Xây dựng phần mềm quản lý sách thư viện

Đồng thời tôi cũng xin cảm ơn các thầy cô trong khoa công nghệ thông tin – trường Đại học Vinh, nh ng người đã nhiệt tình giảng dạy và truyền đạt nh ng kiến thức cần thiết trong suốt thờ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

L I CẢM N

Trước hết tôi xin gửi lời cảm ơn đến Cô ThS Phạm Thị Thu Hiền, người đã

hướng dẫn tôi rất nhiều trong suốt quá trình tìm hiểu nghiên cứu và hoàn thành đồ án này từ lý thuyết đến ứng dụng Sự hướng dẫn của Cô đã giúp tôi c thêm đư c nh ng hiểu iết về cách x y dựng m t phần mềm đư c ứng dụng trong thực ti n

Đồng thời tôi cũng xin cảm ơn các thầy cô trong khoa công nghệ thông tin – trường Đại học Vinh, nh ng người đã nhiệt tình giảng dạy và truyền đạt nh ng kiến thức cần thiết trong suốt thời gian tôi học tập tại trường để tôi c thể hoàn thành tốt đồ

MỞ ĐẦU

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thì giáo dục cũng đư c mở r ng về quy

mô và chất lư ng để c thể cung cấp nh n lực c trình đ , chuyên môn phục vụ cho nền kinh tế ngày càng v ng mạnh phận thư viện là phận không thể thiếu trong các trường đại học cũng như trong các trường phổ thông, trung học để phục vụ cho việc nghiên cứu, tìm kiếm các tài liệu học tập m t cách tốt nhất cho các học sinh, sinh viên

Thư viện trường quản lý khoảng hàng trăm ngàn đầu sách và tạp chí, phục vụ cho sinh viên của trường học tập tham khảo Sinh viên c thể mư n sách đọc thông qua thẻ đ c giả Để phục vụ đ c giả nhanh, gọn và chính xác, thư viện cần tin học h a công việc quản lý danh mục sách và quản lý đ c giả của mình Do đ chương trình quản lí thư viện ra đời sẽ giúp cho các thủ thư đỡ mất công tìm kiếm thủ công trong

mớ tài liệu đồ s , giúp việc quản lí sách và đ c giả d dàng, thuận tiện hơn

MỤC LỤC

Trang

ỜI CẢ N 1

Ở ĐẦU 2

CHƯ NG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 4

1.1 ý do chọn đề tài 4

1.2 Cách tiếp cận đề tài 4

1.3 N i dung của đề tài 5

1.4 ựa chọn công cụ cài đặt và ngôn ng lập trình 5

CHƯ NG 1 KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG VÀ XÁC ĐỊNH YÊU CẦU 7

1.1 Khảo sát hiện trạng 7

1.2 Xác định yêu cầu 8

1.2.1 ục tiêu chung 8

1.2.2 ục tiêu cụ thể 8

1.2.3.Giải pháp 8

CHƯ NG 3 PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG 9

3.1 iểu đồ ph n cấp chức năng 9

3.2 Ph n tích mô hình luồng d liệu 9

3.2.1 iểu đồ ng cảnh (mức 0) 9

3.2.2 iểu đồ ng cảnh (mức 1) 10

3.2.3 iểu đồ ng cảnh mức dưới đỉnh 11

3.3 ô hình thực thể liên kết 14

3.3.1 Chuẩn h a thu c tính đa trị 15

3.3.2 Chuẩn h a thu c tính vừa đa trị vừa phức h p 16

3.4 Sơ đồ thực thể liên kết 17

3.5 Mô hình quan hệ 17

3.6 Thiết kế các ảng d liệu 18

3.7 Sơ đồ kết nối cơ sở d liệu 21

CHƯ NG 4 THIẾT KẾ GIAO DIỆN 22

4.1 Chức năng quản lý 22

4.2 Chức năng tra cứu 31

4.3 Chức năng mư n trả 35

4.4 Chức năng áo cáo thống kê 37

KẾT UẬN 40

CHƯ NG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI

1.1 Lý do chọn đề tài

Trong xã h i ngày nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào đời sống thực

ti n không còn là m t công việc mới mẻ Công nghệ thông tin đã x m nhập vào đời sống của toàn xã h i, nhu cầu thu nhận, lưu tr và xử lý thông tin ngày càng cao Đặc iệt là trong lĩnh vực quản lý kinh tế, giáo dục, tin học đã g p phần tạo ra sự thay đổi nhanh ch ng cho mặt xã h i Nhất là khi việc tin học h a vào công tác quản lý sách,

