Hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa nằm gần như giữa Biển Đông, có vị trí chiến lược về an ninh quốc phòng, là khu vực có nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào phục vụ phát triển kinh tế đất nước. Quần đảo Hoàng Sa gồm trên 30 đảo, đá, cồn san hô và bãi cạn, nằm ở khu vực biển giữa vĩ độ 15o 45 B 17o15 B và kinh độ 111o Đ 113o Đ trên vùng biển rộng khoảng 16.000 km2, cách đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi Việt Nam) khoảng 120 hải lý, cách đảo Hải Nam (Trung Quốc) khoảng 140 hải lý. Diện tích toàn bộ phần đất nổi của quần đảo khoảng 10 km2 và đảo Phú Lâm là đảo lớn nhất (khoảng 1,5 km2).
Trang 1I Vị trí địa lý hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa:
Hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa nằm gần như giữa Biển Đông,
có vị trí chiến lược về an ninh quốc phòng, là khu vực có nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào phục vụ phát triển kinh tế đất nước Quần đảo Hoàng Sa gồm trên 30 đảo, đá, cồn san hô và bãi cạn, nằm
ở khu vực biển giữa vĩ độ 15o 45' B- 17o15' B và kinh độ 111o Đ-113o Đ trên vùng biển rộng khoảng 16.000 km2, cách đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi- Việt Nam) khoảng 120 hải lý, cách đảo Hải Nam (Trung Quốc) khoảng 140 hải lý Diện tích toàn bộ phần đất nổi của quần đảo khoảng 10 km2 và đảo Phú Lâm là đảo lớn nhất (khoảng 1,5 km2)
Quần đảo Trường Sa nằm về phía Đông Nam của Biển Đông, gồm trên 100 đảo, đá, bãi cạn, cồn san hô và bãi ngầm, ở khu vực biển trong vĩ độ 6o50' B- 12o00' B và kinh độ 111o30' Đ- 117o20' Đ trên vùng biển rộng khoảng 180.000 km2, cách Cam Ranh (Việt Nam) khoảng 248 hải lý, được chia thành tám cụm đảo (Song Tử, Thị Tứ, Loại Ta, Nam Yết, Sinh Tồn, Trường Sa, Thám Hiểm và Bình Nguyên) Diện tích toàn bộ phần đất nổi của quần đảo khoảng 10 km2, đảo Ba Bình là đảo lớn nhất, đảo Song Tử Tây là đảo cao nhất (khoảng 4 - 6 m)
II Tầm quan trọng của hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa:
1 Kinh tế:
Địa chất của hai quần đảo chủ yếu là đá vôi, cát và san hô Trên một
số đảo có đất và nguồn nước, tuy rất hạn chế nhưng có thể trồng được cây lâu năm như dừa, bàng vuông, phong ba
Trang 2Khu vực biển mà hai quần đảo án ngữ có nhiều tuyến hàng hải và hàng không quan trọng của thế giới và khu vực, năm trong số mười tuyến đường biển thông thương lớn nhất trên thế giới liên quan đến Biển Đông bao gồm các con đường từ Tây Âu, Bắc Mỹ qua Địa Trung Hải, kênh đào Xuy-Ê, Trung Đông đến Ấn Độ, Đông Á, Úc, Niuzilân, con đường hàng hải Bắc Thái Bình Dương từ Tây Bắc Mỹ đến Đông Á và Đông Nam Á, con đường từ Đông Á đến Úc và Niuzilân, và từ Đông đến Trung Đông Nền kinh tế của nhiều nước trong khu vực Đông Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore phụ thuộc sống còn vào các tuyến hàng hải này
Về tài nguyên thủy sản, tại vùng biển quần đảo Hoàng Sa do hoàn cảnh khách quan, ta chưa có điều kiện điều tra, đánh giá Tại vùng biển Trường Sa, theo số liệu mới nhất, qua khảo sát bằng lưới rê, các nhà khoa học Việt Nam đã xác định được 18 họ hải sản với 32 giống
và 37 loài và bằng câu vàng, xác định được 9 họ hải sản với 13 giống
