THỰC PHẨM CHỨC NĂNG HỖ TRỢ MẮT

Mắt là cơ quan nhỏ bé nhưng vô cùng quan trọng trong đời sống con người. Mắt là cơ quan thị giác thực hiện chức năng nhìn, quan sát, thu nhận lại hình ảnh của sự vật, màu sắc để chuyển vào não xử lý và lưu trữ.

THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

BỔ MẮT

Chuyên ngành: CÔNG NGHỆ SINH HỌC

Giảng viên hướng dẫn : TS Nguyễn Ngọc Hồng

Học viên thực hiện : Đỗ Thị Mai Trinh

Lớp : 17SSH21

MỤC LỤC

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ MẮT

1.1. Cấu trúc của mắt

Mắt là cơ quan nhỏ bé nhưng vô cùng quan trọng trong đời sống con người Mắt là

cơ quan thị giác thực hiện chức năng nhìn, quan sát, thu nhận lại hình ảnh của sự vật,màu sắc để chuyển vào não xử lý và lưu trữ

1.1.1. Cấu tạo bên ngoài

Nhìn bên ngoài, đôi mắt cơ bản có các bộ phận sau: lông mày, lông mi, mi mắt,tròng trắng, tròng đen…

Hình 1.1 Cấu tạo bên ngoài của mắt

1.1.2. Cấu tạo bên trong

Mắt là một cơ quan có cấu tạo bên trong hết sức tinh vi trong đó giác mạc, thủy tinhthể và võng mạc là những bộ phận cơ bản để đảm bảo chức năng nhìn của mắt

Hình 1.2 Cấu tạo giác mạc

Mống mắt – Đồng tử

Mống mắt là vòng sắc tố bao quanh đồng tử, quyết định màu mắt (đen, nâu, xanh ).Đồng tử là lỗ nhỏ màu đen, nằm ở trung tâm của mống mắt Đồng tử có thể co lại hoặcgiãn ra nhờ các cơ nằm trong mống mắt để điều chỉnh lượng ánh sáng vào mắt

Thủy tinh thể

Thủy tinh thể nằm sau mống mắt Thủy tinh thể trong suốt làm nhiệm vụ như mộtthấu kính hội tụ cho ánh sáng đi qua, tập trung các tia sáng đúng vào võng mạc để tạothành hình ảnh rõ nét, giúp ta có thể nhìn xa gần

Dây thần kinh mắt- mạch máu võng mạc

Dây thần kinh thị giác là nơi tập hợp các bó sợi thần kinh có chức năng dẫn truyềncác tín hiệu nhận được ở võng mạc giúp ta nhận biết ánh sáng, hình ảnh… Mạch máuvõng mạc gồm động mạch và tĩnh mạch trung tâm võng mạc cung cấp chất dinh dưỡnggiúp nuôi dưỡng mắt Một số bệnh nội khoa có liên quan đến rối loạn mạch máu võngmạc như cao huyết áp, xơ vữa động mạch, bệnh đái tháo đường…

Hoàng điểm

Võng mạc là một màng bên trong đáy mắt có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng từ thủytinh thể hội tụ lại Trung tâm võng mạc là hoàng điểm (điểm vàng), nơi tế bào thị giácnhạy cảm nhất giúp nhận diện nội dung, độ sắc nét của hình ảnh Thông qua các dâythần kinh thị giác võng mạc sẽ chuyển năng lượng ánh sáng thành tín hiệu thị lực và gửi

về trung khu phân tích ở não Võng mạc có nhiều lớp tế bào, đáng chú ý là lớp tế bào

que, tế bào nón và lớp tế bào thần kinh cảm thụ Tế bào que, tế bào nón nhận biết hìnhảnh, màu sắc Lớp tế bào biểu mô sắc tố võng mạc giúp nuôi dưỡng và bảo vệ tế bàoque, tế bào nón trước tác động gây hại của tia cực tím và ánh sáng xanh chất chuyển hóagây hại võng mạc.

Hình 1.4 Cấu tạo võng mạc

1.2. Cơ chế hoạt động của mắt

Để hiểu một cách đơn giản, cơ chế hoạt động của mắt tương tự như cơ chế hoạtđộng của máy chụp ảnh Để chụp được ảnh, ánh sáng phản xạ từ vật được khúc xạ qua

hệ thống thấu kính và hội tụ tại phim, qua quá trình rửa hình sẽ cho ta các bức ảnh

Mắt có hệ thấu kính thuộc bán phần trước nhãn cầu bao gồm giác mạc, đồng tử,thủy tinh thể Ánh sáng vào mắt sau khi được khúc xạ qua giác mạc và thủy tinh thể sẽhội tụ trên võng mạc của mắt Tại đây tín hiệu ánh sáng sẽ được các tế bào cảm thụ ánhsáng trên võng mạc chuyển thành tín hiệu thần kinh Sau đó, tín hiệu đó được truyền đếnnão thông qua hệ thần kinh thị giác và được xác nhận là hình ảnh tại não bộ Đây chínhlà cơ chế hoạt động của mắt để bạn nhìn thấy một vật nào đó Đối với máy ảnh, chúng ta

phải điều chỉnh tiêu cự chính xác và mức độ ánh sáng, khi ống kính bị bẩn phải lau chùivà bảo dưỡng cẩn thận.