đ c giả thư viện là m t trong nh ng yêu cầu cần thiết đối với các trường học hiện nay

Từ nh ng phần mềm quản lý giúp cho công việc mư n sách tìm sách trong các thư viện trở nên nhanh ch ng và d dàng, ngày nay công nghệ thông tin đã phát triển mạnh mẽ hơn n a, các phần mềm ra đời không chỉ đáp ứng cho các thủ thư tìm sách, quản lý sách d dàng hơn mà còn giảm ớt đư c công việc so với làm thủ công khi cho

đ c giả mư n sách và trả sách Không nh ng thế, còn giảm đư c chi phí giấy tờ và không gian lưu tr khi cần lưu tr thông tin sách và khách hàng

Chính vì l i ích phần mềm mang lại mà các thư viện đã áp dụng n để sử dụng

trong việc quản lý sách Do vậy, em lựa chọn đề tài “Xây dựng phần mềm quản lý

sách thư viện” nhằm phục vụ nhu cầu cấp ách của các thư viện, g p phần giảm ớt

lư ng công việc cho các nh n viên thư viện

1.2 Cách tiếp cận đề tài

Đề tài hướng đến các thư viện của các trường học hay các xã, huyện c quy mô vừa hay nhỏ, kinh phí đầu tư thấp, số lư ng sách tương đối ít Yêu cầu về nghiệp vụ của phần mềm là không cao Nên em thực hiện việc khảo sát thực tế việc quản lý sách

và đ c giả tại Thư viện trường THPT Quỳnh ưu 1 (Quỳnh ưu – Tỉnh Nghệ An)

Đặc iệt là sự giúp đỡ của Cô giáo Phạm Thị Thu Hiền Khoa Công nghệ thông

tin – trường Đại học Vinh đã hướng dẫn, giúp đỡ em rất nhiều để tìm hiểu và thực hiện

về đề tài này

1.3 Nội dung của đề tài

Ứng dụng nh ng kiến thức đã học và qua quá trình khảo sát thực tế, em quyết

định chọn đề tài “Xây dựng phần mềm quản lý sách thư viện” áp dụng thực ti n đã

đư c học tại Khoa Công nghệ Thông Tin trường Đại học vinh cùng với đ là quá trình tìm hiểu tại thư viện trường THPT Quỳnh ưu 1 với mục đích g p phần áp dụng công

nghệ thông tin vào việc quản lý sách và cho đ c giả mư n trả sách giúp người dùng c cách tiếp cận d dàng, thuận tiện hơn, tiết kiệm thời gian quản lý và tra cứu sách thủ công

1.4 Lựa chọn công cụ cài đặt và ngôn ngữ lập trình

1.4.1 Visual Studio 2010 Ultimate

icrosoft Visual Studio 2010 Ultimate là phiên ản đầy đủ tính năng nhất icrosoft Visual Studio 2010 Ultimate cung cấp công cụ tích h p đa chức năng để phát triển phần mềm của doanh nghiệp, tổ chức Hệ thống công cụ này giúp đơn giản

h a toàn quy trình phát triển của ứng dụng Với môi trường tích h p cho phép sử dụng tốt và n ng cao nh ng kỹ năng hiện c như là mô hình h a, viết mã nguồn, gõ lỗi, kiểm thử, Visual Studio 2010 Ultimate đơn giản h a các công việc chung giúp các

nh m c ng tác và giao tiếp m t cách hiệu quả hơn

Microsoft Visual Studio 2010 Ultimate đảm ảo chất lư ng phần mềm và đồng thời c cái nhìn trực quan về chu trình phát triển ứng dụng

SQ Server 2008 c nhiều cải thiện h u dụng và thiết thực như:

- ã h a d liệu: cho phép toàn cơ sở d liệu, các ảng và d liệu c thể đư c

mã h a mà không cần phải lập trình ứng dụng mà đều c thể đư c mã h a ằng SQL Engine

- ackup Encryption: SQ Server 2008 c m t phương pháp mã h a các ackup dùng để tránh l và can thiệp của người khác vào d liệu Thêm vào đ việc

