GIỚI THIỆU môn SINH lý BỆNH

ĐẠI CƯƠNG Sinh lý bệnh là môn học nghiên cứu về những thay đổi chức năng của cơ thể, cơ quan, mô và tế bào khi chúng bị bệnh.. ĐẠI CƯƠNG Tính chất tổng hợp:  Nghiên cứu sinh lý bệnh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH

KHOA DƯỢC

GIỚI THIỆU MÔN SINH LÝ BỆNH & MIỄN

DỊCH

KIỂM TRA, THI & ĐIỂM

TÀI LIỆU HỌC TẬP

Giáo trình Sinh Lý Bệnh Học

BỘ MÔN Miễn dịch - Sinh Lý Bệnh

Trường ĐH Y Hà Nội 3

CHƯƠNG TRÌNH CHI TIẾT

1 Giới thiệu môn sinh lý bệnh 5

2 Rối loạn chuyển hóa Glucid 5

3 Rối loạn chuyển hóa Lipide 5

4 Sinh lý bệnh quá trình viêm 5

5 Sinh lý điều hòa thân nhiệt 5

6 Sinh lý bệnh tiêu hóa 5

7 Sinh lý bệnh chức năng hô hấp 5

8 Sinh lý bệnh chức năng gan 5

9 Sinh lý bệnh chức năng thận 5

GIỚI THIỆU MÔN

SINH LÝ BỆNH – MIỄN DỊCH

MIỄN DỊCH - SINH LÝ BỆNH

Ds ĐH Buổi 1

Ths.Bs Lê Thị Thu Hương

catus.nts@gmail.com

MỤC TIÊU HỌC TẬP

Sau khi học xong bài này, sinh viên có khả năng

Định nghĩa được sinh lý bệnh.

ĐẠI CƯƠNG

 Sinh lý bệnh là môn học nghiên cứu về

những thay đổi chức năng của cơ thể, cơ quan, mô và tế bào khi chúng bị bệnh.

 Sinh lý bệnh đi từ cụ thể đến tổng quát, từ

hiện tượng đến quy luật và từ thực tiễn đến

lý luận.

7

ĐẠI CƯƠNG

 Nghiên cứu sinh lý bệnh để trả lời câu hỏi

?

Bệnh là gì?

ĐẠI CƯƠNG

 Sinh lý bệnh ra đời từ 2 nguồn nghiên cứu:

1 Nghiên cứu của Sinh lý;

2 Nghiên cứu của Bệnh học.

9

ĐẠI CƯƠNG

 Sinh lý bệnh đại cương.

 Sinh lý bệnh các quá trình bệnh lý chung ( Viêm, sốt, rối

loạn chuyển hóa, rối loạn miễn dịch, đói )

 Các khái niệm và quy luật chung nhất về bệnh ( Bệnh là

gì? Nguyên nhân bệnh? Cơ chế bệnh? )

 Sinh lý bệnh cơ quan.

ĐẠI CƯƠNG

GIẢI PHẪU MÔ HỌC SINH LÝ BỆNH HÓA SINH

BỆNH HỌC (hình thái) (Chức năng) GIẢI PHẪU BỆNH SINH LÝ BỆNH

Môn cơ sở điều trị nội:

ĐẠI CƯƠNG

 Tính chất tổng hợp:

 Nghiên cứu sinh lý bệnh để rút ra những quy luật

(riêng rẽ, cụ thể, chung nhất) của Bệnh học để áp dụng vào thực tiễn chăm sóc sức khỏe con người.

 Là cơ sở của y học hiện đại.

 Sinh lý bệnh tạo cơ sở về kiến thức và phương pháp để sinh viên học tốt các môn lâm sàng.

13

TÍNH CHẤT

 Là môn lý luận:

 Sinh lý bệnh cho phép giải thích cơ chế và các hiện tượng bệnh lý nói chung, đồng thời làm sáng tỏ các quy luật chi phối sự hoạt động của cơ thể, cơ quan, mô và tế bào khi chúng bị bệnh.

 Sinh lý bệnh giúp người học tìm được phương hướng tốt nhất trong thăm khám và điều trị bệnh.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

TRONG SINH LÝ BỆNH

15

PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM

Là phương pháp nghiên cứu xuất phát từ

sự quan sát khách quan các hiện tượng bệnh lý Sau đó dùng sự hiểu biết đã được chứng minh từ trước để cắt nghĩa, cuối cùng

là dùng 1 hay nhiều thực nghiệm để chứng minh đúng sai.

