CHỦ đề 1 văn 7 (2021 2022)

Xác định mục tiêu Qua bài học, HS luyện tập để có các kĩ năng và kiến thức sau: * Đọc: biết đọc hiểu một văn bản nhật dụng, cụ thể: - Hiểu được ý nghĩa nội dung và nghệ thuật của các văn

Ngày soạn: 12/09/2021 Ngày dạy: /09/2021 - Lớp 7

Ngày dạy: /09/2021 - Lớp 7

CHỦ ĐỀ 1: VĂN BẢN NHẬT DỤNG

(Tiết 9,10,11,12,13,14,15)

Bước 1: Vấn đề cần giải quyết

- Lí do: Đảm bảo tính tích hợp các nội dung về văn bản nhật dụng và tính kiên kết, bố cục, mạch lạc trong văn bản

- Giúp HS đọc hiểu ba văn bản nhật dụng: Cổng trường mở ra; Mẹ tôi; Cuộc chai tay của những con búp bê

Bước 2: Xác định chủ đề

Tên chủ đề: Văn bản nhật dụng (7 tiết)

- Cổng trường mở ra

- Mẹ tôi

- Cuộc chia tay của những con búp bê

- Liên kết trong văn bản

- Bố cục trong văn bản

- Mạch lạc trong văn bản

Bước 3 Xác định mục tiêu

Qua bài học, HS luyện tập để có các kĩ năng và kiến thức sau:

* Đọc: biết đọc hiểu một văn bản nhật dụng, cụ thể:

- Hiểu được ý nghĩa nội dung và nghệ thuật của các văn bản “Cổng

trường mở ra, Mẹ tôi, cuộc chia tay của những con búp bê”, giải thích được ý

nghĩa nhan đề văn bản, cảm nhận và hiểu được những tình cảm sâu sắc của cha

mẹ đối với con cái, tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết, sâu nặng

- Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong một văn bản nhật dụng

- Nhận biết và phân tích được quan hệ giữa phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ (tranh ảnh, …) dùng để biểu đạt thông tin trong VB

- Nhận biết được bố cục của VB, đặc điểm về liên kết, mạch lạc trong VB

* Viết: Vận dụng những kiến thức đã học để bước đầu xây dựng được các

đoạn văn, bài văn có bố cục rõ ràng có tính liên kết chặt chẽ và mạch lạc trong làm văn

* Nói – Nghe

- Trình bày miệng bố cục các văn bản biểu cảm đã học có sử dụng các sơ

đồ, bảng biểu, hình ảnh minh hoạ

- Nghe và nhận biết được tính hấp dẫn của bài trình bày; chỉ ra được những hạn chế (nếu có) của bài liên kết, bố cục, mạch lạc trong văn bản

Bước 4: Bảng mô tả

Vận dụng thấp

Vận dụng cao

1 Cổng

trường mở

ra.

- HS nhận biết, được xuất xứ của văn bản, bố cục và vấn đề chính được đề cập trong văn bản

- Phân tích một

số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người

mẹ trong đêm chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiên của con

Viết đoạn nêu suy nghĩ, cảm nhận của em

về nhân vật,

sự việc trong truyện

2 Mẹ tôi - HS nhận

biết, nhớ được tên tác giả và xuất xứ, bố cục của văn bản

Hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư

- Phân tích một

số chi tiết liên qua đến hình ảnh người cha (tác giả của bức thư ) và người

mẹ nhắc đến trong bức thư

Viết được một đoạn văn nêu cảm nhận

về tình mẫu tử

3 Cuộc chia

tay của

những con

búp bê

HS nhận biết, nhớ được tên tác giả và hoàn cảnh ra đời, bố cục của các tác phẩm

- Kể và tóm tắt truyện

Học sinh hiểu được hoàn cảnh

éo le, tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết sâu nặng và nỗi đau khổ của những đứa trẻ không may rơi vào h/c

bố mẹ li dị

- HS viết được đoạn văn ngắn về tình cảm gia đình

4 Liên kết

trong văn

bản.