- Sự thay đổi và truy cập d liệu c thể đư c thẩm định Thêm vào việc thẩm định chuẩn cho logon/ logoff và các thay đổi đư c phép, SQL Server 2008 cho phép kiểm tra sự thay đổi hay truy cập d liệu

- Nén d liệu với hiệu suất cao

- Tài nguyên đư c ảo đảm an toàn

- đếm hiệu suất đư c mở r ng D liệu đã đư c chọn ằng đếm sẽ đư c lưu trong trung t m d liệu tập trung

1.4.3 Ngôn ngữ lập trình LINQ to Sql

 INQ to SQ đư c định nghĩa trong System.Data inq

 INQ to SQ đư c thiết kế để cung cấp m t giao diện làm việc với cơ sở

d liệu quan hệ icrosoft SQ Server

 INQ to SQ x y dựng m t mô hình đối tư ng trong ngôn ng lập trình

để ánh xạ tới mô hình d liệu của m t cơ sở d liệu

 Khi ứng dụng thực hiện, INQ to SQ dịch ngôn ng truy vấn tích h p trong mô hình đối tư ng thành lệnh SQ và gửi tới cơ sở d liệu để thực hiện

 Khi cơ sở d liệu trả về kết quả, INQ to SQ dịch kết quả thành các đối

tư ng để làm việc trong ngôn ng lập trình

 ô hình đối tư ng INQ to SQ tương ứng với các đối tư ng của cơ sở

d liệu:

- Entity class tương ứng với Ta le/View

- Class mem er tương ứng với Column

- Association tương ứng với Foreign-key relationship

- ethod tương ứng với Stored Procedure or Function

 Công cụ thiết kế quan hệ đối tư ng:

- Visual Studio 2010 cung cấp m t công cụ thiết kế quan hệ đối

tư ng (O ject Relational Designer - O/R Designer) với giao diện đồ họa

để x y dựng các lớp thực thể và quan hệ gi a chúng trong INQ to SQ

- Công cụ O/R Designer cho phép tạo ra các lớp thực thể mới, sửa các thực thể đã c và sinh mã cho các lớp thực thể

- X y dựng mô hình đối tư ng dựa trên công cụ thiết kế quan hệ đối tư ng là hiệu quả khi x y dựng các ứng dụng với cơ sở d liệu

CHƯ NG 2 KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG VÀ XÁC ĐỊNH YÊU CẦU 1.1 Khảo sát hiện trạng

M t thư viện cần quản lý việc đăng ký, mư n và trả sách của các bạn đọc thư viện Sau đ y là phần mô tả theo các nghiệp vụ hàng ngày của thư viện:

Khi đ c giả muốn mư n sách thì đến thủ thư đăng kí cung cấp thông tin cá nhân

để lập thẻ đ c giả Thủ thư lấy thông tin từ đ c giả để lập thẻ theo quy định Thẻ này

có giá trị trong vòng 6 tháng kể từ ngày đăng ký

Thủ kho nhập sách theo quy định chỉ nhập sách đã xuất bản trong vòng 8 năm

và hủy nh ng sách đã quá cũ

Thủ thư quản lý sách, mỗi sách có m t mã sách để phân biệt và tác giả để phân biệt Khi mư n sách, đ c giả đem sách trực tiếp đến quầy để gặp thủ thư Thủ thư sẽ kiểm tra thẻ đ c giả của bạn nếu h p lệ thì lập phiếu mư n sách cho đ c giả Mỗi quyển sách có thể đư c mư n tối đa 10 ngày, mỗi đ c giả đư c mư n tối đa 5 quyển sách Khi trả sách đ c giả đến gặp thủ thư để trả, thủ thư kiểm tra sách và ngày trả có đúng hạn không Nếu đến hạn trả sách mà sách chưa đư c trả thì tính từ ngày hết hạn

đ c giả bị phạt 1000 đồng/1 ngày

Tài liệu khảo sát: bảng tham số quy định thư viện:

1.2 Xác định yêu cầu

1.2.1 Mục tiêu chung

- Giảm thiểu tối đa công việc cho người dùng

- Giao diện th n thiện, d dùng d hiểu

- An toàn d liệu

- Tra cứu, kiểm tra sách và đ c giả d dàng, nhanh ch ng

- Quản lý đư c các thông tin của đ c giả, nh n viên và sách

- Xây dựng các áo cáo

1.2.2 ục tiêu cụ th

- ập thẻ đ c giả khi c ạn đọc đăng kí

- Nhận sách mới theo quy định

- Tạo mới và thay đổi đư c thông tin của sách, nh n viên và đ c giả

- Kiểm tra tình trạng thẻ đ c giả, sách và lập phiếu mư n sách khi c ạn đọc cần mư n sách

- Kiểm tra thời hạn trả sách và cập nhật lại trạng thái của sách khi đ c giả trả sách

- Tra cứu sách và đ c giả theo yêu cầu

- Thay đổi quy định theo yêu cầu

- Thống kê và lập áo cáo

1.2.3 Giải pháp

- Từ việc khảo sát qua thư viện và các quy định x y dựng các chức năng phần mềm

- Ph n tích hệ thống

- Thiết kế cơ sở d liệu

- Thiết kế giao diện

- ập trình

CHƯ NG 3 PHÂN TÍCH THIẾT KẾ HỆ THỐNG

3.1 Biểu đồ phân cấp chức năng

3.2 Phân tích mô hình luồng dữ liệu

3.2.1 Bi u đồ ngữ cảnh (mức 0)

Hệ thống quản

lý sách thư viện Người dùng

Tra cứu

đ c giả

Tra cứu sách

Thống kê

đ c giả

Thống kê sách

In báo cáo

Cho mư n sách

Nhận trả sách

Tra cứu quy định

3.2.2 Bi u đồ ngữ cảnh (mức 1)

Người dùng Quản lý

Báo cáo Tra cứu

Yêu cầu thêm, sửa, xóa thông tin

Các danh sách

Yêu cầu

Hồ sơ cá nh n

DS báo cáo

3.2.3 Bi u đồ ngữ cảnh mức dưới đỉnh

 Phân rã chức năng quản lý

DS Sách

Quản lý nh n viên

Quản lý

đ c giả

Quản lý sách

Quản lý quy định

 Phân rã chức năng tra cứu

 Phân rã chức năng thực hiện mượn trả

Tra cứu nh n

viên

Tra cứu đ c giả

Tra cứu quy định

Người dùng

Y/c mư n sách Y/c trả sách

 Phân rã chức năng báo cáo thống kê

Thống kê

đ c giả

In báo cáo

Thống kê sách

Số sách mư n Tình trạng thẻ

Năm xuất ản Nhà xuất ản Ngày nhập Tình trạng sách

3.3.1 Chuẩn hóa thuộc tính đa trị

- Chuẩn hóa thu c tính “ ư n trả” ở bảng đ c giả: Mỗi đ c giả có quyền l i

mư n sách và nghĩa vụ phải trả sách M t đ c giả có thể mư n m t lúc nhiều sách tùy theo quy định của thư viện và có thể mư n m t quyển sách nhiều lần Khi đến hạn trả sách thì đ c giả phải trả sách lại cho thư viện nếu trả sách quá hạn sẽ bị phạt theo quy

định Dựa vào các yếu tố trên ta tách bảng đ c giả thành 3 bảng như sau:

- Chuẩn hóa thu c tính “Thể loại” và thu c tính “Tác giả” trong ảng sách: Mỗi quyển sách thu c m t thể loại sách và do tác giả viết ra Ta tách bảng sách thành 3 bảng như sau:

Trả sách

Mã đ c giả

Mã sách Ngày trả Tiền phạt

3.3.2 Chuẩn hóa thuộc tính vừa đa trị vừa phức hợp

Chuẩn hóa thu c tính “Tài khoản” trong ảng nhân viên: Mỗi nhân viên có thể có nhiều vai trò và mỗi vai trò có thể có nhiều nh n viên đảm nhiệm nên ta tách bảng nhân viên thành 3 bảng sau:

Tác giả

ã tác giả Tên tác giả Ghi chú

Nhân viên

Mã nhân viên

Tên nhân viên

Ngày sinh Địa chỉ Điện thoại Giới tính Chức vụ

Tài khoản Tên tài khoản

3.4 Sơ đồ thực thể liên kết

3.5 Mô hình quan hệ

- NHANVIEN(Mã nhân viên, tên nh n viên, ngày sinh, địa chỉ, điện thoại, giới

tính, chức vụ)

