ớc mơ và hạnh phúc Từ đó thấy rõtầm quan trọng của nhà trờng đối với con ngời
Bài 3: Tại sao ngời mẹ cứ nhắm mắt lại là “Cổng trdờng nh vang lên bên tai tiếng đọc bài trầm bổng…
đờng làng dài và hẹp”
*Gợi ý: Ngày đầu tiên đến trờng, cũng vào cuối mùa thu lá vàng rụng, ngời mẹ đợc bà dắt
tay đến trờng, đự ngày khai giảng năm học mới Ngày đầu tiên ấy, đã in đậm trong tâm hồn ngời
mẹ, những khoảnh khắc, những niềm vui lại có cả nỗi choi vơi, hoảng hốt Nên cứ nhắm mắt lại
là ngời mẹ nghĩ đến tiếng đọc bài trầm bổng đó Ngời mẹ còn muốn truyền cái rạo rực, xaoxuyến của mình cho con, để rồi ngày khai trờng vào lớp một của con sẽ là ấn tợng sâu sắc theocon suốt cuộc đời
Bài 5: Câu văn nào nói lên tầm quan trọng của nhà trờng đối với thế hệ trẻ?
A Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hởng đến cả một thế hệ mai sau
B Không có u tiên nào lớn hơn u tiên giáo dục thế hệ trẻ cho tơng lai
C Bớc qua cánh cổng trờng là một thế giới kì diệu sẽ mở ra
D Tất cả đều đúng
II- Mẹ tôi
Bài 1: Văn bản là một bức th của bố gửi cho con, tại sao lại lấy nhan đề là “Cổng trMẹ tôi”.
* Gợi ý: Nhan đề “Cổng trMẹ tôi” là tác giả đặt Bà mẹ không xuất hiện trực tiếp trong văn bản
nh-ng là tiêu điểm, là trunh-ng tâm để các nhân vật hớnh-ng tới làm sánh-ng tỏ
Bài 2: Thái độ của ngời bố khi viết th cho En ri cô là :
Trang 3- Con lại dám xúc phạm đến mẹ con ?
- Con sẽ không thể sống thanh thản, nếu đã làm cho mẹ buồn phiền…
Bài 3: Chi tiết “Cổng trChiếc hôn của mẹ sẽ xóa đi dấu vết vong ân bội nghĩa trên trán con” có ý nghĩa
nh thế nào
*Gợi ý: Chi tiết này mang ý nghĩa tợng trng Đó là cái hôn tha thứ, cái hôn của lòng mẹ bao
dung Cái hôn xóa đi sự ân hận của đứa con và nỗi đau của ngời mẹ
Bài 4: Theo em ngời mẹ của En ri cô là ngời nh thế nào? Hãy viết 1 đoạn văn làm nổi bật hình
ảnh ngời mẹ của En ri cô (học sinh viết đoạn - đọc trớc lớp)
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP Bấ
I Kiến thức trọng tâm :
1 VB Cuộc chia tay của những con búp bê( Khánh Hoài).
- VB nhật dụng đề cập đến vấn đề quan trọng trong cuộc sống hiện đại: bố mẹ li dị, con cái phải chịu cảnh chia lìa qua đó cảnh báo cho tất cả mọi ngời về trách nhiệm của mình đối với con cái
a ND: Mợn chuyện cuộc chia tay của những con búp bê, tác giả thể hiện tình thơng xót về nỗi
đau buồn của những trẻ thơ trớc bi kịch gia đình ồng thời ca ngợi tình cảm tốt đẹp, trong sángĐồng thời ca ngợi tình cảm tốt đẹp, trong sángcủa tuổi thơ
b í nghĩa : Đọc truyện ngắn này ta càng thêm thấm thía: hạnh phúc gia đình, tình cảm gia đình
là vô cùng quí giá, thiêng liêng; mỗi ngời phải biết vun đắp, giữ gìn những tình cảm trong sáng,thân thiết ấy
b NT: lập luận chặt chẽ, lời lẽ chân thành, giản dị, giàu cảm xúc, có sức thuyết phục cao
- PTBĐ : tự sự + Biểu cảm
- Ngôi kể thứ nhất, Ngời kể chứng kiến câu chuyện xảy ra, trực tiếp tham gia cốt truyện Cáchlựa chọn ngôi kể này giúp tác giả trực tiếp thể hiện suy nghĩ, tình cảm và diễn biến tâm trạng củanhân vật, tăng thêm tính chân thực của truyện, làm cho truyện hấp dẫn và sinh động hơn
II luyện tập :
1 Tóm tắt : Vì bố mẹ chia tay nhau, hai anh em Thành và Thuỷ cũng phải mỗi ngời một ngả:Thuỷ về quê với mẹ còn Thành ở lại với bố Hai anh em nhờng đồ chơi cho nhau, Thuỷ đau đớnkhông phải gánh chịu
2.Tại sao tác giả đặt tên truyện là Cuộc chia tay của những con búp bê ?
*Gợi ý: Những con búp bê vốn là đồ chơi thủa nhỏ, gợi lên sự ngộ nghĩnh, trong sáng, ngây thơ,
vô tội Cũng nh Thành và Thủy buộc phải chia tay nhau nhng tình cảm của anh và em không baogiờ xa
Những kỉ niệm, tình yêu thơng, lòng khát vọng hạnh phúc còn mãi mãi với 2 anh em, mãi mãivới thời gian
3 Tìm các chi tiết trong truyện cho thấy hai anh em Thành, Thuỷ rất mực gần gũi, thơng yêu, chia sẻ và luôn quan tâm đến nhau:
- Thủy khóc, Thành cũng đau khổ Thủy ngồi cạnh anh,lặng lẽ đặt tay lên vai anh
- Thủy là cô bé nhân hậu, giàu tình thơng, quan tâm, săn sóc anh trai: Khi Thành đi đá bóng bịrách áo, Thuỷ đã mang kim ra tận sân vận động để vá áo cho anh Trớc khi chia tay dặn anh “Cổng tr Khinào áo anh rách, anh tìm về chỗ em,em vá cho”; dặn con vệ sĩ “Cổng tr Vệ sĩ ở lại gác cho anh tao ngủnhe”
- Ngợc lại, Thành thờng giúp em mình học Chiều chiều lại đón em ở trờng về
- Cảnh chia đồ chơi nói lên tình anh em thắm thiết :nhờng nhau đồ chơi
Trang 44 Trong truyện có chi tiết nào khiến em cảm động nhất Hãy trình bày bằng 1 đoạn văn
(học sinh viết, đọc - GV nhận xét - cho điểm)
* Gợi ý: Cuối câu chuyện Thủy để lại 2 con búp bê ở bên nhau, quàng tay vào nhau thân thiết, để
chúng ở lại với anh mình Cảm động biết bao khi chúng ta chứng kiến tấm lòng nhân hậu, tốtbụng, chan chứa tình yêu thơng của Thủy Thà mình chịu thiệt thòi còn hơn để anh mình phảithiệt Thà mình phải chia tay chứ không để búp bê phải xa nhau Qua đó ta cũng thấy đợc ớc mơcủa Thủy là luôn đợc ở bên anh nh ngời vệ sĩ luôn canh gác giấc ngủ bảo vệ và vá áo cho anh
C Dặn dò :
1 Bài tập về nhà: Tóm tắt truyện ngắn: “Cổng tr Cuộc ” bằng một đoạn văn ngắn( 7-10 câu)
D Rỳt kinh nghiệm:
- Tiếp tục củng cố cho học sinh kiến thức về từ ghép,từ láy,đại từ
- Biết cách nhận biết và sử dụng các loại từ trên
B.NỘI DUNG ễN TẬP:
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần (ca dao)
c Nếu không có điệu Nam Ai
Sông H ơng thức suốt đêm dài làm chi
Nếu thuyền độc mộc mất đi
Thì Hồ Ba Bể còn gì nữa em (Hà Thúc Quá)
Bài tập 2:Phân biệt, so sánh nghĩa của từ nghép với nghĩa của các tiếng:
Nhóm a: Nghĩa của các từ ghép này hẹp hơn nghĩa của tiếng chính từ ghép CP
Nhóm b: Nghĩa của các từ ghép này khái quát hơn nghĩa của các tiếng từ ghép Đl
Bài tập 3: Hãy tìm các từ ghép và từ láy có trong VD sau.
a Con trâu rất thân thiết với ngời dân lao động Nhưng trâu phải cái nặng nề, chậm chạp,sống cuộc sống vất vả, chẳng mấy lúc thảnh thơi Vì vậy, chỉ khi nghĩ đến đời sống nhọc nhằn,cực khổ của mình, ngời nông dân mới liên hệ đến con trâu
b Không gì vui bằng mắt Bác Hồ cời
Quên tuổi già tơi mãi tuổi hai mơi
Ngời rực rỡ một mặt trời cách mạng
Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng
Đêm tàn bay chập choạng dới chân Ngời
Gợi ý: a.- Các từ ghép: con trâu, ngời dân, lao động, cuộc sống, cực khổ, nông dân, liên hệ.
- Các từ láy: thân thiết, nặng nề, chậm chạp, vất vả, thảnh thơi, nhọc nhằn.
b- Từ ghép: tuổi già, đôi mơi, mặt trời, cách mạng, đế quốc, loài dơi.
Trang 5- Từ láy: rực rỡ, hốt hoảng, chập choạng
Bài tập 4: Hãy tìm từ ghép trong đoạn văn sau & sắp xếp chúng vào bảng phân loại.
Ma phùn đem mùa xuân đến, ma phùn khiến những chân mạ gieo muộn nảy xanh lá mạ.Dây khoai, cây cà chua rờm rà xanh rợ các trảng ruộng cao Mầm cây sau sau, cây nhội, câybàng hai bên đờng nảy lộc, mỗi hôm trông thấy mỗi khác
… Những cây bằng lăng mùa hạ ốm yếu lại nhú lộc Vầng lộc non nảy ra Ma bụi ấm áp.Cái cây đợc cho uống thuốc (Tô Hoài)
Bài tập 5: Hãy chọn cụm từ thích hợp ( trăng đã lên rồi, cơn gió nhẹ, từ từ lên ở chân trời, vắt
ngang qua, rặng tre đen, những hơng thơm ngát) điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh đoạn văn dới
đây:
Ngày cha tắt hẳn, trăng đã lên rồi Mặt trăng tròn, to và đỏ từ từ lên ở chân trời, sau rặng
tre đen của làng xa Mấy sợi mây con vắt ngang qua, mỗi lúc mảnh dần rồi đứt hẳn Trên quãng
đồng ruộng, cơn gió nhẹ hiu hiu đa lại, thoang thoảng những h ơng thơm ngá
(Thạch Lam)
II Từ láy
1 Thế nào là từ láy,có mấy loại từ láy
2 Lấy ví dụ
Bài tập 1 : Cho các từ láy: Long lanh, khó khăn,vi vu, nhỏ nhắn, ngời ngời, bồn chồn, hiu hiu,
linh tinh, loang loáng, thăm thẳm, tim tím
Hãy sắp xếp vào bảng phân loại:
Bài tập 2: Đặt câu với mỗi từ sau: Lạnh lựng, lạnh lẽo, lành lạnh, nhanh nhảu, lỳng tỳng
Bài tập 3:Tìm, tạo từ láy khi đã cho trớc vần
Bài tập 4: Hãy thay từ “Cổng trcó” bằng từ láy thích hợp để đoạn văn sau giàu hình ảnh hơn.
Đồng quê vang lên âm điệu của ngày mới Bến sông có những chuyến phà Chợ búa cótiếng ngời.Trờng học có tiếng trẻ học bài
Trang 6Bài tập 5: Hãy tìm các từ láy trong đoạn thơ sau:
a.Vầng trăng vằng vặc giữa trời.
Đinh ninh hai miệng, một lời song song .
(Bà huyện Thanh Quan)
d.Năm gian nhà cỏ thấp le te.
Ngõ tối đêm sâu đóm lập lòe.
Lng dậu phất phơ màu khói nhạt
Làn ao lóng lánh bóng trăng loe
(Thu ẩm-NKhuyến)
đ.Chú bé loắt choắt.
Cái sắc xinh xinh.
Cái chân thoăn thoắt.
Cái đầu nghênh nghênh
(Lợm- Tố Hữu)
Bài tập 6: Hãy chọn từ thích hợp trong các từ: âm xâm, sầm sập, ngai ngái, ồ ồ,
lùng tùng, độp độp, man mác để điền vào chỗ trống trong đoạn văn sau:
Ma xuống sầm sập, giọt ngã, giọt bay, bụi nớc tỏa trắng xóa.Trong nhà âm
xâm hẳn đi.Mùi nớc ma mới ấm, ngòn ngọt, man mác Mùi ngai ngái, xa lạ của
những trận ma đầu mùa đem về Ma rèo rèo trên sân, gõ độp độp trên phên nứa, mái giại, đập lùng tùng, liên miên vào tàu lá chuối Tiếng giọt gianh đổ ồ ồ, xối
c Trật tự giữa cỏc yếu tố Hỏn Việt (ụn lại nội dung sgk)
Trật tự của các yếu tố trong từ ghép chính phụ hán việt :
-Có trờng hợp giống trật tự từ ghép thuần việt : yếu tố chính đứng trớc , yếu tốphụ đứng sau
-Có trờng hợp khác với trật tự từ ghép thuần việt : yếu tố phụ đứng trớc , yếu tốchính đứng sau
d.Sử dụng từ Hán Việt :
- Tạo sắc thái trang trọng , thể hiện thái độ tôn kính
Tạo sắc thái tao nhã tránh gây cảm giác thô tục ghê sợ
Tạo sắc thái cổ phù hợp với bầu không khí XH xa
Bài tập 1: Phõn biệt nghĩa cỏc yếu tố Hỏn - Việt đồng õm
Cụng 1-> đụng đỳc
Cụng 2-> Ngay thẳng, khụng thiờng lệch
Đồng 1-> Cựng chung (cha mẹ, cựng chớ hướng)
Đồng 2 -> Trẻ con
Tự 1-> Tự cho mỡnh là cao quý Chỉ theo ý mỡnh, khụng chịu bú buộc
Tự 2-> Chữ viết, chữ cỏi làm thành cỏc õm
Trang 7Tử 1-> chết Tử 2-> con.
Bài tập 2:
Tứ cố vụ thõn: khụng cú người thõn thớch
Tràng giang đại hải: sụng dài biển rộng; ý núi dài dũng khụng cú giới hạn
Tiến thoỏi lưỡng nan: Tiến hay lui đều khú
Thượng lộ bỡnh an: lờn đường bỡnh yờn, may mắn
Đồng tõm hiệp lực: Chung lũng chung sức để làm một việc gỡ đú
Bài tập 3: Tỡm những từ ghộp Hỏn Việt cú yếu tố " nhõn "
Nhõn đạo, nhõn dõn, nhõn loại, nhõn chứng, nhõn vật
Bài tập 4: Tỡm từ Hỏn – Việt cú trong những cõu thơ sau:
a Chỏu chiến đấu hụm nay
Vỡ lũng yờu tổ quốc ( Xuõn Quỳnh)
b Đỏ vẫn trơ gan cựng tuế nguyệt
Nước cũn cau mặt với tan thương ( Bà Huyện Thanh Quan)
c.Đem đại nghĩa để thắng hung tàn
Lấy chớ nhõn để thay cường bạo ( Nguyễn Du)
d.Bỏc thương đoàn dõn cụng
Đờm nay ngủ ngoài rừng ( Minh Huệ)
A,Chiến đấu, tổ quốc B,Tuế tuyệt, tan thương.C,Đại nghĩa, hung tàn, chớ nhõn,
cường bạo
D,Dõn cụng
Bài tập 5: Đọc đoạn văn sau, tỡm những từ Hỏn – Việt, cho biết chỳng được dựng
với sắc thỏi gỡ? " Lỏt sau, ngài đến yết kiến, vương vở trỏch Ngài bỏ mũ ra, tạ tội,
bày rừ lũng thành của mỡnh Vương mừng rỡ núi.
Ngài thật là bậc lương y chõn chớnh, đó giỏi vầ nghề nghiệp lại cú lũng nhõn đức,
thương xút đỏm con đỏ của ta, thật xứng với lũng ta mong mỏi".
Cỏc từ Hỏn- Việt: ngài, vương,…
> sắc thỏi trang trọng, tụn kớnh
Yết kiến…-> sắc thỏi cổ xưa
Bài tập 6: Tỡm cỏc từ Hỏn Việt tương ứng với cỏc từ sau Cho biết cỏc từ Hỏn Việt
đú dựng để làm gỡ?
Vợ, chồng, con trai, con gỏi, trẻ can, nhà thư, chất trận
Cỏc từ Hỏn- Việt và sắc thỏi ý nghĩa
Vợ-> phu nhõn, chồng-> phu quõn, con trai-> nam tử, con gỏi-> nữ nhi:-> sắc thỏi
cổ xưa
Bài tập 7: Viết đoạn văn ngắn (5 – 7 câu ) chủ đề tự chọn có sử dụng từ hán việt
Học sinh thực hiện viết đoạn văn…
- Làm bài tập và ụn lại kiến thức lớ thuyết
- Chuẩn bị nội dung: thơ đường, thơ trữ tỡnh hiện đại để buổi sau học
D Rỳt kinh nghiệm:
Trang 8
-HS thuéc lßng c¸c bµi th¬ tr÷ t×nh cña mét sè t¸c gi¶ tiªu biÓu phÇn th¬ §êng,
n¾m v÷ng c¸c yÕu tè H¸n viÖt cñng cè kiÕn thøc vÒ gi¸ trÞ néi dung vµ nghÖ thuËt
cña c¸c bµi th¬
-HS thùc hµnh ,vËn dông lµm c¸c bµi tËp cñng cè kiÕn thøc
Trang 9B NỘI DUNG ễN TẬP
I.Kiến thức cần nắm:
Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê Hạ Tri Chơng Thất ngôn tứ tuyệt
1.Xa ngắm thỏc nỳi Lư
Giới thiệu.
_ Lớ Bạch ( 701 – 762 ) nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường , được
mệnh danh là “ thi tiờn”, tự Thỏi Bạch hiệu Thanh Liờn cư sĩ , quờ ở Cam Tỳc
Tỡm hiểu bài:
- “Xa ngắm thỏc nỳi Lư” thuộc thể thơ thất ngụn tứ tuyệt
_ Hương Lụ được ngắm nhỡn từ xa.Từ điểm nhỡn đú cú thể làm nổi bật được sắc
thỏi hựng vĩ của thỏc nước
_ Mở đầu bài thơ tỏc giả đó phỏc thảo cỏi phụng nền của bức tranh toàn cảnh : hơi
khúi bao trựm lờn đỉnh nỳi Hương Lụ dưới ỏnh nắng mặt trời chuyển thành một
màu tớm vừa rực rỡ vừa kỡ ảo
_ Vỡ ở xa ngắm nờn dưới mắt nhà thơ thỏc nước đó biến thành một dóy lụa trắng
được treo trờn giữa khoảng vỏch nỳi và dũng sụng
Cỏc từ “quải , phi ,trực , nghi” và hỡnh ảnh Ngõn Hà gợi cho người đọc hỡnh dung
được cảnh Hương Lụ vừa là thế nỳi cao ,sườn nỳi dốc đứng vừa là một nơi cú vẻ
đẹp huyền ảo
→Tỏc giả vừa miờu tả một danh thắng của quờ hương với thỏi độ trõn trọng, ca
ngợi.Ngũi bỳt của Lớ Bạch thỏc nước hiện lờn thật hựng vĩ và kỡ diệu Qua đú cho
thấy tỡnh yờu thiờn nhiờn thật đằm thắm và tớnh cỏch hào phúng,mạnh mẽ của nhà
thơ
2- Đêm đỗ thuyền ở Phong Kiều ( Phong kiều dạ bạc )
- Bài thơ thể hiện một cách sinh động cảm nhận qua những điều nghe thấy,nhìn
thấy của một khách xa quê , nhìn thấycủa một khách xa quê đang thao thức không
ngủ trong đêm đỗ thuyền ở bến Phong Kiều
- kết hợp hai thủ pháp nghệ thuật dùng động để tả tĩnh và mợn âm thanh để truyền
a) Mối quan hệ giữa tình và cảnh trong bài th ơ
Hai câu đầu gợi tả đêm trăng thanh tĩnh.Trăng quá sáng khiến cho nhà thơ ngỡ là
lớp sơng mờ phủ trên mặt đất.Đó là một cảm giác trong khoảnh khắc khi giấc mơ
ngắn ngủi vừa tan
_ Tác giả ngẩng đầu lên nhìn trăng sáng,nh để kiểm tra ý nghĩ ( trăng hay
s-ơng ).Nhng nhìn thấy ánh trăng sáng lạnh,cô đơn,nhà thơ chạnh lòng,liền cuối đầu
nhớ cố hơng
Nhớ quê,thao thức không ngủ đợc,nhìn trăng.Nhìn trăng lại càng nhớ quê
b) Phép đối trong bài thơ
Cử đầu >< đê đầuVọng minh nguyệt >< t cố hơng
Tình cảm Lí Bạch đối với quê hơng
Trang 10Với những từ ngữ giản dị và tinh luyện,bài thơ đã thể hiên nhẹ nhàng và thắm thíatình quê hơng của một ngời xa nhà trong một đêm thanh tĩnh.
4 Ngẫu nhiên viế t nhân buổi mới về quê ( Hạ tri Chơng )
- Nội dung: Tình yêu quê hơng sâu sắc của một ngừơi xa quê lâu ngày
- Nghệ thuật:tình huống hài hớc hóm hỉnh để biểu đạt tình cảm đối với quê hơng
- Qua đề bài nhà thơ cho thấy tình cảm quê hơng sâu nặng,luôn thờng trực trongtâm hồn nhà thơ
- Hai câu đầu sử dụng phép đối :Li gia >< hồi Thiếu tiểu >< lão đại ;
Câu đầu giới thiệu khái quát ngắn gọn quãng đời xa quê làm quan của tácgiả,làm nổi bật sự thay đổi về vóc ngời ; tuối tác.Câu thứ hai dùng yếu tố thay đổi (mái tóc ) để làm nổi bật yếu tố không thay đổi ( giọng nói quê hơng ) qua đó chothấy tình cảm gắn bó với quê hơng
- Tình cảm của tác giả đối với quê hơng thể hiện qua các giọng điệu khác nhau của:
+ Hai câu đầu dờng nh bình thản nhng ẩn chứa nỗi buồn
+ Hai câu cuối bi hài thấp thoáng ẩn hiện sau những lời tờng thuật hóm hỉnh Bài thơ biểu hiện một cách chân thực mà sâu sắc, hóm hỉnh mà ngậm ngùi tìnhyêu quê huơng thắm thiết của một ngời sống xa quê lâu ngày,trong khoảnh khắcvừa mới đặt chân về quê cũ
5 Bài ca nhà tranh bị gió thu phá ( Đỗ Phủ )
- Nội dung: Phản ánh nỗi thốg khổ của kẻ sĩ nghèo trong xã hội cũ Biểu hiện khátvọng nhân đạo cao cả của nhà thơ
- Nghệ thuật: Kết hơp biểu cảm với miêu tả, tự sự
a) Nỗi khổ của nhà thơ :Mất mát về của cài: Gío thu thổi phá h nhà Bị ớc lạnh
trong đêm ma dai dẳng.Nỗi đau về tinh thần và nhân tình thế thái Lo lắng vì loạnlạc
b) Tình cảm cao quí của nhà th ơ
- Đỗ Phủ mơ ớc có “Cổng trngôi nhà rộng muôn ngàn gian” cho mọi ngời hân hoan vui ớng
s Nhà thơ sẵn sàng hi sinh vì hạnh phúcchung của mọi ngời “Cổng tr lều ta nát chụi chếtrét cũng đợc”
Ước mơ thể hiện tấm lớc mơ thể hiện tấm lòng vị tha chan chứa tinh thần nhân đạo sâu sắc của nhàthơ
II Luyện tập:
Bài tập 1 : Cảnh đêm thanh tĩnh đợc gợi tả bằng hình ảnh tiêu biểu nào ? Hình ảnh
đó có gì độc đáo : Hình ảnh tiêu biểu :ánh trăng
-Độc đáo :Trăng đợc nhắc tới hai lần.Lần 1 :ánh sáng trăng ;lần 2 :ánh trăng khác nào sơng trên mặt đất đã gợi cảnh đêm trăng sáng mang vẻ đẹp êm dịu,mơ
màng ,yên tĩnh. cảnh thơ mộng, huyền ảo
Bài tập 2 : Trong bài thơ có những động từ nào diễn tả hành động và tâm trạngcủa chủ thể trữ tình ? Những động từ đó có quan hệ với nhau nh thế nào
-Các động từ : nghi, cử, vọng, đê, t
-Các hành động diễn tả tâm trạng của nhân vật trữ tình Giữa các động từ có mốiquan hệ chặt chẽ với nhau, vừa là quan hệ đối lập, vừa là quan hệ nhân quả thốngnhất
Bài tập 3 Tình huống độc đáo tạo nên Hồi hơng ngẫu th.
-Tác giả viết ngay khi mới đạt chân về tới quê hơng
-Không phải ngay từ đầu tác giả chủ động viết về quê mà cảm xúc chợt đến ngẫunhiên viết mà thành Vì vậy giọng thơ hóm hỉnh nhng không kém phần sâu sắc
Bài tập 5 Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê và Cảm nghĩ trong đêm thanh
tĩnh tuy khác nhau về tác giả nhng có điểm chung về nội dung tình cảm Hãy chỉ ra
điểm chung này
Trang 11* Tình yêu quê hơng tha thiết sâu nặng dù t/ giả sống xa quê.
* Dù hoàn cảnh sống thay đổi nhng tình yêu quê hơng không hề thay đổi
Bài tập 6 a) ý nghĩa nổi bật nhất của chi tiết “Cổng tr trẻ con cớp tranh” trong bài thơ
“Cổng trBài ca nhà tranh bị gió thu phá” là gì? Cho ta thấy cả nỗi khổ của những ngời
trong xóm Cuộc sống nghèo khổ, túng thiếu của ngời dân TQ thời bấy giờ Trẻ con đói khổ, thất học, đáng thơng.
b) Câu thơ nào thể hiện rõ nhất chủ nghĩa nhân đạo cao cả của nhà thơ?
* Riêng lều ta nát, chịu chết rét cũng đợc
Bài tập 7 : Bài thơ Xa ngắm thác núi L đợc miêu tả bằng cảm giác , thị giác, vàbằng trí tởng tợng Hãy nối ý bên A với câu thơ tơng ứng ở vế B
A B
A Bằng cảm giác,tởng tợng 1-Nắng rọi Hơng Lô khói tía bay
B Bằng thị giác 2-Xa trông dòng thác trớc sông này
C Bằng tởng tợng 3 –Nớc bay thẳng xuống ba nghìn thớc
4-Tởng dải Ngân Hà tuột khỏi mây
THƠ TRỮ TèNH HIỆN ĐẠI: -CẢNH KHUYA
-RẰM THÁNG GIấNG
-TIẾNG GÀ TRƯA
A Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:
- Hệ thống lại nội dung và nghệ thuật cơ bản của 2 VB đã học
- Biết cách trình bày đoạn văn biểu cảm về 2 tác phẩm thơ đó
Sáng nghe chim rừng gáy bên nhà
- Mùa thu năm 1947, khi chiến
- Trong thơ vừa có nhạc vừa có hoạ
- Lời thơ tự nhiên, có nhiều sáng tạo mới mẻ
- Thể hiện phong thái ung dung, lạc quan, tựtin của Bác
- Hình ảnh thiên nhiên tơi đẹp vừa mang màusắc cổ điển vừa mang tính hiện đại:
+ Màu sắc cổ điển : Tứ thơ và nhiều hình
ảnh, từ ngữ tơng đồng với các từ ngữ, hình
ảnh của thơ Đờng
- Cách miêu tả không gian giống trong thơ ờng
Đ-+ Màu sắc hiện đại: Cảnh làm việc của Bác
và các đồng chí lãnh đạo trong chiến khu
- Phong thái ung dung, lạc quan của Bác
- Tâm trạng, tình cảm mới khoẻ khoắn,và cao
Trang 12Trong không khí phấn chấn ấy
Bác đã viết bài thơ này
- Bức tranh nhiều tầng lớp, đờng nét, có sự
đan xen, hoà quyện của trăng, hoa, cây, lá
a) ND: Cảnh núi rừng VB trong một đêm
trăng: Có âm thanh của tiếng suối trong nh tiếng hát xa, có ánh trăng lồng cổ thụ, có bóng lồng hoa….Cảnh vật sống động, có đ-ờng nét, có hình khối với 2 mảng màu sáng tối
- Con ngời: Tinh tế, cảm nhận vẻ đẹp của đêmtrăng rừng VB bằng cả tâm hồn, đồng thờivẫn canh cánh một nỗi niềm lo cho dân cho n-ớc
b) Nghệ thuật:Thể thơ TNTT.Sử dụng nhiềuhình ảnh lung linh, huyền ảo
- so sánh, điệp ngữ, miêu tả hình ảnh thựccủa âm thanh, vẻ đẹp của đêm trăng rừng VB
b Rằm tháng giêng(Nguyên tiêu)
- mùa xuân làm cho trăng thêm đẹp
- Điệp từ xuân đã vẽ nên những nét đặc sắc làm nổi bật cái thần của cảnh vật sông, nớc và
- Hiện thực về cuộc kháng chiến chống TDP:
BH và những ngời lãnh đạo Đảng đang “Cổng tr bànbạc việc quân “Cổng tr tại chiến khu VB
b) Nghệ thuật: Nguyên tác: Thể thơTNTTĐL Bản dịch: Thơ lục bát
- điệp ngữ.Từ ngữ gợi hình, gợi cảm xúc
3 ý nghĩa của hai bài thơ:
- Bài thơ Cảnh khuya: thể hiện một đặc điẻmnổi bật của thơ HCM: Sự gắn bó, hoà hợpgiữa TN và con ngời
- Bài thơ” Rằm tháng giêng”: Thể hiện tâmhồn nghệ sĩ - HCM, cảm nhận dợc vẻ đẹptinh tế và độc đáo của đêm rằm VB trong giai
đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Phápcòn nhiều gian khổ nhng hé lộ một niềm tintất thắng
Trang 13- Hai từ “Cổng tr cha ngủ” ở câu thơ thứ ba lặp lại ở đầu câu thơ thứ t cho thấy niềm say
mê cảnh thiên nhiên và nỗi lo việc nớc.Hai tâm trạng ấy thống nhất trong con ngời Bác ,nhà thơ – ngời chiến sĩ
2) Hình ảnh – không gian trong bài rằm tháng giêng “Cổng tr ”
- “Cổng tr Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên” khung cảnh bầu trời cao rộng trong trẻo nổi bật lên bầu trời ấy là vầng trăng tròn đầy,tỏa sáng xuống khắp trời đất
- “Cổng tr xuân giang,xuân thủy tiếp xuân thiên” không gian xa rộng nh không có giới hạn con sông xuân,mặt nớc xuân tiếp liền với bầu trời xuân đã gợi lên vẻ đẹp và sức sống mùa xuân đang tràn ngập cả đất trời
3) Phong thái ung dung và tinh thần lạc quan của Hồ Chí Minh
- Mặc dù ngày đêm lo nghĩ việc nớc,bận bịu việc quân nhng tâm hồn Bác vẫn hòa nhập với cảnh thiên nhiên tơi đẹp.Qua đó thể hiện phong thái ung dung,lạc quan của vị lãnh tụ kính yêu
4 Bài thơ đã sử dụng những phơng thức biểu đạt nào? MQH giữa các phơng thức biểu đạt đó?
* Gợi ý:
1 Tiếng gà tra đợc tác giả lấy làm nhan đề bài thơ, bởi vì:
- Trớc hết, tiếng gà là âm thanh quen thuộc, gần gũi của xóm làng
- Tiếng gà tra còn là âm thanh , là tín hiệu nối mạch cảm xúc, liên tởng giữa hiện tại và quá khứ, gợi lên trong tâm trí ngời chiến sĩ rất nhiều những kỉ niệm về tuổi thơ của mình Đó là
+ Hình ảnh những con gà máo mơ, mái vàng và những quả trứng hồng
+ Hình ảnh ngời bà tần tảo, chăm lo cho cháu
+ Niềm vui và ớc mơ tuổi thơ khi đợc quần áo mới
Những kỉ niệm bình dị, gần gũi nhng thiêng liêng
- Tiếng gà tra gợi lại những kỉ niệm êm đềm thời thơ ấu sống với bà, bên xóm làngthân thuộc Từ đó khẳng định cuộc chiến đấu hôm nay chính là để giữ gìn những kỉniệm ấu thơ giản dị mà rất đỗi thân thơng, giữ gìn tình cảm gia đình, xóm làng thân yêu Với tác giả, tình yêu nớc đợc bắt nguồn từ những tình cảm bình dị, gần gũi và đời thờng đó
2 Hình ảnh ngời bà trong bài thơ hiện lên qua những chi tiết thơ nh:
Cháu đợc quần áo mới
- Hình ảnh ngời bà hiện lên hết sức cụ thể; bà chắt chiu, dành dụm trong cảnh nghèo, bà yêu thơng, chăm lo cho cháu; bà lo toan, chăm sóc cháu, có mắng cháu nhng là để bảo ban, yêu thơng cháu