Trong thực tế mắt chúng ta cũng thực hiện những công việc đó một cách hoàn toàn

tự động Ví dụ, để thay đổi tiêu cự thì thủy tinh thể sẽ thay đổi độ cong của mình dưới sựđiều khiển của cơ thể mi trong mắt Việc điều chỉnh độ co giãn của mống mắt sẽ làmthay đổi kích thước của lỗ đồng tử, từ đó điều khiển cường độ chùm sáng đi vào Cáctuyến lệ chính và phụ hoạt động giúp cho giác mạc luôn được bôi trơn, nó là một cơ chế

vệ sinh và bảo vệ tự nhiên mà tạo hóa ban cho đôi mắt Các hoạt động này diễn ra tựđộng dưới sự điều khiển vô cùng tinh vi của các cơ chế thần kinh, mà không một máyảnh cao cấp nào có thể sánh kịp

1.3. Nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các bệnh về mắt

Bệnh về mắt đang ngày càng gia tăng và mang lại nguy cơ lớn đối với người bệnh,dẫn đến mù lòa hoặc giảm thị lực ở người bệnh, gây tác hại về cả mặt y tế, kinh tế và xãhội Do đó, mỗi người trong chúng ta cần có những hiểu biết về nguyên nhân, tác hại củacác căn bệnh về mắt để từ đó có những biện pháp phòng tránh, giữ gìn đôi mắt khỏe.1.3.1. Dấu hiệu lão hóa

Các bệnh lý về mắt có thể xảy ra ở bất kỳ lứa tuổi nào nhưng nguy cơ mắc bệnhthường tăng lên khi tuổi càng cao, đặc biệt ở những người từ 40 tuổi trở lên Dấu hiệulão hóa là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các bệnh lý về mắt Từ sautuổi 40, theo tự nhiên các bộ phận trong cơ thể sẽ bị thoái hóa dần, khi đó mắt cũng bắtđầu có các dấu hiệu lão hóa như bị mờ, mỏi, nhức, khô mắt Đó chính là hệ quả của sựrối loạn trong quá trình tổng hợp protein của thủy tinh thể cũng như của võng mạc, dẫnđến thủy tinh thể bị đục hay võng mạc bị thoái hóa

Theo nghiên cứu của các bác sĩ chuyên khoa mắt, người già dễ mắc phải các bệnh

về mắt như: đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng, tăng nhãn áp, viêm loét giác mạc,võng mạc tiểu đường

Khi tuổi càng cao, hai bộ phận có chức năng, vai trò quan trọng nhất trong việcđảm bảo thị lực cho đôi mắt là thủy tinh thể và võng mạc càng bị tổn thương nghiêmtrọng hơn, từ đó gây suy giảm thị lực và dẫn đến các bệnh lý về mắt như thoái hóa điểmvàng, đục thủy tinh thể

Ngày nay, do nhiều yếu tố tác động khác, độ tuổi lão hóa ngày càng xuất hiện sớmhơn so với trước đây Có không ít người dù mới 40 tuổi nhưng thị lực đã kém như người

ở độ tuổi 50, 60

1.3.2. Do môi trường bị ô nhiễm

Việt Nam hiện đang nằm trong top 10 quốc gia có mức độ ô nhiễm không khí caonhất thế giới Mức độ ô nhiễm môi trường ngày càng tăng dẫn tới tỷ lệ số người bị suygiảm thị lực ngày càng tăng cao

Môi trường ngày càng ô nhiễm dẫn đến tình trạng tầng ozon bị suy yếu khiến tia cựctím trong ánh nắng mặt trời ngày càng ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe đôi mắt Tia cựctím mạnh ngày càng nhiều, ảnh hưởng trực tiếp gây hỏng các ống kính mắt và võng mạcmắt, gây biến đổi cấu trúc và thành phần các protein của thủy tinh thể gây nên tìnhtrạng đục thủy tinh thể

Không những vậy, khói bụi, các hóa chất độc hại, nguồn nước bị ô nhiễm khi tiếpxúc với mắt thường xuyên sẽ tích tụ nhiều chất độc hại, từ đó phá hỏng các tế bào nội

mô của võng mạc, gây tổn thương tế bào thị giác, thị lực suy giảm

1.3.3. Do tiếp xúc với ánh sáng xanh

Ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị màn hình như máy tính, điện thoại, tivi, và cảánh sáng mặt trời tác động gây tổn thương các tế bào thần kinh thị giác, đặc biệt là gâytổn thương võng mạc, ảnh hưởng trực tiếp đến các tế bào RPE

RPE là loại tế bào đặc biệt trong mắt, có chức năng cung cấp các dưỡng chất chocác tế bào thị giác, ngoài ra đây cũng là nơi hấp thụ các ánh sáng dư thừa, đào thải các

trình thị giác Do đó, sự suy giảm hoạt động của tế bào RPE chính là nguyên nhân chínhgây ra các bệnh lý về mắt nguy hiểm, đặc biệt là bệnh thoái hóa điểm vàng.

