Thảo luận môn Đại cương văn hóa Việt Nam

Chủ đề thảo luận: Sưu tầm và thống kê một vài văn bản pháp luật không đi vào đời sống trong 3 năm trở lại đây. Phân tích nguyên nhân chi phối từ nền tảng văn hóa truyền thống văn hóa Việt Nam. Bài viết mang tính cá nhân của nhóm Vui lòng hạn chế sao chép, chỉ nên tham khảo

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

THẢO LUẬN ĐẠI CƯƠNG VĂN HÓA VIỆT NAM

Chủ đề thảo luận: Sưu tầm và thống kê một vài văn bản pháp luật không đi vào đời sống

trong 3 năm trở lại đây Phân tích nguyên nhân chi phối từ nền tảng văn hóa truyền thống văn hóa Việt Nam.

NHỮNG VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT KHÔNG ĐI VÀO ĐỜI SỐNG

1 Nghị định 84/2017/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 173/2013/NĐ-CP quy định về

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khí tượng thủy văn, đo đạc và bản

đồ do Thủ tướng Chính phủ ban hành.

Theo Nghị định này, phát sai lệch bản tin dự báo sẽ bị phạt tiền lên đến 50.000.000đ được quy định tại điểm c khoản 5 Điều 6 của Nghị định:

5 Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau:

c) Truyền, phát sai lệch bản tin dự báo, cảnh báo thiên tai khí tượng thủy văn

Vì: Bản chất của dự báo đã cho phép có sự sai lệch, như vậy để xử phạt thì phải xác định sai đến mức nào và sai so với chuẩn nào sẽ bị phạt, điều này Nghị định lại không có quy định cụ thể Trong khi đó trên thực tế, công cụ, thiết bị cung cấp thông tin để làm cơ sở cho dự báo vừa thiếu, vừa không đồng bộ, dễ dẫn đến dự báo sai lệch lại không được khắc phục triệt để

2 Nghị định 90/2017/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y

Điểm b khoản 2 Điều 17 của Nghị định có quy định:

2 Phạt tiền từ 600.000 đồng đến 800.000 đồng đối với một trong các hành

vi sau đây:

b) Không đeo rọ mõm cho chó hoặc không xích giữ chó, không có người dắt khi đưa chó ra nơi công cộng

Tuy nhiên, để tiến hành xử lý vấn đề này vẫn rất khó khăn Dù đã thành lập tổ bắt chó thả rông, các tổ liên tục tuần soát, nhưng cho đến nay, số chó thả rông, không đeo rọ mõm bị xử lý chỉ đếm trên đầu ngón tay Chưa kể đến các tỉnh thành nhỏ lẻ thì tình trạng chó thả rông, không rọ mõm là điều hoàn toàn không hiếm gặp.

MỘT SỐ NGUYÊN NHÂN CHI PHỐI TỪ NỀN TẢNG VĂN HÓA LÀM CHO CÁC VĂN BẢN PHÁP LUẬT KHÔNG ĐI VÀO ĐỜI SỐNG:

 Thứ nhất, do sự tác động của văn hoá nông nghiệp lúa nước Do xuất phát từ lối sống nông nghiệp với tư duy nặng nề về kinh nghiệm chủ quan, cảm tính, thói quen tuỳ tiện nên trong lĩnh vực hoạch định chính sách pháp luật và thực thi pháp luật, sự tuỳ tiện, chủ quan, cảm tính, thiếu đồng bộ và nhất quán trong việc soạn

thảo, ban hành các văn bản pháp luật cũng như việc tổ chức và thực thi pháp luật đang là những hạn chế rất lớn, gia tăng thói quen hành xử không thượng tôn pháp luật Trước khi ban hành pháp luật, các cơ quan soạn thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo luật còn mang tính hình thức; ý kiến đóng góp cũng chưa thật sự được tiếp nhận đầy đủ, thực tâm

 Thứ hai, đó là tính cộng đồng Ở đây ta chỉ xem xét các mặt tiêu cực Đó là sự phủ nhận, ức chế sự phát triển cá tính, vai trò cá nhân Có thể thấy phần lớn các quy định được đưa ra theo ý kiến chủ quan của cơ quan soạn thảo và ban hành, bỏ qua việc khảo sát ý kiến của nhân dân, không được xây dựng trên nền tảng lợi ích và nguyện vọng chung của nhân dân vốn là đối tượng áp dụng, khiến quy định đưa ra không phù hợp với thực tiễn cũng như năng lực thực hiện của xã hội

Thêm vào đó, tư tưởng “ một người làm quan cả họ được nhờ” vẫn còn tồn tại phổ biến Điều này đã góp phần làm vô hiệu hoá pháp luật khi ngta kết bè cánh để thực hiện những hành vi tham nhũng, tiêu cực, thậm chí vi phạm pháp luật ở ngay chính những người nhân danh bảo vệ và thực thi pháp luật

 Thứ ba là do lối ứng xử nặng tình nhẹ lý, xuất phát từ Phật giáo với tư tưởng hiếu hòa, nhân ái, vị tha Sở dĩ nói như vậy là vì mọi người sống trong môi trường mà tình cảm được coi là tiêu chí, là chuẩn mực ứng xử nên lâu dần hình thành lối sống

dễ dàng thoả hiệp, ngại va chạm, thiếu tính quyết đoán Từ đó lối ứng xử này trở thành nguyên tắc chi phối các mối quan hệ, khiến con người ta chủ quan, cảm tính

