Tiểu luận học phần PHÁP LUẬT đại CƯƠNG

- Đội ngũ cán bộ công chức của bộ máy Nhà nước xã hội chủ nghĩa phải đáp ứng những tiêu chuẩn chung là: có tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, tận tụy phục vụ nhân dân; có ý thức t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HIẾN



Tiểu luận học phần

PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

GV hướng dẫn: TS NGÔ HỮU NHỊ

Mã học phần: LAW10118 Nhóm thực hiên: 06

Tp Hồ Chí Minh, tháng 11, năm 2020.

LỜI TRI ÂN

Lời đầu tiên, chúng em xin gữi lời cảm ơn chân thành đến Trường Đại Học Văn Hiến Đã tạo điều kiện thuận lợi cho chúng em được học tập và hoàn thành đề tài nghiên cứu về môn “Pháp luật đại cương” Đặt biệt, chúng em xin giữ lời tri ân sâu sắc đến thầy Ngô Hữu Nhị đã dày công truyền đạt kiến thức và hướng dẫn chúng em trong quá trình làm bài tiểu luận cuối kì Chúng em đã cố gắng vận dụng những kiến thức đã học được trong suốt học kì vừa qua để hoàn thành bài tiểu luận này Nhưng do kiến thức còn nhiều hạn chế và không có kinh nghiệm nên khó tránh những sai sót trong quá trình làm bài Rất kính mong sự góp ý của thầy để bài tiểu luận của chúng em được hoàn thiện hơn

Một lần nữa, chúng em xin chân thành cảm ơn thầy đã truyền đạt và giúp đỡ chúng em hoàn thành bài tiểu luận cuối kì này

Xin chân thành cảm ơn

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

TP HCM, Ngày… , thàng… , năm 2020. Chữ ký của giảng viên MỤC LỤC I PHÂN TÍCH TÍNH ƯU, KHUYẾT ĐIỂM CỦA BỘ MÁY NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 1

Khái niệm về nhà nước xã hội chủ nghĩa: 1

1 Tính ưu điểm 1

2 Tính khuyết điểm 3

II VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI 3

1 Pháp luật là cơ sở để thiết lập, củng cố và tăng cường quyền lực nhà nước: 3

2 Pháp luật là phương tiện để nhà nước quản lý mọi mặt đời sống xã hội: 4

3 Pháp luật góp phần tạo dựng những quan hệ mới: 5

4 Pháp luật tạo ra môi trường ổn định trong việc thiết lập các mối quan hệ giao ban giữa các quốc gia: 5

5 Pháp luật là cơ sở bảo đảm cho sự tồn tại và vận hành bình thường của xã hội: 6

6 Pháp luật là cơ sở xây dựng một xã hội trật tự, kỷ cương, văn minh và có đạo đức cao: 6

7 Pháp luật là công cụ quản lí xã hội chủ nghĩa: 7

8 Pháp luật là nền tảng hướng đến tính công bằng, nhân đạo và lợi ích của người lao động: 7

III ĐẶC ĐIỂM CỦA CÔNG PHÁT QUỐC TẾ 7

TÀI LIỆU KHAM KHẢO 10

I PHÂN TÍCH TÍNH ƯU, KHUYẾT ĐIỂM CỦA BỘ MÁY NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

 Khái niệm về nhà nước xã hội chủ nghĩa:

Nhà nước xã hội chủ nghĩa là một trong những tổ chức chính trị cơ bản nhất của hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa, một công cụ quản lý mà Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo nhân dân tổ chức ra để qua đó là chủ yếu, nhân dân lao động thực hiện quyền lực và lợi ích của mình, cũng qua đó là chủ yếu mà giai cấp công nhân và Đảng của nó lãnh đạo xã hội về mọi mặt Nhà nước xã hội chủ nghĩa nằm trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa nên nó là một loại hình nhà nước dân chủ.