CHƯƠNG II: MỘT SỐ BỆNH VỀ MẮT THƯỜNG GẶP

2.1.1 Cơ chế gây bệnh võng mạc tiểu đường

Võng mạc là lớp nhạy cảm với ánh sáng của các tế bào ở mặt sau của mắt, võng mạccó nhiệm vụ chuyển đổi ánh sáng thành các tín hiệu điện Các tín hiệu được gửi đến nãovà não biến chúng thành những hình ảnh bạn nhìn thấy Võng mạc cần cung cấp máuliên tục, nó nhận được thông qua một mạng lưới các mạch máu nhỏ Theo thời gian,lượng đường trong máu cao liên tục có thể làm hỏng các mạch máu trong ba giai đoạnchính:

- Các mạch máu nhỏ phát triển trong các mạch máu, có thể chảy máu một chútnhưng thường không ảnh hưởng đến thị giác – đây được gọi là bệnh võng mạcnền

- Những thay đổi nghiêm trọng và lan rộng hơn ảnh hưởng đến mạch máu, baogồm chảy máu nhiều hơn vào mắt – đây được gọi là bệnh võng mạc tiền sinh nởtrước

- Mô sẹo và các mạch máu mới, yếu và chảy máu một cách dễ dàng, phát triểntrên võng mạc – đây được gọi là bệnh võng mạc tăng sinh nhanh và có thể dẫnđến mất thị lực

2.1.2 Các triệu chứng của bệnh võng mạc tiểu đường

Bệnh võng mạc tiểu đường ở giai đoạn đầu không có bất kỳ triệu chứng rõ ràng nàocho đến khi thị lực bị ảnh hưởng Tuy nhiên, dấu hiệu sớm của tình trạng này có thểđược lấy bằng cách chụp ảnh mắt trong quá trình kiểm tra mắt tiểu đường Hãy đếncác bệnh viện mắt uy tín ngay nếu bạn gặp tình trạng:

- thị lực ngày càng suy giảm

- mất thị lực đột ngột

- hình nổi trong tầm nhìn

- nhìn mờ hoặc lờ mờ

- đau mắt hoặc đỏ

Những triệu chứng trên không hẳn là dấu hiệu báo hiệu bệnh võng mạc tiểu đường,tuy nhiên đây cũng có thể là dấu hiệu các bệnh về mắt nguy hiểm khác

2.1.3 Cách kiểm tra mắt tiểu đường

Nếu mắc bệnh tiểu đường từ 12 tuổi trở lên nên sàng lọc bệnh về mắt mỗi năm mộtlần vì:

- Bệnh võng mạc tiểu đường không gây ra bất kỳ triệu chứng nào trong giai đoạnđầu

- Tình trạng này có thể gây mù vĩnh viễn nếu không được chẩn đoán và điều trịkịp thời

- Sàng lọc có thể phát hiện các vấn đề trong mắt trước khi chúng bắt đầu ảnhhưởng đến tầm nhìn

- Nếu được phát hiện và điều trị sớm có thể giúp ngăn ngừa hoặc giảm sự mất thịlực

Các thử nghiệm sàng lọc bao gồm việc kiểm tra võng mạc của mắt Tùy thuộc vàokết quả mà các bác sĩ chuyên khoa có thể chuẩn đoán được tình trạng của võng mạc

Giảm nguy cơ mắc bệnh võng mạc tiểu đường.

Có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh võng mạc tiểu đường, hoặc giúp ngăn ngừabệnh nặng hơn, bằng cách:

- Kiểm soát lượng đường trong máu, huyết áp và cholesterol

- Uống thuốc tiểu đường theo quy định

- Thường xuyên kiểm tra tình trạng mắt

- Đi khám ngay lập tức nếu nhận thấy bất kỳ thay đổi nào đối với thị lực

- Duy trì cân nặng khỏe mạnh, ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên vàkhông hút thuốc

2.1.4 Điều trị bênh võng mạc tiểu đường

Điều trị bệnh võng mạc tiểu đường khi sàng lọc phát hiện những vấn đề đáng kể ảnhhưởng đến thị lực Nếu tình trạng bệnh chưa đạt đến giai đoạn này, bạn nên kiểm soátbệnh tiểu đường Các phương pháp điều trị chính cho bệnh võng mạc tiểu đường là:

- Điều trị bằng laser

- Tiêm thuốc vào mắt

- Một phẫu thuật để loại bỏ máu hoặc mô sẹo từ mắt

2.2. Bệnh đục thủy tinh thể

2.2.1. Cơ chế gây đục thủy tinh thể

Thủy tinh thể được cấu tạo chủ yếu từ nước và các protein, sắp xếp trật tự để choánh sáng có thể xuyên qua và hội tụ trên võng mạc, giúp ta nhìn rõ các vật thể dù ở gầnhay xa Tuy nhiên dưới sự tác động của nhiều yếu tố đã làm cho các protein cấu tạo nênthủy tinh thể tụ lại thành từng đám, làm cản trở đường truyền của tia sáng lên võng mạc,

từ đó gây suy giảm thị lực, thậm chí có thể dẫn đến mù lòa

2.2.2. Dấu hiệu nhận biết đục thủy tinh thể

Đục thủy tinh thể thường tiến triển chậm dần, không gây đau đớn, kết quả là ngườibệnh sẽ không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu hoặc những thay đổi nào trong tầm nhìn ở giaiđoạn đầu Khi đục thủy tinh thể tiến triển, bạn có thể thấy xuất hiện các dấu hiệu như:

- Mắt nhìn mờ, khó nhìn, nhanh mỏi mắt khi tập trung xem tivi hoặc đọc sách báo

- Tăng nhạy cảm với ánh sáng, lóe sáng, quáng gà, nơi râm mát nhìn rõ hơn ngoàinắng

- Nhìn thấy nhòe, cảm giác có "hào quang" xung quanh, màn sương che phủ trướcmắt

- Nhìn một vật thành hai (còn gọi song thị) hoặc ba hình ảnh khác

- Hiện tượng ruồi bay, chấm đen, đốm đen xuất hiện trước mắt

Một số trường hợp, người bệnh sẽ bị đục thủy tinh thể lệch, nghĩa là bệnh phát triểntrước ở một mắt, trong khi mắt còn lại tầm nhìn vẫn bình thường Theo thời gian, bệnhcó xu hướng tiến triển sang mắt thứ 2, gây ra các triệu chứng nhìn mờ tương tự

Tuy nhiên không phải ai cũng chấp nhận việc thay thủy tinh thể cả hai mắt, đã có rấtnhiều người dù có phẫu thuật một mắt nhưng khi tìm được đúng giải pháp hỗ trợ điều trịchuyên biệt, không những mắt hết mờ nhòe, ruồi bay mà họ còn trì hoãn được nguy cơđục thủy tinh thể ở con mắt còn lại, tránh phải phẫu thuật lần hai

2.2.3 Nguyên nhân gây bệnh đục thủy tinh thể

Stress oxy hóa là nguyên nhân chính gây ra tình trạng viêm mạn tính và làm hư hạimạch máu nuôi dưỡng mắt khiến cho các protein (thành phần chính của thủy tinh thể) bị

co cụm lại, tạo thành những đám mây che phủ tầm nhìn của mắt Quá trình này sẽ đượcthúc đẩy sau độ tuổi 40 với sự kết hợp của nhiều yếu tố nguy cơ sau đây:

- Môi trường sống ô nhiễm nhiều tia tử ngoại, khói bụi, vi khuẩn…

- Mắc các bệnh về mắt tái đi tái lại nhiều lần: viêm giác mạc, viêm kết mạc, chấnthương mắt, khô mắt

- Người mắc các bệnh mạn tính như: tiểu đường, tăng huyết áp, béo phì, bệnh vềmắt…

- Tác dụng phụ của một số thuốc như corticoid, thuốc hạ mỡ máu, thuốc chống loạnnhịp tim, thuốc trầm cảm

- Dinh dưỡng kém, suy giảm miễn dịch nên không bổ sung được đầy đủ dưỡng chấtcho mắt

- Dùng quá nhiều chất kích thích như: bia rượu, thuốc lá

- Tiếp xúc nhiều với các xạ ion hóa được sử dụng trong X – quang và xạ trị ung thư

2.2.4.Các loại bệnh đục thủy tinh thể

Đục thể thuỷ tinh do tuổi tác: là nguyên nhân hàng đầu gây giảm thị lực ở người có

tuổi bởi khi bước qua tuổi trung niên, quá trình oxy hóa và chống oxy hóa bên trong cơthể bị mất cân bằng Do vậy, việc bổ sung chất chống oxy hóa mạnh mẽ nhằm tạo ra mộthàng rào bảo vệ mắt để ngăn chặn đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng và các bệnh vềmắt

Đục thể thuỷ tinh do bệnh lý: thường gặp nhất là ở các đối tượng bị thiếu hụt canxihuyết, bệnh tiểu đường, cao huyết áp do rác thải sinh ra trong quá trình bệnh tật quálớn không được dọn dẹp kịp thời

Đục thể thuỷ tinh do chấn thương: chấn thương, va đập có thể gây đục thể thuỷ tinhsớm hoặc muộn, vì vậy việc phòng ngừa quá trình viêm và stress oxy ở những đối tượngnày cũng rất cần được coi trọng

