Lịch sử báo chí Việt Nam bắt đầu từ khi tờ Gia Định báo ra mắt vào ngày 15 tháng 4 năm 1865 tại Sài Gòn. Lịch sử báo chí Việt Nam phát triển qua nhiều giai đoạn khác nhau với khá nhiều thăng trầm do tác động của các điều kiện lịch sử, xã hội.
Néi dung chÝnh
Hồ Dzếnh – cuộc đời hai dòng máu Hoa Việt
Hồ Dzếnh – cuộc đời hai dòng máu Hoa Việt
1.1 Cha Hoa, mẹ Việt – những con ngời ảnh hởng lớn đến cuộc đời và sự nghiệp của Hồ Dzếnh.
Hồ Dzếnh thường bị nhầm lẫn với người Minh Hương, một thuật ngữ chỉ vùng đất ở Quảng Nam nơi cư trú của nhiều người Trung Quốc di cư từ thời nhà Minh Tuy nhiên, thông tin này không chính xác vì Hồ Dzếnh không có liên quan đến cộng đồng Minh Hương.
Hà Kiến Huân, một người di cư từ Quảng Đông Trung Quốc, đã đến Việt Nam vào cuối thế kỷ XIX Tại đây, ông gặp Đặng Thị Văn, một cô gái làm nghề chở đò trên sông và tham gia vào các hoạt động buôn bán, đổi chác ở làng Đông Bích, xã Hòa Trường, hiện nay là xã Quảng Trường, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.
Hồ Dzếnh ra đời tại đây vào năm 1916, tên hồi nhỏ là Hà Triệu Anh theo giọng Quảng Đông.
Người cha của ông khi mới sang chỉ có một ít tiền và mang theo gói vải xanh cùng chiếc mũ rơm đã ngả màu Ông ta kết hôn và quyết định định cư tại vùng Quảng Xương Như nhiều người Trung Hoa khác, với sự kiên nhẫn và cần kiệm, ông đã nhanh chóng tích lũy tài sản, xây dựng nhà cửa khang trang và kinh doanh sôi động giữa cộng đồng người dân tộc thiểu số ở Thanh Hóa Dù không có chức tước, ông vẫn được tôn trọng và kết giao với những người có quyền lực, bao gồm cả các ông tri châu.
Cái uy quyền của người Trung Hoa khiến kẻ bên cạnh phải e ngại và những kẻ gian phi phải tránh xa Nguyên nhân chính khiến ông ta nhanh chóng nổi bật là nhờ khả năng nói một ít tiếng Pháp, ban đầu làm thông ngôn cho một viên chức nhà Đoan, sau đó chuyển sang buôn muối và dần dần tham gia vào ngành gỗ, từ đó thu lợi nhuận lớn Hồ Dzếnh cho biết gia đình ông ở bên Tàu rất hùng mạnh, sở hữu một dinh thự rộng lớn với khu vườn bao la, xung quanh là tường thành kiên cố và có súng để bảo vệ Họ rõ ràng thuộc tầng lớp quan liêu địa chủ Tuy nhiên, quân cách mạng đã đến và chiếm mất Một lần, Hồ Dzếnh đã hỏi cha mình lý do tại sao ông lại sang đây, tại sao người Tàu không ở lại bên Tàu mà lại đến nước Nam, và ông đã trả lời
Người Trung Quốc thường thích ra ngoài do hoàn cảnh kinh tế khó khăn, với dân số đông nhưng lương thực lại hạn chế Bên cạnh đó, tình trạng trộm cắp cũng phổ biến, khiến họ phải cẩn trọng hơn trong cuộc sống hàng ngày.
Ông ta, một người giàu có ở Việt Nam, đã nhanh chóng đánh mất tài sản của mình do nghiện thuốc phiện và cuộc hôn nhân thứ hai với một người phụ nữ cũng người Việt, người đã lợi dụng và bòn rút hết của cải của ông.
Mẹ của Hồ Dzếnh, Đặng Thị Văn, là một người phụ nữ bình thường sống ở Quảng Xương, Thanh Hóa, làm nghề lái đò Sau khi chồng mất, bà một mình nuôi dạy con cái và trở về quê hương Cuộc đời bà đầy gian truân, với những thiệt thòi và đau khổ, nhưng luôn tràn đầy lòng hi sinh vì gia đình Nhà văn đã khắc họa hình ảnh của bà một cách sâu sắc trong những đoạn văn trữ tình.
