Là một quốc gia ven biển, có nhiều bờ biển dài, nhiều đảo, nằm dọc biển Đông, một biển có vị trí địa lý chiến lược quan trọng , Việt Nam có một vị thế biển đáng kể. Vì thế, an ninh trên biển có vị trí đặc biệt trong chiến lược đối ngoại của Việt Nam trong xử lý mối quan hệ với các nước trong khu vực. Với ý nghĩa quan trọng đó, bài tiểu luận sẽ đề cập đến những tranh chấp trên biển Đông mà cụ thể tranh chấp chủ quyền tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
Trang 1Mục lục
Phần I Nhìn lại lịch sử tranh chấp hai quần đảo Hoàng Sa và
Trang 2Tóm tắt nội dung
Là một quốc gia ven biển, có nhiều bờ biển dài, nhiều đảo, nằm dọc biển Đông, một biển có vị trí địa lý chiến lược quan trọng , Việt Nam có một vị thế biển đáng kể
Vì thế, an ninh trên biển có vị trí đặc biệt trong chiến lược đối ngoại của Việt Nam trong xử lý mối quan hệ với các nước trong khu vực Với ý nghĩa quan trọng đó, bài tiểu luận sẽ đề cập đến những tranh chấp trên biển Đông mà cụ thể tranh chấp chủ quyền tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và tóm tắt lại vụ việc “Tam Sa” gần đây cùng những phản ứng của Việt Nam trước sự kiện đó, qua đó sẽ đưa ra một số kiến định chính sách đối với vấn đề này
Bài tiểu luận được bố cục gồm 3 phần:
Phần I: Nhìn lại lịch sử tranh chấp hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
Trong phần này, bài tiểu luận sẽ đề cập đến mốc thời gian chính thức xảy ra tranh chấp hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa cùng một số sự kiện quan trọng liên quan đến hiện trạng hai quần đảo thực tế hiện nay
Phần II Vụ việc Tam Sa và phản ứng của Việt Nam
Phần này sẽ nêu lên sự kiện xảy ra vào tháng 11 năm 2007, Quốc Vụ Viện Trung Quốc phê chuẩn việc thành lập thành phố hành chính cấp huyện Tam Sa thuộc tỉnh Hải Nam để trực tiếp quản lý ba quần đảo: Hoàng Sa, Trung Sa và Trường Sa (Trung Quốc gọi là Tây Sa, Trung Sa và Nam Sa) Trước sự kiện đó, chính phủ và người dân Việt Nam đã có phản ứng và hành động như thế nào đề phản đối lại sự việc trên?
Phần III Một số kiến nghị chính sách đối với Việt Nam
Một là , chủ trương giải quyết các bất đồng thông qua thương lượng hòa bình trên tinh thần bình đẳng, hiểu biết, tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng Luật pháp quốc tế và thực tiễn quốc tế Hai là, tạo lập môi trường ổn định, hoà bình và một cơ chế giải quyết tranh chấp đa phương ở biển Đông Ba là, Việt Nam cần tiếp tục mở rộng các hoạt động của mình ra vùng biển xa Bốn là, cần chú trọng đến việc kiềm chế các xung đột ở Biển Đông
Trang 3Lời mở đầu
Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trên biển Đông là lãnh thổ thiêng liêng của Việt Nam Nhà nước Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử đã chiếm hữu và thực thi chủ quyền Việt Nam đối với hai quần đảo này Việc chiếm hữu và thực thi chủ quyền này là thực sự, liên tục và hoà bình, phù hợp với luật pháp và thực tiễn quốc tế, được nhiều quốc gia, tổ chức và học giả nổi tiếng trên thế giới thừa nhận và ủng hộ
Vấn đề chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa (Paracels) và Trường Sa (Spratly)
và các vùng biển liên quan ở biển Đông là một vấn đề rất phức tạp Nó không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ song phương giữa Việt Nam và Trung Quốc mà còn liên quan đến một số nước Đông Nam Á Tuy chưa có khả năng giải quyết ngay nhưng hai nước Việt – Trung đều nhất trí duy trì cơ chế đàm phán hiện nay, kiên trì thông qua đàm phán hoà bình để tìm ra một giải pháp cơ bản và lâu dài mà hai bên có thể chấp nhận Đồng thời hai bên còn thoả thuận tìm kiếm khả năng hợp tác trên một số lĩnh vực cụ thể Việt Nam
đã và đang tích cực cùng Trung Quốc và các nước ASEAN xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử biển Đông Tuy nhiên, đi cùng những dấu hiệu tốt đẹp trong vấn đề giải quyết tranh chấp tại biển Đông, các bên vẫn còn tồn tại những xung đột, tranh cãi về vấn đề chủ quyền Gần đây nhất là vụ việc Tam Sa mà nếu không được giải quyết tốt rất có thể làm phương hại đến quan hệ giữa các bên liên quan Vậy đâu là nguồn gốc của việc tranh chấp hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, sự việc Tam Sa diễn ra như thế nào và có ảnh hưởng ra sao đến quan hệ giữa các nước?
Do thời gian ngắn, nội dung vấn đề lớn, trình độ có hạn và hạn chế về số trang, bài tiểu luận xin tập trung khái quát lịch sử tranh chấp hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, tóm tắt lại sự việc Tam Sa và đưa ra một số giải pháp trên phương diện chính trị cho vấn
đề này Bài tiểu luận gồm 3 phần:
- Phần I Nhìn lại lịch sử tranh chấp hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
- Phần II Vụ việc Tam Sa và phản ứng của Việt Nam
- Phần III Một số kiến nghị chính sách đối với Việt Nam
Trang 4I Nhìn lại lịch sử tranh chấp hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
Cho đến hết thế kỷ XIX, có thể khẳng định rằng Trung Quốc không lần nào phản kháng việc Việt Nam chiếm hữu, quản lý và khai thác hai quần đảo Hoàng Sa và Trường
Sa, họ chấp nhận tình trạng đó Thậm chí có lần họ còn khẳng định quần đảo Hoàng Sa không phải của họ Đó là kết thúc của câu chuyện hai tàu Bellona (của Đức) và Imezi 2Maru (của Nhật Bản) chở đồng cho Anh bị đắm năm 1898 tại vùng biển Hoàng Sa Số đồng đó bị người Trung Quốc đi thuyền ra lấy mang về Hải Nam Theo yêu cầu của các hãng bảo hiểm Anh, Công sứ Anh tại Bắc Kinh và lãnh sự Anh tại Hoihow can thiệp để lấy lại số hàng đó, nhưng các nhà chức trách Trung Quốc trả lời rằng Hoàng Sa không thuộc Trung Quốc, không phải là đơn vị hành chính của Hải Nam và tuyên bố không chịu trách nhiệm
Ảnh: Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa Nguồn: http://www.bbcvietnamese.com
Trang 5Cho đến năm 1909, sự kiện đô đốc Lý Chuẩn, theo lệnh của Tổng đô đốc Lưỡng Quảng Trương Nhân Tuấn, đổ bộ chớp nhoáng lên đảo Phú Lâm đánh dấu sự thay đổi đột ngột thái độ của Trung Quốc đối với quần đảo Hoàng Sa (Trung Quốc gọi là Tây Sa): Trung Quốc muốn khẳng định cái gọi là chủ quyền của họ đối với quần đảo này mà cách đây 10 năm họ đã coi không phải là của mình Sự kiện này đánh dấu việc Trung Quốc bắt đầu tranh cãi chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo này
Năm 1956, nửa phía Đông quần đảo Hoàng Sa bị Trung Quốc chiếm đóng, có thể coi
là lén lút nhân lúc quân đội viễn chinh Pháp rút khỏi khu vực, Hải quân Nam Việt Nam lúc này vẫn giữ phần phía Tây Năm 1970, vào lúc cuộc chiến tranh Việt Nam chống đế quốc Mỹ đến giai đoạn tột đỉnh, Hải quân của Quân giải phóng nhân dân Trung Hoa đã tiến hành một số hành động trên An Vĩnh, bộ phận phía Đông quần đảo Hoàng Sa, nhưng một cách ít kín đáo hơn so với lần trước Các cơ sở hạ tầng quân sự đã được xây dựng vào năm 1971 Trên đảo Phú Lâm đã đào thêm một cảng mới Tháng 1/1974, một hạm đội gồm tám tàu chiến Trung Quốc mở cuộc chiến chống các tàu Nam Việt Nam và sau một cuộc hải chiến ngắn và dữ dội đã chiếm nhóm phía Tây quần đảo Hoàng Sa Toàn bộ quần đảo Hoàng Sa rơi vào tay Trung Quốc Việc kiểm soát lãnh thổ của Trung Quốc đã dịch chuyển khoảng 250 km về phía Nam.1
Cho đến nay, tình hình cuộc tranh chấp về hai quần đảo đang phát triển phức tạp trong một bối cảnh quốc tế phức tạp sau hai cuộc chiến tranh thế giới và chiến tranh lạnh Gạt bối cảnh quốc tế chung ra một bên, chỉ xét những sự kiện liên quan tới cuộc tranh chấp quần đảo thì tình hình nội bộ một số nước có liên quan và tình hình quốc tế đã dẫn tới những vấn đề về thừa kế quốc gia và thay đổi thành phần các bên tranh chấp
Các quyết định của hiệp định Giơnevơ năm 1954 đã dẫn tới việc chia sẻ trách nhiệm
về phía người Việt Nam quản lý Hoàng Sa, Trường Sa: Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, Việt Nam Cộng hoà và cuối cùng là CHXH Chủ nghĩa Việt Nam khi nước Việt Nam được thống nhất
Tại Trung Quốc, ba chính phủ kế tiếp nhau: nhà Thanh; Trung Hoa Dân quốc; Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa và Đài Loan vẫn giữ nguyên yêu sách của họ đối với hai quần đảo Tây Sa và Nam Sa, thực tế đang chiếm giữ đảo Ba Bình là đảo lớn nhất của quần đảo Nam Sa
Nhiều bên trong cuộc tranh chấp hai quần đảo đã chấm dứt yêu sách, rút khỏi cuộc tranh chấp trong khi đó lại xuất hiện những bên mới: Pháp đã trả lãnh thổ Việt Nam cho Việt Nam, Nhật đã rút quân khỏi hai quần đảo và cam kết từ bỏ mọi quyền, mọi danh nghĩa và mọi đòi hỏi với hai quần đảo Paracels và Spratly, Anh đã tuyên bố không tranh chấp Trường Sa; ngược lại, từ những năm 1970, Philippin và Malaixia đã chiếm một số đảo, bãi trong quần đảo Trường Sa Riêng Philippin đòi cả quần đảo Trường Sa trừ đảo Trường Sa CHND Trung Hoa sau khi đã chiếm quần đảo Hoàng Sa lại tiến xuống phía Nam chiếm một số bãi, kiểm soát một số vùng biển, quần đảo Trường Sa
1 Monique Chemillỉier – Gendreau,“Chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, NXB Chính trị
quốc gia,Hà nội, 1998
Trang 6Việc Trung Quốc dùng vũ lực chiếm quần đảo Hoàng Sa bằng hai đợt và chiếm một
số bãi đá trong quần đảo Trường Sa từ năm 1988 đến 1993 đánh dấu một sự phát triển rất nghiêm trọng Hiến chương Liên Hợp Quốc từ năm 1945 đã cấm việc sử dụng vũ lực hay
đe doạ sử dụng vũ lực chống lại độc lập chính trị và độc lập lãnh thổ của các quốc gia (điều 2 và các khoản có liên quan)
Trên cơ sở nguyên tắc cấm sử dụng vũ lực và nguyên tắc các dân tộc tự quyết, năm
1970 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua bản Tuyên bố liên quan tới các nguyên tắc của Luật quốc tế về các quan hệ hữu nghị và sự hợp tác giữa các quốc gia theo đúng Hiến chương Liên Hợp Quốc (Nghị quyết 26/25): “Lãnh thổ của một quốc gia không thể
là đối tượng của một sự chiếm đóng quân sự do sử dụng vũ lực trái với các điều khoản của Hiến chương Lãnh thổ của một quốc gia không thể là đối tượng của một sự thụ đắc bởi một quốc gia khác đi liền với việc sử dụng vũ lực hay đe doạ sử dụng vũ lực Không một sự thụ đắc lãnh thổ nào bằng đe doạ sử dụng vũ lực hay sử dụng vũ lực sẽ được công nhận là hợp pháp”
Việc sử dụng vũ lực chiếm quần đảo Hoàng Sa và một số bãi và đá trong quần đảo Trường Sa không thể coi là hợp pháp do đó không thể tạo ra chủ quyền lãnh thổ
Trong thời gian từ năm 1909 đến khi rút khỏi Đông Dương năm 1956, Pháp có một thời gian ngắn còn tỏ vẻ dè dặt trong lúc công cuộc bình định miền Bắc Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn nên chưa đủ sức vươn ra đảo xa, lại cũng chưa thật sự hiểu danh nghĩa Việt Nam là vững vàng, cho nên không phản ứng kịp thời về cuộc hành quân của
đô đốc Lý Chuẩn Nhưng sau đó từ tuần tra, khảo sát đến lập địa vị hành chính, cho quân
ra đồn trú trên quần đảo Hoàng Sa, nhà cầm quyền Đông Dương ngày càng bảo vệ chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo này Đối với quần đảo Trường Sa, Pháp đã cho lực lượng vũ trang chiếm hữu quần đảo này nhân danh Việt Nam và chính thức thông qua thông báo cho các quốc gia khác Hành động này càng củng cố thêm danh nghĩa chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo này
Về phía Việt Nam, Chính phủ Việt Nam Cộng hoà, người có trách nhiệm quản lý miền Nam Việt Nam từ vĩ tuyến 17 trở xuống, bằng con đường ngoại giao và hành động
vũ trang, đã kiên quyết chống lại việc CHND Trung Hoa đánh chiếm quần đảo Hoàng Sa
Có một điều rõ ràng là nhà cầm quyền Việt Nam của cả hai miền chưa lần nào tuyên bố
từ bỏ danh nghĩa chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.2
Thực tế hiện nay đã nảy ra hai vấn đề:
- Vấn đề quần đảo Hoàng Sa trở thành vấn đề song phương giữa Việt Nam và Trung Quốc (kể cả Đài Loan)
- Vấn đề Trường Sa trở thành vấn đề đa phương giữa Việt Nam và các nước: Trung Quốc (kể cả Đài Loan), Philippin, Malaixia, Brunêy
Trang 7II. Vụ việc Tam Sa và phản ứng của Việt Nam
Tháng 11 năm 2007, Quốc Vụ Viện Trung Quốc phê chuẩn việc thành lập thành phố hành chính cấp huyện Tam Sa thuộc tỉnh Hải Nam để trực tiếp quản lý ba quần đảo: Hoàng Sa, Trung Sa và Trường Sa (Trung Quốc gọi là Tây Sa, Trung Sa và Nam Sa) Trong 3 quần đảo trên, Hoàng Sa đang thuộc diện tranh chấp với Việt Nam, còn Trường
Sa thuộc diện tranh chấp với Việt Nam, Đài Loan, Philippines, Malaysia, và Brunêy Trả lời câu hỏi của phóng viên ngày 3 tháng 12 năm 2007 đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam về tin Quốc Vụ Viện Trung Quốc vừa phê chuẩn việc thành lập thành phố hành chính cấp huyện Tam Sa thuộc tỉnh Hải Nam trực tiếp quản lý 03 quần đảo trong đó
có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Dũng nói:
”Việt Nam có đầy đủ bằng chứng lịch sử và cơ sở pháp lý để khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
Việt Nam phản đối việc Trung Quốc thành lập thành phố hành chính Tam Sa thuộc tỉnh Hải Nam quản lý 03 quần đảo trên Biển Đông, trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam Hành động này đã vi phạm chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam, không phù hợp với nhận thức chung của Lãnh đạo cấp cao hai nước, không có lợi cho tiến trình đàm phán tìm kiếm biện pháp cơ bản, lâu dài cho vấn đề trên biển giữa hai bên Trước sau như một, Việt Nam chủ trương giải quyết các bất đồng thông qua thương lượng hòa bình trên cơ sở tôn trọng Luật pháp quốc tế và thực tiễn quốc tế, đặc biệt là Công ước của Liên Hợp quốc về Luật biển 1982 và tinh thần Tuyên bố về cách ứng xử của các bên trên biển Đông năm 2002 nhằm giữ gìn hòa bình và ổn định trên Biển Đông
và khu vực.”3
Trước vụ việc “Tam Sa”, ngày 9 tháng 12 năm 2007, vài trăm người Việt Nam đa số là sinh viên học sinh thông qua Internet và điện thoại di động đã tập hợp và biểu tình ôn hòa trước cổng Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội và trước Lãnh sự quán Trung quốc tại Thành phố Hồ Chí Minh để phản đối Trung Quốc và bảo vệ tuyên bố chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa Các cuộc biểu tình ôn hòa lại tiếp diễn vào ngày 16 tháng 12 tại hai thành phố trên, nhưng lần này cảnh sát ngăn không cho đoàn biểu tình tụ tập trước cổng các cơ quan ngoại giao của Trung Quốc Ở Hà Nội cuộc biểu tình biến thành một cuộc tuần hành trên một số đường phố chính
Phản ứng trước sự việc sáng 9.12.2007, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Dũng nói:
“- Về biển Đông, chúng tôi đã nhiều lần khẳng định chủ trương của Việt Nam là thông qua đàm phán, giải quyết một cách hòa bình mọi tranh chấp trên cơ sở luật pháp và thực tiễn quốc tế, đặc biệt là Công ước của Liên Hiệp Quốc về luật biển 1982 và tinh thần của Tuyên bố về cách ứng xử của các bên trên biển Đông năm 2002 (DOC), nhằm giữ gìn hòa bình, ổn định và tìm kiếm giải pháp cơ bản, lâu dài mà các bên đều có thể chấp nhận được
3 Website: http://mofa.gov.vn (Truy cập ngày 17/3/2008)
Trang 8Với tinh thần đó, vừa qua tại Hà Nội đã diễn ra cuộc gặp giữa hai trưởng đoàn đàm phán cấp Chính phủ Việt Nam - Trung Quốc về biên giới lãnh thổ Hai bên đã trao đổi ý kiến toàn diện, thẳng thắn, sâu rộng về vấn đề biên giới lãnh thổ giữa hai nước Về vấn đề trên biển, hai bên thống nhất tăng cường nhịp độ đàm phán, phối hợp giải quyết thỏa đáng các vấn đề nảy sinh trên tinh thần láng giềng hữu nghị, đồng chí anh em, không làm phức tạp thêm tình hình
- Quan điểm của Việt Nam về việc Quốc vụ viện Trung Quốc phê chuẩn việc thành lập thành phố hành chính cấp huyện Tam Sa, bao gồm cả hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam đã được người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam nêu rõ ngày 3.12.2007
Chúng tôi được biết sáng 9.12.2007, một số người dân đã tụ tập trước cửa Đại sứ quán và Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ bất bình đối với các hành động gần đây của Trung Quốc liên quan đến hai quần đảo Hoàng
Sa và Trường Sa của Việt Nam Đây là việc làm tự phát chưa được phép của các cơ quan chức năng Việt Nam Khi các vụ việc trên xảy ra, các lực lượng bảo vệ của Việt Nam đã kịp thời có mặt, giải thích và yêu cầu bà con chấm dứt việc làm này”.4
* Đánh giá:
Trước hết cần khẳng định việc Quốc vụ viện Trung Quốc phê chuẩn việc thành lập thành phố hành chính cấp huyện Tam Sa, bao gồm cả hai quần đảo Hoàng Sa và Trường