- Nhận biết tính liên kết

của văn bản

Phân tích tính liên kết của

một VB cụ thể

Viết các đoạn văn, bài văn

có tính liên kết

5 Bố cục - Nhận biết, Phân tích bố - Vận dụng - Xây dựng

trong văn

bản. bố cục trong

văn bản

cục trong văn bản

kiến thức về

bố cục trong việc đọc-hiểu văn bản

bố cục cho một văn bản nói(viết) cụ thể

6 Mạch lạc

trong văn

bản. - Nhận biết

được mạch lạc trong văn bản

- Viết 1 đoạn văn theo yêu cầu đảm bảo tính liên kết, mạch lạc và

bố cục rõ ràng

Bước 5: Biên soạn câu hỏi, bài tập.

Vận dụng thấp

Vận dụng cao

1 Cổng

trường

mở ra.

- Nêu xuất xứ,

bố cục của văn bản ?

- Vấn đề chính được đề cập trong văn bản là

gì ?

- Tìm một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người

mẹ trong đêm chuẩn

bị cho ngày khai trường đầu tiên của con ?

Viết đoạn nêu suy nghĩ, cảm nhận của em

về nhân vật,

sự việc trong truyện ?

2 Mẹ tôi Nêu vài nét tiêu

biểu về tác giả

và xuất xứ và

bố cục của văn bản ?

- Văn bản được viết dưới hình thức nào?

- Tìm và phân tích một số chi tiết liên qua đến hình ảnh người cha ( tác giả của bức thư ) và người mẹ nhắc đến trong bức thư ?

Viết một đoạn văn nêu cảm nhận về tình mẫu tử ?

3 Cuộc

chia tay

của

những

con búp

bê

Nêu vài nét tiêu biểu về tác giả và hoàn cảnh

ra đời của tác phẩm? Tìm bố cục của các tác phẩm ?

- Nêu các sự việc chính (kể

và tóm tắt

Hoàn cảnh éo le, tình cảm anh em ruột thịt thắm thiết sâu nặng và nỗi đau khổ của những đứa trẻ không may rơi vào h/c bố mẹ li dị biểu hiện ntn?

- Viết đoạn văn ngắn về tình cảm gia đình?

truyện) ?

4 Liên

kết trong

văn bản.

- Nhận biết tính

liên kết của văn

bản

Phân tích tính liên kết của một văn bản

cụ thể

Viết các đoạn văn,bài văn có tính liên kết

5 Bố cục

trong văn

bản.

- Nhận biết, bố cục trong văn bản

Phân tích bố cục trong văn bản

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc-hiểu VB

- Xây dựng bố cục cho một văn bản nói(viết) cụ thể

6 Mạch

lạc trong

văn bản. - Nhận biết được

mạch lạc trong văn bản

- Viết 1 đoạn văn theo yêu cầu đảm bảo tính liên kết, mạch lạc và

bố cục rõ ràng

Bước 6 Tiến trình dạy học

A Hoạt động khởi động

- Thời gian: 5 phút

- Cách tiến hành:

Giáo viên nêu vấn đề, câu hỏi gợi mở

Học sinh làm việc cá nhân, sử dụng kĩ thuật động não và trình bày 1 phút.

Giáo viên cho học sinh quan sát 1 số bức tranh: Bức tranh đó gợi cho em liên tưởng tới những Vb nào? Những Vb đó được xếp vào kiểu Vb gì? Tại sao?

HS : Trình bày

GV dẫn vào bài mới:

B Hoạt động hình thành kiến thức

- Cách tiến hành:

? Em hãy nhắc lại khái niệm về văn bản nhật dụng?

- Là những văn bản đề cập đến những vấn đề có tính cập nhật và vấn đề

cơ bản của con người và cộng đồng

- Không phải là khái niệm thể loại

- Không chỉ kiểu văn bản.

