TIỂU LUẬN kết THÚC học PHẦN môn học PHÁP LUẬT đại CƯƠNG

Sau khi ông, bà nội của bà Hoàng mất không để lại di chúc, nên bà Nguyễn Thị Tấn SN 1949, trú tại huyện Long Điền, là con gái ông Thóc, cô ruột của bà Hoàng đã khởi kiện đến TAND huyện L

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN

TẢI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN HỌC: PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Họ và tên: Nguyễn Văn Nhật

MSSV: 2051170109

Mã nhóm học phần: 0101005004

Giáo viên hướng dẫn: Đoàn Công Thức

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2021

MỤC LỤC

ĐỀ MỤC TRANG

MỞĐẦU 1

NỘIDUNG CHƯƠNG 1 1.1 Tìm hiểu vụ kiện chia tài sản thừa kế 2

CHƯƠNG 2 2.1 Phân tích vụ kiện theo góc nhìn pháp lý 4

2.2 Mặt pháp lý của quyền thừa kế đất đai không có di chúc 5

3 KẾT LUẬN 9

4 TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

MỞ ĐẦU

Những đề tài liên quan đến pháp luật lúc nào cũng đa dạng và dễ dàng tiếp cận quanh ta Nhưng hôm nay em đặc biệt chọn đề tài này vì nó từng khá nổi bật trên những mặt báo và trang tin tức của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu - cũng chính là nơi em đang sinh sống Qua bài báo này giúp chúng

ta thấy được những góc khuất trong một sự việc, những sai trái chúng ta phạm phải và cái giá phải chịu khi mắc những sai lầm Sau đây em xin phép được trình bày bài phân tích của mình

1

NỘI DUNG CHƯƠNG 1:

1.1 Tìm hiểu vụ kiện chia tài sản thừa kế

Bà Nguyễn Thị Minh Hoàng (ngụ tại khu phố Long Phượng, TT.Long Điền, huyện Long Điền) gửi thư đến Báo Bà Rịa - Vũng Tàu phản ánh: TAND huyện Long Điền xét xử không công bằng trong vụ kiện phân chia tài sản trong gia tộc của bà Phóng viên Báo Bà Rịa - Vũng Tàu tìm hiểu vụ việc

Bà Nguyễn Thị Minh Hoàng cho biết, gia đình bà 3 đời (ông bà nội, cha và bà Hoàng) sống trong căn nhà cấp 4 trên mảnh đất thuộc thửa 57 (thửa cũ 240), tờ bản đồ 86, với diện tích 1.432,6m2, tọa lạc tại TT.Long Điền Khu đất này được UBND huyện Long Đất (nay là huyện Long Điền) cấp giấy CNQSDĐ số hiệu M458283 ngày 12-4-1998 cho ông Nguyễn Văn Thóc (ông nội của bà Hoàng) Bên cạnh đó, diện tích đất ruộng 5.762,5m2 thuộc các thửa 157, 160, 161, 242, 241, tọa lạc tại TT.Long Điền cũng được gia đình bà Hoàng canh tác từ nhiều năm nay Ông nội, bà nội già yếu, bệnh tật được gia đình

bà Hoàng chăm sóc, phụng dưỡng gần 20 năm qua cho đến khi qua đời

Sau khi ông, bà nội của bà Hoàng mất không để lại di chúc, nên bà Nguyễn Thị Tấn (SN 1949, trú tại huyện Long Điền, là con gái ông Thóc, cô ruột của bà Hoàng) đã khởi kiện đến TAND huyện Long Điền yêu cầu đòi phân chia tài sản thừa kế đối với 2 phần đất trên Ngoài ra, bà Nguyễn Thị Tấn cũng yêu cầu chia tài sản thừa kế đối với căn nhà cấp 4 xây dựng trên thửa 57, tờ bản đồ 86 mà cha mẹ bà đã bỏ chi phí xây dựng “Bà Tấn đã đi lấy chồng, không hề có đóng góp cho việc nuôi dưỡng ông bà, vậy mà lại đòi chia tài sản thừa kế Nếu gia đình tôi đã bán đất để lo bệnh tật cho ông, bà nội thì giờ đâu còn tài sản

mà tranh chấp Tuy nhiên, TAND huyện chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Tấn và xét xử không công bằng, bất lợi cho gia đình tôi", bà Hoàng nói

Về phía bà Nguyễn Thị Tấn trình bày, cha và mẹ của bà qua đời không để lại di chúc về tài sản cho ai, bà là con ruột thì được hưởng quyền thừa kế theo pháp luật Vì vậy,

2

việc bà Tấn khởi kiện tới TAND yêu cầu bảo vệ quyền lợi chính đáng cho mình là lẽ đương nhiên, phù hợp quy định pháp luật

Trao đổi với phóng viên Báo Bà Rịa - Vũng Tàu về vụ việc nêu trên, thẩm phán Nguyễn Trọng Anh, chủ tọa phiên tòa vụ kiện trên cho biết, ngày 18-9-2018, TAND huyện Long Điền đã xét xử vụ án “Tranh chấp thừa kế tài sản” giữa nguyên đơn là bà Lê Thị Tấn và bị đơn là ông Nguyễn Văn Tới (SN 1951, trú tại huyện LongĐiền) Ông Tới

ủy quyền cho con gái là bà Nguyễn Thị Minh Hoàng làm người đại diện trước tòa Nguyên đơn Nguyễn Thị Tấn đề nghị tòa chia tài sản thừa kế của ông Nguyễn Văn Thóc, gồm: Diệntích 1.432,6m2 đất và nhà cấp 4 trên thửa đất 57, tờ bản đồ 86; diện tích đất ruộng 5.762,5m2 thuộc các thửa 157, 160, 161, 242, 241 Sau quá trình thu thập chứng cứ, các tài liệu liên quan và định giá tài sản, HĐXX đã tuyên xử: Chia cho bà Nguyễn Thị Tấn quyền sử dụng 298m2 đất (trong đó có 100m2 đất thổ cư) thuộc thửa 57, tờ bản đồ 86; quyền sử dụng 3.177,4m2 đất trồng lúa thuộc thửa 160, 161 tờ bản đồ 15, TT.Long Điền Chia cho ông Nguyễn Văn Tới (cha bà Hoàng) quyền sử dụng 1.134,6m2 đất thuộc thửa

57, tờ bản đồ 86; quyền sử dụng 2.585m2 đất trồng lúa thuộc thửa 241 và 242, tờ bản đồ

14, TT.Long Điền

“Trước khi đưa vụ án ra xét xử, chúng tôi đã thu thập, xác minh chứng cứ và định giá tài sản theo quy định của pháp luật Trước khi tuyên án, HĐXX đã hội ý phân tích, đánh giá thận trọng các chứng cứ, tài liệu liên quan để đưa ra phán quyết trên Vì vậy, bà Hoàng cho rằng, việc xét xử không công bằng, có sự thiên vị đối với các bên là không có

cơ sở”, thẩm phán Nguyễn Trọng Anh nhấn mạnh

Liên quan đến vụ việc trên, ông Hồ Văn Nở, Chánh án TAND huyện Long Điền cho biết, sau khi có bản án dân sự sơ thẩm số 24/2018/DSST ngày 18-19-2018 của TAND huyện Long Điền về giải quyết tranh chấp thừa kế tài sản giữa bà Nguyễn Thị Tấn

và ông Nguyễn Văn Tới, nguyên đơn và bị đơn đều không đồng tình với quyết định của HĐXX và đã làm đơn kháng cáo Vì vậy, TAND huyện đang hoàn tất hồ sơ vụ án chuyển lên TAND tỉnh xét xử phúc thẩm theo quy định

3

CHƯƠNG 2

2.1:Phân tích vụ kiện theo góc nhìn pháp lý

Trước tiên, đây là vụ kiện tranh chấp quyền thừa kế khi mà người để lại tài sản thừa kế nhưng không để lại di chúc hay ủy quyền thừa kế

Người để lại tài sản:

- Nguyễn Văn Thóc

Người đứng ra tranh chấp quyền thừa kế:

- Bà Nguyễn Thị Minh Hoàng (cháu nội ông Thóc, được ông Nguyễn Văn Tới ủy quyền)

- Nguyễn Văn Tới ( con trai ông Thóc, cha bà Nguyễn Thị Minh Hoàng- người bị kiện)

- bà Nguyễn Thị Tấn(người đứng ra khởi kiện giành quyền thừa kế- SN 1949, trú tại huyện Long Điền, là con gái ông Thóc, cô ruột của bà Hoàng)

Bà Nguyễn Thị Minh Hoàng cho biết, gia đình bà 3 đời (ông bà nội, cha và bà Hoàng) sống trong căn nhà, Ông nội, bà nội già yếu, bệnh tật được gia đình bà Hoàng chăm sóc, phụng dưỡng gần 20 năm qua cho đến khi qua đời Sau khi ông, bà nội của bà Hoàng mất không để lại di chúc, nên bà Nguyễn Thị Tấn (SN 1949, trú tại huyện Long Điền, là con gái ông Thóc, cô ruột của bà Hoàng) đã khởi kiện đến TAND huyện Long Điền yêu cầu đòi phân chia tài sản thừa kế đối với 2 phần đất {thuộc thửa 57 (thửa cũ 240), tờ bản đồ 86, với diện tích 1.432,6m2, tọa lạc tại TT.Long Điền Khu đất này được UBND huyện Long Đất (nay là huyện Long Điền) cấp giấy CNQSDĐ số hiệu M458283 ngày 12-4-1998 cho ông Nguyễn Văn Thóc } Ngoài ra, bà Nguyễn Thị Tấn cũng yêu cầu chia tài sản thừa kế đối với căn nhà cấp 4 xây dựng trên thửa 57, tờ bản đồ 86 mà cha mẹ

bà đã bỏ chi phí xây dựng

Về phía bà Nguyễn Thị Tấn trình bày, cha và mẹ của bà qua đời không để lại di chúc về tài sản cho ai, bà là con ruột thì được hưởng quyền thừa kế theo pháp luật Vì

4

vậy, việc bà Tấn khởi kiện tới TAND yêu cầu bảo vệ quyền lợi chính đáng cho mình là lẽ đương nhiên, phù hợp quy định pháp luật

2.2: Mặt pháp lý của quyền thừa kế đất đai không có di chúc

I Quyền thừa kế đất đai không có di chúc

Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật Một trong những tài sản có giá trị mà người chết để lại thường xảy ra tranh chấp đó là quyền sử dụng đất

Quyền thừa kế đất đai không có di chúc bao gồm những trường hợp được quy định tại Bộ Luật Dân sự về những trường hợp thừa kế theo pháp luật như sau:

1 Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong những trường hợp sau đây:

•Không có di chúc;

•Di chúc không hợp pháp;

•Những người thừa kế theo di chúc đều chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn vào thời điểm mở thừa kế;

•Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối quyền nhận di sản

2 Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với các phần di sản sau đây:

a) Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;

b) Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không có hiệu lực pháp luật; c) Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng họ

không có quyền hưởng di sản, từ chối quyền nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng

5

thời điểm với người lập di chúc; liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo

di chúc, nhưng không còn vào thời điểm mở thừa kế

Như vậy, thừa kế không có di chúc là một trong các dạng như đề cập trên(hoặc di chúc không hợp pháp, không phát sinh hiệu lực theo nội dung di chúc ) đồng thời, đất đai vẫn được xem là di sản và được chia theo pháp luật Tuy nhiện, việc chia thừa kế mà di sản là đất đai còn chịu sự điều chỉnh của pháp luật đất đai Quý khách tham khảo thêm mục II (mục dưới).

II Xác định quyền sử dụng đất là di sản thừa kế

Tại Mục II Nghị quyết số 02/2004/NQ-HĐTP VỀ THỪA KẾ, TRANH CHẤP LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT việc xác định quyền sử dụng đất là di sản được quy định như sau :

1.1 Đối với đất do người chết để lại (không phân biệt có tài sản hay không có tài

sản gắn liền với quyền sử dụng đất) mà người đó đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai năm 1987, Luật Đất đai năm 1993, Luật Đất đai năm 2003 thì

quyền sử dụng đất đó là di sản.

1.2 Đối với trường hợp đất do người chết để lại mà người đó có một trong các loại giấy quy định tại các Khoản 1, 2 và 5 Điều 50 của Luật Đất đai năm 2003, thì kể từ ngày 01/7/2004 quyền sử dụng đất đó cũng là di sản, không phụ thuộc vào thời điểm

mở thừa kế.

1.3 Trường hợp người chết để lại quyền sử dụng đất mà đất đó không có một trong các loại giấy tờ được hướng dẫn tại tiểu mục 1.1 và tiểu mục 1.2 mục 1 này nhưng

có di sản là nhà ở, vật kiến trúc khác (như: nhà bếp, nhà tắm, nhà vệ sinh, giếng nước,

nhà để ô tô, nhà thờ, tường xây làm hàng rào gắn với nhà ở, các công trình xây dựng trên đất được giao để sử dụng vào mục đích sản xuất, kinh doanh như nhà xưởng, kho tàng, hệ thống tưới, tiêu nước, chuồng trại chăn nuôi hay vật kiến trúc khác hoặc trên đất có các tài sản khác như cây lấy gỗ, cây lấy lá, cây ăn quả, cây công nghiệp hay các cây lâu năm

6

khác) gắn liền với quyền sử dụng đất đó mà có yêu cầu chia di sản thừa kế, thì cần phân

biệt các trường hợp sau:

•Trong trường hợp đương sự có văn bản của Uỷ ban nhân dân cấp có thẩm quyền

xác nhận việc sử dụng đất đó là hợp pháp, nhưng chưa kịp cấp giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, thì Toà án giải quyết yêu cầu chia di sản là tài sản gắn liền với quyền sử dụng đất và quyền sử dụng đất đó.

•Trong trường hợp đương sự không có văn bản của Uỷ ban nhân dân cấp có thẩm quyền xác nhận việc sử dụng đất đó là hợp pháp, nhưng có văn bản của Uỷ ban nhân dân

cấp có thẩm quyền cho biết rõ là việc sử dụng đất đó không vi phạm quy hoạch và có

thể được xem xét để giao quyền sử dụng đất, thì Toà án giải quyết yêu cầu chia di sản

là tài sản gắn liền vớiquyền sử dụng đất Đồng thời phải xác định ranh giới, tạm giao quyền sử dụng đất đó cho đương sự để Uỷ ban nhân dân cấp có thẩm quyền tiến hành

các thủ tục giao quyền sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho đương

sự theo quy định của pháp luật về đất đai

•Trong trường hợp Uỷ ban nhân dân cấp có thẩm quyền có văn bản cho biết rõ

việc sử dụng đất đó là không hợp pháp, di sản là tài sản gắn liền với quyền sử dụng đất không được phép tồn tại trên đất đó, thì Toà án chỉ giải quyết tranh chấp về di sản

là tài sản trên đất đó

1.4 Trường hợp người chết để lại quyền sử dụng đất mà đất đó không có một

trong các loại giấy tờ quy định tại tiểu mục 1.1, tiểu mục 1.2 mục 1 này và cũng không có

di sản là tài sản gắn liền với quyền sử dụng đất được hướng dẫn tại tiểu mục 1.3 mục 1 này, nếu có tranh chấp thì thuộc thẩm quyền giải quyết của Uỷ ban nhân dân theo quy định của pháp luật về đất đai

Bằng cách áp dụng các điều trên vào vụ này cho ta thấy vụ kiện thuộc trường hợp: Thừa kế không di chúc

Trao đổi với phóng viên Báo Bà Rịa - Vũng Tàu về vụ việc nêu trên, thẩm phán Nguyễn Trọng Anh, chủ tọa phiên tòa vụ kiện trên cho biết, ngày 18-9-2018, TAND

7

huyện Long Điền đã xét xử vụ án “Tranh chấp thừa kế tài sản” giữa nguyên đơn là bà Lê Thị Tấn và bị đơn là ông Nguyễn Văn Tới (SN 1951, trú tại huyện Long Điền) Ông Tới

