thảo luận công nghệ phần mềm, đề tài xây DỰNG PHẦN mềm QUẢN lý điểm SINH VIÊN

Với số lượng sinh viên nhiều thì việc giám sát và quản lý điểm bằngcách thủ công sẽ bộc lộ những nhược điểm sau: - Việc lưu trữ điểm của sinh viên cũng như các thông tin cần thiếtkhác về

lý giáo dục đã giúp cho các nhà quản lý điều hành công việc một cáchkhoa học, chính xác và hiệu quả.

Trong thực tế, công tác quản lý của trường học với một số lượnglớn các học sinh, giáo viên và cán bộ khá vất vả và tốn nhiều nhân lực dokhối lượng lưu trữ và xử lý thông tin quá nhiều đối với đội ngũ các cán

bộ còn nhiều hạn chế, rất khó kiểm soát chặt chẽ Hiện nay một số trườngcũng đã sử dụng công nghệ thông tin trong việc quản lý trường học, từviệc quản lý hồ sơ, quản lý điểm, xử lý học tập, xếp lịch thi, xếp thời gianbiểu, quản lý giáo viên và nhân viên, Song số đó là không nhiều và hầunhư chỉ tồn tại tại các trường lớn Các hệ thống này thường gặp phải một

số bất cập sau: hệ thống sau nhiều năm sử dụng đã trở nên lạc hậu, ngônngữ không được tối ưu hóa, vẫn có thể xuất hiện các lỗi trong quá trình sửdụng, chương trình cồng kềnh, khó sửa đổi Nhận thấy sự cần thiết phảixây dựng một phần mềm trong quản lý giáo dục đào tạo đại học, chúng

em xin chọn đề tài: “ Xây dựng phần mềm quản lý điểm sinh viên” để

vận dụng những kiến thức đã học được vào giải quyết nhu cầu thực tế

Đây là cơ hội để chúng em thực hành một quy trình trong ngành côngnghệ mới đó là Công nghệ sản xuất phần mềm.

I.1 Khảo sát thực trạng

Trước khi cải tiến hệ thống cũ hay xây dựng một hệ thống mới điềuquan trọng là cần phải phân tích rõ hệ thống hiện tại để thấy được ưuđiểm, nhược điểm của hệ thống cũ Phân tích hệ thống cũ về cách tổchức, quản lý, chức năng, dữ liệu cần thiết để đáng giá hệ thống cũ vàđưa ra các yêu cầu đối với hệ thống mới cần đạt được

Với số lượng sinh viên nhiều thì việc giám sát và quản lý điểm bằngcách thủ công sẽ bộc lộ những nhược điểm sau:

- Việc lưu trữ điểm của sinh viên cũng như các thông tin cần thiếtkhác về sinh viên đều được tiến hành một cách thủ công bằng sổ sách vàcác giấy tờ có liên quan với số lượng lớn và lưu trữ trong nhiều năm,chính vì vậy sẽ gây ra khó khăn cho công tác quản lý, tốn nhiều thời gian

và công sức cho người trực tiếp quản lý

- Khi lưu trữ bằng phương pháp truyền thống sẽ thiếu tính chính xác,nếu có sai sót thì việc sửa đổi gặp nhiều khó khăn và sẽ rất không hay nếusửa đổi nhiều lần

- Việc tìm kiếm thông tin sẽ rườm rà gây mất nhiều thời gian

Hiện nay, máy tính đã được sử dụng rộng rãi, sắp xếp công việc,kiểm tra trên các phần mềm ưu việt, tính năng quản lý cao Vì thế, việcxây dựng hệ thống quản lý điểm bằng máy tính dựa trên phương pháp

4

quản lý mới sẽ khắc phục được những nhược điểm của hệ thống cũ đểxây dựng hệ thống mới khả thi hơn.

Công việc quản lý điểm sinh viên được xem xét trong đề tài baogồm:

 Nhập điểm cho sinh viên, cập nhật điểm

- Trường có nhiều khoa, mỗi khoa có một phòng giáo vụ là nơi cậpnhật thông tin của lớp, môn học, Mỗi khoa có một mã khoa duy nhất,tên khoa, địa chỉ khoa, ngày thành lập

- Mỗi khoa quản lý một hay nhiều lớp hành chính, thông tin lớp hànhchính gồm tên lớp hành chính là duy nhất, giáo viên quản lý, số lượngsinh viên

- Mỗi lớp hành chính có một hay nhiều sinh viên, mỗi sinh viên khinhập học sẽ cung cấp họ tên, ngày sinh, giới tình, địa chỉ và được cấp chomột mã sinh viên là duy nhất

- Trong quá trình được đào tạo tại trường, sinh viên phải học cácmôn học mà khoa phân cho , thông tin về môn học gồm mã môn học, tênmôn học, giáo viên phụ trác giảng dạy môn học đó

- Cuối kì, sinh viên sẽ có các kết quả ( điểm quá trình, điểm thi,điểmxếp loại, xếp loại sinh viên,…)

Sau khi hoàn thành các môn học được giao, sinh viên sẽ tham gia thitốt nghiệp.

 Các yếu tố đầu vào:

- Bảng các thông tin về : Khoa; lớp; sinh viên; môn học…

- Bảng điểm: điểm lần 1; điểm lần 2

 Các yếu tố đầu ra:

- Danh sách sinh viên theo lớp;

- Danh sách sinh viên thi lại theo từng môn;

- Bảng điểm tổng hợp theo từng lớp và theo từng môn học

II. MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP PHÁT TRIỂN DỰ ÁN

II.1 Lựa chọn mô hình phát triển dự án

Mô hình thác nước

Đây là mô hình phát triển phần mềm cổ điển nhất Mô hình này đềnghị các hoạt động được tiến hành như các giai đoạn tách biệt, giai đoạnsau sẽ không bắt đầu chừng nào giai đoạn trước chưa hoàn thành Sản

6

phẩm đầu ra của giai đoạn trước trở thành đầu vào của giai đoạn sau Môhình thác nước là một mô hình của quy trình phát triển phần mềm, trong

đó quy trình phát triển trông giống như một dòng chảy, với các pha đượcthực hiện theo trật tự nghiêm ngặt và không có sự quay lui hay nhảy vượtpha là :

- Phân tích và xác định các yêu cầu

- Những sự thay đổi của phần mềm được xác định trong một giớihạn

- Kinh phí cho phần mềm này là không cao và phụ thuộc vào ngânsách nhà trường

- Phần mềm này được giới hạn hoàn thành trong một thời gian xácđịnh

II.2 Phương pháp phân tích thiết kế

Phương pháp phân tích thiết kế được sử dụng trong dự án là phươngpháp hướng đối tượng bởi:

- Phần mềm quản lý điểm sinh viên của nhà trường sẽ được sẽ đượctích hợp vào hệ thống thông tin quản lý của nhà trường, chính vì thế nócần được thiết kế theo mô hình hướng đối tượng để có thể tương thích vớicác phần mềm khác trong hệ thống và một số chức năng có thể được sửdụng lại trong các phầm mềm khác

- Tăng cường tính mở rộng: việc mở rộng chức năng có thể đượcthực hiện qua việc tạo lớp con Vì vậy không ảnh hưởng đến cấu trúc

thông tin đã có Hơn thế nữa phần mềm trở nên linh động hơn hẳn

Nhược điểm:

- Do dựa vào cấu trúc thông tin thay vì chức năng Nếu cấu trúc nàythay đổi (lĩnh vực ứng dụng thay đổi) thì việc xây dựng lại một hệ thốngkhác là không tránh khỏi Do đó phương pháp này thiếu sự linh động với

sự thay đổi của thông tin

III PHÂN TÍCH VÀ ĐẶC TẢ YÊU CẦU PHẦN MỀM

3.1.Đặc tả yêu cầu phần mềm

3.1.1.Yêu cầu chung

- Xây dựng một hệ thống quản lý điểm cho sinh viên phù hợp vớiquy chế của nhà trường

- Hệ thống sẽ quản lý sinh viên theo các chuyên ngành, khoá học.Trong mỗi khoá học được chia làm nhiều lớp, mỗi lớp khoảng 50-100sinh viên(tuỳ theo số lượng của mỗi lớp) Mỗi lớp thuộc về một khoa duynhất

- Quản lý thông tin sinh viên theo khoa, theo khóa, theo lớp và theo

mã sinh viên, mã sinh viên là thông tin duy nhất để phân biệt giữa cácsinh viên với nhau

- Việc quản lý điểm của sinh viên như sau: điểm tổng kết môn họccủa sinh viên được tính theo điểm chuyên cần, điểm kiểm tra và điểm thicủa môn học đó Điểm tổng kết sẽ được tính theo quy chế của Bộ GD

- Phần mềm cần tương thích với các phần trong hệ thống thông tinquản lý sinh viên của trường được xây dựng sau này

3.1.2 Yêu cầu chức năng

a Đối với chức năng Quản lý hệ thống:

8

- Người quản trị đăng nhập vào hệ thống bằng tên đăng nhập và mậtkhẩu để sử dụng các chức năng của chương trình, sử dụng hệ thống dữliệu và xử lý sự cố.

- Người quản trị có nhiệm vụ bảo mật cho hệ thống

b Đối với chức năng Quản lý danh sách:

- Chức năng này được thực hiện khi thông tin về sinh viên thay đổi

- Người sử dụng có thể cập nhật, sửa chữa thông tin của sinh viên trên hệthống

c Đối với chức năng Quản lý điểm:

Chức năng này cho phép nhà quản trị có thể cập nhật, sửa chữa, xóathông tin về điểm của sinh viên

d Đối với chức năng Lập báo cáo:

Xem và in bảng điểm tổng hợp theo sinh viên, lớp, môn học

e Đối với chức năng Xem điểm:

Cho phép sinh viên được xem quá trình học tập của mình: xem danhsách các học phần đã học qua các học kì; xem điểm thi, điểm quá trình,điểm TB, xếp loại mỗi học phần; xem điểm trung bình từng học kì, Điểmtrung bình tích lũy qua các học kì

3.1.3 Yêu cầu phi chức năng

a Yêu cầu thực thi:

- Hệ thống có thể phục vụ đồng thời nhiều người sử dụng cùng mộtlúc, hoạt động liên tục 24/24h

- Thời gian đáp ứng yêu cầu khoảng 2 giây

- Phải được cài đặt bằng HTML mà không có frame hoặc javaapplets

b Yêu cầu an toàn:

- Có cơ chế bảo vệ đối tượng mà nó phát sinh và quản lý, có cơ chếhồi phục khi có sự cố (Ví dụ như có quá nhiều số liệu được cập nhật

trong cùng 1 thời điểm mà phần mềm không thể xử lí kịp khiến máy bịtreo sau khi reset lại máy thì mất hết dữ liệu,…).

- Hệ thống có cơ chế bảo mật chống xâm phạm, sao chép trộm vàlàm biến dạng chương trình Sản phẩm cung cấp chức năng lưu trữ dựphòng và phục hồi dữ liệu khi có sự cố

c Yêu cầu bảo mật

Hệ thống đảm bảo tính bảo mật cho người sử dụng, đảm bảo ngườidùng thực hiện đúng phạm vi chức năng Ví dụ như các tính năng pháthiện có người truy cập trái phép vào hệ thống và thực hiện các tác vụ thayđổi số liệu làm ảnh hưởng đến phần mềm và người sử dụng

d Yêu cầu chất lượng phần mềm

Các yêu cầu về chất lượng của sản phẩm: tính đúng đắn, tính khoahọc, tính hữu hiệu, tính độc lập với các thiết bị, tính dễ học và dễ sửdụng, cải tiến

- Tính đúng đắn : Sản phẩm phải thực hiện được chính xác các mục tiêuđược đặt ra ở giai đoạn thiết kế, không bị treo máy hoặc ra kết quả sai đốivới bộ dữ liệu nằm trong phạm vi yêu cầu Để đạt được yêu cầu này, sảnphẩm trước hết phải có thuật toán đúng và chương trình tính phải tươngứng

+ Tính khoa học về hình thức thao tác: Mỗi lệnh của chương trình cầnphải được tối ưu Muốn vậy, các lệnh phải được xây dựng một cách hợp

10

lý, logic và phù hợp với tư duy tự nhiên của người sử dụng Các lỗi phảiđược thông báo một cách rõ ràng (lỗi số bao nhiêu, vị trí lỗi, nội dung lỗi,cách khắc phục)

+ Hữu hiệu về dung lượng bộ nhớ: Tốn càng ít càng tốt

- Tính độc lập với các thiết bị:

+ Sản phẩm có thể sử dụng trên nhiều loại máy khác nhau và sử dụngnhiều các thiết bị đi kèm khác nhau Độc lập cả với cấu trúc của đốitượng mà nó phát sinh ra

+ Sản phẩm sử dụng ngôn ngữ là tiếng Việt, hệ thống các chức năng(menu), các thông báo, cú pháp đơn giản, rõ ràng, dễ nhớ, dễ thao tác, dễtăng cường các chức năng, dễ mở rộng và cải tiến

e Yêu cầu môi trường hoạt động:

Hệ thống có thể chạy trên máy đơn hoặc trên mạng cục bộ (LAN) vàkhông giới hạn số lượng máy trạm

f Yêu cầu tài liệu người sử dụng:

Cung cấp một số tài liệu cho người dùng như sổ tay người sử dụng, tàiliệu hướng dẫn on-line, hoặc các khóa hướng dẫn, hướng dẫn cài đặt, cấuhình…

3.1.4 Yêu cầu giao diện người dùng

- Giao diện thân thiện dễ sử dụng, phù hợp với kỹ năng, kinh nghiệm và

sự trông đợi của người sử dụng Sử dụng tiếng Việt, hướng dẫn chi tiếttrong từng chức năng chương trình Hỗ trợ các tiện ích truy xuất số liệu

báo cáo thống kê Cho phép kết xuất số liệu ra các định dạnh báo cáokhác nhau như: word, excel, pdf…

- Tính đa dạng: hỗ trợ nhiều loại tương tác cho nhiều loại người sử dụngkhác nhau, hỗ trợ bàn phím ảo để nâng cao tính bảo mật

- Giúp người sử dụng thao tác nhanh và chính xác

- Giao diện được trình bày khoa học, hợp lý đảm bảo mục đích của phầnmềm, tuân thủ các chuẩn về truy cập thông tin

- Giao diện trình bày theo bố cục: Banner và Menu ở trên, nội dungchính ở giữa, footer ở dưới

3.1.5 Yêu cầu về hiệu năng

- Các thao tác nhập liệu, tìm kiếm thông tin cần phải nhanh chóng chínhxác

- Quản lý thông tin phải chính xác theo từng đối tượng cụ thể

- Hệ thống cần phục vụ liên tục từ 24/24h

- Mỗi bảng điểm cần được lưu trữ trong tối thiểu 7 năm

- Có khả năng phát hiện lỗi và tự khắc phục các lỗi thường gặp

3.1.6 Yêu cầu khả năng mở rộng trong tương lai

- Hệ thống được xây dựng mở (có kết nối tới các module khác của hệthống và phần mềm của nhà cung cấp)

- Kết nối máy làm việc và internet

- Dễ tăng cường các chức năng, dễ mở rộng và cải tiến Có thể tự updatecác cải tiến mới của sản phẩm thông qua mạng Internet, nâng cấp đượclên các phiên bản mới

3.2 Phân tích hệ thống

3.2.1 Các chức năng chính

a Quản lý hệ thống :

12

- Nghiệp vụ quản lý hệ thống dành cho các quản trị viên, xác lập hệthống, quản lý tài khoản người dùng.

b Quản lý danh sách:

-Quản lý danh sách sinh viên: Nghiệp vụ quản lý sinh viên cho phépngười quản lý dùng để cập nhật thông tin của sinh viên như thêm sinhviên mới, xóa thông tin sinh viên, sửa thông tin sinh viên

- Quản lý lớp : Nghiệp vụ quản lý lớp học cho phép người quản lý dùng

để cập nhật thông tin của lớp học như thêm lớp học mới, xóa thông tinlớp học, sửa thông tin lớp học

- Quản lý môn học : Nghiệp vụ quản lý môn học cho phép người quản lý

dùng để cập nhật thông tin như thêm môn học, xóa thông tin môn học,sửa thông tin môn học

c Quản lý điểm :

- Nghiệp vụ quản lý điểm cho phép người quản lý dùng để cập nhật điểmcho sinh viên như nhập điểm thi, điểm tiểu luận, điểm đồ án cho sinhviên, sửa, xóa điểm cho sinh viên