Hỡi nước Việt Nam, tôi cúi đầu tôn kính trước những cánh đồng thơm ngát, nơi tôi đã từng uống nước và nói tiếng nói của Ngài Tôi đã thề yêu Ngài trên nền tảng tôn giáo vững bậc Trên dải đất tràn đầy tinh hoa văn chương và công trạng lịch sử, hình bóng của người tôi thương vẫn in đậm trong tâm trí tôi.
Hồ Dzếnh có phong cách văn chương và báo chí đặc sắc, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cha mẹ ông Sự gắn bó của ông với quê hương Việt Nam và sự ít nhắc đến quê nội đã tạo nên một Hồ Dzếnh độc đáo, kết hợp giữa hai dòng máu Hoa Việt.
1.2 Cuộc đời bình lặng mà sóng gió, tài hoa bừng nở trong yên lặng:
Hồ Dzếnh, tên thật là Hà Triệu Anh, sinh năm 1916, nhưng hiện tại không có tài liệu nào xác định rõ ngày tháng sinh của ông Một số nguồn thông tin còn cho rằng ông sinh năm 1919, tuy nhiên con số này không chính xác Ông qua đời vào ngày 13/8/1991, thọ 75 tuổi, do bệnh hen suyễn.
Thời thơ ấu, Hồ Dzếnh sống ở vùng rừng núi huyện Nh Xuân cùng bố, người làm quản lý cho một cơ sở xẻ gỗ, và những năm tháng này đã ảnh hưởng đến các truyện ngắn đầu tay của ông Sau khi bố lấy vợ hai, mẹ ông đưa con về sống ở làng Đông Bích rồi chuyển ra thị xã Thanh Hoá, nơi ông lớn lên bên mẹ Tình cảm sâu đậm giữa mẹ con đã chi phối văn phong trong các tác phẩm báo chí của ông Tại thị xã Thanh Hoá, Hồ Dzếnh theo học trường nhà Chung, nhưng vì trường chỉ dạy chương trình bổ túc năm thứ nhất trung học, ông đã ra Hà Nội học tiếp và bắt đầu kiếm sống bằng nghề kèm học và làm công cho các hiệu buôn người Hoa.
Năm 1937, Hồ Dzếnh bắt đầu sáng tác thơ và truyện ngắn, đăng trên các tờ báo nổi tiếng Tác phẩm đầu tay của ông, tập truyện "Chân trời cũ" và tập thơ "Quê ngoại", được in miễn phí nhờ sự giúp đỡ của một người bạn Với những cuốn sách của mình, Hồ Dzếnh đã có cơ hội đi nhiều nơi trên bán đảo Đông Dương, thực hiện ước mơ "giang hồ" của mình.
Hồ Dzếnh bắt đầu sự nghiệp sáng tác mà không có ý định trở thành nhà văn hay nhà báo, và ông không thuộc về bất kỳ văn đoàn hay tổ chức văn nghệ nào trước Cách mạng Sau khi tiếp quản thủ đô vào năm 1954, ông được bầu vào Ban chấp hành Hội liên hiệp văn hóa nghệ thuật trong Đại hội văn nghệ toàn quốc, sau đó ông đã đi thâm nhập thực tế, sáng tác thơ và làm báo, sống gắn bó với anh em công nhân.
Trong thời kỳ Kháng chiến chống Pháp, Hồ Dzếnh đã chuyển về sống tại Thanh Hóa Năm 1948, ông kết hôn với Nguyễn Thị Huyền Nhân, một nữ sinh tham gia cách mạng từ năm 1942 Năm 1950, bà Huyền Nhân qua đời, để lại cho ông một con trai mới 4 tháng tuổi Đến năm 1953, Hồ Dzếnh nhận được giấy phép từ chính quyền cách mạng để trở về Hà Nội chữa bệnh cho con và tìm kiếm gia đình, nhưng anh ruột của ông đã di cư vào Sài Gòn để làm ăn.
Khi trở về Hà Nội, ông gặp lại bà Nguyễn Thị Hồng Nhật, vợ góa của thi sĩ Trần Trung Phương, một thanh niên hoạt động cách mạng từ năm 1930 Ông Trần Trung Phương nổi tiếng với những bài thơ trào phúng đả kích quan trường và đã góp phần gây phong trào yêu nước trong giới học sinh qua báo Tin Mới Ông bị Pháp bắt, tra tấn và qua đời năm 1945, để lại cho vợ một đứa con trai mới 5 tháng tuổi.
