CỦNG CỐ Câu 1: Khái niệm và đặc điểm hình thức sau đây nói về kiểu câu: Là câu dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói người viết, xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày h[r]
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
*Thế nào là câu cầu khiến?
Cho ví dụ?
*Câu cầu khiến là câu có những từ cầu khiến như:
hãy, đừng, chớ, …đi, thôi, nào, …hay ngữ điệu cầu
khiến; dùng để ra lệnh, y êu cầu, đề nghị, khuyên bảo ,…
Trang 33
Trang 4a) Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như
ai hết Một người như thế ấy! Một người đã khóc vì trót lừa một con chó! Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xóm láng giềng Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn
(Nam Cao, Lão Hạc)
Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn
Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?
Đâu những bình minh cây xanh nắng gội, Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?
Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
b)
*VÍ DỤ:
Trang 5* Thế nào là câu cảm
thán? Ta thường gặp
những từ ngữ cảm
thán nào?
Trang 62.Ghi nhớ
• Câu cảm thán là câu dùng để bộc lộ trực tiếp tình cảm,cảm xúc của
người nói,người viết đối với người,sự vật ,sự việc được nói tới
* Câu cảm thán được cấu tạo nhờ những từ ngữ cảm thán như: ôi, than
ôi, hỡi ơi, chao ơi (ôi), trời ơi; thay, biết bao, xiết bao, biết chừng nào ,
…
* Dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết)
• Xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày ngôn ngữ văn
chương.
* Khi viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than
*Lưu ý:-Có trường hợp câu cảm thánđược kết thúc bằng dấu chấm hoặc dấu chấm lửng
-Không phải tất cả các câu được đọc với giọng diễn cảm và khi viết được kết thúc bằng dấu chấm than đều là câu cảm thán.
Trang 7Bµi tËp nhanh ( Më « cöa bÝ mËt)
Đặt một câu cảm thán bộc lộ cảm xúc
của mình khi nhận
được một món quà
bất ngờ.
Đặt một câu cảm thán phù hợp với hình trên.
Đặt một câu cảm thán
phù hợp với hình trên.
Đặt câu cảm thán bộc lộ cảm xúc khi nhìn thấy mặt trời mọc.
Trang 8a, Trời ơi, anh đến muộn quá! b.Trăng đêm nay đẹp biết bao!
c Ôi , chân tôi đau quá !
a Anh đến muộn quá.
b Trăng đêm nay đẹp.
c Chân tôi đau quá
Hãy thêm các từ ngữ cảm thán và dấu chấm than để chuyển đổi các câu sau thành câu cảm thán:
BÀI TẬP NHANH:
Trang 9II Luyện tập
*BT1
a Than ôi ! Sức người khó lòng địch nổi với sức trời ! Thế đê không sao cự lại được với thế nước !
Lo thay ! Nguy thay ! Khúc đê này hỏng mất
b Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi !
c Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng, hống hách của mình thôi Tôi đã phải ân hận mãi
Trang 10II,Luyện tập:
2,Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong những câu sau đây Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không? Vì sao?
a, Ai làm cho bể kia đầy
Cho ao kia cạn cho gầy cò con? (Ca dao)
Lời than thở của người nông dân dưới chế độ phong kiến.
b, Xanh kia thăm thẳm từng trên
Vì ai gây dựng cho nên nỗi này?
(Chinh phụ ngâm khúc)
Trang 11II,Luyện tập:
2,Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong những câu sau đây Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không? Vì sao?
c, Tôi có chờ đâu, có đợi đâu
Đem chi xuân lại gợi thêm sầu
(Chế Lan Viên, Xuân)
Tâm trạng bế tắc của nhà thơ trước cuộc sống (trước Cách mạng tháng Tám)
d,Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ?
(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)
Sự ân hận của Dế Mèn trước cái chết thảm
thương, oan ức của Dế Choắt.
Trang 12Tất cả các câu trên đều bộc lộ
tình cảm, cảm xúc, nhưng không phải là câu cảm thán, vì không có hình thức đặc trưng của kiểu câu cảm thán.(từ ngữ cảm thán và dấu chấm than).
Trang 13*Đặt một câu cảm thán để bộc lộ cảm xúc
trước tình cảm của một người thân
dành cho mình
Trang 14Bài tập 4
năng của câu nghi vấn?
năng của câu cầu khiến?
câu cảm thán?
nhau trong dấu hiệu hình thức của câu cầu
Trang 15Câu nghi vấn Câu cầu khiến Câu cảm thán
Đặc
điểm
hình
thức
Chức
năng
- Có những từ nghi vấn như ai, gì nào, tại sao, hay là…
-Khi viết, kết thúc câu bằng dấu(?),(.), (!)
(…)
Dùng để hỏi ( chính)
- Dùng để cầu khiến, phủ định, khẳng
định, đe dọa, bộc lộ cảm xúc.
-Có những từ cầu khiến như hãy, đi, thôi, đừng, chớ…
và có ngữ điệu cầu kkhiến
-Khi viết, kết thúc bằng dấu (!), (.)
Dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo
-Có những từ cảm thán như ôi, chao
ôi, xiết bao, than ôi
-Khi viết thường kết thúc bằng dấu (!)
-Dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói
(người viết)
Trang 16*Giống nhau:
Đều sử dụng dấu chấm than.
* Khác nhau:
Câu cầu khiến Câu cảm thán
Sử dụng các từ cầu khiến:
hãy, đừng, chớ…đi, thôi,
nào,… hay ngữ điệu cầu
khiến; dùng để ra lệnh, yêu
cầu, đề nghị, khuyên bảo…
Sử dụng các từ cảm thán:
ôi, than ôi, hỡi, hỡi ơi, biết bao, thay… với mục đích bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết); xuất hiện chủ yếu trong
ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương.
Trang 17CỦNG CỐ
Câu 1: Khái niệm và đặc điểm hình thức sau
đây nói về kiểu câu:
Là câu dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người
nói (người viết), xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương.
Thường chứa các từ: ôi, than ôi, hỡi ơi, trời ơi, biết
chấm than.
A.Câu nghi vấn
B Câu cầu khiến
C Câu cảm thán.
Trang 18Hướng dẫn học bài
- Học thuộc phần ghi nhớ.
-Làm các bài tập còn lại.
-Chuẩn bị trước bài : “Câu trần thuật” (Đọc và trả lời các câu hỏi trong mục I/ SGK/ 45)
Trang 19Hãy viết một đoạn văn
khoảng 4-5 câu nêu cảm nghĩ
của em về một cảnh đẹp của
quê hương, trong đoạn văn có
sử dụng câu cảm thán.