- Văn bản nhật dụng chỉ đề cập tới chức năng, đề tài và tính cập nhật của

nội dụng

Nội dung 1: Đặc điểm của văn bản nhật dụng

HĐCN: Hãy kể tên 1 vài vb nhật dụng mà em đã học trong CT Ngữ văn

6 và cho biết văn bản nhật dụng là gì?

Nội dung Đề cập đến những vấn đề có tính cập nhật và vấn đề gần gũi bức

thiết trong cuộc sống của con người và cộng đồng.

Hình thức Có thể được viết bằng nhiều phương thức biểu đạt khác nhau, thể

loại khác nhau:

Ví dụ Cầu Long Biên – chứng nhân lịch sử - Bút kí (tự sự, miêu tả, biểu

cảm); Động Phong Nha – (thuyết minh, miêu tả),; Bức thư của thủ lĩnh da đỏ - Thư từ (thuyết minh, nghị luận và biểu cảm)

GVKL: văn bản nhật dụng không phải là khái niệm thể loại, cũng

không chỉ kiểu văn bản mà chỉ đề cập tới chức năng, đề tài và tính cập nhật của nội dung

Nội dung 2: Đọc hiểu văn bản Cổng trường mở ra

I Tìm hiểu chung (10’)

1 Vài nét về tác giả- tác phẩm

HĐCN: Hoàn thiện các thông tin về tác giả, tác phẩm?

- TG Lí Lan

- VB: Đăng trên báo “Yêu trẻ”, số 166, thành phố HCM, ngày 01/9/2000

2 Đọc, tìm bố cục

GV nêu y/c đọc: Giọng nhẹ nhàng, sâu lắng thể hiện tâm trạng của người

mẹ trong đêm trước khi con bước vào ngày khai trường đầu tiên

HS: Đọc, tìm hiểu chú thích 1 số từ khó

GV: Nhận xét, sửa cách đọc cho HS

HĐCĐ: Nhớ lại khái niệm về VB nhật dụng đã học ở lớp 6, cho biết VB

Cổng trường có được coi là VBND không? Xác định thể loại của VB?

- Thể loại: kí, văn bản nhật dụng

à Vì VB đề cập đến quyền trẻ em (được đi học, được gia đình, xã hội che chở, đùm bọc)

GVMR: Giới thiệu nội dung văn bản nhật dụng được học ở lớp 7: là những vấn đề về quyền trẻ em, nhà trường, phụ nữ, văn hóa, giáo dục

- Truyện: Phần lớn các tác phẩm truyện đều sử dụng nhiều trí tưởng

tượng, óc sáng tạo của tác giả trên cơ sở quan sát, tìm hiểu cuộc sống và thiên nhiên (nội dung trong truyện không hoàn toàn giống hệt như trong thực tế); có nhân vật, cốt truyện và lời kể.

- Kí: Chú trọng đến việc ghi chép, tái hiện hình ảnh, sự việc của đời sống,

cốt truyện thiên nhiên và con người theo sự cảm nhận, đánh giá của tác giả từ những điều mắt thấy, tai nghe (chân thực với thực tế cuộc sống) Kí thường không có cốt truyện rõ ràng, thậm chí có khi không có cả nhân vật.

HĐCĐ:Dựa vào trình tự mạch cảm xúc của người mẹ trong văn bản, em hãy tìm bố cục của VB?

* Bố cục: 2 phần

- P1: Từ đầu -> mẹ vừa bước vào: Tâm trạng của mẹ, con trong đêm trước ngày khai trường

- P2: Còn lại: vai trò của nhà trường đối với thế hệ trẻ

II Đọc – hiểu văn bản

1 Tâm trạng của con và mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con

HĐN: 1 Trong đêm trước ngày khai trường của con, tâm trạng của mẹ

và con khác nhau ntn?