Đục thuỷ tinh thể bẩm sinh: xuất hiện ngay từ khi trẻ mới sinh ra Nguyên nhân có

thể do di truyền hoặc do bệnh của phôi trong thời kì mang thai

2.2.5 Phương pháp điều trị đục thủy tinh thể

2.2.5.1. Phương pháp dùng thuốc và giải pháp bổ trợ

Hiện nay các thuốc tổng hợp hóa dược rất khó có thể làm trong thủy tinh thể trở lại.Với những trường hợp đục thủy tinh thể giai đoạn đầu chưa cần thiết phải phẫu thuật,các bác sĩ sẽ cho bổ sung một số vitamin như C, A, E và một số hoạt chất khác để làmchậm lại tiến trình đục thủy tinh thể

Nghiên cứu năm 2011 của Viện mắt Quốc gia Mỹ cho thấy: Bổ sung chất chống oxyhóa và kẽm mỗi ngày có thể ngăn ngừa và làm chậm sự tiến triển đục thủy tinh thể.Đồng thời, khi kết hợp với Acid Alpha Lipoic (ALA), một chất chống oxy hóa mạnh mẽcó thể thấm tốt vào mô thần kinh, mô não, giúp phục hồi các chất chống oxy hóa đã mấttác dụng như vitamin A, E, C, tạo ra hàng rào bảo vệ vững chắc cho đôi mắt luôn sángkhỏe Sự kết hợp của ALA với Hoàng đằng - kháng sinh thiên nhiên ngoài tác dụngchống oxy hóa sẽ giúp tăng cường sức đề kháng và hệ miễn dịch để kháng khuẩn, chốngviêm, giúp bảo vệ các bộ phận của mắt, ngăn ngừa và làm chậm quá trình tiến triển củabệnh đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng

2.2.5.2. Phương pháp phẫu thuật (mổ cườm khô / cườm đá / cườm hạt)

Áp dụng với trường hợp bị đục thủy tinh thể trầm trọng Thủy tinh thể bị đục mờ sẽđược thay thế bằng một thủy tinh thể nhân tạo nhằm đem lại ánh sáng cho đôi mắt Tuynhiên chi phí khá cao, hơn nữa một số người đang mắc các bệnh mạn tính như tiểuđường, tim mạch khó có thể thực hiện được phương pháp này

Theo khuyến cáo của các chuyên gia Nhãn khoa, cách tốt nhất để phòng chống cănbệnh đục thủy tinh thể là cần thay đổi thói quen sinh hoạt một cách khoa học, kết hợpvới những giải pháp hỗ trợ điều trị thông qua các cách sau:

- Cải thiện ánh sáng trong nhà với đèn nhiều hơn hoặc sáng hơn Khi đi ra ngoài tiếpxúc với ánh sáng mặt trời, khói bụi… thì nên đeo kính râm hoặc một chiếc mũ rộngvành để giảm độ chói bảo vệ mắt.

- Bỏ hút thuốc lá

- Ăn nhiều thực phẩm có chứa nhiều vitamin C, E, A, kẽm, lutein, zeaxanthin cótrong rau xanh, trái cây, ngũ cốc, trứng sữa, cá… Hạn chế ăn mặn và thức ăn cónhiều đường, dầu mỡ…

- Khám mắt thường xuyên, định kỳ 6 tháng/lần

Cách sống của bạn quyết định trực tiếp đến sức khỏe đôi mắt cũng như cơ thể Càngnâng cao ý thức phòng bệnh bao nhiêu, bạn càng làm giảm đi các tác nhân có thể gây tổnhại cho mắt

2.6 Một số bệnh về mắt thường gặp ở tuổi học đường

2.6.1 Cận thị

Cận thị học đường là một trong những bệnh về mắt phổ biến nhất hiện nay Ngườimắc bệnh ban đầu thường cảm thấy mờ mắt, nhìn xa không rõ tuy nhiên trong phạm vigần vẫn có thể nhìn được Cận thị không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập màlâu dần có thể là nguyên nhân dẫn đến thoái hóa võng mạc, bong tróc võng mạc, mù…

2.6.2 Viễn thị

Viễn thị thường xuất hiện ở lứa tuổi trẻ bắt đầu đến trường, khiến trẻ nhìn xa dễ hơnnhìn gần Viễn thị thường gây nhược thị và là một trong những yếu tố dẫn đến lác mắt.Trẻ nhìn gần thường có biểu hiện nhức mắt, mỏi mắt, nhức đầu, mắt có khuynh hướngquay vào làm lé trong thì cấn đến các bệnh viện mắt để kiểm tra

2.6.3 Loạn thị

Đây là bệnh duy nhất có thể xảy ra cùng lúc với cả hai bệnh cận thị và viễn thị.Loạn thị làm mờ tầm nhìn ở mọi khoảng cách Nguyên nhân của loạn thị chủ yếu là dogiác mạc có hình dạng bất thường Bình thường, bề mặt giác mạc có hình cầu (ví nhưkhi ta cắt một phần qua trái bóng đá) Khi bị loạn thị, giác mạc có độ cong không đều (vínhư khi ta cắt một phần qua trái bóng bầu dục) Sự thay đổi độ cong bề mặt giác mạclàm hình ảnh của vật hội tụ thành nhiều đường tiêu trên võng mạc dẫn đến nhìn mờnhòe, biến dạng hình ảnh