ủy quyền cho con gái là bà Nguyễn Thị Minh Hoàng làm người đại diện trước tòa Nguyên đơn Nguyễn Thị Tấn đề nghị tòa chia tài sản thừa kế của ông Nguyễn Văn Thóc, gồm: Diện tích 1.432,6m2 đất và nhà cấp 4 trên thửa đất 57, tờ bản đồ 86; diện tích đất ruộng 5.762,5m2 thuộc các thửa 157, 160, 161, 242, 241 Sau quá trình thu thập chứng cứ, các tài liệu liên quan và định giá tài sản, HĐXX đã tuyên xử: Chia cho bà Nguyễn Thị Tấn quyền sử dụng 298m2 đất (trong đó có 100m2 đất thổ cư) thuộc thửa 57, tờ bản đồ 86; quyền sử dụng 3.177,4m2 đất trồng lúa thuộc thửa 160, 161 tờ bản đồ 15, TT.Long Điền Chia cho ông Nguyễn Văn Tới (cha bà Hoàng) quyền sử dụng 1.134,6m2 đất thuộc thửa

57, tờ bản đồ 86; quyền sử dụng 2.585m2 đất trồng lúa thuộc thửa 241 và 242, tờ bản đồ

14, TT.Long Điền.“Trước khi đưa vụ án ra xét xử, chúng tôi đã thu thập, xác minh chứng

cứ và định giá tài sản theo quy định của pháp luật Trước khi tuyên án, HĐXX đã hội ý phân tích, đánh giá thận trọng các chứng cứ, tài liệu liên quan để đưa ra phán quyết trên

Vì vậy, bà Hoàng cho rằng, việc xét xử không công bằng, có sự thiên vị đối với các bên

là không có cơ sở”, thẩm phán Nguyễn Trọng Anh nhấn mạnh.Liên quan đến vụ việc trên, ông Hồ Văn Nở, Chánh án TAND huyện Long Điền cho biết, sau khi có bản án dân

sự sơ thẩm số 24/2018/DSST ngày 18-19-2018 của TAND huyện Long Điền về giải quyết tranh chấp thừa kế tài sản giữa bà Nguyễn Thị Tấn và ông Nguyễn Văn Tới, nguyên đơn và bị đơn đều không đồng tình với quyết định của HĐXX và đã làm đơn kháng cáo Vì vậy, TAND huyện đang hoàn tất hồ sơ vụ án chuyển lên TAND tỉnh xét xử phúc thẩm theo quy định

8

KẾT LUẬN

Dựa vào mặt pháp lý và các bên xung quanh cho chúng ta thấy bà Nguyễn Thị Tấn khởi kiện cha con bà Nguyễn Thị Minh Hoàng để giành quyền thừa kế từ người cha đã khuất là hoàn toàn hợp lý và chính đáng Nhưng theo bà Hoàng:“Bà Tấn đã đi lấy chồng, không hề có đóng góp cho việc nuôi dưỡng ông bà, vậy mà lại đòi chia tài sản thừa kế Nếu gia đình tôi đã bán đất để lo bệnh tật cho ông, bà nội thì giờ đâu còn tài sản mà tranh chấp Tuy nhiên, TAND huyện chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Tấn và xét xử không công bằng, bất lợi cho gia đình tôi",là hoàn toàn sai về mặt pháp lý

Nếu em là luật sư tập sự của vụ kiện này em sẽ sử dụng mọi mặt mặt đúng về mặt pháp lý và quy định của pháp luật để đem lại mọi quyền lợi lẽ ra bà Tấn phải có, còn về phía bà Hoàng thì nuôi dưỡng ông bà cha mẹ là trách nhiệm của mỗi người con nên bà không thế lấy đó là lý do chiếm toàn bộ quyền thừa kế

9

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 http://www.baobariavungtau.com.vn/ban-doc/201811/vu-kien-chia-tai-san-thua-ke-o-ttlong-dien-toa-phan-xu-dung-theo-quy-dinh-phap-luat-821914/

Tên tác giả: sơn khê

Tên bài báo:Vụ kiện chia tài sản thừa kế ở TT.Long Điền: Tòa phân xử đúng theo quy định pháp luật

Ngày truy cập: 7/9/2021

2 http://luatthuake.vn/quyen-thua-ke-dat-dai-khong-co-di-chuc-94-a8ia.html

Tên tác giả: Minh Khuê

Tên bài báo: quyền thừa kế đất đai không có di chúc

10