và 14 loài cá trong đó có các họ cá có giá trị kinh tế cao như cá ngừ vây vàng, cá ngừ mắt to và cá thu ngàng Cùng với tài nguyên thuỷ sản, vùng nước quần đảo còn là nơi có trữ lượng san hô lớn, có thể dùng sản xuất ra các sản phẩm mỹ nghệ và sử dụng trong lĩnh vực y học Bên cạnh đó, khu vực đáy biển thuộc quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa còn chứa đựng một trữ lượng dầu khí khổng lồ và các mỏ khoáng sản sun phít đa kim, kết cuội sắt mangan Theo số liệu của nhiều nhà khoa học và cơ quan khoa học quốc tế dự đoán, Biển Đông chứa khoảng 130 tỷ thùng dầu và khí tự nhiên, do đó khu vực Biển Đông được coi như vịnh Ba Tư thứ hai Riêng dự đoán khu vực
Trang 3Trường Sa có trữ lượng dầu khoảng sáu tỷ thùng, trong đó khí chiếm khoảng 70%
Qua các thống kê nêu trên, chúng ta thấy được tìm năng về kinh tế của 2 quần đảo này là vô cùng to lớn, nó sẽ góp phần to lớn trong việc phát triển nền kinh tế của quốc gia
2 An ninh- Quốc phòng:
Như chúng ta đã biết, hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa được xem như là 2 lá chắn của Việt Nam trên Biển Đông Sau đây là một vài giả thuyết để khẳng định tầm quan trọng về An ninh- Quốc phòng của 2 quần đảo này như thế nào:
Quần đảo Hoàng Sa khống chế đường biển vào vịnh Bắc bộ và biển miền Trung, trong đó có 2 hải cảng quan trọng của Việt Nam là Hải Phòng và Đà Nẵng, nếu Trung Quốc thành lập 1 đường biên giới biển nối đảo Hải nam và Hoàng Sa tuyên bố lý do vì an ninh không cho tàu bè nước ngoài đi lại, thì kể như Việt Nam mất 1 con đường
ra biển, muốn ra biển phải vòng xuống miền nam đi vào khoảng giữa của Hoàng Sa- Trường Sa Nếu họ đặt các thiết bị do thám hướng về phía Việt Nam, coi như các căn cứ hải quân VN lộ rõ trong mắt họ, nguy hiểm hơn nếu chúng đặt 1 dàn tên lửa hành trình tầm bắn khoảng 3000- 5000 km thì kể như toàn bộ Việt Nam phơi lưng dưới tầm tên lửa kể cả Lào, Campuchia…
Quần đảo Trường Sa có thể khống chế đường vào biển miền nam với hải cảng kinh tế quân sự quan trọng bật nhất Việt Nam là Vịnh Cam Ranh, hành lang Hà Nội- Hoàng Sa- Trường Sa lập ra coi như Việt
Trang 4Nam bị giam minh trong vùng biển nhỏ hẹp, từ đó cũng mất đi vị trí chiến lược của mình- cái mà từ xa xưa các đế quốc hay dòm ngó Việt Nam Nếu chiếm được Trường Sa coi như Trung Quốc khống chế được gần hết ASIAN Biển ( các nước Đông nam á có ảnh hưởng biển lớn đến sự phát triển-Cận vệ Đỏ) Một dàn tên lửa ở đây có thể bắn tới ít nhất 4 nước, có thể nói Hoàng Sa thì ảnh hưởng Việt Nam
và Đông Dương, nhưng Trường Sa ảnh hưởng cả ASIAN Biển
Bởi vì hai quần đảo giữ một vị trí chiến lược trọng yếu trên Biển Đông Nếu như nước ngoài chiếm cả hai quần đảo thì nước Việt Nam không còn thế đứng trên Biển Đông và bị bao vây trên hướng biển
III Thực trạng tranh chấp:
Quá trình xác lập chủ quyền của Việt Nam về hai quần đảo Hoàng
Sa và Trường Sa:
Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là các hòn đảo vô chủ cho đến thế
kỷ XVII Vào nửa đầu thế kỷ XVII, Chúa Nguyễn tổ chức "đội Hoàng Sa" lấy người từ xã An Vĩnh, huyện Bình Sơn, phủ Quảng Ngãi ra quần đảo Hoàng Sa thâu lượm hàng hóa, khí cụ trên các tàu mắc cạn và đánh bắt hải sản quí hiếm mang về dâng nộp Chúa Nguyễn lại tổ chức thêm "đội Bắc Hải" lấy người thôn Tứ Chính hoặc xã Cảnh Dương, phủ Bình Thuận, cấp giấy phép ra quần đảo Trường Sa với cùng nhiệm vụ như đội Hoàng Sa Các hoạt động này được ghi nhận trong nhiều tài liệu lịch sử như " Toản tập Thiên nam