2.6.4. Phòng chống các bệnh về mắt ở độ tuổi học đường

Không nên làm việc bằng mắt quá 45 phút Mỗi 20 phút làm việc nên nhìn xa 1-2phút hoặc nhắm mắt 30 giây để thư giãn Nếu mắt nhìn bị nhòe đi, cần cho mắt nghỉ lâuhơn

Đọc, viết, làm việc với máy tính đúng theo khoảng cách quy định Điều này giúpmắt không phải điều tiết nhiều đồng thời giảm thiểu tối đa ảnh hưởng không tốt từ ánhsáng màn hình

Khám mắt định kỳ tại các bệnh viện mắt uy tín để kịp thời phát hiện và chữa trị cáctật khúc xạ về mắt

Ngủ đủ 8 tiếng mỗi ngày, chế độ dinh dưỡng hợp lí, bổ sung vitamin E, A, C, cáckhoáng chất…

Nếu phải làm việc liên tục, sử dụng Eskar mỗi ngày để tránh khô mắt, mỏi mắt,nhức mắt

2.7. Các thành phần dưỡng chất và thực phẩm giúp bổ mắt

Theo kết quả của nhiều nghiên cứu của các bác sỹ chuyên khoa Mắt, nguyên tắcphòng tránh các bệnh về mắt hiệu quả nhất chính là chăm sóc mắt đúng cách, bảo vệ mắtngay từ bên trong, đặc biệt là khi bước vào độ tuổi trung niên

Nuôi dưỡng đôi mắt khỏe từ bên trong qua bữa ăn hàng ngày

• Thức ăn giàu vitamin A: Gan gà, gan bò, gan heo, gan vịt, trứng gà, trứng vịt,trứng vịt lộn, cá chép, sữa,…

• Thức ăn giàu Beta-caroten: Các loại trái cây, củ quả có màu vàng cam như đu đủ,cà rốt, gấc, bí đỏ, ớt vàng Đà Lạt… Và các loại rau có màu xanh đậm như raungót, rau dền, rau mồng tơi, rau muống, tía tô, rau ngò, rau cần, rau khoai lang, rauhẹ…

• Thức ăn giàu vitamin C: Chanh, cam, quýt, bưởi, cà chua, hành lá, ớt, ổi, đu đủ,nhãn, táo, nho, dứa… Vitamin C có vai trò giúp tăng cường thị lực cho mắt vàphòng tránh bệnh đục thuỷ tinh thể

• Thức ăn giàu vitamin E: Dầu đậu nành, dầu mè, dầu đậu phộng, dầu hướng dương,mầm lúa, mầm đậu, các loại hạt như hạt hướng dương, hạt bí, hạt dưa…, các loạiđậu, sữa, thịt, gan… Vitamin E có vai trò chống oxy hoá, giảm nguy cơ mắc bệnhtăng nhãn áp

• Thức ăn giàu Lutein có vai trò bảo vệ võng mạc mắt, giúp giảm nguy cơ phát triểncủa bệnh thoái hóa điểm vàng và đục thủy tinh thể Lutein là một hợp chất quantrọng trong cơ thể con người, nhưng cơ thể không thể tự tổng hợp nên lutein Vìthế, bổ sung Lutein qua chế độ dinh dưỡng như: trái cây, rau có màu xanh đậm (bóxôi, cải, xúp lơ xanh…), các loại củ quả như bắp ngô, ớt chuông đỏ, cà rốt, quả bơ,quả kiwi, hay lòng đỏ trứng gà…

• Các nhà khoa học chỉ ra rằng, trong số 600 carotenoid được tìm thấy trong tựnhiên, chỉ có hai carotenoid là lutein và zeaxanthin có nồng độ cao ở võng mạc vàđiểm vàng của mắt người Một số nghiên cứu gần đây đã phát hiện ra mộtcarotenoid thứ ba trong hoàng điểm, được gọi là trung – zeaxanthin (meso –zeaxanthin), sắc tố này không hề có trong các nguồn thực phẩm bên ngoài màđược tạo ra ở trong võng mạc sau khi cơ thể tổng hợp lutein qua đường ăn uống

• Thức ăn giàu selenium, đây là chất chống oxy hoá, góp phần bảo vệ mắt Seleniumcó nhiều trong các loại hải sản như cá, tôm, cua, nghêu, sò, ốc, hến…, và trong cácthực phẩm như ngũ cốc, cật, gan, trứng, dầu hướng dương, dầu mè.