1 Tính ưu điểm.

Khi bộ máy nhà nước xã hội chủ nghĩa được hình thành :

- Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cở quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp,

tư pháp

- Bản chất của Nhà nước ta là của nhân dân, do dân và vì dân, “tất cả các quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân mà là nền tảng là liên minh giữ giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ tri thức”

- Bộ máy quản lý Nhà nước phát triển mạnh và không ngừng cũng cố và hoàn thiện Nền kinh tế chính trị, xã hội được đổi mới, xã hội chủ nghĩa là bản chất của Nhà nước Nhà nước thực hiện quản lý toàn diện về mọi mặt của đời sống xã hội để bảo đảm sự ổn định chính trị, cũng cố quyền lực nhân dân, phát

1

Hình 1-0-1:Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam.

huy dân chủ, bảo đảm công bằng xã hội Thúc đẩy phát triển nền kinh tế xã hội chủ nghĩa, những tính chất và mục đích của xã hội chủ nghĩa đã có sự khác biệt

so với những bộ máy nhà nước trước đây

- Sức mạnh chấn áp với bộ phận chống đối và các hành vi phạm pháp là sức mạnh tổng hợp của bộ máy Nhà nước của các tổ chức chính trị xã hội và của nhân dân

- Đội ngũ cán bộ công chức của bộ máy Nhà nước xã hội chủ nghĩa phải đáp ứng những tiêu chuẩn chung là: có tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, tận tụy phục vụ nhân dân; có ý thức tổ chức kỷ luật, trung thực, có quan hệ mật thiết với nhân dân, được nhân dân tín nhiệm; có trình độ lý luận và thực tiễn, kiên định tư tưởng và quan điểm của giai cấp công nhân và nhân dân lao động; có đủ năng lực và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để thực hiện những nhiệm vụ cụ thể được giao trong bộ máy nhà nước Có tinh thần phụng công, thủ pháp, chí công

vô tư, có tính liêm minh, không quan liêu, hách dịch Họ là những người luôn chịu

sự giám sát của nhân dân và có thể bị bãi miễn bất cứ lúc nào nếu không hoàn thành nhiệm vụ và không được sự tín nhiệm của nhân dân

Nhà nước ta dưới chế độ xã hội chủ nghĩa thì Đảng ta đã ban hành và lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện những chủ chương, nghị quyết kết luận về xây dựng tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, đạt được nhiều hiệu quả quan trọng:

- Hệ thống tổ chức của Đảng, Nhà nước được đổi mới Chức năng nhiệm

vụ, mối quan hệ cộng tác của từng tổ chức được phân định, điều chỉnh hợp lý hơn, từng bước đáp ứng yêu cầu xây dựng hoàn thiện pháp quyền nhà nước xã hội chủ nghĩa và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

- Hệ thống chính trị cơ bản ổn định, phù hợp với cương lĩnh và hiến pháp Đảm bảo vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần quan trọng vào những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ tổ quốc

2

Hình 1-2: Nền kinh tế Việt Nam trong

chế độ xã hội chủ nghĩa.

Hình 1 3:Bộ máy nước xã hội chủ

nghĩa Việt Nam.

2 Tính khuyết điểm.

Tổ chức bộ máy nhà nước còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc, chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền; tiêu chuẩn cán bộ, công chức nhà nước chưa được xác định rõ ràng, vì vậy còn những cán bộ làm việc trong bộ máy nhà nước chưa ngang tầm với nhiệm vụ được giao; hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, thiếu hoàn chỉnh; tình trạng quan liêu, cửa quyền, xa rời quần chúng vẫn còn, làm cho hiệu lực quản lý của nhà nước thấp

Tổ chức bộ máy nhà nước xã hội chủ nghĩa về hệ thống chính trị cơ cấu đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đạt hiệu quả thấp Tỉ lệ người phục vụ cao, nhất là khối văn phòng, số lượng lảnh đạo nhiều Việc bổ nhiệm các cấp “Hàm” ở một số cơ quan chưa hợp lý

Cơ chế kiểm soát quyền lực chưa hiệu quả Việc công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình chưa hạn chế, cải cách thủ tục hành chính thực hiện chậm, không đồng bộ, chưa đáp ứng được yêu cầu đề ra

Người hoạt động không chuyên trách cấp xã, thôn, tổ dân phố chính sách tiền lương còn nhiều bất cập

Chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ, trách nhiệm, mối quan hệ cộng tác của cấp tỉnh, huyện, xã chưa cụ thể Về việc quản lý đảng viên ở nhiều nơi vẫn còn chưa chặc chẽ Nhiều trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố không phải là Đảng viên

Tổ chức bộ máy nhà nước, phương thức mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội chậm đổi mới, một số nhiệm vụ vẫn trùng lập, vẫn còn “hành chính hóa”, “công chức hóa”

Tổ chức hội quần chúng lập nhiều ở các cấp, nhưng cơ sở vật chất và kinh phí hoạt động chủ yếu vẫn dựa vào ngân sách nhà nước