tứ chí lộ đồ thư" của Đỗ Bá tự Công Đạo (1686), " Phủ biên tạp lục" của Lê Quý Đôn (1776), "Lịch triều Hiến chương loại chí" của Phan Huy Chú (1821), "Đại Nam thực lục tiền biên" (1844-1848), "Đại
Trang 5Nam thực lục chính biên" (1844 - 1848), "Đại Nam nhất thống chí"
do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn (1910), Dư địa chí "Khâm định Đại Nam Hội điển sự lệ", "Quốc triều chính biên toát yếu" (1910) Đồng thời, hai quần đảo và các hoạt động của triều đình phong kiến Việt Nam trên đó cũng được nhắc đến trong các tác phẩm nước ngoài như Nhật ký Batavia (1936), Hải ngoại ký sự (1696) An Nam đại quốc hoạ đồ (1838) Cùng với nhiệm vụ khai thác hải sản và hàng hoá trên quần đảo, nhà Nguyễn còn tổ chức đo đạc, khảo sát, dựng bia, cắm mốc, trồng cây trên quần đảo liên tục trong các năm 1834, 1835 và 1836 Thông qua việc tổ chức khai thác tài nguyên trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa liên tục hàng thế kỷ, trên thực tế cũng như về pháp lý, nhà Nguyễn đã làm chủ hai quần đảo từ khi hai quần đảo này còn chưa thuộc về lãnh thổ của bất
kỳ quốc gia nào và biến hai quần đảo từ vô chủ thành bộ phận không thể tách rời của lãnh thổ Việt Nam
Thời kỳ Pháp xâm lược Việt Nam, trên cơ sở đại diện cho triều đình phong kiến An Nam, Pháp đã có nhiều hành động củng cố chủ quyền Việt Nam trên quần đảo Hoàng Sa bằng việc tiến hành tuần tra, kiểm soát và đưa quân ra chiếm đóng trên các đảo Để quản lý hành chính, chính quyền lúc đó đã sáp nhập quần đảo Trường Sa vào tỉnh Bà Rịa
và thành lập đơn vị hành chính ở quần đảo Hoàng Sa thuộc tỉnh Thừa Thiên , cho xây dựng nhiều công trình trên cả hai quần đảo Trong suốt các năm 1931- 1932, Pháp liên tục phản đối việc Trung Quốc đòi hỏi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa
Sau chiến tranh thế giới lần II, Pháp quay lại Hoàng Sa và Trường
Sa Ngày 08/3/1949, Pháp công nhận độc lập thống nhất của Việt
Trang 6Nam và ngày 14/10/1950, Pháp chính thức trao việc phòng thủ quần đảo Hoàng Sa cho Việt Nam Ngày 06/9/1951, tại Hội nghị San Francisco, ông Trần Văn Hữu, Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Chính phủ miền Nam Việt Nam trong phát biểu của mình, đã chính thức tuyên bố và khẳng định chủ quyền từ lâu đời của Việt Nam đối với hai quần đảo: “Và cũng vì cần phải lợi dụng tất cả mọi cơ hội để dập tắt những mầm mống các tranh chấp sau này, chúng tôi xác nhận chủ quyền đã có từ lâu đời của chúng tôi trên quần đảo Spratlys và Paracels, tạo thành một phần của Việt Nam” Tiếp đó chính quyền Việt Nam Cộng hoà đã đóng quân trên hai quần đảo, đảm nhiệm việc quản lý hai quần đảo theo đúng trách nhiệm mà Hiệp định Geneve năm 1954 về Việt Nam trao cho quản lý tạm thời nửa nước Việt Nam từ vĩ tuyến 17 trở vào trong khi chờ đợi thống nhất đất nước bằng tổng tuyển cử tự do Trong thời gian này, các chính phủ Việt Nam nói trên đã luôn khẳng định và duy trì các quyền chủ quyền của mình một cách liên tục và hoà bình đối với hai quần đảo bằng các hoạt động Nhà nước Chính quyền Sài Gòn đã quyết định sáp nhập quần đảo Hoàng Sa thuộc tỉnh Thừa Thiên vào xã Định Hải thuộc quận Hoà Vang, tỉnh Quảng Nam và quyết định quần đảo Trường Sa được sáp nhập vào xã Phước Hải, quận Đất Đỏ, tỉnh Phước Tuy Tháng 4/1956, chính quyền Việt Nam Cộng hoà đã đưa quân ra thay thế quân Pháp trên các đảo thuộc nhóm phía Tây của quần đảo Hoàng Sa và trong khi chưa kịp triển khai trên các đảo thuộc nhóm phía Đông của quần đảo Hoàng Sa, quân Trung Quốc đã bí mật ra chiếm đóng nhóm đảo này
