Nghệ thuật thể hiện tâm lí nhân vật trong tiểu thuyết y kawabata

Là một ngời lữ khách miệt mài trong hơn 40 năm cầm bút,Y.Kawabata đã sáng tác không ngng nghỉ, nhằm tái hiện thế giới cảm xúc củariêng mình - một thế giới mà cái Đẹp và nỗi buồn luôn hiệ

Bộ giáo dục và đào tạo Trờng đại học vinh

Nghệ Thuật thể hiện tâm lí nhân vật

trong tiểu thuyết Kawabata

Bộ giáo dục và đào tạoTrờng đại học vinh

Nguyễn Thị hơng Thu

Nghệ Thuật thể hiện tâm lí nhân vật

trong tiểu thuyết Kawabata

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành lí luận văn học

Mã số: 602232

Vinh - 2007

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lý luận văn học

Mã số: 602232

Ngời hớng dẫn: TS Nguyễn Văn Hạnh Ngời thực hiện: Nguyễn Thị Hơng Thu

Cao học 13 – Lý luận văn học Lý luận văn học

Vinh - 2007

Lời cảm ơn

Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng, nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận đợc sự hớng dẫn tận tình, chu đáo của thầy giáo - Tiến Sĩ Nguyễn Văn Hạnh, sự giúp đỡ, động viên chân tình của các thầy cô giáo trong khoa

Đào tạo sau Đại học, Khoa Ngữ văn và đông đảo bạn bè, ngời thân Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới Thầy giáo Nguyễn Văn Hạnh và toàn thể mọi ngời!

Vinh, tháng 10 năm 2007

Tác giả

Mục lục

Mở đầu 3

1 Lí do chọn đề tài 3

2 Lịch sử vấn đề 4

3 Mục đích, nhiệm vụ đề tài 6

4 Phạm vi và đối tợng nghiên cứu 7

5 Phơng pháp nghiên cứu 7

6 Cấu trúc luận văn 7

Chơng 1 Ngời Nhật sau chiến tranh trong cái nhìn của Y.Kawabata 8

1.1 Nỗi cô đơn trong bi kịch tinh thần 9

1.2 ám ảnh về tuổi già và cái chết 15

1.3 Nỗi khát khao cái đẹp tinh thần thuần khiết 21

Chơng 2 Thể hiện tâm lý nhân vật qua cuộc hành trình tìm kiếm các giá trị 29

2.1 Con ngời với hành trình tìm kiếm chính mình 29

2.2 Tìm về thiên nhiên - tìm về không gian để di dỡng tinh thần 35

2.3 Hành trình trở về với các giá trị truyền thống đã bị phôi pha 47

Chơng 3 Thể hiện tâm lý nhân vật qua ngôn ngữ 56

3.1 Sự đan xen nhiều giọng điệu trong ngôn ngữ trần thuật của Y.Kawabata 56

3.2 Ngôn ngữ nhân vật 67

3.3 Ngôn ngữ thiên nhiên 81

Kết luận 89

Tài liệu tham khảo 91

Mở đầu

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Năm 1968, chỉ hơn 20 năm sau ngày chịu nỗi nhục bại trận, nớcNhật đã đón nhận một sự kiện trọng đại - nhà văn Yasunari Kawabata đợc traotặng giải Nobel văn học Điều này có một ý nghĩa rất lớn, không chỉ trong đờisống văn học mà cả trên bình diện chính trị xã hội Nó góp phần làm thay đỏicách nhìn của thế giới đối với văn chơng Nhật Bản nói riêng và văn chơngChâu á nói chung Văn học Nhật Bản đã khẳng định đợc vị trí của mình trongvăn học nhân loại Y.Kawabata đã trở thành một trong những nhà văn vĩ đạinhất của thế kỷ XX, là ngời kết tinh vẻ đẹp tâm hồn Nhật Bản, là bậc thầytrong nghệ thuật biểu cảm văn học, đã mở ra cho nhân loại cánh cửa của t duy

về tâm hồn Nhật Bản vốn vẫn còn bí hiểm và kín đáo Nghiên cứu sáng táccủa Y.Kawabata vì vậy, không chỉ để hiểu về tài năng, đóng góp của ông chovăn học mà còn có ý nghĩa góp phần giới thiệu văn học Nhật Bản hiện đại,một lĩnh vực mà đến nay dờng nh chỉ mới bắt đầu ở Việt Nam

1.2 Sự nghiệp sáng tác của Y.Kawabata đạt đợc nhiều thành tựu ở thể

loại tiểu thuyết, tiêu biểu là các tác phẩm Xứ tuyết, Cố đô, Ngàn cánh hạc.

Một trong những đặc sắc nổi bật của tiểu thuyết Y.Kawabata là sự khám phá

và thể hiện một cách tinh tế những bí ẩn trong thế giới tinh thần con ngời NhậtBản sau chiến thanh thế giới II với sự kết hợp hài hòa yếu tố Đông - Tây trongthủ pháp biểu hiện Là một ngời lữ khách miệt mài trong hơn 40 năm cầm bút,Y.Kawabata đã sáng tác không ngng nghỉ, nhằm tái hiện thế giới cảm xúc củariêng mình - một thế giới mà cái Đẹp và nỗi buồn luôn hiện hữu, sống động.Tìm hiểu nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật trong tiểu thuyết Y.Kawabata sẽgiúp ta hiểu thêm về tài năng nghệ thuật của ông trong việc thể hiện cái Đẹptâm hồn của ngời Nhật Bản Mặt khác nó góp phần lý giải tính chất hiện đạitrong các tác phẩm của ông

1.3 Trong những năm gần đây, văn học Nhật Bản nói chung,Y.Kawabata nói riêng đã đợc đa vào giảng dạy, học tập trong hệ thống nhà tr-ờng ở nớc ta Khám phá một phơng diện đặc sắc của tiểu thuyết Y.Kawabata -nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật, vì vậy không chỉ có ý nghĩa lí luận, màcòn có ý nghĩa thực tiễn, góp phần tháo gỡ những khó khăn mà ngời dạy, ngờihọc đang gặp phải trong quá trình làm quen với văn học Nhật Bản, một nềnvăn học có nhiều mới mẻ với chúng ta

2 Lịch sử vấn đề

Y.Kawabata là một nhà văn lớn của thế giới, là nghệ sĩ bậc thầy với

cách t duy Nhật Bản” [31, 150] Kể từ khi Y.Kawabata nhận giải thởng Nobelvăn học (1968) tên tuổi của ông đã vợt ra ngoài Nhật Bản, chiếm đợc cảm tình

và sự ngỡng mộ của đông đảo độc giả trên thế giới Cả phơng Đông và phơngTây đã nói về ông, viết về ông, đặc biệt là các nhà Đông phơng học ngời Nga.Trong phạm vi quan tâm của đề tài và giới hạn của t liệu bao quát đợc, chúngtôi xin điểm lại một số vấn đề chính trong quá trình nghiên cứu, giới thiệu vềY.Kawabata trên thế giới và ở Việt Nam

2.1 Đợc mệnh danh là nhà văn “sinh ra bởi vẻ đẹp Nhật Bản”, “ngời

phục sinh văn xuôi Nhật Bản”, tác phẩm của Y.Kawabata đã đợc dịch và giớithiệu ở nhiều nớc trên thế giới ở Nga, năm 1971, nhà xuất bản Matxcơva đãcho xuất bản tuyển tập tác phẩm của Y.Kawabata Ngay trên quê hơng mình,Y.Kawabata đợc nhiều đồng nghiệp dành cho những lời xng tụng, trong đóphải kẻ đến M Yukio, nhà văn lớn của văn học Nhật Bản Ông đã xem

“Y.Kawabata: vĩnh viễn lữ nhân Đây là ngời lữ khách đi tìm cái đẹp” [19,176] Trong số những ngời nghiên cứu Y.Kawabata phải kể đến T.Phêđơrencô(Nga), nhà nghiên cứu ngữ văn phơng Đông Theo ông, đã cho rằng

“Y.Kawabata (1899 - 1972) là một trong những nghệ sĩ vĩ đại nhất của thế kỉ

XX Các tác phẩm của ông càng ngày càng đợc thừa nhận rộng rãi và có tấm

cỡ thế giới lớn hơn” [26, 211] Theo ông, “trong các tác phẩm u tú của các tácgiả cổ điển Nhật, Y.Kawabata luôn bị hấp dẫn bởi những t tởng cao thợng, bởiquan niệm về cái đẹp nh yếu tố quan trọng nhất của văn hóa và sức mạnh đạo

đức, có ảnh hởng vô cùng to lớn đến quan hệ con ngời và thế giới tinh thầncủa mỗi cá nhân T tởng về cái đẹp bên trong, về giá trị vĩnh hằng của nótrong đời sống con ngời và trong nghệ thuật luôn luôn quyến rũ nhà văn văn,

ám ảnh đầu óc ông, ăn său vào tiềm thức ông trong suốt quá trình sáng tạo”[26, 214] Trong diễn văn đọc tại lễ trao giải Nobel văn học năm 1968, AndersUsterting đã viết: “Ông là ngời tôn vinh vẻ đẹp h ảo và hình ảnh u ẩn hiện hữutrong đời sống thiên nhiên và trong định mệnh con ngời” [4.29] Có thể xemnhận định này đã làm nổi bật đợc cảm hứng chủ đạo trong toàn bộ sáng táccủa Y.Kawabata

2.2 Năm 1969, tạp chí Văn (Sài Gòn) đã phát hành số đặc biệt về

Y.Kawabata, giới thiệu những truyện ngắn, những bài nghiên cứu về cuộc đời

và sáng tác của ông Cùng năm đó, Chu Việt dịch Xứ tuyết (Yukiguni) Năm

1989, Ngô Quý Giang dịch Tiếng rền của núi (Yamnođo), năm 1990, Giang

Hà Vị dịch Ngàn cánh hạc (Senbazru), Vũ Đình Phòng dịch Ngời đẹp say ngủ (Nêmzerubijo) Năm 1997, trong Tuyển tập truyện ngắn các tác giả đoạt

giải Nobel có đăng ba truyện ngắn của Y.Kawabata Sau một thời gian, đến năn 2001, Nhà xuất bản hội nhà văn đã cho ra đời Tuyển tập Y.Kawabata gồm bốn tiểu thuyết: Tiếng rền của núi, Xứ tuyết, Ngời đẹp say ngủ và Ngàn cánh hạc Nh vậy có thể thấy những tác phẩm xuất sắc nhất của Y.Kawabata đã dơc

dịch sang tiếng Việt khá sớm và đợc ngời đọc đón nhận nhiệt thành

Cùng với những tác phẩm của Y.Kawabata đơc dịch ra tiếng Việt, cácnhà nghiên cứu đã tìm hiểu và giới thiệu những vẻ đẹp trong sự bí ẩn của văn

chơng Y.Kawabata Trong cuốn sách có nhan đề Dạo chơi vờn văn Nhật Bản,

Hữu Ngọc đã viết: “Những sáng tác của Y.Kawabata thể hiện cái đẹp, biểuhiện của xung năng sống, đối lập và đối trọng của tình yêu là biểu hiên củaxung năng chết Đó là hai cực của một công trình sáng tác mang chất thơ của

trào lu “cảm xúc mới” do ông đề ra” [22, 38] Lu Đức Trung trong bài Thi pháp tiểu thuyết của Y.Kawabata - Nhà văn lớn Nhật Bản đã cho rằng: “Một

đặc trng khác mà ngời ta đễ nhận thấy là Y.Kawabata thờng hay miêu tảtruyền thống yêu cái đẹp của ngời Nhật Bản, tạo ra mỹ cảm trong tác phẩm”

[29, 45] Nhận xét về nghệ thuật Xứ tuyết, Tiếng rền của núi, Ngàn cánh hạc, Vơng Trí Nhàn trong cuốn Chân dung văn học đã viết: “Y.Kawabata nghiên

cứu sự thăng hoa của cảm giác và tâm lí nhân vật” [19, 274] Ngoài ra ông đãdịch và tuyển chọn khá công phu các bài viết về cuộc đời, con ngời, sáng táccủa Y.Kawabata qua hồi kí, tởng tợng Tuần báo Văn nghệ năm 2001 đã giớithiệu hàng loạt gơng mặt đạt giải Nobel văn học, trong đó có Y.Kawabata,những nét khái quát nhất về cuộc đời và tác phẩm của ông Gần đây nhất,

trong cuốn Bớc vào vờn hoa văn học Châu á (Nxb Giáo dục, 2003), với bài Khái lợc văn học Nhật từ thời Nara (716 - 794) cho đến nay, Lu Đức Trung

đã dành một số lợng lớn trang viết về cuộc đời và tác phẩm của Y.Kawabata.Những năm gần đây, đã có nhiều luận văn Thạc sĩ, Cử nhân về Y.Kawabata đ-

ợc bảo vệ ở nhiều trờng Đại học trong nớc

2.3 Cho đến nay, tên tuổi và tác phẩm của Y.Kawabata đã không còn

xa lạ với bạn đọc Việt Nam Trong lĩnh vực nghiên cứu, giới thiệu có nhữngthành tựu nhất định Tuy nhiên, so với những gì mà Y.Kawabata để lại thìnhững gì ta biết đợc về ông quả là còn quá ít ỏi, phiến diện Chúng ta cha cónhiều công trình nghiên cứu về tác phẩm của ông Nhiều vấn đề nổi bật trongsáng tác của ông, nh sự kết hợp Đông - Tây, nghệ thuật thể hiện tâm lí nhânvật còn cha đợc quan tâm Hầu hết, các công trình, bài viết chỉ mới dừng lại

ở việc dịch thuật hay giới thiệu về cuộc đời, t tởng hoặc một số thủ pháp nghệthuật, phong cách, quan điểm nghệ thuật trong sự nghiệp sáng tác của

Y.Kawabata Dẫu còn ít ỏi, song những gì mà các nhà nghiên cứu đã làm đợc

là rất đáng đợc ghi nhận Nó đã gợi ý cho chúng tôi nhiều vấn đề, nhất là vềphơng pháp tiếp cận t tởng, sáng tác của Y.Kawabata

3 Mục đích, nhiệm vụ đề tài

3.1 Nh tên đề tài đã xác định, mục đích của đề tài là khám phá tài năng

Y.Kawabata trong nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật - một phơng diện đặcsắc của tiểu thuyết Y.Kawabata

3.2 Với mục đích trên đây, đề tài có nhiệm vụ:

Thứ nhất, chỉ ra đợc các thủ pháp nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật

của Y.Kawabata trong tiểu thuyết

Thứ hai, trong khả năng có thể, qua phân tích, so sánh với một số nhà

văn khác, nhận diện đợc phong cách nghệ thuật Y.Kawabata trên phơng diệnkhắc họa tâm lý nhân vật

4 Phạm vi và đối tợng nghiên cứu

4.1 Tiểu thuyết Y.Kawabata dịch và giới thiệu ở Việt Nam cha nhiều,chủ yếu qua tiếng Nga, tiếng Anh Do những hạn chế về thời gian, nguồn tliệu, chúng tôi giới hạn phạm vi khảo sát trong bốn tiểu thuyết (trong đó có bộ

ba tiểu thuyết đợc trao giải Nobel - 1968) trong Tuyển tập Y.Kawabata, nhà

xuất bản Hội nhà văn, 2001

4.2 Đối tợng nghiên cứu của đề tài là thế giới nhân vật trong bốn tiểu

thuyết Y.Kawabata, mà trọng tâm là các nhân vật trung tâm Ngoài ra, chúngtôi còn khảo sát thêm một số nhân vật trong một số tiểu thuyết hiện đại đểthấy rõ đặc sắc của Y.Kawabata trong nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật

5 Phơng pháp nghiên cứu

Để giải quyết tốt nhiệm vụ mà đề tài đặt ra, chúng tôi sử dụng chủ yếumột số phơng pháp nh khảo sát, thống kê, phân tích, so sánh

6 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chơng:

Chơng 1: Ngời Nhật sau chiến tranh trong cái nhìn của Y.Kawabata Chơng 2: Khắc họa tâm lý nhân vật qua cuộc hành trình đi tìm kiếm các

giá trị

Chơng 3: Khắc họa tâm lý nhân vật qua hệ thống ngôn ngữ

Và cuối cùng là danh mục tài liệu tham khảo

Ch ơng 1 Ngời Nhật sau chiến tranh trong cái nhìn của

Y.Kawabata

Y.Kawabata (1899 - 1972) sinh ra và lớn lên trong giai đoạn nớc Nhật

có nhiều thay đổi lớn Cuộc Duy tân Minh trị (1868) đã mang đến nhiều biếnchuyển đáng ngạc nhiên ở xứ sở Phù Tang Nớc Nhật không chỉ “học hỏi” mà

đã “đuổi kịp” và bớc đầu vợt lên Phơng Tây

Trong cuộc đời mình, Y.Kawabata đã chứng kiến 2 cuộc chiến tranh thếgiới, mà lần nào nớc Nhật của ông cũng có liên quan Trong đại chiến thế giớilần thứ Nhất (1914 - 1918), Nhật Bản muốn tham vọng bánh trớng lãnh thổ đã

đẩy vào cuộc chiến trên 23 nghìn sinh mạng vô tội Vết thơng chiến tranh chalành thì trận động đất ở Kanto lại cớp đi hơn 10 nghìn nhân mạng khiến đờisống nhân dân Nhật vô cùng khó khăn Hơn 20 năm sau, lại một lần nữa, n ớcNhật bị cuốn vào cơn lốc chiến tranh - Thế chiến lần thứ 2 Cuối cuộc chiến,hai quả bom nguyên tử trút xuống Hirosima và Nagasaki biến hai thành phốnày thành tro bụi và cớp đi sinh mạng của hơn 3 nghìn ngời Nhật Bản hoàntoàn lệ thuộc vào Mỹ, phải dựa vào Mỹ để khôi phục kinh tế

Y.Kawabata đã chứng kiến những thăng trầm của cuộc sống, đã đợcsống trong một nớc Nhật hòa bình, phồn thịnh cũng nh một nớc Nhật hoangtàn, đổ nát sau chiến tranh Thời đại Y.Kawabata là thời đại của những biến cố

to lớn đối với cả thế giới nói chung, nớc Nhật nói riêng Từ một nhà nớcphong kiến bớc nhanh trên con đờng t bản chủ nghĩa, rồi chuyển sang chủnghĩa quân phiệt, nớc Nhật đã khẳng định sức mạnh của mình Mặt khác, sự lệthuộc vào Mỹ đã có ảnh hởng không nhỏ đến con ngời, xã hội Nhật Bản.Y.Kawabata đã sống và chứng kiến tất cả, ông đã lặng lẽ phát biểu quan niệmcủa mình, đã âm thầm cứu vớt những giá trị truyền thống của dân tộc Và nó

đã có một sức mạnh rất lớn trong việc thanh lọc tâm hồn, nâng đỡ các thế hệngời Nhật thời hậu chiến

Có thể nói, nhân vật trong tiểu thuyết của Y.Kawabata có sức ám ảnhlớn đối với ngời đọc không phải từ cái nhìn hình thể bên ngoài mà bởi nhữngbiểu hiện tâm lí tinh vi của thế giới nội tâm Thành công nổi bật trong tiểuthuyết của ông là biểu hiện một cách độc đáo, tinh tế, thế giới tâm hồn củacon ngời Nhật Bản sau chiến tranh

1.1 Nỗi cô đơn trong bi kịch tinh thần

“Cô đơn” theo Từ điển tiếng Vịêt là “Chỉ có một mình, không nơng tựa

vào đâu đợc”, nó vừa là một phạm trù triết học, vừa là một phạm trù mỹ học

đơn ngay cả khi có ngời yêu bên cạnh, cô đơn ngay cả những khi ở bên cạnhnhững ngời thân yêu, yêu thơng Trong lịch sử văn học, con ngời cô đơn đãxuất hiện ngay từ sáng tác dân gian Khát vọng đợc cảm thông, chia sẻ, khátvọng đợc ngời khác hiểu mình là khát vọng muôn thuở của con ngời Khi khátvọng ấy không đợc đáp ứng, tất yếu sẽ nảy sinh cảm giác cô đơn ở mỗi thời

đại khác nhau, con ngời gặp phải nỗi cô đơn khác nhau do chịu sự chi phốicủa hoàn cảnh xã hội và các chuẩn mực khác nhau Trong xã hội hiện đại, cô

đơn trở thành vấn đề nhức nhối và phổ biến của con ngời Nó đã in vào trangvăn của không biết bao nhiêu tác giả: G.Marqued, Kaffka Đến với tiểu thuyếtcủa Y.Kawabata thì tình trạng những con ngời lâm vào nỗi cô đơn trong bikịch tinh thần đã đợc ông khai thác rất sâu sắc Ông đã thấu hiểu cho nhữngnỗi đau của họ với một thái độ cảm thông, chia sẻ

Nghệ thuật theo quan niệm của Y.Kawabata, chính là đạt tới sự hài hòacao độ giữa nội tâm và ngoại giới Nhà văn luôn đau đáu những suy nghĩ vềcuộc sống, về bản chất mối quan hệ giữa ngời và ngời, bản chất của tình yêu,

điều gì làm nên những số phận bi kịch Tác phẩm của ông có một dòng mạchngầm kín đáo, chuyển tải những xung đột giữa truyền thống và hiện đại, giữacái còn và cái mất Với ông, có một sự sáng tạo còn quan trọng hơn, đó là sựphân tích tâm lí ngày một hoàn chỉnh, những gì con ngời thể hiện trong đờisống tinh thần Các nhân vật trong tiểu thuyết của Y.Kawabata thờng đắmchìm trong những trạng thái dằn vặt, đớn đau của tinh thần, mỗi ngời mộtdáng vẻ, một hoàn cảnh khác nhau

Nhật ký tuổi 16 (xuất bản năm 1925), tác phẩm đầu tay của

Y.Kawabata đọng lại ấn tợng của một cậu thanh niên trớc những cái chết củangời thân Những ngày cuối cùng khốn khổ của một ngời già đau yếu mù lòa,cuộc sống cô độc của một thiếu niên nhỏ bé, tội nghiệp đối diện với sinh ly tử

biệt là những phác thảo đầu tiên ám ảnh về một nỗi buồn đau nhân thế Vũ nữ Izu lại mang đến một không khí khác Dù tác phẩm có một vẻ tơi mát, tinh

khiết trong ngần nh “con suối tràn đầy nớc sau trận ma óng ánh dới mặt trờivào ngày mùa thu trong veo của xứ Izu” nhng ngời đọc không ngớt hoài nghi

về sự trinh bạch và niềm cô đơn phải chăng luôn song hành?

Xứ tuyết là tiếng kêu bi thơng về tình yêu và sự đơn độc, đánh thức nhắc

nhở con ngời ta về những giá trị đích thực của cuộc sống Komako, nhân vậtnữ trong tiểu thuyết đem lòng yêu say đắm một chàng du khách Tình yêu củacô mang vẻ đẹp trong sáng và thanh tao Rõ ràng, cô biết những du khách tới

đây chỉ là để nghỉ ngơi, th giãn vài ngày rồi lại đi nhng cô đã không cỡng lại

đợc lòng mình Lúc này, trái tim Komako đang đập những nhịp đập thổn thức,cô không thể dấu giếm tình cảm của mình, cô yêu mãnh liệt và khao khát đợcyêu cháy bỏng: “Với em - cô thì thầm, em không hối tiếc gì Chẳng bao giờ

em hối tiếc gì” [34, 253] Chấp nhận mọi đau khổ và hi sinh để đến với tìnhyêu, nhng Komako lại bị dằn vặt, khổ sở khi biết rằng tình yêu của cô không

có tơng lai, cô chẳng thể gắn bó suốt đời với ngời tình đợc: “Nhng em đâuphải là một ngời đàn bà nh thế một cuộc phiêu lu không ngày mai vàkhông thể lâu dài chính anh nói với em nh vậy, đúng không?” [34, 253].Một điều bất hạnh là mối tình tha thiết và chân thành của Komako lại không

đợc Shimamura đáp lại đúng mực, cho dù giữa họ cũng có những lúc yêu nhaunồng nàn Đối với Shimamura mối tình đó chỉ là “tình yêu qua đờng” Khi

đang ở bên cô, anh cũng có giây phút đam mê cháy bỏng, vậy mà khi xa cô,hình bóng, giọng nói bỗng chốc trở nên mờ nhạt, cô đã biến mất khỏi trí nhớcủa anh, không để lại một cái gì để anh có thế níu giữ Vì thế mà Komakoluôn sống trong ảo vọng, thờng bị dày vò trong ý nghĩ không biết Shimamura

có thực sự yêu mình hay không Komako luôn bị giằng xé giữa tình yêu và nỗi

xa cách, giữa khát vọng và tuyệt vọng Tình yêu của những cô gái Geisha vẫnmong manh nh chính thân phận họ

Cố đô đa đến sự suy ngẫm về thân phận của những cô gái song sinh.

Hình ảnh Nakio và Chieco bùi ngùi chia tay nhau trong một sáng tinh mơ lúc

tuyết đang tan dần, khi Cố đô còn chìm trong giấc ngủ là nỗi buồn đau ngân

vang êm dịu trên số phận của con ngời Cảm nhận của Y.Kawabata về nỗi cô

đơn của con ngời trong tác phẩm Ngời đẹp say ngủ là cảm nhận đi từ nỗi cô

đơn của thời đại, nỗi cô đơn dân tộc và nỗi niềm sâu kín của bản thân nhà văn.Ngời đẹp trong tác phẩm của Y.Kawabata là ngời đẹp say ngủ do sự xô dạtcủa đời sống, của hoàn cảnh Các cô trở thành những “búp bê sống vắng ýthức” Nỗi cô đơn bao trùm lên nhân vật từ trong cõi vô thức kéo dài đến trạngthái tỉnh thức, từ không gian địa lý “ngôi nhà” đến không gian tâm trạng Tâmtrạng của Eguchi là tâm trạng của một con ngời luôn chất chứa rất nhiềunhững nỗi niềm cần giải tỏa nhng bủa vây xung quanh lại là im lặng hoặc lànhững thái cực đối lập, không thể dung hòa: là tuổi trẻ, là sức sống, là tuổithanh xuân không bao giờ trở lại Eguchi càng khát khao, càng nỗ lực giaotiếp thì lại càng cảm thấy cô đơn tuyệt vọng và trống rỗng ở ngay hiện tại Đó

là hình ảnh của những ngời đã ở “nửa kia của cuộc đời” nhng vẫn khôngngừng khát khao tìm kiếm sự chia sẻ, và đi hết cuộc hành trình vẫn chỉ gặp lạibóng mình

Cũng viết thành công về nỗi cô đơn, thậm chí thành công hơn cả Ngời

đẹp say ngủ, nhng nỗi cô đơn của nhân vật Singo trong tiểu thuyết Tiếng rền của núi trớc đó lại mang một âm hởng khác Đó là nỗi cô đơn của con ngời lạc

lõng, lẻ loi ngay giữa những ngời trong gia đình thân yêu, ngay bên cạnh ngời

có thể hiểu, đồng cảm và chia sẻ (Cô con dâu) Còn nhân vật Eguchi trong tiểu

thuyết Ngời đẹp say ngủ lại mang nỗi cô đơn của một ngời không thể nào tìm

đợc ngời an ủi, sẻ chia trong cuộc đời Chính vì vậy, tình thế của ông giàSingo tuy mang nhiều ám ảnh nhng nó lại không chất chứa tính bi kịch cao

nh với nhân vật Eguchi Nếu các ngời đẹp say ngủ tìm thấy sự cô đơn trongcõi vô thức thì Eguchi mang nỗi cô đơn của một con ngời không thể nào dunghòa với hiện tại Do vậy nếu cô đơn làm cho các cô gái trở thành những “thánhnữ” trong trắng, trinh nguyên thì lại làm nỗi bật lên ở nhân vật Eguchi tình thế

bi kịch của con ngời hiện đại ở thế giới nào, Eguchi cũng không thể hòa hợp,cũng đớn đau Ông tự giam hãm trong thế giới nội tâm đầy phức tạp của chínhmình: “một nỗi cô đơn buồn bã trào lên Nhng hơn cả nỗi cô đơn hay nỗi buồnhay nỗi buồn rầu đó chính là nỗi cô chiếc tuyệt vọng của tuổi già nh đã đônglạnh hẳn trong ông [10, 399] Nỗi cô đơn tuyệt vọng ấy đẩy Eguchi vào mộttình thế mang tính bi kịch Cố gắng thoát khỏi tình thế bi kịch bằng cách tìm

sự giao tiếp với thể giới bên ngoài nhng vô vọng

Bản thân Y.Kawabata sinh ra trên đời đã mang trong lòng một nỗi ám

ảnh của sự cô đơn Những ngời thân yêu nhất lần lợt ra đi Ba tuổi cha bị bệnhlao chết, một năm sau mẹ cũng mắc bệnh rồi qua đời Bốn tuổi cậu quấn vànhkhăn trắng theo chị gái về sống với ông bà, rồi chị và bà cũng rời xa Mời sáutuổi, ngời ông bỏ cậu, để lại trong tim một nỗi đau thơng phiền muộn, một vếtthơng lòng không dễ hàn gắn Nhng chính trong cô đơn con ngời mới tự ýthức về mình, ý thc về sự tồn tại của bản thân mình đối với cuộc đời và đối vớitình yêu Con ngời muôn thuở vẫn là những hiện thân cô đơn trong hành trìnhtìm kiếm tình yêu và hạnh phúc Thế giới nhân vật của Y.Kawabata là một thếgiới của sự cô đơn, tình yêu thì nhiều và mãnh liệt nhng cha bao giờ thoát rakhỏi cảnh ngộ của sự cô đơn Sự tơng phản giữa tình yêu và sự cô đơn là vấn

đề ám ảnh trong những sáng tác của Y.Kawabata nói chung và trong Tiếng rền của núi nói riêng Cảm nhận về sự mênh mông của không gian, vô tận của

thời gian và sự hữu hạn của đời nguời Nỗi khát khao mãnh liệt đợc trẻ mãi,

đ-ợc trờng tồn với năm tháng thời gian đã tạo nên một sự cô đơn trong tâm hồnSingo Dờng nh đó là cảm giác thờng trực và thẳm sâu nhất ngự trị vĩnh cửutrong tâm hồn ông ở cái ngỡng cửa sáu mơi hai năm cuộc đời

Chính nỗi cô đơn trong thực tại đã khiến cho Singo luôn sống trong xúccảm nuối tiếc quá khứ, nhng trong các dòng chảy của quá khứ ấy, Singo vẫn làmột bản thể của sự cô đơn, cô đơn trong tình yêu Yêu tha thiết ngời chị gáixinh đẹp của Yaxuco nhng dờng nh đó là tình yêu từ phía ông mà thôi Ngờichị gái xinh đẹp, dịu dàng vẵn cứ lặng lẽ đi bên cuộc đời ông và mãi mãiSingo chỉ có thể ngắm nhìn từ trong tâm tởng, từ trong ớc vọng thầm kín củariêng mình Một sự cô đơn đến tuyệt vọng, não nề Để rồi, khi ngời chị gáimất thì Singo đã lấy ngời em gái nh để bù đắp cái khoảng trống vô hình trongtâm hồn ông, nhng càng bù dắp lại càng trống vắng hơn Cho nên mãi suốtcuộc đời, Singo vẫn luôn mang trong mình một định mệnh cô đơn, lang thanggiữa thế giới tình yêu và tuổi trẻ để ao ớc một bản thể vĩnh cửu trờng tồn Tìnhyêu mà ông dành cho Kikuco trong thực tại chính là một cứu cánh cho tâmhồn ông trong những năm tháng tuổi già với mục đích giảm nhẹ gánh cô đơnnặng trĩu ngự trị trong ông suốt cả cuộc đời Nhng cũng giống nh ngời chị gáiYaxuco, Singo chỉ có thể hớng đến Kikuco từ trong mơ ớc, bởi ông sẽ khôngthể làm xao động cái mặt nớc hồ thu vốn đã yên bình, trong trẻo trong tâmhồn Kikuco Nỗi cô đơn do đó vẵn ngự trị nơi ông.

Sự cô đơn trong tình yêu còn thể hiện rõ ở hình ảnh cô con dâu Kikuco

Là một ngời vợ tốt, yêu thơng chồng nhng dờng nh trong cuộc hôn nhân này,Kikuco là một ngời cô đơn Mới lấy nhau cha đầy hai năm mà Suychi đã cónhân tình Và Kikuco chỉ biết lặng lẽ ôm trong lòng nỗi đau đó, chỉ biết mộtmình mình với nỗi cô đơn xâm chiếm Chính Kikuco đã thừa nhận với Singo:

“không biết ba có tởng tợng đợc con thấy cô đơn thế nào khi phải chờ đợi anh

ấy hay không hẳn là con sẽ thấy cô đơn ghê gớm, buồn và sợ hãi” [34, 91]

Dờng nh với cô, Singo không chỉ là một ngời bố mà còn là một ngờibạn, và hơn cả ngời bạn, có thể khiến cho tâm hồn cô cảm thấy nhẹ nhàng và

đỡ trống vắng hơn khi biết tình yêu của mình bị phản bội Cô đã kiềm chế sựghen tuông khi Suychi ngoại tình Sự tàn nhẫn và đồi bại của chồng đã khiếncô đi đến một quyết định thiếu sáng suốt: phá thai Và chính sự phản khángnày lại càng làm cô trở nên cô đơn hơn bội lần trong thế giới thực tại Cô đãphải trốn tránh nỗi cô đơn đó bằng cách về nhà mẹ đẻ một thời gian Để rồikhi quay lại, cô càng muốn gắn bó với Suychi “Dờng nh cô cầu xin sự tha thứcho một tội lỗi nào đó, dờng nh cô đang ra sức chữa lành vết thơng” [34, 153].Nhng liệu vết thơng của nỗi cô đơn ấy có bao giờ lành lặn đợc không? Cáikhoảng cách vô hình giữa Suychi và Kikuco liệu có hàn gắn đợc bằng một tìnhyêu cô đơn đến nhờng vậy Cả Singo và Kikuco đều cô đơn trong cuộc đời và

tình yêu Ngay cả Yakuô cũng thật sự cô đơn khi yêu ngời anh rể Yakuô đãtận tụy chăm sóc anh và các cháu khi chị gái qua đời nhng anh rể không hềnhận thấy tình cảm thực sự của bà, xem bà chẳng khác gì một con ở tận tụy.Một tình yêu không đợc đền đáp, để cuối cùng chỉ còn lại duy nhất một nỗi cô

đơn trong bi kịch tinh thần Ngoại tình với Suychi và có con với anh ta nhngthực sự cô đâu có tình yêu Dờng nh chính chiến tranh đã cớp đi cả tình yêu vàhạnh phúc khi chồng cô hi sinh ngoài mặt trận Để cô vẫn sống trong một nỗicô đơn tràn ngập Cô đã bỏ Suychi về một làng quê hẻo lánh để âm thầm sinhcon trong nỗi cô đơn bao trùm

Nhân vật của Y.Kawabata trong Tiếng rền của núi đợc bao phủ lên bởi

một màn sơng mờ ảo của tình yêu và nỗi cô đơn Sự tơng phản giữa hai trạngthái tình cảm này trở nên thật nhức nhối Để trong cô đơn họ nhận ra tình yêucủa chính mình và để trong cô đơn họ cũng cảm thấu đợc nỗi cô đơn của cuộc

đời Xây dựng các nhân vật trong sự tơng phản, Kawabata đã làm bật nổi đợccảm xúc đầy chất nhân văn của con ngời trong khoảng khắc nhận ra giá trị củachính mình trong sự cô đơn

Nh vậy, trong hầu hết các sáng tác của mình, Y.Kawabata thiên vềnghiên cứu sự thăng hoa của những cảm giác và tâm lý nhân vật Mỗi nhân vậtcủa ông đều có những trạng thái bi cảm, những nét số phận bi kịch, nỗi cô đơntrong bi kịch tinh thần Mặc dù cha thật sự sâu sắc trong việc phát hiện ranguyên nhân, nguồn gốc xã hội gây nên những số phận bi thảm ấy, tác giả vẫnthành công trong việc lật xới ra những khía cạnh “đạo lý” trong các hình tợngnghệ thuật

1.2 ám ảnh về tuổi già và cái chết

Theo triết học Phật giáo, vạn vật đều vận hành theo quy luật sinh - tử.Con ngời cũng vậy Đó là vòng xoáy không thể cỡng lại Nhng không cỡng lại

đợc mà ngời ta vẫn sợ, vẫn cố lẩn tránh nó Tâm lý ham sống sợ chết là tâm líphổ biến ở những ngời bình thờng Họ đấu tranh với lỡi hái tử thần, đấu tranhvới “lão”, với “bệnh” để giành lại phần thắng cho mình Vì vậy, thời kỳ “lão”

và “bệnh” có lẽ là thời kỳ hết sức gay go trong cuộc đời mỗi con ngời Tuổithanh niên họ đã có biết bao nhiêu điều, làm đợc biết bao điều thế mà tuổi già

đến tớc đi của họ sức lực đồng nghĩa với tớc đi của họ tất cả Làm sao có thểchấp nhận hiện thực phi lý này? Những ngời già trong tác phẩm củaY.Kawabata không chấp nhận, nhng họ cũng không đủ dũng cảm để trở thànhmột con ngời vẫn có thể mơ những giấc mơ sinh tử sau cuộc đấu tranh kéo dài

nh ông già trong Ông già và biển cả của Hêminguây Họ lặng lẽ thu mình lại với những đau đớn thờng nhật Lúc viết Ngời đẹp say ngủ và Tiếng rền của núi, Y.Kawabata cũng xấp xỉ tuổi của nhân vật Phải chăng, đó có cũng là mối

liên hệ để chúng ta có thể suy nghĩ: nỗi đau, sự dằn vặt, sự chống lại tuổi giàmột cách vô vọng của các nhân vật trong các sáng tác trên cũng là nỗi đau, sựdằn vặt, nhức nhối của nhà văn Nỗi đau ấy trở thành sự ám ảnh đến mức nóvọng từ tác phẩm này sang tác phẩm khác và có thể là một trong nhiều nguyênnhân dẫn đến cái chết bí ẩn của nhà văn Mặt khác, một trong những tâm trạngthờng trực của con ngời sau chiến tranh là nỗi bất an, lo lắng cho cuộc sốngvỗn dĩ chông chênh và quá đỗi mong manh của mình Cái chết trở thành một

ám ảnh mang tính thờng trực, dai dẳng với tất cả mọi lớp ngời hậu chiến.Nhận thức cái chết không chỉ là kết quả tất yếu của đời sống mỗi con ngời màcòn có thể xảy ra, đe dọa mạng sống của con ngời lúc nào, không báo trớc nêncon ngời nảy sinh một trạng thái lo lắng, sợ hãi, luôn căng thẳng để đón đợicái chết Từ nỗi sợ chết thờng trực này, con ngời đã biến cuộc sống thànhnhững chuỗi ngày liên tục, bất an, lo âu và căng thẳng trớc bất kỳ một độngthái nhỏ nào của cuộc sống

Trong sáng tác của Y.Kawabata, nhân vật cũng thờng trực nỗi lo âu, ám

ảnh, day dứt khôn nguôi về tuổi già và cái chết Chỉ trong cùng một tác phẩmnhng đã liên tục diễn ra hai cái chết: nếu cái chết của anh con trai bà giáo dạynhạc diễn ra từ từ và đợc báo trớc thì cái chết của ngời yêu anh, Yoko, lại dữdội, bất ngờ nh vật hiến tế trong các lễ hội cổ xa Yoko chết trong đám lửa vìcứu một đứa trẻ Và nỗi đau chia cắt đã đến khi: “một tiếng kêu dữ dội lêntrong đám đông khiến mọi con mắt đều đổ đến thân hình một ngời đàn bà vừa

lăn xuống đám lửa hồng” [34, 384] Đó chính là Yoko - một cô gái của miền

xứ tuyết: “trong khoảnh khăc của giây đồng hồ, cái thân hình rơi xuống đãsõng xoài xuống đất” Nó gây ra một sự ngạc nhiên “mọi con mắt đã nhìnthấy, đã lu giữ chi tiết trợt ngã” [34, 384] Thân hình của ngời đàn bà ấy có tác

động lớn: “thời gian nh nhng lại trớc động thái kỳ cục vẽ từ cái thân hình lạlùng, bất động, giống nh một hình ngời của trò rối đang lợn lờ trong khoảngkhông Ngời đàn bà xấu số ấy mê man, ai cũng thấy” [34, 384] Hai cái chếtkhác nhau về biểu hiện nhng nỗi sợ hãi mà chúng đem lại thì lại giống nhau

Trong Ngàn cánh hạc, cái chết liên tục của mẹ con bà Ota gợi ám ảnh

khôn nguôi trong ngời đọc Cái chết đợc nối tiếp giữa họ cũng giống nh cách

họ đã cùng nhau chia sẻ mối tình trầm luân với cha con Kikuji Yêu và chếtsóng đôi với nhau, thậm chí là hệ quả của nhau: vì yêu mà chết, trong cái chết

ẩn dấu tình yêu Đặc biệt, nỗi cô đơn, ám ảnh cái chết đợc thể hiện thật sự tập

trung trong tiểu thuyết Tiếng rền của núi Tuổi 62, đối với Singo là tuổi già có

nhiều điều đáng sợ và phiền toái Ông rất hay quên nên cần có những ngờinhắc nhở, ở cơ quan là Suychi và về nhà thì Yaxukô và Kikuco thực hiệnnhiệm vụ đó Mở đầu câu chuyện là hình ảnh Singo loay hoay nhớ mãi về côngời làm đã ở trong nhà đến nửa năm và mới ra đi cách đây 5 ngày Cả cái lúc

tự dng Singo không thể nào nhớ nổi cách thắt Caravat nh thế nào là những dấuhiệu về sự lẩn thẩn của tuổi già khiến Singo căng thẳng đến mức trong cảmnhận của ông đầu óc chỉ muốn nổ tung ra Tuổi già nh một cỗ máy rệu rã màSingo chỉ muốm tháo ra để đem đi lau chùi và sửa chữa để đợc hoàn hảo, hàihòa nh những “bông hoa hớng dơng” kia Ông sợ tuổi già đến nỗi “cái cảmgiác động chạm với da thịt già nua của Yaxukô làm ông thấy ghê ghê” [34,10] Nghe thấy tiếng rền của núi, ông cũng thấy sợ Trong tác phẩm, ông giàSingo luôn cảm giác thấy cái chết đã hiện hữu, lúc xa, lúc gần, ngày càng trởnên gần gũi hơn trong tâm trí: “sau đó, ông nghe thấy tiếng núi rền nó giống

nh tiếng gió xa, nhng có thể ví với tiếng rầm rĩ, trầm vang từ rất sâu trong lòng

đất vọng ra Singo cảm thấy nh là tiếng rền từ trong chính bản thân mình hoặc

bị ù tai, vì thế ông lắc đầu mạnh Tiếng rền biến mất Đến lúc ấy Singo mớicảm thấy sợ Biết đâu đó chẳng là dấu hiệu mà thần chết sắp gọi ông” [34,11] Và khi Kikuco nhắc lại rằng ngời chị gái của Yaxukô trớc khi chết cũngtừng nghe thấy tiếng núi rền thì Singo đã rơi vào một trạng thái hoang mangthật sự về cái chết đang đến gần Nỗi sợ hãi này của Singo nảy sinh bất ngờ,

nó là sự bừng ngộ của trí tuệ và tâm hồn của con ngời, bởi vì họ bắt đầu quantâm đến cái chết cũng là lúc cái chết đã hiện hữu, đã đến rất gần Trong khi

đó, ông phải chứng kiến cảnh những ngời bạn già của ông đã lần lợt ra đi, ôngphải chứng kiến cảnh họ rời bỏ cuộc sống, rồi phải tiễn đa họ về nơi an nghỉ.

Điều đó cũng gây cho ông một nỗi buồn và sự sợ hãi Tóc mỗi ngày lại thêmnhiều sợi bạc, dấu ấn tuổi già cứ càng thêm rõ nét, Singo nhớ đến ngời bạnKitamôtô với nỗ lực bệnh hoạn rứt bỏ cả tóc bạc để hi vọng tóc xanh trở lại -

đồng nghĩa với tuổi trẻ sẽ vĩnh cửu, để hi vọng thoát khỏi sự truy đuổi của cáichết - cho ta thấy tình thế vô vọng, thảm thơng của những ngời kề cận cáichết ám ảnh đan xen cùng với đời thực, thậm chí đã trở thành hiện thực khiến

ông già không thể không cảm thấy bất an, lo lắng cho mình sẽ bị đẩy xuốngvực thẳm bất cứ lúc nào Khát vọng tuổi trẻ hơn bao giờ hết đợc bùng lênmãnh liệt trong khoảnh khắc nhận ra cái thực tại già nua, não nề Công cụ đểchống lại tuổi già và cái chết không gì khác hơn là tuổi trẻ và sự sống Tuổigià và cái chết kề cận tuổi trẻ và sự sống nh hai thái cực tơng phản, nhngchính trong sự tơng phản đó nổi lên một khát vọng mạnh mẽ

Trong Tiếng rền của núi, Kawabata còn thể hiện những ám ảnh về tuổi

già và cái chết khi nhân vật Singo đọc đợc bài báo đăng câu chuyện về mộtcặp vợ chồng già bỏ nhà ra đi, và ông ta đã để lại một bức th trăn trối “chúngtôi không muốn đạt đến cái tình trạng đáng ghét của tuổi già, khi mà ngời tachỉ còn sống đến từng ngày và bị thế giới và mọi ngời quên lãng Hai chúngtôi không muốn sống đến lúc đó Con ngời ta cần phải ra đi trong lúc còn đợcyêu mến” [34, 94] Hành động của họ là sự phản kháng đối với tuổi già và cáichết Họ không muốn chấp nhận thực tại đó và đã ra đi với mong muốn: “đợcnhớ đến trong kí ức của các cháu nh một ngời ông và một ngời bà nội tốt” [34,95] Singo sợ tuổi già và đó là một nỗi sợ ám ảnh Khi cạo râu bằng chiếc máyKikuco mua cho, những sợi râu rớt đầy xuống đầu gối ông, và “nhìn kỹ vàosợi râu, ông thấy chúng toàn là sợi bạc Bằng một động tác đột ngột, Singophủi sạch đám râu khỏi quần mình” [34, 148] Singo không muốn nhìn thấynhững sợi râu bạc ấy vì đó là dấu hiệu rõ ràng nhất của tuổi già đang ngự trị,một thực tế hết sức phũ phàng Chính vì vậy không muốn chấp nhận thực tạigià nua, héo tàn mà Singo luôn mơ về quá khứ, mơ về những tháng ngày đẹp

đẽ đã qua Cái đẹp của thời thanh xuân đối với thực tại bây giờ chỉ còn là mộtniềm hoài vọng khiến cho Singo càng khao khát nó, càng muốn nắm giữ nó.Nhìn những mặt nạ Nô, ông cũng thấy: “một t tởng đẹp đẽ nào đó, dờng nh làtuổi thơ vĩnh viễn thì phải” Mơ về ngời chịm gái xinh đẹp của Yaxuco chính

là Singo đang trở về với cái thời đẹp nhất Dờng nh không lúc nào Singokhông nhớ đến hình bóng của một ngời con gái đã theo ông suốt cả cuộc đời

dù cho ngời con gái ấy đã chết lúc còn rất trẻ Một màn sơng mờ ảo của ký ứcluôn hiện về trong tâm tởng và làm nhói thêm cái ớc muốn đợc trở lại của quákhứ dẫu chỉ là để: “lao vào trong cánh tay ngời ấy” [34, 132]

Nếu nh có một sự thống nhất giữa tiêu thuyết Ngời đẹp say ngủ với Tiếng rền của núi thì trong hành trình từ Singo đến Eguchi, nỗi sợ hãi đó đã

chuyển thành nỗi bất an, một trạng thái lo âu, phấp phỏng thờng trực, xuấtphát từ cả những điều lo âu mơ hồ, phi lý, không hề có thực Nhìn nhận cuộcsống trong trạng thái đe dọa ẩn tàng dù trong từng động thái, từng sự vật nhỏnhất Ngay từ đầu câu chuyện nỗi sợ hãi bất an của Eguchi đã bắt đầu xuấthiện khi theo dõi động tác mở cửa phòng của mụ chủ nhà trọ: “Mụ chủ dùngtay trái Eguchi nhìn mụ chủ nín thở dù động tác dùng tay trái mở cửa phòng

nó chẳng có điều gì đáng chú ý” [34,391] Dẫu vẫn ý thức đợc điều này làbình thờng nhng Eguchi vẵn không khỏi cảm thấy hồi hộp lo lắng, ngoài raEguchi còn cảm thấy sợ cả những vật vô tri vô giác, không thể làm hại đựocai: “Chắc chắn vì không phải vì con chim này mà ông cảm thấy bất an Đó chỉ

là một hình thêu vụng về Nhng nỗi bất an dính liền với tấm lng ngời đàn bàthì nó lại năm ngay nơi con chim” [34,391] Nỗi sợ hãi bất an đến đây đãkhông thể cắt nghĩa lý giải Chính vì vậy đắm chìm trong nỗi sợ hãi này nênEguchi mới nhìn nhận cuộc đời theo hớng hoài nghi, luôn thấy những nguyênnhân đe dọa ẩn tàng

Trớc hết, việc đến ngôi nhà ngời đẹp ngủ mê đã cho thấy rõ tâm trạngcủa Eguchi, Eguchi muốn trốn tránh tuổi già bằng cách lấy lạc thú, sự trẻtrung của các cô gái để nhằm lãng quên hiện thực đang bủa vây mình Mangtheo cái ám ảnh nghiệt ngã về tuổi già ấy đến đây bên những ngời đẹp sayngủ, những ông già muốn hòa nhập vào thế giới của tuổi thanh xuân, lấy vẻ

đẹp của tuổi trẻ mà làm khỏa lấp đi phần nào nỗi đớn đau của mình nhng có

đợc hay không? Tuy nhiên, càng cố tình lẩn tránh, tuổi già lại càng trở nênghê sợ và ám ảnh hơn nhiều: “Sự ghê sợ tuổi già đè nặng lên con ngời ông

Ông biết mình đang tiến gần đến cái hoàn cảnh ảm đạm buồn thảm của nhữngkhách hàng già nua khác Nội tại việc ông tìm đến đây cũng đã nói lên đợc

điều này” [34,395] Trạng thái bi kịch và đau đớn nhất của Eguchi là ôngkhông hề muốn đối diện trực tiếp với tuổi già nhng rồi ông cũng phải chấpnhận tuổi già đã đến rất gần Nó đang xâm lấn ăn mòn dần dần đam mê vàkhát vọng nơi ông Và bởi vậy ông rơi vào tình trạng hoang mang và đau đớntột cùng: “óc tò mò nơi ông chẳng mạnh mẽ gì vì một nỗi buồn rầu chán ngắtcủa tuổi già đã xâm chiếm cõi lòng ông” [34,395] “Có thể một số lào già đã

vuốt ve, sờ mó khắp ngời nàng Một số khác thì khóc nức nở thơng hại cho sốphận của bản thân” [34,401] Đau chỉ càng thêm đau, xót xa càng thêm xót xa

mà thôi Đến ngôi nhà này chỉ để thỏa mãn tính dục cũng có nhng còn là sựtạo cho mình một cơ hội để trở lại với cuộc sống, trở lại với quãng thời gian t-

ơi đẹp mà mình đã từng có Nhng càng đối diện với các ngời đẹp, cảm nhận

đ-ợc sức sống của tuổi thanh xuân nỗi sợ hãi vì tuổi già càng tăng lên đột ngột.Trạng thái đầy mâu thuẫn của Eguchi khi bớc vào căn phòng nơi đang có mộtcô gái đẹp đang chờ sẵn đã bộc lỗ rõ điều này Trông thấy cô, ông thấy mình

nh “nghẹn thở” nghẹn thở vì sắc đẹp cua cô nhng “bất ngờ lớn hơn là tuổi trẻcủa cô“ thì đồng thời ý thức về tuổi già cũng trở về Càng hăm hố, đam mê thìEguchi lại càng đau đớn sợ hãi khi phải đối diện với thực tại Nếu Eguchi giàhẳn thì chắc ông có thể sẽ yên phận với tình trạng thảm hại hiện có của mình.Nếu trẻ trung và tràn đầy sức sống, ông sẽ chẳng lo gì nhiều mà không mặcnhiên tận hởng đam mê của cuộc sống Đau đớn và trớ trêu thay, định mệnh

đã đặt Eguchi vào một tình thế không thể hóa giải, không thể lựa chọn bởi sự

sự lựa chọn nào cũng làm ông đau đớn hoặc sẽ nhấn chìm ông trong ảo vọngtriền miên Tài năng của Y.Kawabata đợc thể hiện ở chỗ ông đặt nhân vậtEguchi ở trạng lỡng phân, chênh vênh trên bờ vực của tuổi già và cái chết Chỉ

ở trong hoàn cảnh này, nỗi sợ hãi mới thực sự hiện hữu, trở thành nỗi ám ảnhthờng trực và dai dẳng Có thể nói, song song với quá trình sống lại với tất cảnhững kỉ niệm quá khứ là quá trình Eguchi ý thức đợc sâu sắc thực tại già nua

và đầy lo âu của mình Tâm trạng này gợi lên cho chúng ta thấy tính bi đát,xót xa trong sự tồn tại của mỗi con ngời

Hệ quả tất yếu của tuổi già chính là cái chết Sợ già cũng có nghĩa là sợchết Chết là kết cục tất yếu sẽ xảy ra nhng trong thời hậu chiến, số phận conngời thật bấp bênh Họ không thể nào làm chủ cuộc sống của chính mình Vìvậy, con ngời luôn lo sợ cái chết sẽ xảy đến bất cứ lúc nào Nỗi sợ cái chếtcàng trở nên thờng trực và đầy ám ảnh trong tâm trí của họ ám ảnh cái chếtcòn đe dọa Eguchi trong từng giấc ngủ làm cho ông phải tự trấn an mình: “đâykhông chỉ là giấc ngủ ngàn thu đâu Không phải thế đâu, cho nàng hay cho cảmình” [34, 751] Ông đã sợ giấc ngủ sẽ biến thành hành trình đi đến cõi chết

Tự bản thân nỗi sợ này đã chồng chéo trong lòng nó rất nhiều những nỗi sợhãi khác Sợ chết mà bản thân không biết và sợ mình phải chết trong sự cô

độc, im lặng, quên lãng của ngời đời ý thức ấy làm họ chết dần ngay khi

đang sống

Nỗi sợ hãi và ám ảnh chết chóc của Eguchi đã hình thành trong vòngmột thời gian ngắn Căn nhà trọ đã liên tiếp xảy ra hai cái chết: lão già Fukiua

và một trong số các cô gái Hai ngời chết, một già một trẻ, có cả địa vị caosang, có làm nghề mạt hạng Nó đã gợi lên d âm đầy chua xót về số phận conngời Cái chết không loại trừ ai, bao vây tất cả Chính vì vậy, nó càng tạo nêntâm lí căng thẳng, bất an cho những ngời đang trong tình trạng chờ chết nhEguchi Nỗi bất ổn trong tâm hồn Eguchi không còn là ám ảnh nữa mà nó đãtrở thành hiện thực

Nhìn nhận con ngời trong trạng thái cô đơn, tách biệt với thế giới, vớicon ngời trong dạng thức tồn tại trừu tợng, trong nỗi lo âu và ám ảnh thờngtrực bởi tuổi già và cái chết, Y.Kawabata đã chuyển tải đợc phần nào quanniệm nhân sinh của mình: trong cuộc sống, con ngời là thực thể nhỏ bé, đángthơng, cô đơn, xa lạ và mong manh trớc định mệnh Quan niệm ấy dù có chút

bi quan nhng thể hiện giá trị nhân bản rất lớn Nó xuất phát từ ý thức cá nhân

về sự sống ý thức làm cho con ngời dù cô đơn và sợ hãi nhng vẫn khôngngừng thiết tha, đam mê với cuộc sống này Và lòng yêu cuộc sống, khát khaotận hởng niềm vui sống là những giá trị đẹp đẽ đáng đợc khẳng định

1.3 Nỗi khát khao cái đẹp tinh thần thuần khiết

Cái đẹp gắn bó với bản chất sáng tạo của con ngời, gắn với quá trìnhhoàn thiện, hoàn mĩ của con ngời Đẹp là một lĩnh vực tinh thần, tình cảm Dù

có thể tồn tại dới dạng vật chất, cái đẹp cũng liên quan đến đời sống tinh thần,tình cảm Nó là sự đánh giá, thẩm định của con ngời về bản thân mình Triếtgia Nishidakitaro (1870 - 1945) của Nhật Bản đã từng phát biểu: “cái đẹp làhiện thân của vĩnh cửu trên trần gian” Đối với Y.Kawabata, vẻ đẹp nh là mộtkinh nghiệm tâm linh Ông nói “tôi khám phá, nhờ ánh nắng ban mai, vẻ đẹpcủa ly cốc dùng uống rợu, phơi ngoài hiên lữ quán Tôi nhìn thấy vẻ đẹp nàytận tờng Tôi bắt gặp vẻ đẹp ấy lần đầu tiên, tôi cho rằng mình cha nhìn thấynơi đâu Không phải loại gặp gỡ này là thiếu tính của thơ văn cũng nh đờisống con ngời hay sao?” Không phải ngẫu nhiên Y.Kawabata đợc mệnh danh

là một lữ khách suốt cuộc đời mải mê đi tìm kiếm cái đẹp Với Y.Kawabata,

vẻ đẹp nh một luồng ánh sáng kỳ ảo ở cuối con đờng hầm mà ngời lữ khách cảcuộc đời mải miết tìm kiếm và tôn vinh nó, dù rằng con đờng tìm kiếm cái đẹp

đầy sự tối tăm và gian khổ Điều này dĩ nhiên ông chịu ảnh hởng nhiều từ tínhtruyền thống Nhật Bản Sự rung động trớc cái đẹp làm nên chất thơ từ nghệthuật cơ sở Nhật Bản Rất nhiều thi sĩ đã viết lên những bài thơ nói lên tình

trạng khác nhau của con ngời cũng nh ca ngợi vẻ đẹp say đắm của tâm hồn và

ý thức của ông trong toàn bộ hành trình sáng tạo Con đờng nhà văn đi tìm cái

đẹp vì thế đợc nâng lên thành “đạo” Là “lữ khách u sầu” đi tìm cái đẹp đãmất, các tác phẩm của ông đã thể hiện sự nhạy cảm tinh tế của ngời nghệ sĩ vàtâm hồn Nhật Bản trong nỗi khát khao cái đẹp tinh thần thuần khiết hớng tới

vẻ đẹp truyền thống và đấu tranh cho những giá trị tinh thần mang đậm bảnsắc Phơng Đông Các tác phẩm của ông đều nh chìm vào một thế giới chơi vơigiữa thực và ảo, nhng chính đờng biên mong manh ấy lại là sự dẫn dắt tuyệtvời cho ngời đọc cảm nhận và không ngừng khám phá cái đẹp và sẽ là dòngchảy thanh thản vào bình lặng cho mỗi tâm hồn tự soi bóng Đặc biệt, trongsáng tác của Y.Kawabata, mẫu hình nhân vật khát khao đi tìm cái đẹp tinhthần thuần khiết đã xuất hiện một cách phổ biến Họ luôn cảm thấy bất an khi

ở một chỗ nên họ rất cần tới sự san sẻ của vẻ đẹp tinh thần Thế giới tâm trạngcủa các nhân vật trong các sáng tác của Y.Kawabata là một thế giới đầy bí ẩnvới nhiều khoảng trống lặng im, chất chứa suy t không thể chia sẻ cùng ai.Với Y.Kawabata, cuộc sống con ngời là một cái gì đó h vô, mơ hồ, ngắn ngủi,hiện hữu nhng mong manh và có thể tan vỡ bất cứ lúc nào Cách nhìn nhậncuộc đời nh vậy cộng với những đau thơng trong cuộc đời đã tạo điều kiện đểY.Kawabata càng thấu hiểu những tâm trạng, cảm giác, khát khao, buồn vui,

mở ra một thế giới sâu thẳm của tâm hồn, đụng đến những giới hạn tận cùngcủa trạng thái cảm xúc con ngời

Y.Kawabata đã sống và sáng tác vào thời đại đau thơng và hỗn loạnnhất trong lịch sử nớc Nhật, nớc Nhật thời gian này là vũng bùn lầy tăm tốinhất trong vũng bùn Châu á Chiến tranh và thiên tai xảy ra liên miên Đóinghèo và dịch bệnh đe dọa cuộc sống Trật tự xã hội hỗn loạn Đặc biệt lúcnày, số ngời thiệt mạng đã vợt quá mức tởng tợng Cái án chết chóc treo lơlửng trên đầu và có thể ập xuống bất cứ lúc nào Con ngời trở thành sinh mệnhnhỏ bé yếu đuối, mong manh, vẫy vùng tuyệt vọng trong vực thẳm Chính vìvậy mà ở trong họ bùng lên một nỗi khát khao về một cái đẹp tinh thần thuầnkhiết rất mãnh liệt Nỗi khát khao ấy đã trở thành cứu cánh năng đỡ cho tâmhồn của họ Nhận thức rất rõ đợc điều đó, cho nên trong cách tiêu thuyết của

mình, Y.Kawabata đã xây dựng nên những con ngời có tâm hồn trong sángthuần khiết, có khả năng đem lại sự thanh lọc cho ngời khác nhng số phận của

họ rất mong manh, h ảo Họ là hiện thân của cái đẹp tinh thần thuần khiết Họ

có khác chi bông hoa tuyết, đẹp và thanh khiết, vẻ đẹp của họ là vẻ đẹp NhậtBản truyền thống nhng cũng là vẻ đẹp giàu chất nhân bản mang tính nhân loạinói chung

Cái đẹp tinh thần là cái đẹp mà con ngời ta hằng mong ớc Nó cũnggiống nh vầng trăng dịu mát ở trên kia, luôn gợi cho con ngời khát vọng khámphá và đó cũng là cái đẹp mang giá trị vĩnh cửu Các nhân vật trong t tởng củaY.Kawabata nh Shimamura, Singo, Kileuju đã luôn khát khao tìm kiếmkhông ngừng nghỉ cái đẹp tinh thần của riêng mình qua hình ảnh những cô gái

xứ Phù Tang thanh khiết, dịu dàng bởi họ là hiện thân cho vẻ đẹp thánh thiện

đến tuyệt mỹ

Yoko xuất hiện trong Xứ tuyết nh bớc ra từ một câu chuyện huyền thoại

nào đó Nàng đẹp nh một ảo ảnh, mọi thứ về nàng đều mờ nhoè, xa xămkhông thể nào nắm bắt đợc

Shimamura gặp Yoko lần đầu tiên trong một ga xép, vẻ đẹp, sức cuốnhút đến mê hoặc từ giọng nói của nàng đã gây cho chàng một ấn tợng đặcbiệt: “Giọng nàng sao mà tuyệt diệu thế, nó vang cao và rung lên nh một tiếngvọng trên tuyết và trong màn đêm, nó có vẻ quyến rũ cảm động đến nỗi làmtrái tim ngời ta man mác buồn” [34, 223] Giọng nói nh tiếng vang vọng củatrái đất, nh thể đến từ một nơi rất xa và lan toả nét buồn

Vẻ đẹp của Yoko thuộc về một thế giới khác, một vũ trụ khác, vẻ đẹp h

ảo trong gơng Shimamura dõi theo Yoko với niềm đam mê kỳ lạ Trong cuộchành trình ấy, Yoko - với vẻ đẹp của tinh thần vị tha, hỷ xả đã thực sự ám ảnhtâm hồn anh, khiến anh cảm thấy nh mình đang chơi vơi giữa hai thế giới: mộtthế giới của cõi đời thực, một thế giới của cõi đời mộng Bởi lẽ, vẻ đẹp củaYoko là một vẻ đẹp hiện hữu trớc anh nhng lại khó gần gũi và không thể nàochiếm lĩnh đợc Chính thế Shimamura cứ mải mê, ớc ao, khát khao Thực chấtcủa cuộc hành trình đi tìm cái đẹp của Shimamura cũng thể hiện sự lên ngôicủa vẻ đẹp tinh thần

Hình ảnh của Yoko trở thành một ám ảnh với Shimamura “anh vẫn cònchịu tác động của cái cảm giác thị phi thực, trong suốt kỳ lạ, rất gần với chấtthơ của hình phản chiếu ở tấm kính cửa sổ toa tàu” [34, 240] Shimamura đãyêu Yoko từ ảo ảnh qua gơng, một tình yêu thuần khiết và rất mơ hồ

Shimamura cảm nhận giọng nói ấy từ trong sâu thẳm của tâm hồn đểnhạy cảm, một giọng nói đẹp đến nao lòng, nó chẳng khác gì một tiếng vangsống động của nhiều ngọn núi xa xôi đầy tuyết phủ Cứ thế vẻ đẹp con ngời,cảnh vật nơi đây lồng ghép vào nhau, hoà nhập vào nhau, vẻ đẹp ấy cứ phôbày ra trớc mắt Shimamura, tất cả tạo nên “một thế giới đẹp khôn tả màShimamura cảm thấy thấm vào tận tim anh, anh bàng hoàng khi mất ánh lửatít xa trong núi bỗng loé sáng ở giữa gơng mặt đẹp của ngời đàn bà trẻ, khiếncho vẻ đẹp không thể nào tả xiết đạt tới đỉnh điểm” [34, 226].

Miêu tả con ngời trong sự hoà quyện với thiên nhiên là một nét đặc trngtrong quan niệm thẩm mỹ của nghệ thuật phơng Đông Dờng nh đợc sống với

bà mẹ thiên nhiên, con ngời trở nên đẹp hơn, trong sáng hơn và thanh khiếthơn

Những lần gặp gỡ sau đó, Yoko vẫn không hiện lên với bất kỳ chi tiếtnào rõ ràng, chỉ có cảm nhận của Shimamura về giọng nói của nàng - “mộtgiọng nói đẹp đến nao lòng chẳng khác gì một tiếng vang sống động củanhững ngọn núi xa xôi đầy tuyết phủ” [34, 299]

“Yoko vẫn có thứ âm sắc trầm vang tình cảm, thứ tiếng nói thấm vàoanh một nỗi buồn” [34, 332]

Với Yoko, trong Xứ tuyết sự thanh khiết không chỉ thể hiện trên gơng

mặt, trang phục, hay những ngón tay mà còn hoà tan trong chính giọng nóicủa nàng, nh trở thành một phần tâm hồn nàng 12 lần trong tác phẩm,Y.Kawabata ca ngợi giọng của Yoko với những cách khác nhau Đó là mộtgiọng nói rất trong trẻo quyến rũ “giọng nàng sao mà tuyệt diệu thế” [34,222] “Giọng nói rất trong trẻo của nàng” [34, 223], “Một giọng cảm động có

âm sắc trong và đẹp đến não lòng” [34, 271], “Trầm sâu nhng lại trong trẻo,

đó là giọng nói rất tuyệt của Yoko” [34, 284] Thực ra, trong suốt thời gian ở

xứ tuyết, số lần Shimamura nghe thấy giọng nói của Yoko không nhiều Lầnthứ nhất là khi nàng nói với ông trởng ga, lần thứ hai là khi nàng nói vớiKomabo và lần thứ ba là khi hai ngời nói chuyện với nhau nhng âm thanhhuyền diệu ấy dờng nh cứ ám ảnh khắc khoải trong lòng chàng nh một thứ malực không thể nào gỡ bỏ, nh một nỗi niềm nhớ thơng đã có từ kiếp trớc Phảichăng, bởi vì đó là hiện thân của cái đẹp kỳ diệu mà lần đầu tiên Shimamura

đã khám phá đợc Và chính tình yêu, sự khát khao của chàng đã huyền thoạihoá giọng nói của Yoko khiến cho nó mang một vẻ xa xăm, ảo diệu nh đợcvọng ra từ một thế giới cổ tích nào đó Dờng nh đó không còn là giọng nói củaYoko nữa mà là sự lý tởng hoá trong tâm trí Shimamura một cái gì đó trở nên

nhất thành bất biến một niềm đam mê, một nỗi đau mà suốt đời chàng hoàivọng Một giọng nói tuyệt đẹp, nó thể hiện toàn bộ con ngời, nó tác độngmạnh mẽ đến Shimamura luôn gợi cho anh cảm giác thanh khiết của thiênnhiên nơi đây Trái tim anh rung động “Sự đắm say tuyệt diệu và bí ẩn của cáinhìn ấy đã đợc trái tim Shimamura đáp lại tối hôm ấy bằng cách đập gấp gáphơn” [34, 272] Shimamura và Yoko, hai con ngời về hai thế giới khác nhau,

họ rất xa nhau nhng tình yêu vẫn nảy sinh ở họ, một tình yêu nhẹ nhàng,mỏng manh đến mức tởng nh không tồn tại Nó khác hẳn với tình yêu tràn đầynhục cảm, nồng nàn mãnh liệt của Komako Yoko và Komako đợc đặt trongmột mối liên hệ tinh vi để tôn vinh sự toàn vẹn của cái đẹp ở cạnh Komako,Shimamura luôn nghĩ đến Yoko “và trong tâm tởng của anh lại nh thấy đôimắt, cái nhìn của một cô gái khác, cô Yoko trẻ trung” Cùng lúc trong anh có

sự hiện diện của hai tình yêu Tình yêu dành cho Yoko hoàn toàn là tinh thần.Anh yêu vẻ tinh khiết của nàng qua gơng, yêu giọng nói vang cao đặc biệt yêugiọng hát thanh sâu, truyền bí của nàng Tất cả con ngời nàng đều huyền diệu,toả ánh sáng vào không gian, nàng nh dệt bằng ánh sáng, thứ ánh sáng ấy trànlây xung quanh và tạo nên một thế giới riêng biệt Sự huyền diệu của Yoko

đem đến cho Shimamura cảm giác thanh lọc tuyệt đối Anh đợc soi tỏ và thấusuốt bản thân mình “Có phút nào đó trống rỗng nơi anh và sự gắng gợi, sựlao vào kiếm sống của Komako làm anh đau khổ, nh đụng vào chỗ hiếm Anhxót xa nh thơng xót chính mình Đôi mắt ngây thơ kia đôi mắt của Yoko cóthể soi sáng đến đáy chuyện đó, anh chắc thế và anh chẳng biết vì sao, sự thực

ra sao khi mình bị ngời con gái ấy hút hồn” [34, 340] Trong tình yêu vớiYoko, anh đạt đến sự thanh tịnh Yoko chính là tợng trng cho tình yêu thuầnkhiết á Đông mà một tâm hồn Nhật Bản tiêu biểu nh Shimamura luôn khaokhát hớng tới

Khi gấp những trang sách cuối cùng của Tiếng rền của núi bên tai ta

nh văng vẳng những âm thanh kỳ lạ Đó có thể là anh thanh của cuộc sống

đang vẫy gọi nhng cũng có thể là tiếng gọi của sự chết chóc, sự cô đơn bấthạnh Chính trên các nền tranh tối, tranh sáng ấy, trong cuộc sống xô bờ ấyhiện lên vẻ đẹp trong trắng đến thánh thiện của Kikuco Nàng nh một thứ ánhsáng kỳ diệu lan toả trong ngôi nhà tăm tối, u buồn của gia đình Singo, nhàchồng nàng, xoa dịu nỗi đau đời nơi ngời cha già Singo Y.Kawabata khôngchú trọng khắc hoạ vẻ đẹp hình thể của Kikuco, cũng không trực tiếp miêu tảhình dáng bên ngoài của nàng, mà vẻ đẹp ấy đợc cảm nhận qua con mắt củaSingo Bởi thế, vẻ đẹp của nàng trở nên thánh thiện, thuần khiết hơn rất nhiều

Điều đặc biệt hơn là Singo cảm thấy thấp thoáng hình ảnh ngời chị gái quá cốcủa Yuxuko mà ông luôn nhớ về qua hình ảnh ngời con dâu Kikuco “Kể từkhi Kikuco về làm dâu trong nhà, những kỷ niệm của Singo lại bùng cháy”[34, 16] Kikuco với tâm hồn nhạy cảm, tính cách ngây thơ, dịu dàng, nhânhậu với vẻ đẹp tinh khiết luôn khiến Singo thấy nhẹ nhõm, th thái Ông yêuKikuco hơn cả con đẻ mình Kikuco nh một mặt hồ xanh thanh thản mà mỗikhi nhìn vào đó, Singo thấy tâm hồn yêu tình và phẳng lặng hơn: “Kikuco nhmột ô cửa sổ mà qua đó ông nhìn ra ngoài cuộc đời từ trong ngôi nhà buồn tẻcủa mình [34, 38] Singo xót xa cho những thơng tổn trong lòng Kikuco khiSuychi phản bội ông lo lắng và càng ra sức chăm lo chiều chuộng cô Ông

“cảm thấy ấm áp hẳn lên” mỗi lần nghe Kikuco nói Trái tim ông tan chảy vàtrìu mến khi nghe Kikuco hát ru Ngời con dâu nhỏ đó đánh thức cả nhữngmạch ngầm tình cảm thiêng liêng, khuất lấp nhất trong lòng Singo ở tuổi sáumơi hai, tuổi bắt đầu bớc sang dốc bên kia cuộc đời, Singo chiêm nghiệm ranhiều điều cuộc sống với những chân lý và d âm vĩnh cửu nh một quả núi màtiếng rền của nó chỉ nghe đợc khi đã sống qua hết đời mình, khi đã có đủkhoảng cách để nhìn nhận toàn diện nó Kikuco cho Singo niềm yêu sống và ýnghĩa cuộc sống Giữa những mỏi mệt chán chờng của tuổi già u tối, Kikuco

là niềm an ủi, niềm hạnh phúc Cô là ngời con và cũng là ngời bạn tâm tìnhcủa Singo Cô chính là cái đẹp toàn diện, nguyên vẹn, thuần khiết mà Singokhao khát tìm kiếm cả cuộc đời Ông chia sẻ với cô tình yêu thiên nhiên, niềmham thích trớc những cây dây leo, những cành anh đào mơn mởn Hai câythông cao vút trên tuyến đờng tàu điện là cái mốc nhắc nhở mãi cho Singo vềnỗi đau của ngời con dâu khi bỏ đi đứa con của mình Giữa ông và Kikuco cómột mối giao cảm kỳ lạ, mơ hồ trong đó là mạch nguồn của một tình cảm vợt

ra ngoài tình cảm cha con thông thờng - một tình yêu thuần khiết Tình yêu ấykhông hề tội lỗi, nó đơn giản chỉ là kết quả của những đồng cảm về mặt tinhthần Nó khiến cả Singo và Kikuco đều đợc giải thoát tất cả mọi đau đớn,buồn phiền của cuộc sống thờng nhật

Trong tiểu thuyết Ngàn cánh hạc, Yukuko - con gái nhà Inamura hiện

lên với chiếc khăn thêu ngàn cánh hạc, với vẻ tinh khiết, tự nhiên Sự thánhthiện của Yukikô là sự cứu vớt linh hồn Kikuju khi chàng vớng vào mối tìnhtrầm luân với bà Ota, ngời tình của cha chàng Nhng hình ảnh Yukiko vớingàn cánh hạc luôn lấp lánh ánh sáng, luôn soi rọi tâm trí chàng, cho chàngcảm giác bình yên và tĩnh lặng “chàng nuôi ảo tởng là cô gái nhà Inamura

đang đi dạo đâu đây dới hàng cây bên đờng với chiếc khăn màu hồng có vẽ

bầy hạc trắng trong tay Chàng có thể nhìn một cách rõ ràng bầy hạc trắng đó.Chàng cảm thấy thanh thản” [34, 543] Yukiko xuất hiện ở mọi nơi, mọi lúc,chủ yếu trong những suy t của Kikuju Nàng nh thể là hiện thân của nỗi buồn

sự vật (aware) của truyền thống nghìn xa, của tinh thần trà đạo đa con ngờithoát ra khỏi sự đời lầm lạc, bảo vệ con ngời trớc vòng vây tội lỗi Quá khứ -hiện tại, đau khổ - hạnh phúc, cuộc đấu tranh đó phải chăng là để hớng tới cái

đẹp trọn vẹn, nguyên sơ, cái đẹp giải thoát mà nàng là biểu tợng

Trong tiểu thuyết của mình, Y.Kawabata đã rất thành công khi xâydựng hình tợng những nhân vật phụ nữ - họ là hiện thân cho vẻ đẹp tinh thầnthuần khiết mà con ngời luôn có mơ ớc khát khao hớng tới và tìm kiếm Ông

đã xây dựng đợc cả một thế giới thuần khiết và vĩnh hằng tồn tại bên cạnh thếgiới thực tại phù du và cát bụi Thế giới đó chỉ có thể tìm thấy đợc khi con ng-

ời ta sống, tìm hiểu, tận hởng và trân trọng những vẻ đẹp của cuộc đời Và sautất cả cái còn lại là cái đẹp nguyên sơ thuần khiết, vĩnh viễn vợt qua sự tànphá của thời gian Cái đẹp làm cho con ngời say mê đồng thời nuối tiếc trớc sựngắn ngủi của nó Do đó, cái đẹp thờng đi kèm với nỗi buồn và chính nó đãtạo nên niềm bi cảm trong mỗi con ngời

Ch ơng 2 Thể hiện tâm lý nhân vật qua cuộc hành trình tìm

kiếm các giá trị 2.1 Con ngời với hành trình tìm kiếm chính mình

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, nớc Nhật rơi vào cảnh lệ thuộc đế quốc

Mỹ Từ đó văn hoá Nhật bị ảnh hởng của các luồng văn hoá, t tởng phơngTây Truyền thống yêu cái đẹp trong văn học Nhật ngày càng rơi vào cảnh maimột, suy tàn Trớc tình trạng đó Y.Kawabata là ngời tiên phong bảo vệ truyềnthống dân tộc Ông đợc mệnh danh là “vĩnh viễn lữ nhân” - ngời lữ kháchmuôn đời trên hành trình đi tìm cái đẹp Cả cuộc đời của Y.Kawabata là mộthành trình tìm về với những vẻ đẹp quá khứ, là hành trình sáng tạo bền bỉ,kiên trì Trong sáng tác của mình, Y.Kawabata thờng đánh rơi những “mảnhtình” trong nhân vật Do vậy, mẫu hình nhân vật hành trình - nh là cái bóngthấp thoáng của chính bản thân nhà văn xuất hiện một cách phổ biến trong

sáng tác của ông và thể hiện đặc biệt rõ nét trong hai tiểu thuyết Xứ tuyết và Ngời đẹp say ngủ

2.1.1 Sự lỡng phân trong tâm trạng trên hành trình tìm kiếm

Trong văn chơng, các nhà văn hiện sinh luôn có xu hớng xây dựng môtíp nhân vật hành trình Trong vụ án của Kaffka toàn thiên truyện là quá trìnhGiodep K đi tìm kiếm chân lý tối cao nơi toà án, tìm lý cho mình bị kết án và

đó cũng là quá trình K đi tìm kiếm, khám phá chính bản thân mình để kết cục

nhận ra rằng mọi điều trong cuộc đời đã tồn tại nh một định mệnh Trong Lâu

đài, ngời đạc điền Giodep K cũng tham gia cuộc hành trình kìm kiếm mối dây

liên hệ với lâu đài - và cuộc tìm kiếm ấy cũng là hành trình đi tìm kiếm chính

mình trong xã hội hiện đại Trong Ngời thầy thuốc nông thôn làng gần nhất,

dù dung lợng tác phẩm ngắn nhng Kafka cũng đã tạo nên đợc những kiểunhân vật hành trình, chỉ có điều chúng hiện lên cha rõ nét nh trong các tiểuthuyết của Y.Kawabata

Kiệt tác Xứ tuyết là tác phẩm Y.Kawabata đã dồn hết tâm lực Tác phẩm

miêu tả hành trình lên xứ tuyết của chàng lãng tử Shimamura nhng chiều sâu

t tởng của tác phẩm lại không dừng ở chỗ mô tả hành trình trở về một xứ sở,một thiên nhiên hiện hữu Đó còn là sự trở về niềm sâu thẳm trong tâm hồntrong sạch, là hành trình tìm lại chính mình

Một đặc trng đầy tính nhân bản của phơng Đông là lối sống chan hoàvới thiên nhiên Dờng nh khi sống với thiên nhiên con ngời trở nên đẹp hơn,

ời soi mình vào đó, nhận ra đợc những giá trị thực sự của chính mình Trongvăn học Nhật, độc giả hẳn không ai quên đợc những cuộc hành trình củaM.Basho (1644 - 1694), ngời đã từ bỏ cuộc sống yên ổn để làm một lữ nhâncủa phù thế, nổi tiếng nhất là cuộc du hành lên phơng Bắc đợc thực hiện năm

ông 45 tuổi Trong hành trình đó M.Basho đã để lại kiệt tác Oku no hosomichi (Con đờng sâu thẳm) Chủ đề của Con đờng sâu thẳm là cuộc hành trình “đi

tìm cái kỳ diệu của cuộc sống, đó cũng chính là cái đẹp, đó là cái bị con ngời

đánh mất trong xã hội hiện đại của Eđô, của những thành phố đông đảo màrỗng không” [5, 269] Y.Kawabata đã bớc tiếp M.Basho trên hành trình phiêulãng, quay về với thiên nhiên với một nền văn hoá dung dị và thuần hoá còngiữ đợc trong lòng phơng Bắc xa xôi Hành trình mang tên Shimamura “Quátài tử và lông bông vì nhàn rỗi đôi khi Shimamura cố tìm lại bản thân mình

Điều anh thích thú hồi ấy là đi một mình đến vùng núi một mình thôi” [34,233]

Cuộc sống đầy đủ vật chất ở thành phố lớn đã khiến con ngời ta dễ đánhmất bản thân, thoả hiệp dễ dãi với cuộc sống tầm thờng Shimamura đã chọncho mình xứ tuyết, một vùng đất hoang sơ lạnh lẽo của phơng Bắc, nơi chatừng vơng bụi của quá trình đô thị hoá làm bến đỗ dừng chân cho tâm hồnmình ở nơi đây anh đợc sống trong bầu không khí trong lành, tinh khiết củathiên nhiên, đợc đắm mình trong tình cảm nồng hậu của những con ngời xứtuyết Ba lần đến xứ sở của tuyết đa lại cho anh những cảm giác khác nhau nh-

ng lần nào cũng trào dâng trong anh nhiều điều mới mẻ Đặt chân đến xứtuyết, anh nh vứt bỏ đằng sau cuộc sống xô bồ ồn ào của một thành phố lớn đểhoà mình vào thiên nhiên Những ham muốn còn rơi rớt lại trong anh nh nguộihẳn đi khi anh “vừa bớc qua ngỡng cửa nhà trọ thì núi non và làn không khí h-

ơng thơm của cánh non lá mới cuốn ngay anh đi” [34, 245] Anh thực sự đợcthanh lọc tâm hồn Shimamura là một ngời hời hợt và có những say mê nhấtthời Sinh ra và lớn lên ở Tokyo, từ nhỏ anh đã biết khá nhiều về kịch Kabulu.Thời sinh viên anh lại đặc biệt say mê môn vũ đạo và kịch âm Anh say sa tìmhiểu, viết bài nghiên cứu và phê bình nhng chính vào lúc niềm đam mê lên

đến đỉnh điểm thì “đột nhiên hứng thú của anh chuyển hớng, anh hoàn toànchuyên tâm vào Balê phơng Tây [34, 240] Đó là một niềm đam mê “của mộtngời tình lý tởng, yêu một cách cao quý và thuần khiết cha hề bao giờ gặp đợcngời mình yêu nồng cháy” [34, 241] Cha hết, anh cũng cảm thấy thích thúkhi bớc vào giới văn học” [34, 241] nhng anh lại “không coi trọng thực sự cảnhững công trình nghiên cứu, thỉnh thoảng anh công bố, cả tác giả của chúng”

[34, 241] Shimamura đã sống một cuộc sống nhiều đam mê nhng không sâusắc, chính vì thế anh không tìm đợc ý nghĩa thực sự của cuộc sống Anh đãngạc nhiên biết bao khi thấy Komako ghi nhật ký Anh càng ngạc nhiên hơnkhi biết cô ghi từ năm 15, 16 tuổi, Shimamura đã quen đánh giá mọi sự việcbằng lợi ích vật chất, chính vì thế anh đã không hiểu vì sao Komako lại dám hisinh cả những năm tháng tuổi trẻ để đi làm gesiha lấy tiền chữa chạy cho anhcon trai bà giáo dạy nhạc, không hiểu đợc vì sao cô lại tự xây cho mình vỏ bọcbớng bỉnh nhiều khi thất thờng.