1 Pháp luật là cơ sở để thiết lập, củng cố và tăng cường quyền lực nhà nước:

Một trong những nguyên lý, đã được khẳng định là quốc gia chẳng thể tồn tại thiếu pháp luật và luật pháp không thể phát huy hiệu lực của mình nếu không có sức mạnh của bộ máy quốc gia Trong khoa học có những quan điểm nhấn mạnh ý nghĩa tuyệt đối của quyền lực nhà nước, coi đó là cái nảy sinh cái thứ nhất, còn pháp luật chỉ là cái phái sinh (cái thứ hai); hoặc coi pháp luật đứng trên quốc gia, quốc gia phải tuyệt đối phục tùng luật pháp Là chưa có cơ sở xứng đáng vị:

- Thứ nhất, đúng là pháp luật do nhà nước ban hành, nhưng luật pháp không phải chỉ là kết quả của tư duy chủ quan một cách đơn thuần, mà nó còn xuất phát từ những nhu cầu khách quan của tầng lớp Luật pháp chỉ có thể đi vào cuộc sống nếu như nó hiệp với trình độ phát triển kinh tế tầng lớp

- Thứ hai, pháp luật cũng còn cần có quyền lực quốc gia bảo đảm mới có thể phát huy tác dụng trong thực tại đời sống Do vậy nói pháp luật đứng trên nhà nước là không thực tại

3

- Thứ ba, nhu cầu về luật pháp còn là nhu cầu tự thân của bộ máy quốc gia Bộ máy nhà nước là một thiết chế phức tạp bao gồm nhiều bộ phận (nhiều loại cơ quan quốc gia) Để bộ máy đó hoạt động có hiệu quả đòi hỏi phải xác định đúng chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm của mỗi loại cơ quan, mỗi cơ quan; phải xác lập mối quan hệ đúng đắn giữa chúng; phải có những phương pháp tổ chức và hoạt động thích hợp để tạo ra một cơ chế đồng bộ trong quá trình thiết lập và thực thi quyền lực quốc gia Tất những điều đó chỉ có thể thực hành được khi dựa trên cơ sở vững chắc của những nguyên tắc và quy định cụ thể của luật pháp

Thực tế cho thấy khi chưa có một hệ thống quy phạm luật pháp về tổ chức đầy

đủ, đồng bộ, hiệp và chính xác để làm cơ sở cho việc củng cố và hoàn thiện bộ máy quốc gia thì dễ dẫn đến tình trạng trùng, chồng chéo, thực hành khống đúng chức năng, thẩm quyền của một số cơ quan quốc gia, bộ máy sẽ sinh ra cồng kềnh và kém hiệu quả Giống như trên, pháp luật có vai trò quan yếu trong việc quy định nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của mỗi loại cán bộ, mỗi cán bộ làm việc trong từng cơ quan

cụ thể của bộ máy quốc gia Nhờ có luật pháp, các hiện tượng lạm quyền, bao biện,

vô trách nhiệm Của hàng ngũ viên chức nhà nước dễ dàng được phát hiện và loại trừ

2 Pháp luật là phương tiện để nhà nước quản lý mọi mặt đời sống xã hội:

Quốc gia là đại diện chính thức của toàn thể từng lớp Vì vậy nhà nước có chức năng (nhiệm vụ) quản lý toàn tầng lớp

Để quản lý toàn tầng lớp, nhà nước dùng nhiều dụng cụ, nhiều biện pháp, nhưng luật pháp là công cụ quan yếu nhất Với những đặc điểm riêng của mình, luật pháp có khả năng triển khai những chủ trương, chính sách của nhà nước một cách nhanh nhất, đồng bộ và có hiệu quả nhất trên quy mô rộng lớn nhất Cũng nhờ có luật pháp, quốc gia có cơ sở để phát huy quyền lực của mình và rà, kiểm soát các hoạt động của các tổ chức, các cơ quan, các viên chức nhà nước và mọi công dân

Trong tổ chức và quản lý kinh tế, pháp luật lại càng có vai trò lớn Bởi, chức năng tổ chức và quản lý kinh tế của quốc gia có phạm vi rộng và phức tạp, bao gồm nhiều vấn đề, nhiều mối quan hệ mà nhà nước cần xác lập, điều hành và kiểm soát như hoạch định chính sách kinh tế, xác định chỉ tiêu kế hoạch, quy định các chế độ tài chính, tiền tệ, giá Thảy quá trình tổ chức và quản lý đều đòi hỏi sự hoạt động tích cực của quốc gia nhằm tạo ra một cơ chế đồng bộ, xúc tiến quá trình phát triển đúng hướng của nền kinh tế và mang lại hiệu quả thiết thực