“Một cái bồ cái lý không bằng một tí cái tình” Do có mới có tâm lý thờ ơ, né tránh pháp luật, không xem pháp luật là công cụ bảo vệ quyền lợi cho mình “Vô phúc đáo tụng đình” Lúc này pháp luật không còn uy lực khi cái lý bị đẩy xuống hàng thứ yếu so với cái tình

 Thứ tư là lối sống trọng lệ hơn luật và thói quen ứng xử “ phép vua thua lệ làng”

Từ xa xưa, chính sách của các triều đình phong kiến nhiều khi cũng tốt đẹp nhưng

đã không được tiếp nhận bởi các làng xã nên “phép vua” phải thua “lệ làng” bởi nói chung quan niệm của các nhà cầm quyền là dùng pháp luật để cai trị, còn người dân Việt nam cũng như một số dân tộc phương Đông khác coi pháp luật là hình phạt Lịch sử Việt nam đã có những thời kỳ phát triển mạnh mẽ như thời nhà Trần nhưng do bảo thủ, không chịu thay đổi mà trở thành lực cản cho sự phát triển, đặc biệt là sự trung quân mù quáng của các thế lực quý tộc phong kiến nhà Trần khi bằng mọi cách chống lại cải cách của Hồ Quý Ly Tâm lý truyền thống

này sẽ trở thành lực cản để cho văn hoá pháp lý Việt Nam có thể đến và tiếp nhận những thành tựu của khoa học pháp lý hiện đại trong thời kì hội nhập

 Thứ năm, do ảnh hưởng của tư tưởng của Nho giáo nên con người có quan niệm trọng đạo lý hơn pháp lý Cụ thể là đề cao vai trò của đạo đức và lễ giáo trong quản lý xã hội, ngược lại các nước phương Tây chủ trương dùng pháp luật để cai trị xã hội Nho giáo tuy không phủ nhận vai trò của pháp luật trong việc giữ gìn trật tự xã hội, song lại hướng tới nguồn gốc của sự bình an hơn là dùng hình luật

để đe dọa hoặc trừng phạt điều ác khi nó đã xảy ra Khi xã hội được tổ chức theo triết lý đức trị, lấy sự tự giáo dục theo “nhân, nghĩa, lễ trí, tín” để làm nguyên tắc

“tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ” thì pháp luật bị đẩy xuống hàng thứ yếu là

lẽ hiển nhiên Cả ngàn năm tồn tại của thể chế nhà nước phong kiến trên nền tảng của tư tưởng Nho giáo cũng đủ để ăn sâu vào tâm thức cộng đồng về tư tưởng

“trọng đức” hơn “trọng pháp”

 Đó là những nguyên nhân chi phối văn hóa pháp luật từ nền tảng văn hóa truyền thống văn hóa truyền thống – những mặt tiêu cực của văn hóa dân tộc Tuy nhiên,

ta không thể phủ định vai trò của văn hóa, nó có vai trò to lớn, là động lực của sự phát triển đất nước “Văn hóa điều chỉnh hành vi của con người mạnh hơn cả pháp luật”, cũng vì lẽ đó, BLDS 2015 và BLTTDS 2015 đã bổ sung quy định về “áp dụng tập quán” trong quan hệ dân sự và giải quyết vụ việc dân sự (Điều 5 BLDS

2015 và Điều 45 BLTTDS 2015)

NGUYÊN NHÂN CHI PHỐI TỪ NỀN TẢNG VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM Ở CÁC VĂN BẢN PHÁP LUẬT TRÊN

Nghị định 90/2017/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y

Chó là con vật rất giàu tình cảm với chủ Các cụ xưa thường bảo khuyển mã chi tình (chó và ngựa là những con vật có tình cảm với con người) Nó là một trong những

con vật khá trung thành với chủ Ca dao có câu:

Con nào chê mẹ khó khăn,

Chó nào bỏ chủ kiếm ăn nhà người

là để chỉ sự thuỷ chung của nó đối với người nuôi Tương tự, tục ngữ có câu: Con không chê cha mẹ khó/ Chó không chê nhà chủ nghèo.

Tại Việt Nam, ở các vùng ngoại thành, các gia đình thường ít nhốt chó trong chuồng mà nuôi trong sân, vườn nên việc chó không may bị xổng ra ngoài đường là không tránh khỏi Thế nên, nhiều người lo lắng trường hợp cán bộ ngành thú y “đi tuần” đúng lúc chó vừa xổng ra ngoài, rồi chủ nhà cũng không biết để đi tìm thì chú chó sẽ bị mất oan hoặc

bị phạt tiền Không ít ý kiến cho rằng quy định này là “hợp lý nhưng không hợp tình”,

“chủ trương đúng nhưng cách làm chưa phù hợp”

Phường không có lực lượng chuyên trách, không đủ chuyên môn để xử lý Ví dụ, với việc phạt thả rông chó, nếu không xác định được chủ thì phải bắt chó đi tiêu hủy nhưng gặp phải chó dữ thì sao bắt được? Chưa kể bị chó tấn công ngược lại thì sẽ nguy hiểm, tiềm

ẩn nguy cơ mất an toàn cho người làm nhiệm vụ

Các lực lượng chuyên trách khi làm nhiệm vụ xử lý không triệt để một phần do văn hóa

nể nang - nể tình kiểu Việt Nam khiến pháp luật khó đi vào đời sống