CÁC BƯỚC TRONG

PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM

 Bước 1: Quan sát và đề xuất vấn đề.

 Bước 2: Giả thuyết

 Bước 3: Chứng minh giả thuyết bằng các

thực nghiệm

17

ĐỨC TÍNH CỦA NHÀ NGHIÊN CỨU

Tỉ mỉ

Chính xác

Trung thực

KHÁI NIỆM VỀ BỆNH

19

MỤC TIÊU HỌC TẬP

Sau khi học xong bài này, sinh viên có khả năng

Trình bày được khái niệm bệnh.

ĐẠI CƯƠNG VỀ BỆNH

21

THỜI KỲ MÔNG MUỘI

 Bệnh là do sự trừng phạt của các đấng siêu

linh với con người.

 Chữa bệnh: cúng

TRUNG QUỐC CỔ ĐẠI

 Bệnh là do mất cân bằng Âm - Dương và

rối loạn tương sinh tương khắc trong Ngũ Hành.

 Điều trị: Bổ - Tả.

23

HY LẠP VÀ LA MÃ CỔ ĐẠI

 Trường phái Pythagore:

o Bệnh là do rối loạn 4 yếu tố : Thổ (khô),

Khí (Ẩm), Hỏa (nóng), Thủy ( lạnh).

o Điều trị: Bổ sung cái yếu và thiếu, loại trừ

cái mạnh và thừa.

HY LẠP VÀ LA MÃ CỔ ĐẠI

 Trường phái Hyppocrat:

o Máu đỏ: do tim sản xuất, mang tính nóng.

o Dịch nhầy: không màu, do não sản xuất,

thể hiện tính lạnh.

o Máu đen: do lách sản xuất, mang tính ẩm.

o Mật vàng: do gan sản xuất, mang tính khô.

25

AI CẬP CỔ ĐẠI

 Bệnh là do hít phải khí “xấu”, không trong

sạch.

THỜI KỲ TRUNG CỔ TK4-12

 Bệnh là do sự trừng phạt của chúa trời.

THỜI KỲ PHỤC HƯNG TK16-17

 Giải phẫu học, sinh lý học ra đời.

TK18-19

 Thuyết bệnh lý tế bào: Wirchow (GPB)

o Bệnh là do các tế bào bị tổn thương hoặc tế bào thay đổi về số lượng, vị trí và thời điểm xuất hiện.

 Thuyết rối loạn hằng định nội môi: Claud Benard

(Y học thực nghiệm)

o Bệnh xuất hiện khi có rối loạn cân bằng nội môi trong cơ thể.

QUAN NIỆM BỆNH HIỆN NAY

 Bệnh là bất kỳ sự sai lệch hoặc tổn thương nào về

cấu trúc và chức năng của bất kỳ bộ phận,cơ quan,

hệ thống nào của cơ thể biểu hiện bằng triệu chứng đặc trưng giúp thầy thuốc có thể chẩn đoán xác định và phân biệt , mặc dù nhiều khi ta chưa rõ về nguyên nhân , về bệnh lý học và tiên lượng.

 Cụ thể hóa bệnh

31

QUAN NIỆM BỆNH HIỆN NAY

 WHO/OMS (1946): Sức khỏe là tình trạng thoải mái

về tinh thần, thể chất và giao tiếp xã hội, chứ không phải chỉ là vô bệnh vô tật.

 Y học: Sức khỏe là tình trạng lành lặn của cơ thể về

cấu trúc, chức năng , cũng như khả năng điều hòa giữ cần bằng nội môi, phù hợp và thích nghi với sự thay

PHÂN LOẠI BỆNH

Theo cơ quan mắc nệnh

Theo nguyên nhân gây bệnh

Theo tuổi và giới

Theo sinh thái, địa dư

Theo bệnh sinh

ĐẠI CƯƠNG

BỆNH SINH HỌC

Trình bày những cách kết thúc của quá trình bệnh sinh.

3

ĐẠI CƯƠNG

Bệnh sinh là diễn biến của một bệnh từ khi

bắt đầu phát sinh đến khi kết thúc.