Do thuộc tính phức tạp và khuôn khổ rộng của chức năng quản lý kinh tế, nhà nước không thể trực tiếp tham dự vào các hoạt động kinh tế cụ thể mà chỉ thực hiện việc quản lý ở tầm vĩ mô và mang thuộc tính hành chính - kinh tế Quá trình quản lý kinh

tế không thể thực hành được nếu không dựa vào pháp luật Chỉ trên cơ sở một hệ thống văn bản luật pháp kinh tế đầy đủ, đồng bộ, hiệp với thực tiễn (điều kiện và trình

độ phát triển của kinh tế xã hội) và kịp thời trong mỗi thời kỳ cụ thể, quốc gia mới có thể phát huy được hiệu lực của mình trong lĩnh vực tổ chức và quản lý kinh tế, xã hội

4

3 Pháp luật góp phần tạo dựng những quan hệ mới:

Bên cạnh chức năng đề đạt, luật pháp còn có tính tiên phong, định hướng cho sự phát triển của các quan hệ từng lớp Có thể nói, luật pháp có vai trò quan trọng trong việc tạo dựng (lập) nên những quan hệ mới

Trên cơ sở xác định thực trạng từng lớp với những tình huống (sự kiện) cụ thể, tiêu biểu, tồn tại và tái diễn bộc trực ở những thời khắc cụ thể trong tầng lớp, nhà nước

đề ra pháp luật để điều chỉnh kịp thời và hiệp Nhưng cuộc sống vốn sống động và thực

tế thường diễn ra với những đổi thay thẳng tuột Tuy nhiên, về cơ bản những đổi thay

đó vẫn diễn ra theo những quy luật nhất thiết mà con người có thể nhận thức được

Dựa trên cơ sở của những kết quả và dự báo khoa học, người ta có thể dự định được những đổi thay có thể diễn ra với những tình huống (sự kiện) cụ thể, điển hình cần có sự điều chỉnh bằng luật pháp Từ đó luật pháp được đặt ra để định hướng trước, xác lập những quy định và có thể thiết kế những mô hình tổ chức quy định chức năng nhiệm vụ và tổ chức thí nghiệm Tuy vậy, pháp luật bao giờ cũng có sự ổn định tương đối Sự hình thành mới hoặc thay đổi thường chỉ diễn ra với từng bộ phận của hệ thống pháp luật, ít có những đột biến toàn phần trong một thời kì ngắn Tính định hướng của luật pháp cũng theo quy luật đó Hệ thống quy phạm định hướng chỉ là một bộ phận nhất định của hệ thống pháp luật thực định của mỗi nhà nước

Sự phối hợp hài hòa giữa tính cụ thể của luật pháp với tính tiền phong (định hướng) của nó có một ý nghĩa rất quan yếu là tạo ra được sự ổn định và phát triển, kế thừa và đổi mới trực tính, làm cho luật pháp năng động, hiệp hơn, tiến bộ hơn

4 Pháp luật tạo ra môi trường ổn định trong việc thiết lập các mối quan hệ giao ban giữa các quốc gia:

Có một thực tiễn là tiện chế chính trị có thể đổi thay, tức là quyền lực của một bộ máy quốc gia trong một thời kỳ lịch sử nhất mực có thể đổi thay, nhưng nhân dân và quyền lực quần chúng vẫn tồn tại và phát triển Những quan hệ đa chiều trong xã hội vẫn phát triển và đòi hỏi phải được điều chỉnh bằng pháp luật để bảo đảm sự ổn định thứ tự Bởi thế, quyền lực dân chúng là vấn đề căn bản; trật tự từng lớp là đòi hỏi khách quan và những nhu cầu về luật pháp là xoành xoạch có

Luật pháp và nhà nước luôn có quan hệ khăng khít với nhau “như hình với bóng” Nhưng đó là nói ở góc độ chung Khi tiếp cận ở giác độ cụ thể, luật pháp có những nét riêng cơ bản Đó là khi luật pháp phản ánh đúng những lợi Của dân tộc, của quần chúng thì dù chế độ nhà nước nào cũng phải trọng Nếu đi trái lại điều đó là ngược với lợi Của dân tộc, của nhân dân và sẽ bị nhân dân phản đối, không coi trọng, không chấp hành Xét ở góc độ này, luật pháp còn có vai trò giữ gìn sự ổn định và thứ tự xã hội

Sự ổn định của mỗi nhà nước là điều kiện quan trọng để tạo ra niềm tin, là cơ sở

để mở mang các mối bang giao với các nước khác Trong thời đại ngày nay, phạm vi của các mối quan hệ bang giao giữa các nước càng ngày càng lớn và nội dung thuộc tính của các quan hệ đó càng ngày càng đa diện (nhiều mặt) Cơ sở cho việc thiết lập

và củng cố các mối quan hệ bang giao đó là pháp luật (luật pháp quốc tế và pháp luật

5

nhà nước) Khởi hành từ nhu cầu đó, hệ thống luật pháp của mỗi nước cũng có bước phát triển mới: Bên cạnh những văn bản luật pháp quy định và điều chỉnh các quan hệ tầng lớp có liên quan đến các chủ thể luật pháp trong nước còn cần có đầy đủ các văn bản pháp luật quy định và điều chỉnh các quan hệ có nhân tố nước ngoài: (ví dụ: luật đầu tư, luật về khoa học, và công nghệ )

Cũng cần nhấn mạnh rằng, muốn có môi trường từng lớp ổn định để mở mang các mối bang giao và hiệp tác thì chẳng thể chỉ để ý ''một mảng'' của hệ thống luật pháp của một quốc gia, mà phải để ý tới sự đồng bộ của cả hệ thống luật pháp của quốc gia

đó Bởi, hệ thống pháp luật của mỗi nhà nước là một chỉnh thể, mỗi bộ phận (mỗi mảng) trong hệ thống pháp luật đó không thể tồn tại và phát triển riêng biệt, cục bộ được mà luôn có quan hệ và tác động qua lại với các bộ phận khác

Như vậy muốn thực hành tốt sự quản lý quốc gia, đẩy nhanh sự phát triển của xã hội, mở rộng quan hệ và cộng tác với các nước thì phải chú trọng phát huy vai trò của luật pháp, phải mau chóng xây dựng một hệ thống pháp luật toàn diện, đầy đủ và đồng

bộ, thích hợp với những điều kiện và cảnh ngộ trong nước, đồng thời hợp với thiên hướng phát triển chung với tình hình quốc tế và khu vực

5 Pháp luật là cơ sở bảo đảm cho sự tồn tại và vận hành bình thường của xã hội:

Trong đời sống xã hội, pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng Nó là công cụ không thể thiếu, bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình thường của xã hội nói chung và của nền đạo đức nói riêng Pháp luật không chỉ là một công cụ quản lý nhà nước hữu hiệu, mà còn tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ý thức đạo đức, làm lành mạnh hóa đời sống xã hội và góp phần bồi đắp nên những giá trị mới

6 Pháp luật là cơ sở xây dựng một xã hội trật tự, kỷ cương, văn minh và có đạo đức cao:

Trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay, việc tăng cường vai trò của pháp luật được đặt ra như một tất yếu khách quan Điều đó không chỉ nhằm mục đích xây dựng một xã hội có trật tự, kỷ cương, văn minh, mà còn hướng đến bảo vệ và phát triển các giá trị chân chính, trong đó có ý thức đạo đức Pháp luật càng chặt chẽ, càng đầy đủ và được thi hành nghiêm chỉnh thì đạo đức càng được đề cao, đồng thời khả năng điều chỉnh và giáo dục của đạo đức càng được mở rộng và ảnh hưởng một cách toàn diện, tích cực đến mọi hành vi, mọi mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với xã hội Một hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, thể hiện đúng đắn ý chí và nguyện vọng của số đông, phù hợp với xu thế vận động của lịch sử sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ xã hội Trong điều kiện nền kinh tế thị trường và quá trình toàn cầu hóa hiện nay, yêu cầu đặt ra đối với pháp luật là phải tác động tích cực đến nền đạo đức của xã hội Nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường đòi hỏi mỗi cá nhân trong hoạt động của mình phải tính toán chặt chẽ những điều kiện khách quan và hiệu quả kinh tế Khi đời sống kinh tế - xã hội đã và đang có những chuyển biến lớn, thì quan hệ giữa con người với con người không thể chỉ là mối quan hệ trực tiếp, cảm tính, chủ yếu vẫn bị chi phối bởi những nguyên tắc và chuẩn mực của sự phát triển ưu trội về đạo đức như trước đây, mà nó cần được bổ sung những chuẩn mực, những giá trị mới, như tính kinh tế, tính hiệu quả…

6