Bài tập 1.2/ Trong các phép toán hai ngôi cho sau đây trên tập hợp được chỉ ra, hãy kiểm tra tính kết hợp, giao hoán và tìm phần tử đơn vị nếu có... Vậy ,* không có tính giao hoán.. Vậy
Trang 1LÝ THUYẾT NHÓM
Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thanh Tùng
Trang 2Nhóm trình bày
Bài tập 1.2 c :
Bài tập 1.2 d :
Bài tập 1.8 :
Bài tập 1.9 :
Bài tập 1.13 :
Bài tập 1.14 :
Trang 3Bài tập 1.2/ Trong các phép toán hai ngôi cho sau đây trên tập hợp
được chỉ ra, hãy kiểm tra tính kết hợp, giao hoán và tìm phần tử đơn vị nếu có.
c tập với phép toán (x,y,z)* (x’,y’,z’) = (xy’,yy’,yz’);
+ Tính kết hợp:
A(a’,a’’,a’’’), B(b’,b’’,b’’’), C(c’,c’’,c’’’)
(A*B)*C= (a’b’’,a’’b’’,a’’b’’’)*(c’,c’’,c’’’)
= ( a’b’’c’’,a’’b’’c’’,a’’b’’c’’’)
A*(B*C)= (a’,a’’,a’’’)*(b’c’’,b’’c’’,b’’c’’’)
= (a’b’’c’’,a’’b’’c’’,a’’b’’c’’’)
=> (A*B)*C = A*(B*C) Vậy ,*) có tính kết hợp
Trang 4
+ Giao hoán
A(a’,a’’,a’’’), B(b’,b’’,b’’’)
A*B= (a’b’’,a’’b’’,a’’b’’’)
B*A= (b’a’’, b’’a’’, b’’a’’’)
=> A*BB*A Vậy ,*) không có tính giao hoán
+ Phần tử đơn vị
Gọi e(e’,e’’,e’’’) là dạng tổng quát của phần tử đơn vị A(a’,a’’,a’’’)
e*A= (e’a’’, e’’a’’,e’’a’’’)
A*e= (a’e’’, a’’e’’, a’’e’’’)
=> e*A A Vậy ,*) không tồn tại phần từ đơn vị e
Trang 5
d tập M không có ít hơn 2 phần tử, với phép toán a b = b
+ Tính kết hợp
a,b,c M
Ta có :(a b) c= b c=c và a (b c)=a c=c
=> (a b) c= a (b c) Vậy (M, ) có tính kết hợp
+ Giao hoán
a,b M
Ta có (a b)=b và (b a)=a
=> (a b) (b a) Vậy (M, ) không có tính giao hoán
+ Phần tử đơn vị e
a M
Ta có (a e) e mà (e a)=a => e=a( loại) Vậy (M, )không tồn tại phần tử đơn vị e
Trang 6
Bài tập 1.8 Giả sử X là tập gồm các cặp số thực (a,b) trong đó a, ta
định nghĩa phép toán * sau:
(a,b)*(c,d)= (ac,bc+d)
Chứng minh rằng X là một nhóm và X không Abel
i) Vì (1,2) X=> X
ii) Rõ ràng (a,b),(c,d) X(a,b,c,d , athì (ac,bc+d) X
Þ (a,b)*(c,d) X Vậy phép toán * trên X là phép toán 2 ngôi.
iii) A(a,b), B(c,d), C(e,f) X , ta có:
(A*B)*C= (ac,bc+d)*(e,f)= (ace, bce+de+f)
A*(B*C)= (a,b)* (ce,de+f)=(ace, bce+de+f)
Vậy ( X,*) có tính kết hợp ((A*B)*C=A*(B*C))
Trang 7
iv) Gọi e(e’,e’’) là phần tử đơn vị của (X,*)
A(a,b) X thì
Vậy e(1,0) là phần tử đơn vị
v) Gọi A’(a’,b’) là phần tử nghịch đảo của (X,*) A(a,b) X thì
Vậy A’(,là phần tử nghịch đảo
X là nhóm
Trang 8
vi) Giao hoán
A(a,b), B(c,d) X , ta có:
A*B= (ac,bc+d)
B*A = (ca, da+b)
A*BB*A Vậy (X,*) không có tính giao hoán
X là nhóm không Abel
Trang 9
Bài tập 1.9 Chứng minh rằng tập hợp G={(a,b): a,b, bcùng với phép
toán * xác định bởi
là một nhóm.
Chứng minh rằng i) Vì (2,3) G => G H={ (a,1): alà một nhóm con của G
ii) Rõ ràng (a,b),(a’,b’) G (a,b,a’,b’ , b,b’ thì
() G
Þ (a,b)*(a’,b’) G Vậy phép toán * trên G là phép toán 2 ngôi
iii) A(a,b), B(a’,b’), C(a’’,b’’) G , ta có:
(A*B)*C= (ab’+a’,bb’)*(a’’,b’’)= (abb’’+a’b’’+a’’,bb’b’’)
A*(B*C)=(a,b)* (a’b’’+a’’,bb’’)= (abb’’+a’b’’+a’’,bb’b’’)
Vậy (G,*) có tính kết hợp ((A*B)*C=A*(B*C))
Trang 10
iv) Gọi e(e’,e’’) là phần tử đơn vị của (G,*)
A(a,b) G thì
Vậy e(0,1) là phần tử đơn vị
v) Gọi A’(a’,b’) là phần tử nghịch đảo của (G,*) A(a,b) G thì
Vậy A’(,là phần tử nghịch đảo
(G,*) là nhóm
Trang 11
i’)Vì (2,1) H => H
a,b, b
(a,1)(a,b) mà (a,1) H và (a,b) G
=> H là con của G
i’’) A(a,1) và B(b,1) H ( a,b R)
Ta có A*B= (a,1)*(b,1)= (a+b,1) H
A(a,1) H ( a R)
Ta có A*A’= (a,1)*(a’,1)=(a+a’,1)= (0,1)
=> a’=-a => A’(-a,1) H
H G
Trang 12
Bài tập 1.13 Giả sử X là nhóm với phần tử đơn vị là e Chứng minh
rằng nếu với mọi aX, ta có =e thì X là nhóm Abel
i) Vì e X => X
ii) a,b X
= abab = aabb = mà =e và =e => =e.e=e X
Vậy phép toán trên X là phép toán hai ngôi
iii) a,b,c X ta có =e, =e, =e
= e = ee==e
= e = ee==e
=>= Vậy X có tính kết hợp
Trang 13
iv) Rõ ràng e là phần tử đơn vị của X
v) a X thì =e
aa’=a’a=e mà e==aa => aa’=a’a=aa => a’=a
Vậy a’=a là phần từ nghịch đảo
X là nhóm
vi) a,b X
= ab.ab=e
=> ab = =
= ba.ba=e
=> ba= =
Vậy X có tính giao hoán (ab =ba)
X là nhóm Abel
Trang 14
Bài tập 1.14 Chứng minh rằng tập con khác rỗng A của nhóm cộng
các số nguyên Z là nhóm con của Z khi và chỉ khi A=mZ với mZ
Chứng minh : A=mZ với m Z thì A Z.
i) Rõ ràng tập A=mZ ( m là con của tập Z
0.m mZ => mZ hay A
ii) A,B mZ
n’,n’’ : A=mn’ và B= mn’
A+B= mn’+mn’’=m(n’+n’’) mZ
A’= -mn’=m(-n’) mZ
Vậy A Z
Trang 15
Chứng minh Athì A=mZ ( m Z)
+ A= A= 0Z ( m=0)
+A:
a A là các số nguyên khác 0 :
=> mZ là con của A ( m A) Do đó A=mZ
a A là một số nguyên
Ta có: a= mq+r (1) với r=0 hoặc
Từ (1) => r=a-mq A Khi r=0 thì a=mq A Vậy A là con của mZ
Tóm lại A=mZ