• Omega – 3 có nhiều trong cá hồi, cá trích, cá ngừ, có vai trò cấu trúc và chức năngquan trọng trong các tế bào thần kinh và võng mạc tạo thành hệ thị giác

Gấc tươi

Xử lý

RâyNghiền nhỏ

Lọc

Chai, lọđóng chai

Lưu kho, bảo quảnHoàn thiện sản phẩm

Tem, vỏ hộp

3.2. Thuyết minh quy trình

- Nguyên liệu: Quả Gấc dùng trong thí nghiệm thuộc loại Gấc Nếp, lớn, chín, khôngvỡ, không bị hư hỏng, luôn đồng nhất về kích thước và độ chín

- Xử lý: quả Gấc được chế biến thu lấy màng gấc và thịt gấc, bằng cách bổ đôi quảGấc, tách màng, bỏ hạt Gấc tươi Thịt, màng gấc Rây Nghiền nhỏ Sấy Thu hồi dungmôi Trích ly Dung môi Dung môi Tinh dầu thô

- Phơi, sấy: Sauk hi tách màng, ta đem màng và thịt Gấc phơi để làm giảm độ ẩm vàrút ngắn thời gian trong quá trình sấy Sau đó, màng Gấc đem sấy ở 60 – 70oC trongvòng 7 – 8 giờ đến khi đạt độ ẩm 8 – 10%

- Nghiền nhỏ và rây: màng Gấc sau khi sấy, được đem đi nghiền nhỉ rồi rây (kíchthước lỗ rây 0,5 – 1 mm) Phần không lọt qua lỗ rây ta đem đi nghiền lại và tiếp tụcrây đến khi không còn Gấc trên rây để đạt kích thước cần thiết

- Trích ly: + Đem cân 5g bột Gấc đã được nghiền nhỏ gói vào giấy lọ (3 gói x 5g) vàcho vào bình cầu

+ Cho dung môi vào bình cầu ( tỉ lệ nguyên liệu : dung môi lag 1 : 14), sau đó gắnống sinh hàn lên

+ Tiến hành trích ly bằng phương pháp ngâm chiết

- Thu hồi dung môi:

+ Sau khi trích ly ta thu được hỗn hợp bao gồm dầu và dung môi Tiến hành thu hồidung môi bằng bộ chưng cất Soxhlet bằng cách gia nhiệt 80oC, dung môi có nhiệtđộ sôi thấp hơn nhiệt đọ sôi của dầu sẽ bay hơi qua hệ thống ống sinh hàn

+ Sau đó dung môi sẽ ngưng tụ trong ống chiết, ta lấy được dung môi thu hồi Kếtthúc quá trình thu hồi, ta thu được tinh dầu thô

CHƯƠNG IV: MỘT SỐ THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

TRÊN THỊ TRƯỜNG

Viên sáng mắt KANKAVIN là một trong những thực phẩm chức năng tốt cho mắtđược nhiều bác sỹ chuyên khoa Mắt khuyên bệnh nhân nên dùng để bổ sung dinh dưỡngcho mắt cũng như dùng trong hỗ trợ điều trị các bệnh về mắt

Thành phần của Viên dưỡng mắt Kankavin:

Mỗi viên nang chứa: Lutein 2.5mg, Zeaxathin 5mg, Selen 25mcg, Zn gluconat10mg, Cu gluconat 0,5mg, Vitamin C 65mg, Beta Caroten 1000ui, Vitamin E 20 UI,Acid folic 100mg, DHA 100mg, Coenzym-q10 10mg, Acetyl carnitine 30mg, L-acetylcysteine 50mg

Công dụng Viên dưỡng mắt Kankavin:

- Bổ sung các dưỡng chất có ích cho thị giác, chống khô mắt, mỏi mắt, nhìn mờ,giảm thị lực

- Dự phòng và hỗ trợ điều trị trong các trường hợp: cận thị, cận thị tiến triển, quánggà, đục thủy tinh thể, hay chảy nước mắt, loạn thị…

- Phòng chống thoái hóa điểm vàng, lão hóa tế bào mắt

Đối tượng sử dụng Viên dưỡng mắt Kankavin

Sản phẩm dùng tốt trong trường hợp:

- Người cận thị, cận thị tiến triển, hỗ trợ điều trị cận thị cho trẻ em đang ở độ tuổiđến trường

- Trường hợp mỏi mắt, khô mắt, người bị giảm thị lực

- Người bị quáng gà, đục thủy tinh thể, loạn thị, hay bị chảy nước mắt

- Dự phòng cho người làm việc bằng mắt nhiều như: sử dụng máy tính, làm cáccông việc cần độ chính xác dẫn đến nhìn mờ, mỏi mắt

– Chống mỏi mắt, bảo vệ mắt khi tiếp xúc với điện thoại, vi tính, khi mắt điều tiếtnhiều.