2 Những chi tiết nào biểu hiện tâm trạng của mẹ?

3 Nêu suy nghĩ về người mẹ?

HS: thảo luận, báo cáo kết quả

Con + Háo hức, vô tư, thanh thản, nhẹ

nhàng đi vào giấc ngủ

+ Không có mối bận tâm nào khác ngoài chuyện ngày mai thức dậy cho kịp giờ

vô tư, hồn nhiên…

Mẹ thao thức, ko ngủ, suy nghĩ triền

miên, nhớ lại kỉ niệm xưa

+ chuẩn bị quần áo mới, giày nón mới, cặp sách mới

+ đắp mền, buông mùng, ém góc cho con

+ Ngắm nhìn con ngủ

Mẹ hết lòng yêu thương con, luôn quan tâm, chăm sóc chu đáo nhất

HĐCN: Theo em, lí do nào khiến mẹ không ngủ được?

=> Người mẹ không ngủ được là vì mẹ nhớ lại kí ức năm xưa, khi mẹ vào lớp 1, mẹ muốn nhẹ nhàng, cẩn thận và tự nhiên khắc sâu vào lòng con cái

ấn tượng đẹp đẽ ngày đầu vào lớp 1

HĐCN: Trong bài văn có phải người mẹ đang trực tiếp nói với con không? Người mẹ đang tâm sự với ai? Cách viết này có tác dụng gì?

- Người mẹ không trực tiếp nói với con hoặc với ai cả, người mẹ nhìn con ngủ như đang tâm sự với con nhưng thực ra là đang nói với chính mình, đang ôn lại kỷ niệm của riêng mình

- Làm nổi bật tâm trạng, khắc họa được tâm tư, tình cảm, những điều sâu thẳm khó nói bằng những lời trực tiếp

→ Tác giả đã hoá thân vào n/v và để cho n/v tự giãi bày cảm xúc và suy

tư của mình

2 Vai trò của nhà trường đối với thế hệ trẻ.

HĐCN: Theo dõi phần cuối văn bản và cho biết: Trong đêm không ngủ

được người mẹ đã nghĩ về điều gì?

+ Về ngày hội khai trường

+ Về ảnh hưởng của GD đối với trẻ em

→ Mẹ nghĩ về ngày khai trường ở nước Nhật “là ngày lễ của XH” Qua

đó thể hiện ước mơ của người mẹ muốn đứa con yêu của mình được hưởng một nền GD tiến bộ nhất, trẻ em được chăm sóc, GD bằng tất cả tình yêu thương của

XH và đất nước

HĐCN: Em có suy nghĩ ntn về ngày hội khai trường của nước mình?

HĐCĐ: 1 Em hiểu ntn về h/a “thế giới kì diệu” trong câu nói của mẹ:

“Đi đi con thế giới kì diệu sẽ mở ra”?

? Từ VB trên, em thấy vai trò của nhà trường đối với cuộc đời của mỗi con người ntn?

- Trường học là thế giới kì diệu của tuổi thơ Ở đây, tuổi thơ được học hành, được chăm sóc GD hàng ngày sẽ mở mang trí tuệ, trưởng thành về nhân cách, học vấn, dẫn bước vào đời Mọi nhân tài xưa nay đều được vun trồng trong thế giới kì diệu đó

=> Khẳng định vai trò to lớn của nhà trường đối với con người Tin tưởng ở sự nghiệp GD vì giáo dục quyết định tương lai của đất nước.

III Tổng kết

HĐCN: Khái quát lại nghệ thuật và ý nghĩa của văn bản?

1 Nghệ thuật

- Lựa chọn hình thức tự bạch như những dòng nhật kí của người mẹ với con

- SD ngôn ngữ biểu cảm

2 Ý nghĩa văn bản

VB thể hiện tấm lòng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trò to lớn của nhà trường đối với c/s của mỗi con người

(Dự kiến hết tiết 1)

Nội dung 3: Văn bản “Mẹ tôi”

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả, tác phẩm

HĐCN: N/C chú thích SGK, ghi lại ngắn gọn vài nét về cuộc đời, sự

nghiệp tác giả, xuất xứ của VB?

