Mục đích và nhiệm vụ
2.1 Nhƣ tên đề tài đã xác định, mục đích của đề tài là tìm hiểu nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật trong tiểu thuyết Nàng Binôdini
2.2 Với mục đích trên, đề tài có nhiệm vụ:
Thứ nhất, chỉ ra đƣợc các thủ pháp nghệ thuật cơ bản mà R.Tagore đã sử dụng để thể hiện tâm lý nhân vật trong tác phẩm
Thứ hai, trên cơ sở ấy, chỉ ra ý nghĩa của việc sử dụng các thủ pháp đó trong việc thể hiện tâm lý nhân vật
Trong việc thể hiện tâm lý nhân vật, R.Tagore có những nét riêng biệt so với nhiều nhà văn nổi tiếng khác Ông sử dụng các thủ pháp nghệ thuật độc đáo, giúp làm nổi bật chiều sâu tâm lý và cảm xúc của nhân vật Sự tinh tế trong miêu tả tâm trạng và cảm xúc của R.Tagore tạo nên sự kết nối mạnh mẽ giữa nhân vật và độc giả, điều này khác biệt với phong cách của các tác giả khác Qua đó, R.Tagore không chỉ khắc họa tâm lý mà còn phản ánh những giá trị văn hóa và triết lý sâu sắc trong tác phẩm của mình.
Lịch sử vấn đề
Giải Nôben văn chương năm 1913 đã vinh danh R.Tagore với tập Thơ Dâng (Gitanjali), khẳng định vị trí của ông như một hiện tượng văn hóa phương Đông Từ đó, tên tuổi của ông trở nên nổi bật trong văn học Ấn Độ và thơ ca thế kỷ XX Trên toàn thế giới, cả Đông và Tây, R.Tagore được biết đến chủ yếu như một nhà thơ, với thơ ca là thành tựu xuất sắc nhất trong sự nghiệp sáng tác của ông.
R.Tagore không chỉ nổi tiếng với thơ ca mà còn là một nhà viết kịch và một cây bút văn xuôi xuất sắc, đặc biệt là trong lĩnh vực tiểu thuyết Ông đã để lại 12 tiểu thuyết trong sự nghiệp sáng tác phong phú của mình, chứng minh tài năng vượt trội trong việc phản ánh các vấn đề xã hội Tuy nhiên, văn xuôi của R.Tagore vẫn còn là một mảnh đất bí ẩn đối với nhiều dịch giả và độc giả, đặc biệt là ở Việt Nam.
R.Tagore, được mệnh danh là "nhà thơ vĩ đại của những tâm hồn Ấn Độ", đã nhận được nhiều lời ngợi ca ngay trên quê hương mình Cuộc đời và tác phẩm của ông đã thu hút sự chú ý của nhiều nhân vật nổi tiếng, trong đó có Mahatma Gandhi và J Nehru, lãnh tụ phong trào giải phóng dân tộc Ấn Độ Học giả Ấn Độ cũng đã viết tác phẩm "Cuộc đời R.Tagore" để khám phá sâu hơn về bậc thiên tài này.
Cuốn sách "Bàn về triết học R.Tagore" của Radhakrishnan, Nêrala, do Kirixna Kripalini biên soạn, khám phá nhiều khía cạnh trong cuộc đời và sự nghiệp văn học của R.Tagore, với trọng tâm đặc biệt là lĩnh vực thơ ca.
R.Tagore là một tác giả được người phương Tây đặc biệt quan tâm, với nhiều tác phẩm của ông đã được dịch và giới thiệu tại các quốc gia như Anh, Pháp, Mỹ và Đức Những bản dịch này thường do các nhà văn và học giả nổi tiếng như W.Yeast, Sturge Moore, Edword, và Rhys Ernest thực hiện.
R.Tagore xuất hiện ở Việt Nam muộn hơn so với phương Tây, lần đầu tiên được biết đến vào năm 1924 qua báo Nam Phong với các bài viết giới thiệu về ông Trong bài "Bàn phiếm về văn hóa Đông Tây", học giả Thượng Chi đã nhấn mạnh R.Tagore là đại diện siêu việt của văn hóa phương Đông, người ủng hộ sự hòa hợp giữa hai nền văn hóa Đông - Tây Năm 1929, trên đường về từ Nhật Bản, R.Tagore đã được đón tiếp nồng nhiệt tại Sài Gòn bởi nhiều nhà văn và công chúng yêu văn chương Tuy nhiên, phải đến năm 1943, cuốn "Thi hào R.Tagore" mới chính thức ra mắt và góp phần làm sâu sắc hơn sự hiểu biết về ông tại Việt Nam.