- QUYEN(Mã quyền, tên quyền, vai trò)

- TAIKHOAN(Tên tài khoản, mật khẩu, mã nhân viên, mã quyền)

- DOCGIA( ã đ c giả, tên đ c giả, ngày sinh, địa chỉ, email, ngày lập thẻ,

ngày hết hạn, số sách đang mư n, tình trạng thẻ)

- SACH(Mã sách, tên sách, mã thể loại, mã tác giả, năm xuất bản, nhà xuất

bản, ngày nhập, tình trạng sách, số lư ng)

- PHIEUMUONSACH( ã đ c giả, mã sách, ngày mư n sách, ngày tới hạn)

Quyền

Trả sách Tài khoản

- THELOAISACH(Mã thể loại, tên thể loại, ghi chú)

- TACGIA(Mã tác giả, tên tác giả, ghi chú)

- QUYDINH( ã quy định, tên quy định, giá trị)

3.6 Thiết kế các bảng dữ liệu

3.6.1 Bảng tblTAIKHOAN

3.6.2 Bảng tblNHANVIEN

3.6.4 Bảng tblDOCGIA

3.6.6 Bảng tblTACGIA

3.6.7 Bảng tblTHELOAISACH

3.6.8 Bảng tblPHIEUMUONSACH

3.6.9 Bảng tblTRASACH

3.6.10 Bảng tblQUYDINH

3.7 Sơ đồ kết nối cơ sở dữ liệu

CHƯ NG 4 THIẾT KẾ GIAO DIỆN 4.1 Chức năng quản lý

4.1.1 Form Đăng nhập

- Hệ thống đăng nhập giúp ảo mật phần mềm tốt hơn., tránh các truy nhập từ ên ngoài

- Nh ng người c vai trò trong hệ thống thì mới c quyền truy nhập vào hệ thống

- ỗi người thu c an quản trị hệ thống thì c m t tài khoản để truy nhập Tài khoản đ phù h p với nhiệm vụ của từng người

4.1.2 Form Main

- Sau khi đăng nhập thành công phần mềm sẽ chuyển đến Form Main Tại đ y

nh n viên thư viện sẽ chọn các chức năng cần thực hiện phù h p nhiệm vụ của mình

Nh ng chức năng nào không nằm trong quyền hạn của mình thì nh n viên đ sẽ không truy cập vào đư c chức năng đ

4.1.3 Form Đổi mật khẩu

- Lấy thông tin từ tên tài khoản khi nh n viên đăng nhập vào và nh n viên đ c

thể thay đổi mật khẩu mới để bảo mật tài khoản của mình

4.1.4 Form Người dùng

- Chỉ có nhân viên có quyền quản lý mới vào đư c chức năng này

- Quản lý vào đ y để tạo tài khoản cho nhân viên Mỗi nhân viên có m t tên tài

khoản riêng không đư c trùng nhau Dùng để lưu tr , tạo mới, sửa và xóa tài khoản

4.1.5 Form Nhân viên

- Chỉ có nhân viên có quyền quản lý mới vào đư c chức năng này

- Chức năng để lưu tr , thêm, sửa, xóa nhân viên, giúp quản lý nhân viên tốt hơn

Mỗi nhân viên có m t mã và không đư c trùng nhau

4.1.6 Form Quyền nhân viên

- Form này cũng chỉ có quyền quản lý mới vào đư c Dùng để lưu tr , thêm, sửa,

xóa quyền nhân viên

4.1.7 Form Độc giả

- Nhân viên có quyền quản lý hoặc quyền thủ thư sẽ vào đư c form này Thủ thư

sẽ là người làm việc trực tiếp với đ c giả

- Khi đ c giả đến đăng kí để mư n sách, nếu đ c giả này chưa c thẻ đ c giả thì thủ thư sẽ vào đ y để lập thẻ đ c giả và lưu tr , sửa hay xóa thông tin của đ c giả đ

Mỗi đ c giả có m t mã thẻ và không đư c trùng nhau

- Khi lập thẻ đ c giả, nếu chưa nhập mã đ c giả hoặc nhập trùng mã đ c giả thì

phần mềm sẽ thông báo lỗi và yêu cầu nhập lại