Quản lý kết quả học tập

Quản lý danh sách

Quản lý điểm

Sinh viên

Lớp hành chính

Môn học

ThêmSửa

Xóa

ThêmSửaXóa

ThêmSửa

Xóa

Xóa

Cập nhậtSửa

Nhập mã sinh viênBảng điểm

BC theo điểm SV

BC theo lớp

BC theo môn họcQuản lý hệ

thống

3.2.3 Sơ đồ luồng dữ liệu mức ngữ cảnh

Quản lý kết quả học tậpNgười quản lý

Sinh viên

Bảng điểm

Mã

số sinh viên

Bảng điểm

Thông tin cậpnhật và chỉnh sửa

Thông tin cần cập nhật

Bảng danh sách đã cập nhật

Thông tin cần báo cáo Bảng báo cáo

3.2.4 Sơ đồ luồng dữ liệu mức đỉnh

16

Quản lý

hệ thống

Quản lý danh sách

Báo cáo

Xem điểm

Quản lý điểm

Sinh viên

Bảng điểm

Nhập mã SV

Nhập mã SV Bảng điểm

Thông tin điểm cần cập nhật

Báo cáo

Điểm

Người quản

lý

3.2.5 Sơ đồ luồng dữ liệu mức dưới đỉnh

- Chức năng quản lý hệ thống:

- Chức năng quản lý danh sách –quản lý sinh viên:

Đăng nhập

Đổi mật khẩu

Đăng xuất

Thông báo kết quả

Thêm

TT SV

Sửa TT Sv

Xóa TT SV

Người quản

lý

Hồ sơ SV

Thông tin sv cần chỉnh sửa

Thông tin sv cần xóa

Thông báo kq xóa

- Chức năng quản lý danh sách- lớp hành chính:

- Chức năng quản lý danh sách-quản lý môn học:

18

Thêm

TT LHC

Sửa TT LHC

Xóa TT LHC

Người quản

lý

Lớp hành chính

Thông tin lớp cần chỉnh sửa

Thông tin lớp cần xóa Thông báo kq

Thông báo kq

TT thêm lớp

Thông báo kq

Thêm TT môn học

Sửa TT môn học

Xóa TT môn học

Người quản

lý

Môn học

TT môn học cần chỉnh sửa

TT môn học cần xóa Thông báo kq

Thông báo kq

TT cập nhật môn học

Thông báo kq

- Chức năng quản lý điểm:

- Chức năng báo cáo:

Cập nhật điểm

Sửa diếm

Xóa điểm

Người quản

lý

Điểm

TT điểm cần chỉnh sửa

BC theo lớp HC

BC theo môn học

Bảng báo cáo điểm

Bảng báo cáo điểm

Nhập mã SV

Bảng báo cáo điểm

Điểm

- Chức năng xem điểm:

IV.THIẾT KẾ

4.1 Thiết kế cơ sở dữ liệu

4.1.1 Thiết kế các thực thể CSDL

 Thực thể KHOA

Mô tả: thực thể khoa, mỗi khoa có khóa nhận diện là mã khoa Khoa chứa thông tin

về tên khoa, địa chỉ và ngày thành lập.

Thuộc tính Kiểu dữ liệu Miền giá trị Ghi chú

20

Tìm kiếm

Hiển thị bảng điểm

Yêu cầu hiển thị bảng điểm Bảng điểm

Thông báo có tìm thấy

mã SV hay không

Nhập mã Sv

Người quản lý

Bảng điểm

Yêu cầu hiển thị

Nhập

mã Sv Thông

báo kq

NgayTL Date/time dd/mm/yyyy Ngày thành lập

 Thực thể LOPHANHCHINH

Mô tả: thực thể lớp hành chính, mỗi lớp hành chính có một khóanhận diện là mã lớp Lớp hành chính chứa các thông tin về tên lớp,

sĩ số lớp, giáo viên quản lý và thuộc về một khoa duy nhất

Thuộc tính Kiểu dữ liệu Miền giá trị Ghi chú

lý

 Thực thể MONHOC

Mô tả: thực thể môn học, mỗi môn học có khóa nhận diện là mãmôn học Môn học chữa thông tin về tên môn học, giảng viên

Thuộc tính Kiểu dữ liệu Miền giá trị Ghi chú

 Thực thể SINHVIEN

Mô tả: thực thể sinh viên, mỗi sinh viên có một khóa nhận diệnriêng đó là mã sinh viên Sinh viên chứa các thông tin về họ tên,ngày sinh, giới tính, địa chỉ