- Ét - môn - đô - đơ A - mi - xi (1846-1908) là nhà văn I-ta-li-a

- “Mẹ tôi” trích trong tác phẩm “ Những tấm lòng cao cả” (1886)

GVBS: Cuộc đời và sự nghiệp của A – mi – xi sống trọn với tình yêu và

niềm tin vào hòa bình, vào quyền lợi đối với những người lao động cực khổ

Những sáng tác của ông đã góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn học của thế giới

- Những tấm lòng cao cả là tác phẩm nổi tiếng nhất trong sự nghiệp sáng

tác của ông Cuốn sách gồm nhiều mẩu chuyện có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, trong đó nhân vật trung tâm là một thiếu niên, truyện được viết bằng một giọng văn hồn nhiên trong sáng

2 Đọc

Văn bản được viết dưới hình thức nào? ?ND của văn bản đề cập vấn đề gì? Cho biết phương thức biểu đạt và kiểu loại Vb?

- Hình thức: lá thư

- Nội dung: Tình yêu thương và quý trọng cha mẹ

- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm + tự sự

- Là văn bản nhật dụng viết về tình cảm, vai trò của gia đình

?Vì sao đây là bức thư của bố viết cho con trai mà lại đặt nhan đề là

“Mẹ tôi”?

- Nhan đề là của tác giả đặt cho đoạn trích Tuy người mẹ không xuất hiện trực tiếp trong câu chuyện, nhưng lại là tiêu điểm mà các nhân vật và chi tiết đều hướng tới để làm sáng tỏ

HĐCĐ: Xác định bố cục của VB? Tóm tắt?

- Bố cục:

+ P1: Mở đầu trang nhật kí của En ri cô (Từ đầu àvô cùng)

+ P2: Bức thư của người cha viết cho En- ri- cô

- Tóm tắt: En-ri-cô ăn nói thiếu lễ độ với mẹ Bố biết chuyện, viết thư cho En-ri-cô với lời lẽ vừa yêu thương vừa tức giận Trong thư bố nói về tình yêu, sự

hi sinh to lớn của mẹ dành cho En-ri-cô Trước cách ứng xử vừa khéo léo, vừa tế nhị nhưng kiên quyết, gay gắt của bố, em đã vô cùng hối hận

II Đọc – hiểu văn bản (26’)

1 Hoàn cảnh người bố viết thư

HĐCN: Điểm nhìn về người mẹ xuất phát từ n/vật nào?

HS: Xuất phát từ chỗ người bố Qua cái nhìn của người bố mà thấy phẩm chất của mẹ, chính điểm nhìn này làm tăng tính khách quan cho sự việc và đối tượng ngừơi mẹ được kể, mặt khác thể hiện thái độ tình cảm của người mẹ

? Người bố viết thư cho En-ri-cô trong hoàn cảnh nào? MĐ bố viết thư? Kết quả?

HS: Bộc lộ.

- En-ri-cô nhỡ thốt ra lời thiếu lễ độ với mẹ khi cô giáo đến nhà

- Mục đích: để giúp con suy nghĩ kĩ, nhận ra và sửa lỗi lầm

- Kết quả: Tôi xúc động vô cùng à hối hận vì hành vi của mình

2 Nội dung bức thư của người cha viết cho En- ri- cô.

Yêu cầu học sinh tìm chi tiết hoàn thiệu phiếu học tập

Hình ảnh người

mẹ

- Mẹ đã phải thức suốt đêm , quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con

- Người mẹ sẵn sàng bỏ một năm hạnh phúc để tránh cho con 1 giờ đau đớn, người mẹ có thể đi xin ăn để nuôi con, có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con

à Liệt kê, so sánh,từ láy, điệp từ

=> Hết lòng yêu thương con, sẵn sàng quên mình vì con

Lời nói và thái

độ của bố

+ Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy; + Con mà lại xúc phạm đến mẹ con ư?

+ Thà rằng bố không có con, còn hơn thấy con bội bạc với mẹ

=> Buồn bã, đau đớn và tức giận khi En-ri-cô vô lễ với mẹ + con hãy nhớ tình yêu thương kính trọng cha mẹ là thiêng liêng, cao cả

+ Ko được tái phạm + Ko được nói nặng với mẹ + Phải xin lỗi mẹ

+ Đừng hôn bố

=> Câu cầu khiến -> Rất yêu con nhưng cũng kiên quyết, nghiêm khắc khi GD con

III Tổng kết.