 Các bệnh khác nhau thì có bệnh sinh khác

nhau.

ĐẠI CƯƠNG

BỆNH NGUYÊN BỆNH SINH

Nghiên cứu nguyên

nhân và điều kiện gây

bệnh

Nghiên cứu các quy luật

về sự phát sinh , quá trình phát triển và sự kết thúc của 1 bệnh cụ thể

39

VAI TRÒ VÀ ẢNH HƯỞNG

CỦA BỆNH NGUYÊN TRONG QUÁ TRÌNH BỆNH SINH

VAI TRÒ MỞ MÀN

 Làm cho bệnh xuất hiện.

41

VAI TRÒ DẪN DẮT

Bệnh nguyên tồn tại và tác động suốt quá

trình bệnh sinh.

ẢNH HƯỞNG CỦA BỆNH NGUYÊN

TỚI QUÁ TRÌNH BỆNH SINH

43

ẢNH HƯỞNG CỦA CƯỜNG ĐỘ VÀ

LIỀU LƯỢNG BỆNH NGUYÊN

Cùng tác động vào 1 vị trí trên cơ thể,

nhưng cường độ dòng điện mạnh hay yếu sẽ làm diễn tiến bệnh khác nhau.

 Cùng một chất độc, cùng một đường xâm

nhập, nhưng liều lượng khác nhau sẽ gây ra những bệnh cảnh có diễn tiến khác nhau.

THỜI GIAN TÁC DỤNG CỦA

BỆNH NGUYÊN

 Bệnh nguyên tác động dài lên cơ thể khi: cường độ

thấp hoặc liều lượng nhỏ và ngược lại.

 Một số yếu tố vô hại nhưng nếu tác động vào cơ

thể trong thời ngan dài cũng có thể gây bệnh.

45

VỊ TRÍ TÁC DỤNG CỦA BỆNH

NGUYÊN

Mỗi cơ quan của cơ thể phản ứng khác

nhau với cùng một bệnh nguyên.

ẢNH HƯỞNG CỦA CƠ THỂ

TỚI QUÁ TRÌNH BỆNH SINH

47

NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI TÍNH PHẢN ỨNG

Hệ giao cảm chi phối những đề kháng tích cực.

Hệ đối giao cảm có vai trò lớn trong tạo trạng thái trấn tĩnh.

49

NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI TÍNH PHẢN ỨNG

 Nội tiết:

Ảnh hưởng tới bệnh sinh thông qua tác dụng chống viêm, ức chế

thực bào, gây thoái biến mô lympho, ức chế tạo kháng thể,

giảm tính thấm thành mạch, làm chậm quá trình tạo sẹo

Ảnh hưởng tới bệnh sinh thông qua tác dụng gây tăng chuyển

hóa cơ bản và tăng tạo nhiệt.

Ngược với ACTH.

NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI TÍNH PHẢN ỨNG

NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI TÍNH PHẢN ỨNG

 Tuổi:

o Tính phản ứng với bệnh nguyên của các lứa tuổi sẽ

khác nhau.

NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI TÍNH PHẢN ỨNG

NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI TÍNH PHẢN ỨNG

 Cục bộ hay toàn thân trong bệnh sinh:

ĐIỀU TRỊ THEO BỆNH SINH VÀ VÒNG

BỆNH LÝ

55

ĐIỀU TRỊ THEO CƠ CHẾ BỆNH SINH

ĐIỀU TRỊ TRIỆU CHỨNG

Dùng thuốc và các biện pháp làm giảm

hoặc loại bỏ các triệu chứng của bệnh.

57

ĐIỀU TRỊ THEO CƠ CHẾ BỆNH SINH

 Dựa vào sự hiểu biết kỹ về cơ chế bệnh sinh

để áp dụng các biện pháp dẫn dắt diễn tiến của bệnh đó.

 Điều trị theo bệnh sinh.

VÒNG BỆNH LÝ

Bệnh diễn ra theo trình tự gồm các bước

nối tiếp nhau theo cơ chế phản xạ Bước trước là tiền đề tạo điều kiện cho bước sau hình thành và phát triển cho tới khi bệnh kết thúc.

59

DIỄN BIẾN VÀ KẾT THÚC CỦA BỆNH NÓI