Trang 7Tháng 1/1974, khi Trung Quốc dùng không quân và hải quân đánh chiếm nhóm phía Tây quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, chính quyền Sài Gòn đã tố cáo Bắc Kinh đã vi phạm chủ quyền Việt Nam trên quần đảo Hoàng Sa Ngày 20/1/1974, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hoà Miền Nam Việt Nam đã ra bản Tuyên bố phản đối hành động này của phía Trung Quốc Ngày 14/02/1975, Bộ Ngoại giao chính quyền Sài Gòn công bố Sách trắng về các quyền lịch sử và pháp lý của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
Tháng 4/1975, Hải quân nhân dân Việt Nam giải phóng các đảo Trường Sa, Sơn Ca, Nam Yết, Song Tử Tây, Sinh Tồn và An Bang
do quân đội Sài Gòn đóng giữ Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hoà Miền Nam Việt Nam khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và tuyên bố giành cho mình quyền bảo vệ chủ quyền đó
Ngày 2/7/1976, nước Việt Nam thống nhất dưới tên gọi mới Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Từ đó, với tư cách kế thừa quyền sở hữu các quần đảo từ các chính quyền trước, Nhà nước CHXHCN Việt Nam có trách nhiệm duy trì việc bảo vệ chủ quyền trên quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và đã ban hành nhiều văn bản pháp lý quan trọng liên quan trực tiếp đến hai quần đảo
Hiến pháp các năm 1980, 1992, Luật biên giới quốc gia năm 2003, Tuyên bố của Chính phủ ngày 12/11/1977 về lãnh hải, vùng tiếp giáp, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, Tuyên
bố của Chính phủ ngày 12/11/1982 về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải Việt Nam đều khẳng định hai quần đảo Hoàng
Trang 8Sa và Trường Sa là một bộ phận của lãnh thổ Việt Nam, có các vùng biển riêng sẽ được quy định cụ thể trong các văn bản tiếp theo
Trong các năm 1979, 1981 và 1988, Bộ Ngoại giao nước Cộng hoà
xã hội chủ nghĩa Việt Nam công bố các Sách trắng về chủ quyền của Việt Nam trên các quần đảo Hoàng Sa- Trường Sa, các tài liệu này
đã chứng minh một cách rõ ràng chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo trên tất cả các khía cạnh: lịch sử- pháp lý và thực tiễn quốc tế
Xuất phát từ nhu cầu quản lý hai quần đảo, ngày 9/12/1982, Hội đồng Bộ trưởng nước CH XHCN Việt Nam ra Nghị định tổ chức quần đảo Hoàng Sa thành huyện đảo Hoàng Sa thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng và tổ chức quần đảo Trường Sa thành huyện đảo Trường Sa thuộc tỉnh Đồng Nai; ngày 28/12/1982, trong kỳ họp thứ
IV Quốc hội khoá VII đã ra Nghị quyết tách huyện đảo Trường Sa ra khỏi tỉnh Đồng Nai và sáp nhập vào tỉnh Phú Khánh (nay là tỉnh Khánh Hoà) Nghị quyết ngày 6/11/1996 kỳ họp thứ X Quốc hội khoá IX nước CHXHCN Việt Nam tách huyện Hoàng Sa khỏi tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng cũ, sáp nhập vào Thành phố Đà Nẵng trực thuộc Trung ương Chính quyền hai huyện đảo Hoàng Sa và Trường