HĐCN: Tại sao bố ko nói trực tiếp với En-ri-cô mà lại viết thư?Học xong

Vb em rút ra bài học gì cho bản thân?

- Đây là cách dạy con rất tế nhị, nghiêm khắc => chứng tỏ ông là người có nhận thức, có trí tuệ

- Thư thường là để tâm sự riêng cho một người Trong trường hợp này người bố vừa muốn tôn trọng lòng tự trọng của con, vừa muốn mình như một người bạn thực sự của con => hiểu con GD con như vậy sẽ có hiệu quả cao -> rút ra bài học giáo dục, ứng xử của người lớn trong gia đình, nhà trường, xã hội với những đứa trẻ khi mắc lỗi

=> Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thương đó

Nội dung 4: văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê”

I Tìm hiểu chung

HĐCN: Hoàn thiện vào vào vở: tên tác giả? Xuất xứ của VB? Kiểu VB?

- TG: Khánh Hoài.

- TP: Trích trong “Tuyển tập thơ – văn được giải thưởng trong cuộc thi viết về quyền trẻ em” – 1992

- Kiểu VB nhật dụng viết về quyền trẻ em

HĐCN- Yêu cầu đọc?

àGiọng nhẹ nhàng, xúc động, chú ý đoạn đối thoại

HS: Đọc 1 đoạn mà em thích nhất

HĐCĐ: Tại sao truyện có tên “Cuộc chia tay của những con búp bê”

( Những con búp bê gợi cho em suy nghĩa gì? Trong truyện chúng có chia tay thật ko? Chúng đã mắc lỗi gì? Vì sao chúng phải chia tay? )

à Những con búp bê vốn là đồ chơi của tuổi thơ, trẻ con, thường gợi

lên thế giới trẻ em với sự ngộ nghĩnh, trong sáng, thơ ngây, vô tội Những con búp bê trong truyện cũng anh em Thành, Thủy, trong sáng vô tư, ko có tội lỗi gì , thế mà lại phải chia tay nhau Tên truyện đã gợi ra 1 t/huống buộc người đọc phải theo dõi và góp phần thể hiện đc ý đồ tư tưởng mà người viết muốn thể

hiện

HĐCN: Kể tóm tắt truyện (5,7 câu)

Thành và Thủy là 2 anh em hết mực thương yêu nhau nhưng lại phải chia tay nhau vì bố mẹ họ li dị Trước khi chia tay 2 anh em chia đồ chơi cho nhau Thành nhường hết đồ chơi cho em Hai anh em còn đến trường để Thủy chia tay với cô giáo, bạn bè Cô giáo tặng Thủy 1 quyển sổ và 1 chiếc bút máy nắp vàng nhưng em ko dám nhận vì “mẹ đã bảo sắm cho em 1 thúng hoa quả để ra chợ ngồi bán”

HĐCN: Tìm bố cục?

- Bố cục: 3 phần

+ Từ đầu -> “hiếu thảo như vậy”→ Tình cảm của anh em Thành và Thuỷ + Tiếp -> “tôi đi”→ Cuộc chia tay của Thuỷ với cô giáo và lớp học

+ Phần còn lại.→ Những giây phút cuối cùng trong cuộc chia tay giữa hai anh em

II Đọc - hiểu văn bản

HĐCĐ- Truyện có những n/v nào? Ai là n/v chính? Chi tiết nào trong

truyện khiến em xúc động nhất? Nêu ý nghĩa của truyện?

HS trao đổi à thống nhất

- N/v chính: Thành, Thủy

- Truyện viết về cuộc chia tay đầy nước mắt, đau xót, buồn tủi của 2 anh

em Thông qua đó tg muốn khẳng định và ca ngợi những t/c tốt đẹp và trong sáng của tuổi thơ

1 Nhân vật Thủy

* Khi ở nhà: