TIỂU LUẬN CUỐI kì môn NHÀ nươc và PHÁP LUẬT đại CƯƠNG

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TIỂU LUẬN CUỐI KÌ MÔN: NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG ĐỀ TÀI: Ý THỨC PHÁP LUẬT VÀ MỐI QUAN HỆ VỚI PHÁP LUẬT LIÊN HỆ VỚI Ý THỨC PHÁP LUẬT

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TIỂU LUẬN CUỐI KÌ MÔN: NHÀ NƯƠC VÀ PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Sinh viên thực hiện : Trịnh Thị Thanh Bình

Hà Nội , tháng 02 năm

0 0

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TIỂU LUẬN CUỐI KÌ

MÔN: NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

ĐỀ TÀI:

Ý THỨC PHÁP LUẬT VÀ MỐI QUAN HỆ VỚI PHÁP LUẬT LIÊN

HỆ VỚI Ý THỨC PHÁP LUẬT CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY

Giáo viên hướng dẫn: TS Nguyễn Hùng

Sinh viên thực hiện : Trịnh Thị Thanh Bình

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong tiểu luận là trung thực, khách quan và chưa từng xuất hiện ở bài nghiên cứu quả tác giả nào Các tư liệu được tham khảo trong các tác phẩm nghiên cứu khác đều được trích dẫn trung thực

TÁC GIẢ

Trịnh Thị Thanh Bình

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN Ý THỨC PHÁP LUẬT 2

1 Khái niệm 2

2 Đặc điểm 3

2.1 Ý thức pháp luật luôn chịu sự quyết định của tồn tại xã hội 3

2.2 Ý thức pháp luật có tính độc lập tương đối so với tồn tại xã hội 3

2.3 Ý thức pháp luật xã hội chủ nghĩa là hệ tư tưởng quan điểm pháp luật tiến bộ và nhân đạo nhất 5

3 Cấu trúc của ý thức pháp luật và các loại ý thức pháp luật 5

3.1 Cấu trúc của ý thức pháp luật 6

3.1.1 Hệ tư tưởng pháp luật 6

3.1.2 Tâm lý pháp luật 6

3.2 Các loại ý thức pháp luật 7

4 Mối quan hệ giữa ý thức pháp luật với pháp luật 8

4.1 Ý thức pháp luật là tiền đề tư tưởng để xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật 8

4.2 Ý thức pháp luật là nhân tố thúc đẩy việc thực hiện pháp luật trong đời sống xã hội 9

4.3 Ý thức pháp luật là cơ sở bảo đảm cho việc áp dụng đúng đắn các quy phạm pháp luật 10

4.4 Pháp luật là cơ sở để củng cố, phát triển nâng cao ý thức pháp luật

10 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SINH VIÊN 10

1 Khái niệm 12

2 Đặc điểm 12

CHƯƠNG 3: LIÊN HỆ THỰC TIỄN Ý THỨC PHÁP LUẬT SINH VIÊN HIỆN

NAY 12

1 Thực trạng tri thức pháp luật của sinh viên 15

2 Thực trạng thái độ, tình cảm của thanh, thiếu niên đối với pháp luật 17

3 Nguyên nhân 20

3.1 Từ phía gia đình 20

3.2 Từ phía nhà trường 21

3.3 Từ phía xã hội 22

3.4 Từ chính bản thân học sinh, sinh viên 22

4 Các giải pháp đề xuất 23

5 Mục tiêu hướng tới 25

KẾT LUẬN 28

TÀI LIỆU THAM KHẢO 28

0 0

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa ở Việt Nam hiện nay, nhiều yếu tố tác động đến quá trình thực hiện phápluật, trong đó ý thức pháp luật là một yếu tố rất quan trọng Ý thức pháp luật đượccoi là yếu tố quan trọng, là tiền đề tư duy trực tiếp cho việc thực hiện pháp luật,xây dựng, phát triển và hoàn thiện cơ quan pháp luật, tạo cho chủ thể năng lực và

kỹ năng cần thiết để sử dụng có hiệu quả cơ chế điều chỉnh của pháp luật nhằm bảo

vệ lợi ích hợp pháp đối với bản thân, nhà nước và xã hội, đồng thời hành xửđúng mực, đúng pháp luật

Tuy nhiên, thái độ bất chấp pháp luật đã trở thành thói quen, tiềm ẩn tronglương tâm của một bộ phận sinh viên Chính vì vậy, trong họ luôn có xu hướng tìmcách lách luật, tìm cách “lách luật”, tìm kẽ hở, giới hạn của luật để hệ thống có

cơ hội lợi dụng

Vì vậy, trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay,vai trò của ý thức pháp luật có tác động rất quan trọng đối với việc thực hiện phápluật Bởi nếu ý thức pháp luật yếu thì khó có thể xây dựng và hoàn thiện hệ thốngpháp luật khoa học, phù hợp, đồng thời với ý thức pháp luật yếu thì các chủ thểcũng khó nhận thức, thực hiện và hiểu biết pháp luật đúng với độ chính xác vàhiệu quả

Do đó, em xin chọn đề tài “ Ý thức pháp luật và mối quan hệ với pháp luật

– liên hệ ý thức pháp luật của sinh viên hiện nay “ để có thể khái quát rõ ràng

hơn và hiểu sâu hơn về ý thức pháp luật và tầm quan trọng của nó đối với xã hội

2 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu về cơ sở lý luận ý thức pháp luật và muối quan hệ với pháp luật lànhững bước cơ bản để hiểu về việc nghiên cứu đè tài lý luận ý thức pháp luật giúpnâng cao hiểu biết về pháp luật, có thêm kinh nghiệm để áp dụng vào cuộc sốngcũng như trong công việc tương lai sau này

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

1

Trong đề tài trên có nhiệm vụ:

- Tìm hiểu khái niệm về cơ sở lý luận ý thức pháp luật

- Đặc điểm của cơ sở lý luận ý thức pháp luật là gì?

- Liên hệ ý thức pháp luật của sinh viên hiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu thu thập các thông tin bằng cách đọc tài liệu kếthợp phương pháp xử lý thông tin bằng cách phân tích tổng hợp và áp dụng lýthuyết vào thực tiễn

Chương 1: Cơ sở lý luận ý thức pháp luật

Chương 2: Cơ sở lý luận về sinh viên

Chương 3: Liễn hệ thực tiễn ý thức pháp luật sinh viên hiện nay

2

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN Ý THỨC PHÁP LUẬT

hơn iđối itượng iđiều ichinh icủa ipháp iluật, ivì ikhông iphải itất icả inhững igì iđược iý ithức

pháp iluật iphản iánh ivề imặt itư itưởng iđều iđược ipháp iluật iđiều ichỉnh i

Ý ithức ipháp iluật icủa ixã ihội ixuất iphát itừ iý ithức ipháp iluật icủa icác icá inhân,

2.1 Ý thức pháp luật luôn chịu sự quyết định của tồn tại xã hội

Ý thức pháp luật do tồn tại xã hội quyết định C Mác luôn nhắc nhở rằng,không phải ý thức của con người quyết định tồn tại của họ; trái lại, chính tồn tại xãhội của họ quyết định ý thức của họ' Do vậy, khi tồn tại xã hội (phương thức sảnxuất xã hội, các điều kiện tự nhiên và dân cư, ) thay đổi thì ý thức pháp luật cũngthay đổi

2.2 Ý thức pháp luật có tính độc lập tương đối so với tồn tại xã hội

Tính độc lập tương đối của ý thức pháp luật được thế hiện ở một số khíacạnh sau:

nắm ibắt iđược ido inhiều ilý ido ikhác inhau, inên iý ithức ipháp iluật icủa ihọ ichậm iđáp iứng

nhu icầu icủa ithực itế iđời isống ipháp iluật i

Thứ i hai, imột isố itư itưởng, iquan iđiểm ipháp iluật icủa iý ithức ipháp iluật icó

trước, icác ithời iđại itrước, itiếp ithu inhững itri ithức ipháp iluật itinh ihoa icủa inhân iloại i

2.3 Ý thức pháp luật xã hội chủ nghĩa là hệ tư tưởng quan điểm pháp luật tiến

nhiệm icông idân, i

Trong iý ithức ipháp iluật ixã ihội ichủ inghĩa ichứa iđựng inhững itư itường inhân

hữu inghị, ibình iđẳng igiữa icon ingười, igiữa icác idân itộc,

Một itrong inhững iyếu itố iquan itrọng icó itính inguyên itắc icủa iý ithức ipháp iluật

3 Cấu trúc của ý thức pháp luật và các loại ý thức pháp luật

3.1 Cấu trúc của ý thức pháp luật

Ý thức pháp luật được cấu trúc từ hệ tư tưởng pháp luật và tâm lý pháp luật

6

3.1.1 Hệ tư tưởng pháp luật

Hệ itư itưởng ipháp iluật ilà itoàn ibộ inhững itư itưởng, iquan iđiểm ivà ihọc ithuyết

xã ihội icủa ipháp iluật; ixu ihướng iphát itriển icủa ihệ ithống ipháp iluật;, i

Hệ itư itưởng ipháp iluật ilà ikết iquả iphản iánh inhững iđiều ikiện isinh ihoạt ivật

chất, inhững iquan ihệ igiai itầng, iđấu itranh igiai icấp, itồn itại ixã ihội, itrong ixã ihội ibằng

sự ikhái iquát ithành ilý iluận, ihọc ithuyết ivề ipháp iluật itạo ira itri ithức ipháp ilý i

Hệ itư itưởng ipháp iluật ithường ithể ihiện itrong icương ilĩnh, inghị iquyết icủa

họ ihoặc icủa ixã ihội i

Hệ itư itưởng ipháp iluật ivà itâm ilý ipháp iluật ilà ihai itrình iđộ, ihai iphương ithức

pháp iluật igiữ ivị itrí itrung itâm iso ivới itâm ilý ipháp iluật, inó ichỉ iđạo itâm ilý ipháp iluật i

Hệ itư itưởng ipháp iluật imang itính itự igiác, itính ihệ ithống, itính ikhoa ihọc, icòn

như ithẩm iphán, ikiểm isát iviên, iluật isư, ) i

Căn i cứ i vào i chủ i thể i của i ý i thức i pháp i luật icó ithể ichia iý ithức ipháp iluật ithành:

4 Mối quan hệ giữa ý thức pháp luật với pháp luật

Ý thức pháp luật và pháp luật là hai hiện tượng xã hội khác nhau, nhưng cóquan hệ chặt chẽ, tác động qua lại với nhau Những nguyên lý và cơ sở để xâydụng, thực hiện pháp luật đồng thời cũng là những nguyên lý và cơ sở để hìnhthành và phát triển ý thức pháp luật

4.1 Ý thức pháp luật là tiền đề tư tưởng để xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật

Xây idựng ipháp iluật ilà isáng itạo ipháp iluật, ilà isự ivật ichất ihoá iý ithức ipháp iluật

người, inhững icơ iquan icó ithẩm iquyền iban ihành ipháp iluật i

Do iđó, iý ithức ipháp iluật ilà iđiều ikiện iquan itrọng iđể ihình ithành, iphát itriển ivà

hoàn ithiện ihệ ithống ipháp iluật iCó ithể ikhái iquát ivai itrò icủa iý ithức ipháp iluật iđối ivới

hoạt iđộng ixây idựng ipháp iluật iở inhững iđiểm icơ ibản:

i Cho iphép inhìn inhận iđúng iđắn ithực itrạng, inhu icầu iđiều ichỉnh ibằng ipháp iluật

Bảo iđảm itính ihợp ihiến, ihợp ipháp iđối ivới ihoạt iđộng ixây idựng ipháp iluật

cũng inhư icác iquy iđịnh ipháp iluật

Tiếp ithu iđược inhững ithành itựu itrong ilĩnh ivực iđiều ichỉnh ipháp iluật icủa inhân

loại iđể ihoàn ithiện ihệ ithống ipháp iluật icủa iđất inước i

Như vậy, nếu không có ý thức pháp luật phù hợp thì khó có thể xây dựng pháp luật tốt.

4.2 Ý thức pháp luật là nhân tố thúc đẩy việc thực hiện pháp luật trong đời sống xã hội

Thực ihiện ipháp iluật ilà imột iquá itrình ihoạt iđộng icó imục iđích inhằm ilàm icho

các iquy iđịnh ipháp iluật iđi ivào icuộc isống ibằng ihành ivi ihợp ipháp icủa icác ichủ ithể i

Ý ithức ipháp iluật ilà iđiều ikiện, itiền iđề ibảo iđảm icho iquá itrình ithực ihiện ipháp

đấu itranh ibảo ivệ ipháp iluật ivà ichống ihiện itượng ivi iphạm ipháp iluật i

Ý ithức ipháp iluật icàng iđược inâng icao ithì itính ithần itôn itrọng ipháp iluật, ithái

độ itự igiác ixử isự itheo iyêu icầu icủa ipháp iluật icàng iđược ibảo iđảm i

Có ý thức pháp luật cao, chủ thể sẽ không phải là những “cái máy" thực hiệnpháp luật

4.3 Ý thức pháp luật là cơ sở bảo đảm cho việc áp dụng đúng đắn các quy phạm pháp luật

Ý ithức ipháp iluật igiữ ivai itrò iđặc ibiệt iquan itrọng itrong iviệc iáp idụng ipháp

luật iĐể iáp idụng iđúng iđắn imột iquy iphạm iđòi ihỏi iphải icó isự ihiểu ibiết ichính ixác

10

không iđược icoi ilà iduyên icớ iđể ilảng itránh ipháp iluật, ilàm itrái ipháp iluật i

Vai itrò icủa iý ithức ipháp iluật icàng iđược ithể ihiện irõ ikhi imà ihệ ithống ipháp iluật

chưa ithực isự ihoàn ithiện ihay inhững itrường ihợp ikhi iquy iphạm ipháp iluật ihiện ihành

đã ilạc ihậu, ikhông iđáp iứng imột icách iđầy iđủ inhững iđòi ihỏi itrong igiai iđoạn ihiện itại i

Ý ithức ipháp iluật icũng itạo ikhả inăng igiải iquyết iđúng iđắn inhững itrường ihợp

mà ivì ilý ido inào iđó ipháp iluật ihiện ihành ikhông itrực itiếp iđề icập iKhắc iphục ichỗ

trống icủa ipháp iluật ihiện ihành ibằng icách iáp idụng inguyên itắc itương itự

4.4 Pháp luật là cơ sở để củng cố, phát triển nâng cao ý thức pháp luật

Do iảnh ihưởng icủa iđiều ikiện isống, itrình iđộ ihiểu ibiết, inên iý ithức ipháp iluật

dung, itinh ithần icủa icác iquy iđịnh ipháp iluật ihiện ihành i

Do ivậy, ibằng inhững iquy iđịnh icụ ithể icủa imình, ipháp iluật itác iđộng irất itích

đối ivới icác iquy iphạm ipháp iluật i

Việc inghiêm ichinh ithực ihiện ipháp iluật, ikiên iquyết ingăn ichặn ivi iphạm ipháp

Thực itiễn iáp idụng ipháp iluật, iđặc ibiệt ilà itruy icứu itrách inhiệm ipháp ilý icũng

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SINH VIÊN

1 Khái niệm

Sinh viên là người học tập tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp Ở đó

họ được truyền đạt kiến thức bài bản về một ngành nghề, chuẩn bị cho công việcsau này của họ Họ được xã hội công nhận qua những bằng cấp đạt được trong quátrình học

tuyến inội itiết icũng inhư isự ităng itrưởng icác ihoóc imôn inam ivà inữ i

Sự i phát i triển i về i nhận i thức, i trí i tuệ: iSinh ilà igiai iđoạn ihoàn ithiện ivề isự iphát

khoa ihọc iđương iđại icũng inhư igóp iphần isáng itạo ira icác itri ithức imới i

Vì ivậy, ihoạt iđộng inhận ithức icủa isinh iviên ithường iđòi ihỏi isự icăng ithẳng,

mệt imỏi ivề itrí ituệ ivà iphối ihợp inhiều ithao itác itại iduy inha iso isánh, iphân itích, ikhái

quát ihoá, itrừu itượng

Sự i phát i triển i về i tự i ý i thức: iTự iý ithức ilà imột iđặc iđiểm itâm ilý iquan itrọng icủa

Đối ivới isinh iviên, itự iý ithức ilà imột inét iphẩm ichất ikhông ithể ithiếu iSự iphát

này ibiểu ihiện irất iphong iphú itrong iquá itrình ihọc itập ivà iđời isống icủa ihọ i

Tình icảm itrí ituệ ibiểu ihiện irõ ithái iđộ itích icực iđối ivới iviệc ichiếm ilĩnh itrị

thức itổ ichức idạy ihọc nhằm ithực ihiện icó ihiệu iquả inhiệm ivụ ihọc itập i

Đồng ithời, itình icảm itrí ituệ icủa isinh iviên icòn ithể ihiện iở iviệc ihọ itích icực ihọc

của inghề inghiệp itrong itương ilai, icủa ixã ihội ivà icuộc isống ibản ithân i

Tình icảm iđạo iđức ivà itình icảm ithẩm imỹ icủa isinh iviên icó ichiều isâu irõ irệt,

biểu ihiện iở ichỗ: i iSinh iviên icó ithể ilý igiải, iphân itích imột icách icó icơ isở inhững igì imà

họ iyêu ithích, ihọ icó icách icảm, icách inghĩ iriêng, icó iphong icách iriêng

Sự i phát i triển i về i động i cơ i học i tập: iMột itrong icác ihoạt iđộng ichủ iđạo icủa isinh

giá itrị, ithế igiới iquan, iniềm itin i

Ngoài ira, inó icòn ithể ihiện irõ itính ihệ ithống iHoạt iđộng ihọc itập icủa isinh iviên

CHƯƠNG 3: LIÊN HỆ THỰC TIỄN Ý THỨC PHÁP LUẬT SINH

VIÊN HIỆN NAY

1 Thực trạng tri thức pháp luật của sinh viên

Tri thức pháp luật là sự hiểu biết về pháp luật bao gồm:

Tri ithức ilí iluận ivề ipháp iluậ it: icác iquan iđiểm, iquan iniệm, ihọc ithuyết ivề

của ipháp iluật, icách itiếp icận ivà ivận idụng ipháp iluật, itiếp icận icơ iquan icông iquyền

Bộ iphận ithanh, ithiếu iniên ilà inhững ingười itrong iđộ ituổi itừ i10 i– i24 ituổi, iđa

phần iđang ihọc itập itại icác ibậc ihọc ikhác inhau itừ itiểu ihọc iđến iđại ihọc, ivì ivậy, itrình

độ inhận ithức ivà ihiểu ibiết ipháp iluật icó isự ikhác ibiệt inhất iđịnh i

Nhưng inhìn ichung, isự ihiểu ibiết ivề ipháp iluật icủa isinh iviên iViệt iNam ihiện

học, icao iđẳng, iđặc ibiệt ilà isinh iviên icác itrường iluật

Theo itổng ikết icủa icác i“Viện inghiên icứu ithanh iniên”, i“Viện inghiên icứu ikhoa

Chúng ita icó ithể ithấy itrong inhững inăm igần iđây, isố ivụ ivà isố ilượng ingười

thành iniên ithực ihiện ingày icàng inghiêm itrọng i

Nếu inhư inhững inăm i2000 itrở ivề itrước, ingười ichưa ithành iniên ithường ithực

băng inhóm itội iphạm icó itổ ichức, icó icơ icấu ichặt ichẽ i

Thực ihiện icác ihành ivi iphạm itội: igiết ingười i(con igiết icha imẹ, icháu igiết iông

phạm ima itúy, i83 ivụ igiết ingười, i1.372 itrường ihợp icướp itài isản

Trong inhững inăm isắp itới, icông icuộc iđổi imới inền ikinh itế icủa iđâ’t inước isẽ

nghiêm itrọng ivà idiễn ibiến iphức itạp; icác itội iphạm ihoạt iđộng itheo ibăng inhóm, icó itổ

chức, icó icơ icấu ichặt ichẽ iở iđộ ituổi inày ivẫn itiếp itục igia ităng

Vì ithiếu ihiểu ibiết ivề ipháp iluật ihoặc ihiểu ibiết ikhông iđầy iđủ, ikhông iđúng iđắn

Trương iVăn iHưởng, i21 ituổi, itrú iở itổ i52 iphường iHương iSơn, iTP iThái

can iđối ivới iTrương iVăn iHưởng ivề ihành ivi igiao icấu ivới itrẻ iem i

Qua ví dụ trên có thể thấy việc thiếu tri thức pháp luật không chỉ gây hại chobản thân, mà còn gây hại đến những người xung quanh

2 Thực trạng thái độ, tình cảm của thanh, thiếu niên đối với pháp luật

Sinh viên Việt Nam là một lực lượng đông đảo trong xã hội, có vị trí vai tròrất quan trọng trong đấu tranh giải phóng dân tộc trước đây, trong xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc ngày nay

Niềm itin ivào ipháp iluật icủa isinh iviên ilà isự itin itưởng ivào ipháp iluật, iluôn itôn