Những đóng góp của Hồ Dzếnh với báo chí
Những đóng góp của Hồ Dzếnh với báo chí
2.1 Nói qua những đóng góp về văn chơng của Hồ DzÕnh
Hồ Dzếnh, mặc dù không có ý định trở thành nhà văn hay nhà thơ, vẫn để lại dấu ấn trong văn học Việt Nam với những tác phẩm hiếm hoi và hồi ký giá trị về xã hội cũ Trong suốt 30 năm sau ngày hòa bình, ông không cho ra mắt tác phẩm nào mới, nhưng những trang viết của ông vẫn được trân trọng Thời kỳ ông gia nhập văn học, văn xuôi Việt Nam đang thịnh hành với lối viết cầu kỳ và sử dụng nhiều từ Hán Việt, dẫn đến việc câu văn trở nên đẹp nhưng thiếu đi sự hồn nhiên Văn của Hồ Dzếnh phản ánh tâm tư, sự tự thú và nỗi xám hối về những câu chuyện gia đình, như ông từng chia sẻ: “viết cho vợi.”
Truyện ngắn của Hồ Dzếnh mang đậm chất trữ tình, với nhân vật chính là hình ảnh của chính tác giả Những khoảnh khắc trong cốt truyện thường tạm dừng để tác giả thể hiện tình cảm sâu sắc của mình, từ việc ca ngợi mẹ, chị đến mảnh đất quê hương Việt Nam Tình yêu đất nước của Hồ Dzếnh gắn liền với tình yêu thương dành cho những người thân yêu và những người dân lao động, chịu thiệt thòi Chính tình yêu chân thành và sâu sắc ấy đã tạo nên âm hưởng đặc trưng trong văn chương của ông, khiến bất kỳ ai đọc cũng đều cảm nhận được.
Thơ Hồ Dzếnh không đạt được sự sâu sắc như văn xuôi, đặc biệt là những tác phẩm từ những năm 70, khi hình ảnh anh bộ đội giải phóng và chiếc cầu phao xuất hiện Tuy nhiên, những tác phẩm này không phản ánh đầy đủ niềm vui và nỗi buồn thực sự của người Việt Nam trong thời kỳ đó Nhà văn thể hiện cái nhìn và cảm xúc từ góc độ người ngoài cuộc, khiến cho những bài thơ trở nên thiếu sự kết nối với tâm tư của nhân dân.
Quê ngoại xuất bản 1943, là những bông hoa cuối mùa đã héo hon, vàng úa Quả vậy, thơ khoảng ấy không hấp dẫn nữa.
“Thơ Mới” đã qua nhiều khúc quành, đã đổi đề tài, đổi phong cách Về thơ, Hồ Dzếnh là ngời đi chậm.
Hồ Dzếnh không chỉ là một nhà thơ và nhà văn mà còn là một nhà báo có ảnh hưởng lớn đến phong cách viết báo của ông Những đóng góp của ông trong lĩnh vực báo chí giúp chúng ta có cái nhìn chính xác và sâu sắc về vai trò của ông Điều này tạo ra nền tảng vững chắc để làm rõ vấn đề chính của đề tài: Đóng góp của Hồ Dzếnh với báo chí.
2.2 Những đóng góp của Hồ Dzếnh với báo chí:
Hồ Dzếnh trải qua thời thơ ấu bên bố cho đến khi ông mất khi ông 10 tuổi, sau đó ông sống với mẹ và cảm nhận sâu sắc tình mẫu tử Cuộc sống tuổi thơ của ông, mặc dù bình lặng, nhưng cũng đầy biến động, đã hình thành nên một Hồ Dzếnh nhạy cảm và sớm tìm đến văn chương Việc ông đến với văn chương và báo chí là điều tự nhiên, thể hiện sự kết hợp giữa viết văn và viết báo trong sự nghiệp sáng tạo của ông.
Hồ Dzếnh chính thức gia nhập giới báo chí vào năm 1937, với những tác phẩm thơ và truyện ngắn được đăng tải trên các tờ báo lớn như "Trung Bắc Chủ Nhật", "Tiểu Thuyết Thứ Bảy" và tập san "Mùa Gặt Mới".
Hồ Dzếnh bắt đầu sự nghiệp báo chí từ năm 1931, khi ông mới 15 tuổi, tuy nhiên, thời điểm đó ông chủ yếu viết cho những tờ báo ít người biết đến và sử dụng bút danh Lu Thị Hạnh, có thể do tính cách khiêm tốn của mình Một tài liệu cũ cho biết bút danh này đã xuất hiện nhiều trên các tờ báo thời bấy giờ, và mãi sau này người ta mới nhận ra đó chính là Hồ Dzếnh Điều này chứng tỏ ông đã sớm gia nhập làng báo và nhanh chóng được công chúng biết đến Đến khi tên tuổi của ông xuất hiện trên các tờ báo lớn, ông đã trở thành một cây bút tiền chiến nổi tiếng, điều mà không phải ai cũng có thể đạt được ở độ tuổi ngoài đôi mươi.
Hồ Dzếnh không chỉ nổi tiếng là một nhà thơ và nhà văn chuyên viết thơ văn cho báo chí, mà ông còn là một cây bút đa tài, có kinh nghiệm phong phú trong nhiều thể loại tác phẩm báo chí khác nhau.
Thơ văn và truyện ngắn của Hồ Dzếnh chủ yếu thể hiện những cảm xúc sâu sắc về con người và thiên nhiên, đặc biệt là tình yêu Ông bày tỏ lòng cảm thương với những số phận nhỏ bé trong cuộc sống, đặc biệt là phụ nữ, qua những tác phẩm đầy chất trữ tình và nhân văn.
Hồ Dzếnh đã có những đóng góp mạnh mẽ và táo bạo cho báo chí, với nhiều phát hiện mới lạ trong các thể loại viết khác nhau.
2.2.1 Là một trong những ngời manh nha cho thể loại ký:
Gia đình và tuổi thơ có ảnh hưởng sâu sắc đến văn phong của Hồ Dzếnh, từ đó định hình lựa chọn thể loại trong tác phẩm báo chí của ông Dù xuất thân từ một nguồn gốc đặc biệt, Hồ Dzếnh vẫn trở thành một nhà báo Việt Nam, sử dụng tiếng Việt một cách nhuần nhuyễn Trong bối cảnh người Trung Hoa tại Việt Nam thời đó, nhiều người làm bác sĩ, kỹ sư nhưng ít ai nghĩ đến việc viết văn bằng chữ quốc ngữ Tuy nhiên, Hồ Dzếnh đã viết truyện và thơ bằng tiếng Việt, thể hiện tình cảm sâu sắc của ông đối với ngôn ngữ và quê hương Việt Nam.
Văn xuôi trong “Tác phẩm chọn lọc” của Hồ Dzếnh, lấy từ tập “Chân trời cũ” (á Châu 1942), gồm 12 truyện kể về tuổi thơ và gia đình của tác giả Mỗi câu chuyện là một chân dung của người thân, như cha mẹ, anh chị em và hàng xóm Thời điểm đó, rất ít cha viết hồi ký, chỉ có Nguyên Hồng với “Những ngày thơ ấu” (1940) là nổi bật Dù không rõ cuốn hồi ký này có ảnh hưởng đến Hồ Dzếnh hay không, nhưng sự trung thực là điểm chung quan trọng giữa hai tác phẩm Hồ Dzếnh không ngần ngại thể hiện những khía cạnh không tốt của những người ông yêu thương, như khi kể về em gái 13, 14 tuổi đã sa vào con đường hư hỏng; ông viết một cách tỉ mỉ và đầy nỗi đau, thể hiện sự thương xót mà không khinh bỉ hay nặng lời Mở đầu câu chuyện, ông đã thể hiện rõ sự chân thành của mình.
Trong số những người đọc hôm nay, có ít nhất một trăm người quen em gái tôi, điều này giúp em tôi bớt tủi Khi mùa xuân đến, ánh nắng chiếu rọi qua kẽ lá, phản chiếu từ những tấm lòng của các thiếu nữ Tương tự như khi kể về người anh cả bỏ nhà lên miền ngược vì đói, cuối cùng ông đã chết dọc đường và vùi xác trong rừng, tác giả cũng viết những câu chân thật, không dối lòng.
Tôi cảm thấy thương anh mình hơn khi anh còn sống so với khi anh đã qua đời Cái chết như một sự giải thoát, nhưng tôi lại xót xa khi nghĩ đến những giọt nước mắt của mẹ, chắt chiu từ đáy lòng, để tiễn đưa đứa con dại dột lần cuối.
Trong một lần xô xát với mẹ, người anh xấu số đã cầm thanh mác lao về phía trước và đâm một nhát, nhưng mũi mác lại cắm phập vào tủ đứng, khiến mẹ anh phải la lên.
Nó giết, nó giết tôi, các ông các bà ơi!” Còn Hồ Dzếnh thì vớ đợc hòn gạch ném về phía anh!