Sa của Việt Nam là hành động vi phạm chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam, không có lợi cho tiến trình đàm phán tìm kiếm biện pháp cơ bản, lâu dài cho vấn đề trên biển giữa hai bên, làm ảnh hưởng xấu đến quan hệ hai nước Chính phủ ta cũng đã tỏ thái độ rất rõ ràng
về việc thành lập thành phố "Tam Sa"
Việc người dân biểu tình trước Đại sứ quán Trung Quốc phản đối về việc thành lập thành phố Tam Sa là hành động có thể sẽ ảnh hưởng không tốt đến mối quan hệ đang phát triển mạnh trên nhiều mặt giữa hai quốc gia láng giềng Việt Nam - Trung Quốc Hành động đó nếu không được ngăn chặn kịp thời rất có thể bị kẻ xấu lợi dụng, bôi nhọ, làm cho nhiều người không hiểu rõ tình hình cũng sẽ bị kích động tham gia
Việc chính phủ Việt Nam kêu gọi người dân chấm dứt biểu tình là giải pháp đúng đắn, kịp thời Người dân nên tin tưởng vào Đảng, Nhà nước, Chính phủ Việt Nam Lãnh đạo cấp cao Việt Nam, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã có những biện pháp kịp thời đối với việc làm sai trái này Chúng ta sẽ tiếp tục giao thiệp trực tiếp, chính thức với phía Trung Quốc về vấn đề này, cố gắng giải quyết vấn đề thông qua đàm phán hữu nghị trên tinh thần hiểu biết, tin cậy lẫn nhau, có lý, có tình
III Một số kiến nghị chính sách đối với Việt Nam
Luật quốc tế buộc các nước phải thương lượng Đó là ý nghĩa điều 33 của hiến chương Liên Hợp Quốc mà các thành viên trong cuộc tranh chấp này đã ký: “Các bên
Trang 9trong mọi tranh chấp mà việc kéo dài có thể đe doạ việc duy trì hoà bình và an ninh quốc
tế phải tìm giải pháp, trước hết qua con đường đàm phán, điều tra, trưng gian dàn xếp, hoà giải, trọng tài, giải pháp pháp lý, dựa vào các tổ chức hay các thoả thuận khu vực, hoặc các biện pháp hoà bình khác do các bên lựa chọn Hội đồng bảo an, nếu xét thấy cần thiết, sẽ yêu cầu các bên giải quyết tranh chấp bằng những biện pháp như vậy”.5
Vì vậy, trước sau như một, Việt Nam cần chủ trương giải quyết các bất đồng thông qua thương lượng hòa bình trên tinh thần bình đẳng, hiểu biết, tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng Luật pháp quốc tế và thực tiễn quốc tế, đặc biệt là Công ước của Liên Hợp quốc về Luật biển 1982 và tinh thần Tuyên bố về cách ứng xử của các bên trên biển Đông năm
2002 nhằm giữ gìn hòa bình và ổn định trên Biển Đông và khu vực
Tuyên bố DOC kêu gọi các bên: “Trong khi chờ đợi giải quyết hoà bình các tranh chấp lãnh thổ và pháp lý, các bên liên quan tiến hành tăng cường tìm kiếm các phương cách xây dựng sự tin cậy và lòng tin giữa các bên, trên tinh thần hợp tác và hiểu biết, bao gồm:
- Tiến hành đối thoại và trao đổi ý kiến khi thích hợp giữa quan chức quân sự và quốc phòng của họ;
- Bảo đảm đối xử nhân đạo và công bằng đối với tất cả những người gặp nguy hiểm hay lâm nạn;
- Thông báo, trên cơ sở tự nguyện cho các bên liên quan khác về bất kỳ dự định tập trận quân sự hỗn hợp nào;
- Trao đổi, trên cơ sở tự nguyện, các thông tin liên quan.”6
Như vậy, muốn giải quyết tốt tranh chấp trên quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, các bên liên quan cần tiếp tục đẩy mạnh đối thoại nhằm tạo sự tin cậy và lòng tin
Hơn nữa, Việt Nam nên tận dụng tốt các cơ hội hoà hoãn giữa các nước lớn, tranh thủ được sự đồng tình ủng hộ của các nước trong khu vực, hạn chế sự bành trướng về mặt quân sự, đồng thời tiếp tục tạo lập môi trường ổn định, hoà bình và một cơ chế giải quyết tranh chấp đa phương ở biển Đông
Mặt khác, Việt Nam cần tiếp tục mở rộng các hoạt động của mình ra vùng biển xa, qua đó khẳng định chủ quyền của Việt Nam trên các vùng biển tranh chấp; chú trọng đào tạo cán bộ, nhân viên kỹ thuật tham gia trực tiếp vào các thể chế mới của Công ước 1982 cũng như các hoạt động đa dạng của chúng, điều chỉnh linh hoạt chính sách và hoạt động đối ngoại của mình
Chính sách đối ngoại của Việt Nam trên biển trong thời gian tới vẫn cần chú trọng đến việc kiềm chế các xung đột ở Biển Đông Trong tình hình tương quan thế và lực hiện nay, một giải pháp an ninh – phát triển chung đang được đề cập Tuy vậy, mọi giải pháp
5 Monique Chemillỉier – Gendreau,“Chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, NXB Chính
trị quốc gia,Hà nội, 1998
6TS Nguyễn Hồng Thao (Chủ biên), “Hiện trạng thực hiện Công ước của Liên Hợp Quốc về luật biển năm
1982 tại Việt Nam”, Bộ Khoa học và công nghệ, Ban biên giới - Bộ Ngoại giao, Hà Nội, 2004, tr103
Trang 10cho vấn đề biển Đông đều phải xây dựng trên cơ sở tin cậy lẫn nhau giữa các bên, điều này phụ thuộc vào quá trình thực thi DOC
Kết luận
Trong khu vực Đông Nam Á có hai vấn đề lớn nổi lên: vấn đề tranh chấp chủ quyền lãnh thổ và vấn đề hợp tác trước hết là về khai thác tài nguyên Nếu không giải quyết được vấn đề chủ quyền thì khó mà giải quyết được vấn đề hợp tác khai thác tài nguyên Trong vấn đề tranh chấp chủ quyền, phức tạp nhất là vấn đề hai quần đảo Hoàng
Sa và Trường Sa giữa Việt Nam và Trung Quốc Giữa Việt Nam và Trung Quốc quan hệ các mặt đang phát triển, đang có những cố gắng từ cả hai phía để giảm bớt bất đồng, từng bước giải quyết các tranh chấp giữa hai nước Vì lợi ích của hai nước, nên và cần tính đến việc giải quyết tranh chấp về hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
Những vụ việc tương tự như vụ việc Tam Sa gần đây sẽ còn có thể xảy ra trong tương lai mà nếu các bên không bình tĩnh để xử lý vấn đề thì sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ đến
an ninh trên biển giữa các bên tranh chấp nói riêng và ảnh hưởng đến an ninh khu vực nói chung Vì vậy các bên cần có những nỗ lực trong hợp tác giải quyết vấn đề thông qua con đường đàm phán, hoà giải, dựa vào các tổ chức hay các thoả thuận trong khu vực hoặc bằng các biện pháp hoà bình khác Về phía Việt Nam, chúng ta có đầy đủ bằng chứng lịch
sử và cơ sở pháp lý để khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng
Sa và Trường Sa Trong thời gian tới, Việt Nam cần có chiến lược tham gia ngày càng sâu rộng hơn vào các công ước và các Hội nghị quốc tế về biển, tiếp tục mở rộng các hoạt động tại các vùng biển xa để khẳng định chủ quyền trên các vùng biển tranh chấp