- Bổ sung các dưỡng chất thiết yếu có ích cho thị giác, tăng cường thị lực cho mắt

- Dự phòng và hỗ trợ điều trị các trường hợp: cận thị, cận thị tiến triển, quáng gà,đục thủy tinh thể, hay chảy nước mắt, loạn thị…

- Phòng chống thoái hóa điểm vàng, lão hóa tế bào mắt

Liều dùng

Uống sau bữa ăn:

- 5-12 tuổi: Mỗi lần 1-2 viên, ngày 1-2 lần

- 12 tuổi trở lên và người lớn: Mỗi lần 2 viên, ngày 2-3 lần

Mỗi đợt dùng 4-6 tuần, 2 đợt liên tiếp nên cách nhau 1 tuần Dùng dự phòng, bổsung dinh dưỡng cho mắt: 1viên/ngày

Thành phần:

- BroccoPhane (contain Sulforaphane): 1000 mg (100% Natural Extract fromBroccoli Sprout)

- Tagetes Erecta Extract (contain Lutein, Zeaxanthin): 100 mg

- NovoOmega (contain DHA): 25 mg

- Biberry Extract PE 5:1: 100 mg

- Black Currant Extract PE 4:1: 100 mg

- Beta Carotene, Vitamin C, Vitamin E, Zinc, Copper: 205 mg

- Glatin, Magnesium Stearate vừa đủ một viên.

Công dụng: WIT với tinh chất từ Broccophane thiên nhiên giúp tăng Thioredoxin,bảo vệ tế bào biểu mô sắc tố võng mạc và thủy tinh thể

- Tăng cường thị lực, giảm mờ và nhòe mắt

- Bổ sung các dưỡng chất, hoạt chất sinh học tự nhiên, hỗ trợ điều tiết mắt, cải thiệncác chứng khô mắt, đau nhức mắt, chảy nước mắt sống Giúp phòng ngừa và cảithiện hội chứng rối loạn thị giác (CVS) do sử dụng máy tính, điện thoại, màn hìnhtivi, các tật khúc xạ (cận thị, loạn thị, viễn thị)

- Phòng ngừa đục thủy tinh thể (bệnh cườm khô) và hỗ trợ cải thiện thoái hóa hoàngđiểm, tổn thương võng mạc do bệnh tiểu đường, bệnh tim mạch, hút thuốc lá vàgiảm nguy cơ mù lòa

Liều dùng:

- Uống 1 viên/ngày (sau ăn sáng hoặc trưa)

- Nên dùng thường xuyên

TRẢ LỜI CÂU HỎI

1 Quy trình sử dụng dung môi gì?

- Trích ly bằng cồn tuyệt đối 98o

2 Vì sao dùng dầu gấc từ 4 đến 6 tháng nên ngưng sử dụng 1 thời gian rồi dùng lại?

phụ không mong muốn, nên chúng ta uống liên tục 3 tháng rồi ngưng 1 tháng, để nógiữ ở mức cân bằng đừng vượt ngưỡng

3 Chỉ tiêu chất lượng sản phẩm? Đục thủy tinh thể do calci huyết? Thu hồi dung môitrong quy trình như thế nào?

- Lọ Dầu gấc Việt Nam G8 185ml

- Chỉ tiêu chất lượng chủ yếu:

- Bệnh giảm calci huyết: Bệnh thường biểu hiện cả hai mắt biểu hiện bằng những

chấm đục ở vỏ truớc và vỏ sau

Alpha-Tocopherol 10 mg/ 100gBeta-Caroten 7 mg/ 100g

- Thu hồi dung môi:

+ Sau khi trích ly ta thu được hỗn hợp bao gồm dầu và dung môi Tiến hành thu hồidung môi bằng bộ chưng cất Soxhlet bằng cách gia nhiệt 80oC, dung môi có nhiệt độsôi thấp hơn nhiệt đọ sôi của dầu sẽ bay hơi qua hệ thống ống sinh hàn

+ Sau đó dung môi sẽ ngưng tụ trong ống chiết, ta lấy được dung môi thu hồi Kếtthúc quá trình thu hồi, ta thu được tinh dầu thô

4 Nguyên nhân ô nhiễm gây bệnh về mắt?

- Môi trường ngày càng ô nhiễm dẫn đến tình trạng tầng ozon bị suy yếu khiến tia cựctím trong ánh nắng mặt trời ngày càng ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe khỏe đôimắt Tia cực tím mạnh ngày càng nhiều, ảnh hưởng trực tiếp gây hỏng các ống kínhmắt và võng mạc mắt, gây biến đổi cấu trúc và thành phần các protein của thủy tinhthể gây nên tình trạng đục thủy tinh thể

- Không những vậy, khói bụi, các hóa chất độc hại, nguồn nước bị ô nhiễm khi tiếpxúc với mắt thường xuyên sẽ tích tụ nhiều chất độc hại, từ đó phá hỏng các tế bàonội mô của võng mạc, gây tổn thương tế bào thị giác, thị lực suy giảm

5 Cơ chế các thành phần dưỡng chất giúp mắt khỏe?

- Những thành phần giúp bổ mắt là những chất chống oxi hóa mạnh, có tác dụng khửcác gốc tự do và các sản phẩm độc hại do các gốc tự do sinh ra Chống lại quá trìnhchết tế bào

6 Đục thủy tinh thể có di truyền hay không? Chịu chứng bệnh và cách chữa trị?

- Đục thủy tinh thể có di truyền

Chịu chứng bệnh:

Mắt nhìn mờ, khó nhìn, nhanh mỏi mắt khi tập trung xem tivi hoặc đọc sách báo