Nguyễn Văn Hai được nhà xuất bản Tân Việt ấn hành thì người đọc Việt Nam mới có một cái nhìn đầy đủ hơn về R.Tagore
Sau cách mạng Tháng Tám, việc nghiên cứu và giới thiệu văn hóa nước ngoài tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn Năm 1958, trong chuyến thăm Ấn Độ đầu tiên sau khi đất nước giành độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thăm Bảo tàng R.Tagore ở Calcutta, quê hương của R.Tagore Hành động này thể hiện sự kính trọng đặc biệt của Hồ Chí Minh đối với danh nhân văn hóa thế giới.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ghi lại chuyến đi của mình và bày tỏ sự kính trọng đối với đại thi hào Rabindranath Tagore trong bài viết trên báo Nhân Dân ngày 19/3/1958, nhấn mạnh rằng "cả thế giới đều kính trọng" ông Đây được coi là một cột mốc quan trọng trong việc giới thiệu và nghiên cứu tác phẩm của R.Tagore tại Việt Nam.
Hơn 40 năm kể từ chuyến thăm Ấn Độ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều tác phẩm của R.Tagore đã được dịch và giới thiệu tại Việt Nam Năm 1961, kỷ niệm 100 năm ngày sinh của R.Tagore, đánh dấu một cột mốc quan trọng với sự ra đời của nhiều công trình dịch thuật, nổi bật trong số đó là cuốn sách giới thiệu về tác giả.
R.Tagore - thơ, kịch (Cao Huy Đỉnh, La Côn dịch và giới thiệu), NXB Văn học, Hà Nội, 1961 gồm 50 bài thơ và 2 vở kịch của R.Tagore
Ngoài việc dịch và giới thiệu tác phẩm của R Tagore, một số bài viết ngắn đã được đăng trên các báo và tạp chí bởi các nhà thơ và nhà nghiên cứu như Đào Xuân Quý, Xuân Diệu, Cao Huy Đỉnh và Lưu Đức Trung.
Năm 1984, Phó giáo sư Lưu Đức Trung đã xuất bản cuốn giáo trình "Văn học Ấn Độ (từ khởi nguồn đến 1950)", trong đó R.Tagore được coi là một trọng điểm Tuy nhiên, cuốn sách chỉ khái quát cuộc đời và sự nghiệp của R.Tagore, chủ yếu tập trung vào thành tựu thơ ca mà chưa chú ý đến mảng văn xuôi, đặc biệt là tiểu thuyết của ông.
Trong những năm gần đây, nhiều sinh viên tại các trường đại học đã thực hiện khoá luận tốt nghiệp khám phá sự nghiệp sáng tác của Rabindranath Tagore Bài viết này sẽ điểm qua một số luận văn nổi bật về R.Tagore, đặc biệt tại trường Đại học Sư phạm I.
Hà Nội đã nghiên cứu nhiều đề tài, trong đó nổi bật là "Nghệ thuật đặc sắc của hai tập thơ tình Người làm vườn và Tặng phẩm của người yêu" của R.Tagore, do Nguyễn Thị Quế Anh thực hiện.
1990) ; " Sự kết hợp giữa hiện thực và huyền ảo trong hai tập thơ Người làm vườn và Tặng phẩm của người yêu của R.Tagore" (Lê Trúc Anh, 1991) ;
Nghiên cứu về R.Tagore đã thu hút sự chú ý tại trường Đại học Vinh với nhiều đề tài khác nhau, như "Không gian và thời gian nghệ thuật trong thơ tình của R.Tagore" (Nguyễn Thị Ngọc Thủy, 1996), "Thiên nhiên trong cảm xúc hướng nội của R.Tagore" (Tống Cầm Ren, 1998) và "Thế giới nghệ thuật của R.Tagore trong Mảnh trăng non" (Vương Đình Đông, 1998) Những nghiên cứu này không chỉ làm nổi bật tính trữ tình và triết lý trong thơ tình của R.Tagore mà còn khám phá mối liên hệ sâu sắc giữa thiên nhiên và cảm xúc con người trong tác phẩm của ông.
R.Tagore" (Phan Huệ Chi, 2000), "Thế giới nghệ thuật trong thơ tình R.Tagore" (Nguyễn Thị Kim Thanh, 2001)…
Quá trình tìm hiểu và nghiên cứu về R.Tagore trên thế giới và tại Việt Nam cho thấy, sau gần một thế kỷ, tên tuổi và tác phẩm của ông đã trở nên quen thuộc với độc giả Việt Nam ở mọi lứa tuổi Tuy nhiên, những gì chúng ta có được vẫn còn hạn chế và phiến diện so với những gì các quốc gia khác đã giới thiệu về ông Hiện nay, chưa có công trình nghiên cứu nào mang tính chuyên sâu về R.Tagore; các bài viết chủ yếu xuất hiện rải rác trên báo, tạp chí, và trong các hội thảo, tập trung vào cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng và thơ ca của ông Đặc biệt, tiểu thuyết của R.Tagore vẫn là một lĩnh vực đầy bí ẩn và thách thức đối với các nhà nghiên cứu Việt Nam.
Đối tượng và phạm vi khảo sát
Đối tượng khảo sát của đề tài là thế giới nhân vật trong tiểu thuyết "Nàng Binôdini", với trọng tâm là các nhân vật chính như Binôdini, Mahendra, Bahari và Asa.
Chúng tôi lựa chọn bản dịch của Hồng Tiến và Mạnh Chương, NXB Đà Nẵng, 1989, để nghiên cứu về văn bản Để làm nổi bật đặc sắc trong nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật của R Tagore, chúng tôi cũng khảo sát thêm một số tác phẩm của các tiểu thuyết gia nổi tiếng trong lĩnh vực này.
Phương pháp nghiên cứu
Để đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ của đề tài, chúng tôi áp dụng các phương pháp khảo sát, thống kê và phân tích đặc trưng thể loại, cụ thể là tiểu thuyết Bên cạnh đó, phương pháp so sánh đối chiếu cũng được sử dụng để làm nổi bật những đặc điểm riêng biệt của tiểu thuyết R Tagore.
Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn gồm 3 chương :
Chương 1 khám phá nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật thông qua cốt truyện và tình huống, cho thấy sự phát triển và biến đổi của nhân vật trong bối cảnh cụ thể Chương 2 tập trung vào cách tâm lý nhân vật được thể hiện qua không gian và thời gian nghệ thuật, làm nổi bật mối liên hệ giữa tâm trạng nhân vật và môi trường xung quanh Cuối cùng, Chương 3 phân tích ngôn ngữ như một công cụ mạnh mẽ để truyền tải tâm lý nhân vật, từ đó tạo nên chiều sâu và sự chân thực trong việc khắc họa tâm hồn con người.
Và cuối cùng là danh mục tài liệu tham khảo.
Nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật qua cốt truyện, tình huống
Giới thuyết khái niệm 10 1.1.2 Cốt truyện trong tiểu thuyết “Nàng Binôdini
Chúng tôi không nhằm mục đích xây dựng hay thảo luận về khái niệm cốt truyện, nhưng để đáp ứng yêu cầu của đề tài, khái niệm này sẽ được sử dụng như một định hướng Mục tiêu là tìm hiểu đặc điểm cốt truyện trong tiểu thuyết Nàng Binôdini và xem xét vai trò của cốt truyện như một thủ pháp nghệ thuật để khắc hoạ tâm lý nhân vật của R Tagore.
Cốt truyện là yếu tố thiết yếu trong tác phẩm tự sự, đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức và sắp xếp để đạt hiệu quả nghệ thuật cao Sự hấp dẫn của cốt truyện góp phần tạo nên sức thuyết phục cho chủ đề và tư tưởng tác phẩm Ngược lại, cốt truyện nhạt nhẽo sẽ làm cho chủ đề trở nên kém sâu sắc và mất đi tính mới mẻ Nếu không có cốt truyện cuốn hút, các tính cách cũng sẽ trở nên buồn tẻ và thiếu sinh động Do đó, khi nghiên cứu cốt truyện trong tác phẩm tự sự và kịch, chúng ta cần chú trọng vào sự phát triển hành động của nhân vật và tiến trình các sự kiện diễn ra trong không gian và thời gian.
Hiện nay, khái niệm cốt truyện được hiểu theo nhiều cách khác nhau Dưới đây là một số quan niệm phổ biến được đề cập trong các giáo trình và từ điển văn học.
Cốt truyện, theo Từ điển thuật ngữ văn học (Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi, 2000), là hệ thống sự kiện được tổ chức theo yêu cầu tư tưởng và nghệ thuật, đóng vai trò quan trọng trong tác phẩm văn học tự sự và kịch Cốt truyện không chỉ bộc lộ tính cách nhân vật mà còn tái hiện xung đột xã hội, tạo nên sức hấp dẫn cho người đọc Đặc điểm của cốt truyện là sự đa dạng, phản ánh truyền thống văn hóa và thành tựu văn học qua các thời kỳ, đồng thời thể hiện phong cách cá nhân của nhà văn Mỗi cốt truyện thường trải qua các giai đoạn như trình bày, khai đoan, phát triển, đỉnh điểm và kết thúc, tuy nhiên không phải cốt truyện nào cũng có đầy đủ các thành phần này Khái niệm cốt truyện đã được phân tích kỹ lưỡng về vai trò, chức năng và các thành phần cấu thành.
Cũng bàn về khái niệm cốt truyện, Giáo trình Lý luận văn học do Hà
Minh Đức, trong lần tái bản thứ 7 vào năm 2001, nhấn mạnh rằng cốt truyện là hệ thống các sự kiện phản ánh diễn biến cuộc sống và xung đột xã hội một cách nghệ thuật Qua đó, các tính cách được hình thành và phát triển trong mối quan hệ tương tác, nhằm làm rõ chủ đề và tư tưởng của tác phẩm Việc miêu tả sự vận động của các tính cách qua những xung đột xã hội không chỉ là nhiệm vụ chính của cốt truyện mà còn giúp nêu bật chủ đề và tư tưởng của tác phẩm.
Cốt truyện là thành phần thiết yếu trong các thể loại văn học như tự sự và kịch, đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra hành động cho nhân vật và giúp tác giả thể hiện tính cách của họ Hệ thống biến cố, hay cốt truyện, không chỉ tạo ra sự vận động cho nội dung mà còn bộc lộ các mâu thuẫn và xung đột trong đời sống Hành động của nhân vật, thể hiện qua xúc cảm và ý định, là yếu tố chính dệt nên cốt truyện, mang lại ý nghĩa sâu sắc cho tác phẩm.
Nhà nghiên cứu Ephim Dôbin nhấn mạnh rằng "cốt truyện là một quan niệm về hiện thực" Tuy nhiên, nhà lý luận M.B.Khrápchencô chỉ ra rằng cốt truyện chỉ thực hiện chức năng hẹp và không thể truyền tải toàn bộ quan niệm của nhà văn Ông cũng nhấn mạnh rằng cốt truyện không phải là yếu tố duy nhất mang tính quan niệm, nhưng nó vẫn chứa đựng nội dung quan niệm riêng Tương tự, O.M.Phrâyđenbéc trong cuốn sách Thi pháp cốt truyện khẳng định rằng các cốt truyện thể hiện một hệ thống thế giới quan và quan niệm về cuộc sống, phản ánh những ý tưởng nhất định.
Cốt truyện là yếu tố quan trọng trong tác phẩm tự sự và kịch, nơi diễn ra các sự kiện và hành động, đồng thời bộc lộ tính cách nhân vật Nghệ thuật tổ chức cốt truyện phản ánh phong cách riêng của từng nhà văn, với hành động nhân vật là động lực chính thúc đẩy diễn biến Khái niệm cốt truyện từ thời Hy Lạp cổ đại bao gồm các thành phần như giới thiệu, thắt nút, phát triển, cao trào và kết thúc, thường phù hợp với kịch Tuy nhiên, trong văn xuôi, cốt truyện không phải lúc nào cũng cần thiết; một cuộc trò chuyện hay cuộc gặp gỡ cũng có thể trở thành một câu chuyện, đặc biệt trong bối cảnh cách tân tiểu thuyết cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX.
Sự phát triển của tiểu thuyết hiện thực thế kỷ XIX đã đặc biệt chú trọng đến tâm lý nhân vật, trở thành một hiện tượng nổi bật trong văn học Việc hiểu biết về con người và lịch sử, cùng với yêu cầu của thể loại tiểu thuyết phản ánh thực tại, đã thúc đẩy sự liên kết chặt chẽ giữa tiểu thuyết và cuộc sống hàng ngày Điều này khuyến khích các tác giả thể hiện tâm lý nhân vật một cách sâu sắc, đồng thời sử dụng sự phát triển tâm lý để cấu trúc tác phẩm.