Sa của Việt Nam hiện đang thực hiện nhiệm vụ quản lý của mình Nghị quyết của Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá IX, kỳ họp thứ 5 ngày 23/6/1994 phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 nêu "Quốc hội một lần nữa khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và chủ trương giải quyết các bất đồng liên quan đến Biển Đông thông qua thương lượng hòa bình, trên tinh thần bình đẳng,
Trang 9hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng pháp luật quốc tế, đặc biệt
là Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982, tôn trọng chủ quyền và quyền tài phán của các nước ven biển đối với vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, trong khi nỗ lực thúc đẩy đàm phán để tìm giải pháp cơ bản lâu dài, các bên liên quan cần duy trì ổn định trên cơ sở giữ nguyên hiện trạng, không có hành động làm phức tạp thêm tình hình, không sử dụng vũ lực hoặc đe doạ sử dụng vũ lực" Quốc hội nhấn mạnh: "Cần phân biệt vấn đề giải quyết tranh chấp quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa với các vấn đề bảo vệ các vùng biển và thềm lục địa thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam, căn cứ vào những nguyên tắc và những tiêu chuẩn của Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982"
Lập trường của Việt Nam là chiếm hữu thật sự hai quần đảo Hoàng
Sa và Trường Sa ít nhất từ thế kỷ XVII khi nó chưa thuộc chủ quyền của bất kỳ quốc gia nào và Nhà nước Việt Nam đã thực hiện thật sự chủ quyền của mình một cách liên tục và hoà bình cho đến khi nó bị nước ngoài dùng vũ lực xâm chiếm
Cho đến nay, Việt Nam đang thực sự quản lý 21 đảo, đá và bãi cạn thuộc quần đảo Trường Sa, không ngừng củng cố và phát triển cơ sở vật chất và đời sống kinh tế- xã hội nhằm từng bước xây dựng huyện đảo trở thành đơn vị hành chính ngang tầm với vị trí và vai trò của
nó trong hệ thống tổ chức hành chính của Nhà nước CHXHCN Việt Nam Những năm gần đây, đời sống vật chất và tinh thần của huyện đảo được nâng lên rõ rệt
Trang 10IV Một số kiến nghị và giải pháp:
1 Cần một tư duy Biển Đông
Để xây dựng một ý chí quốc gia về Biển Đông, chúng ta phải nâng cao ý thức và kiến thức về Biển Đông, phải xây dựng một tư duy Biển Đông Ngày xưa Trung Quốc không có tư duy hải dương Sau khi họ bị các nước khác tấn công từ biển và sau khi bị Nhật thôn tính một số đảo, tư duy hải dương của Trung Quốc đã ra đời Nhờ có tư duy này, ở Biển Đông Trung Quốc vượt trội ta về ý thức, trí tuệ, tính nhất quán và sự tích cực Trong khi đó nói chung chúng ta vẫn chỉ nhắc tới Hoàng Sa, Trường Sa là cùng
2 Cần một chiến lược ngoại giao
Là nước nhỏ, trong chiến lược của chúng ta phải có ngoại giao Tuy không nên đặt niềm tin vào việc nếu Trung Quốc đánh chiếm một số đảo từ ta thì sẽ có nước nào đó đánh Trung Quốc, phải nhìn nhận là ngoại giao có trọng lượng trên bàn cân “đánh hay không” của Trung Quốc Chúng ta phải tăng tối đa trọng lượng này Trong chiến lược ngoại giao của ta phải có quyền lợi gì cho các nước khác, vì động cơ của nước nào cũng là quyền lợi của họ chứ không phải là chính nghĩa của ta Tốt nhất là chiến lược ngoại giao của chúng ta có khía cạnh giúp những nước khác giành cho họ những quyền lợi không phải của ta
3 Cần sử dụng pháp lý
Là nước nhỏ, cơ sở để bảo vệ chủ quyền của Việt Nam phải dựa trên pháp lý Nếu chúng ta không bảo vệ được chủ quyền trên trên diện pháp lý thì khó có thể bảo vệ chủ quyền trong những lãnh vực khác