Trong nghiên cứu "Nghệ thuật tiểu thuyết thế kỷ XX", Xô đã nhấn mạnh sự phát triển của tiểu thuyết hướng nội, đặc biệt trong bối cảnh giao thoa văn hóa Đông - Tây tại Ấn Độ vào đầu thế kỷ XIX, với R Tagore là một trong những người tiên phong Tuy nhiên, B Bankim Chandra cũng đóng vai trò quan trọng khi khởi xướng phong trào phục hưng kịch dân tộc và viết tiểu thuyết tâm lý xã hội đầu tiên tại Ấn Độ R Tagore được xem là người có ảnh hưởng lớn nhất, thể hiện sự cách tân rõ rệt trong nghệ thuật tiểu thuyết, đặc biệt với cốt truyện tâm lý – một hướng đi hiện đại, nơi cốt truyện phát triển dựa trên tâm lý nhân vật Loại cốt truyện này thường được gọi là "truyện không có chuyện" và phản ánh sự phức tạp của tâm lý, đồng thời chứa đựng cả lịch sử và xã hội, minh chứng cho sự tiến bộ trong nhận thức con người.
R.Tagore là một trong những nhà văn tiêu biểu và thành công trong hướng tìm vào nội tâm, tìm vào cảnh giác, một nhà văn chú trọng trước hết đến việc biểu hiện tâm lý với quan niệm và cách thức riêng của ông Nghệ thuật xây dựng cốt truyện trong tiểu thuyết Nàng Binôdini của R.Tagore là một ví dụ tiêu biểu cho hướng tìm tòi này
1.1.2 Cốt truyện trong tiểu thuyết "Nàng Binôdini"
Cốt truyện trong tiểu thuyết của R.Tagore, đặc biệt là tác phẩm Nàng Binôdini, không chú trọng vào những sự kiện kịch tính hay tình tiết ly kỳ, mà thay vào đó, ông khai thác chiều sâu của thế giới nội tâm nhân vật Tác phẩm không có cốt truyện hấp dẫn ở bề ngoài, mà chỉ là một khung hình thức đơn giản từ những sự việc đời thường Tuy nhiên, thế giới nhân vật như Binôdini, Mahenđra, Asa và Bihari lại hiện lên như những tiểu vũ trụ đầy bí mật, thể hiện rõ nét những cuộc đấu tranh nội tâm và cảm xúc phong phú.
Cốt truyện là yếu tố quan trọng nhất trong tiểu thuyết truyền thống, ảnh hưởng đến sự hấp dẫn của tác phẩm và đôi khi dẫn đến việc hy sinh sự phát triển nhân vật R.Tagore trong tác phẩm "Nàng Binôdini" không theo đuổi cốt truyện truyền thống mà tập trung vào việc khai thác tâm lý nhân vật, biến cốt truyện thành dạng tâm trạng Điều này phản ánh đặc trưng văn hóa Ấn Độ, nơi coi trọng đời sống tâm linh và khám phá thế giới nội tâm con người Tác phẩm của ông ít chú trọng đến vấn đề bản thể vũ trụ mà hướng về đời sống con người, thể hiện quan niệm nghệ thuật sâu sắc về con người R.Tagore nhấn mạnh rằng để yêu thương con người, trước tiên cần hiểu bản chất của họ, và ông đã tìm ra giải pháp thông qua việc khám phá những bí ẩn tâm lý của con người.
Khác với tư duy lý trí của người phương Tây, thường dựa vào các yếu tố khách quan để hiểu thế giới, tư duy của người phương Đông lại thiên về cảm xúc và chủ quan Điều này dẫn đến việc người phương Tây thường coi trọng hành động cụ thể, trong khi người phương Đông có xu hướng suy ngẫm sâu sắc hơn về trải nghiệm cá nhân trước khi hành động.
Hành động là yếu tố then chốt trong các tác phẩm của Dostoievski, đặc biệt là trong "Tội ác và trừng phạt" Tác giả không ngần ngại khám phá sâu sắc bản năng và tiềm thức của nhân vật, thể hiện qua cuộc đấu tranh nội tâm của Raxcolnicov Hành động giết người của nhân vật này không chỉ là một sự kiện, mà còn là tiền đề cho việc khảo sát tâm lý tội ác Cốt truyện trở nên gay cấn và kịch tính khi mâu thuẫn lên đến đỉnh điểm, từ đó phát triển một cách tự nhiên từ chính hành động phạm tội này.
Trong Nàng Binôdini, R.Tagore đã xây dựng song song hai cốt truyện:
Nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật qua tình huống truyện 21 1 Giới thuyết khái niệm 21 2 Nghệ thuật tạo tình huống trong tiểu thuyết “Nàng Binôdini
Xây dựng cốt truyện đơn giản nhưng phức tạp về tâm lý, kết hợp với việc sáng tạo các tình huống thể hiện tâm lý nhân vật, là đặc điểm nổi bật trong phong cách nghệ thuật của R Tagore Điều này góp phần vào hành trình đổi mới nghệ thuật tiểu thuyết của ông.