Y.Kawabata đã để nhân vật của mình tự suy ngẫm, tự mổ xẻ bản thân,cùng thởng thức cảnh sắc tuyệt vời vùng tuyết, đặc biệt đợc nghe cô tâm sự,anh “thấm thía cái cảm giác cố gắng vô ích, cái cảm giác nhọc nhằn uổngcông đến mức chỉ một phút nữa thôi là anh thấy cuộc đời anh cũng cằn cỗi vôbổ” [34, 259] Những kiến thức nghệ thuật mà anh say sa tìm hiểu, tởng chừng

nh lãng quên thì đến đây “lần đầu tiên kiến thức của anh đợc đem dùng cóhiệu quả vào một việc gì đó, bởi vì trong lúc trò chuyện những kiến thức ấy đãgiúp anh gợi đợc tình cảm thân mật của cô gái anh vừa quen” [34, 242]

Dẫn thân vào cuộc tình Komako, anh mới chợt nhận ra là trớc đây mìnhcòn sống hời hợt, anh cố tìm hiểu điều gì thiếu ở anh, để anh đợc sống nh cômãnh liệt và toàn vẹn “Anh ngồi lỳ ra, đứng thế suy ngẫm về sự lãnh cảm củamình, không thể hiểu nổi, làm sao mà cô có thể quên mình để đang hiến tựnguyện cho anh mà không nhận đợc một thứ gì trao lại”, “tự đáy lòng, anh

đang nghe từ phía Komako nh một tiếng động lặng thầm, nh tuyết rơi lặngcảm trên thảm tuyết, nh thứ tiếng vọng lịm dần sau sự bơn chải qua những bứctờng trống rỗng” [34, 267] Komako đã lặng lẽ bằng tình yêu của mình đánhthức những giá trị đẹp đẽ trong tâm hồn mà cuộc sống thành thị vùi lấp Dùsau ba lần đến xứ tuyết có thể anh không quay trở lại nhng “anh biết giờ đâyanh không thể trợt theo sự tự nuôi chiều và để ngời khác nuông chiều mãi nhthế” [34, 367]

Hành trình của Shimamura đi qua ba mùa thiên nhiên, qua những trảinghiệm tình yêu là hành trình tự thanh lọc tâm hồn, thâu nhận linh hồn trongtrẻo, an lành của vạn vật để tìm lại chính mình ở xứ tuyết Shimamura để thựclòng sống, thực lòng yêu, thực lòng đau khổ để thực sự thanh thản

Shimamura đến rồi đi, phiêu du nhẹ nhàng và thanh thoát nhng cũngtràn đầy khát khao chiếm lĩnh Chung quy lại, hành trình tìm về xứ tuyết làhành động rời bỏ chốn phồn thị ồn ào náo nhiệt để neo đậu tâm hồn mìnhbằng cảm thức đợc sống, đợc sống với thiên nhiên, với khát vọng tình yêu

thánh thiện Vẻ đẹp của thiên nhiên và con ngời nơi đây đã phần nào giúp anhtìm đợc cảm giác ấy Đó cũng chính là tiền đề cho sự tỉnh ngộ của Shimamura

ở cuối tác phẩm Tâm hồn anh nhờ đợc gột rửa bởi xứ tuyết đã có thể thâunhận đợc trọn vẹn vẻ đẹp đích thực nơi con ngời Yoko tạo nên một giây phútchuyển hoá kỳ diệu khi “dải ngân hà tuôn chảy lên anh trong cái thét gầm dằndữ”

Với ý nghĩa nh thế, Xứ tuyết không đơn thuần là một vùng đất nữa mà

trở thành nơi giác ngộ cho con ngời - một xứ sở bất kỳ ai đi qua đó dờng nhcũng cảm thấy đợc tái sinh trong một vẻ đẹp nguyên sơ thanh khi Có thể nói,thiên nhiên và con ngời phơng Bắc nh một luồng gió mới thổi vào tâm hồnShimamura những giai điệu âm vang về giá trị của cuộc sống, giúp anh lấy lạisức mạnh và bản lĩnh trong một xã hội còn lắm xô bồ Trong một ý nghĩakhác, các hình tợng nhận vật trong tác phẩm mang ý nghĩa biểu tợng Hai hìnhtợng Komako và Yoko là biểu tợng cho cái đẹp, một cái đẹp mạnh mẽ manghơi thở của thời đại và cái đẹp dịu dàng, thanh tao của truyền thống Sự phânthân của Shimamura trớc hai ngời con gái cũng chính là sự phân thân trớc haicái đẹp - truyền thống và hiện đại Và đó cũng là sự phân thân của ngời Nhậtthời hậu chiến, trong đó có Y.Kawabata

2.1.2 Tìm đến cái đẹp và sự thức tỉnh của miền ký ức

Cũng nh Shimamura trong Xứ tuyết, Eguchi trong tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ cũng là nhân vật thuộc mô típ nhân vật hành trình Có khác chăng là ở

chỗ, nếu Shimamura hành trình đến với thiên nhiên phơng bắc thì Eguchi lạihành trình đến với những ngời đẹp đang ngủ say Và đó cũng là cuộc hànhtrình trở về với chính mình, để lắng nghe tiếng lòng mình lên tiếng Về thựcchất đó là quá trình tự nhận thức

Eguchi, nhân vật trung tâm của tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ, là một

ông già sáu mơi bảy tuổi Mỗi năm ông dành thời gian đến với ngôi nhà bímật, nơi có những ngời đẹp đang ngủ say Với ông, sự khởi đầu của chuyến đi,

đơn giản chỉ là đi tìm cảm giác mới lạ Khi bắt đầu đến ngôi nhà Ngời đẹp say ngủ, Eguchi chỉ là một ông già sáu mơi bảy tuổi, tò mò muốn đợc tận hởng

những hơng vị khoái lạc trong những năm cuối đời Tuy nhiên, trải qua mộthành trình với các ngời đẹp say ngủ, bên cạnh việc khám phá vẻ đẹp và sứcsống thanh xuân diệu kỳ ở các cô gái, Eguchi cũng đã dần khám phá ra chínhmình với những điều sâu kín còn ẩn dấu lâu nay trong con ngời mình Lần đầu

tiên đến ngôi nhà Ngời đẹp say ngủ, Eguchi đã cảm nhận đợc nỗi cô đơn, nỗi

đau đớn khôn nguôi của tuổi già Giấc ngủ bên cạnh một cô gái trẻ khoả thân

nằm mê man không phải là trò giải trí nữa mà nó còn làm tăng thêm sự bất lực

và xấu xí của tuổi già “Và bây giờ ông đã hiểu những ông già lui tới chốn nàyvới niềm vui thảm hại hơn, sự thèm khát mạnh mẽ hơn, nỗi buồn sầu sâu thẳmhơn ông tởng nhiều” [34, 398] Tận cùng đáy lòng còn giấu kín một cái gì đó

mà những niềm hối tiếc không thể làm sống lại những cố gắng vất vả đến đâucũng không thể hồi phục chữa lành” [34, 421] Quan trọng hơn, trong nhữnglần đến với ngôi nhà ngời đẹp ngủ mê, bên cạnh việc khám phá ra nỗi cô đơn,Eguchi còn khám phá ra những khao khát bản năng mới lạ, khuất lấp mà cho

đến giờ, khi đã ở tuổi sáu bảy, trong những lần qua đêm với các ngời đẹp sayngủ, chúng mới đợc đào xới, lật tẩy tận gốc rễ

Sự độc đáo của Y.Kawabata là ở chỗ, ông đã sáng tạo hình tợng nhữngngời đẹp đang say ngủ Họ chìm trong vô thức, nhng vẫn sống động và tràn

đầy nữ tính Đó là cái đẹp nguyên sơ, thánh thiện, một cái đẹp quên mình

Tr-ớc cái đẹp ấy, Eguchi chợt nhận ra mình ở phần sâu kín nhất của con ngời, đó

là bản năng, tiềm thức Với thủ pháp dòng ý thức và đồng hiện, Y.Kawabata

đã tái hiện cả một thế giới nội tâm phong phú của nhân vật Eguchi Một chútxót xa, tiếc nuối, sự ân hận với mặc cảm tội lỗi tất cả đều diễn ra một cách

tự nhiên, chân thực Hơng thơm của mùi sữa thoang thoảng đâu đây trong ngôinhà bí mật ấy cũng đánh thức miền ký ức của Eguchi với kỷ niệm đẹp đẽ vềmột ngời con gái đã đi qua cuộc đời ông Mối tình nào cũng gợi dậy trong ôngmột sự trong sạch thánh thiện trong tình yêu và ở mối tình nào, ông già sáubảy tuổi cũng mãnh liệt nh mối tình đầu Đây là những cuộc hành trình khámphá lội ngợc dòng thời gian Và cũng chính trong hành trình ấy, Eguchi đãlàm sống lại những ký ức những kỷ niệm, làm hồi sinh lại tuổi trẻ của chínhmình Tiếp xúc với các cô gái trẻ cũng là lần đầu tiên trong đời, Eguchi cónhững khoái cảm đích thực, điều mà trớc kia ông cha từng cảm nhận đợc:

“Điều này làm cho ông ngạc nhiên quá đỗi nh thể ngời ta bất ngờ kéo ông rakhỏi cái thực tế đời thờng nhng ông lại nghĩ trong suốt sáu bảy năm của đờimình ông cha hề trải qua một đêm với đàn bà một cách trong lành nh thế” [34,466] Điều có ý nghĩa hơn, trong cuộc hành trình này, Eguchi đã ý thức đợcsâu sắc hơn tình thế hiện sinh mang tính bi kịch của mình Trong ông, niềmkhát khao bản năng vẫn còn mạnh mẽ, sự nuối tiếc với tuổi trẻ vẫn còn trongkhi đó tuổi già đã ập đến Và chính trong niềm đam mê với các cô gái trẻ, nỗi

đau càng trở nên mạnh mẽ hơn Nó trở thành một tâm trạng thờng trực, giằng

xé trong con ngời Eguchi, làm cho quá trình đi tìm chính mình của Eguchi trởnên dài vô tận Cuộc hành trình đến với các ngời đẹp say ngủ đã tạo nên bề

mặt nổi của câu chuyện nhng ý nghĩ đích thực của hành trình Eguchi chính làhành trình hớng sâu vào khám phá thế giới nội tâm Cuộc hành trình này giúpkéo dài và duy trì cốt truyện Y.Kawabata đã rất tài tình khi xây dựng cốttruyện ít tình tiết, sự kiện thay vào đó tập trung đào sâu, khám phá những biếnthái tế vi trong tâm trạng nhân vật.

Có thể nói, hành trình tìm đến với ngôi nhà ngời đẹp say ngủ để khámphá vẻ đẹp kỳ diệu, đầy sức sống cả ở thể xác lẫn tâm hồn của các cô gái, vớiEguchi cung là hành trình khám phá con ngời bản ngã chân thực của chínhmình Đó là con ngời đầy khát khao, đam mê mãnh liệt nhng cùng mang trongmình những đau đớn, mặc cảm già nua và bất lực của tuổi già Do vậy, khi

đang còn tồn tại con ngời vẫn luôn mãi là những ngời khám phá

Cuộc đời phiêu lãng trên những nẻo đờng cô đơn với nỗi đau khổ vìmặc cảm bị chối từ, rời bỏ kỳ lạ thay không làm nảy sinh ở Kawabata nhữngtình cảm cực đoan, tiêu cực mà ngợc lại khiến nhà văn thêm trân trọng, yêumến con ngời Y.Kawabata đã dùng văn chơng để chuyển tải t tởng một cáchnhẹ nhàng, trong sáng nhng không kém phần sâu sắc ẩn sau mỗi hình tợng làtấm lòng đôn hậu, thiết tha với con ngời, với cái đẹp của Kawabata

2.2 Tìm về thiên nhiên - tìm về không gian để di dỡng tinh thần

2.2.1 Hoà hợp với thiên nhiên - một biểu hiện của tinh thần Nhật Bản

Nhật Bản là một quốc đảo với thiên nhiên hoang sơ, kỳ vĩ và cũng rất

mỹ lệ, trữ tình Nhiều nhà nghiên cứu đã nói tới sự thống nhất giữa những đốinghịch trong thiên nhiên và con ngời Nhật Bản Và một trong những yếu tốgóp phần làm nên cái thống nhất đối nghịch ấy là thiên nhiên Có lẽ ít có đấtnớc nào lại có một bức tranh thiên nhiên đa dạng và phong phú nh Nhật Bản.Thiên nhiên Nhật Bản vừa có sự hùng vĩ của núi đồi, vừa có cái mềm mại củanhững bờ biển thơ mộng, cái êm đềm man mác của những làng quê xanh tơitrù phú Truyền thống yêu cái đẹp đã có từ ngàn xa, là cội rễ của bất cứ mộtngời Nhật nào Với ngời Nhật, yêu thiên nhiên, đến với thiên nhiên đã trởthành một nhu cầu tự nhiên, có ý nghĩa nh một tôn giáo Từ xa xa trong lịch

sử, ngời Nhật đã có tín ngỡng tôn thờ thiên nhiên Họ cho rằng, cây cối loàivật đều có linh hồn nên phái tôn thờ Tín ngỡng ấy về sau đã phát triển và trởthành Thần đạo (Shintô) Những sở thích thởng ngoạn vẻ đẹp thiên nhiên nhHanami - ngắm hoa, Stukimi - thởng nguyệt và Yubimi - ngắm tuyết rơi củangời Nhật đều có cội nguồn từ trong tín ngỡng xa xa ấy Có thể nói, “cảm xúc

về cái đẹp, chiêm ngỡng vẻ đẹp là đặc tính tiêu biểu của mọi ngời Nhật” [31,147]

Nhân loại đang bớc vào thế kỷ XXI với tâm thế cởi mở chào đón những

điều mới mẻ Cuộc sống con ngời ngày càng đợc cải thiện, nâng cao đến mộttrình độ văn minh mới Cơ sở hạ tầng thay đổi tất yếu kéo theo sự chuyển biếncủa kiến trúc thợng tầng Nhng chính trong hoàn cảnh đó, vấn đề ôn cố tri tânlại càng đợc đặt ra hơn bao giờ hết Phơng Tây trong khi nhìn lại chặng đờnglịch sử của mình đã phải thừa nhận rằng lối sống hòa hợp với thiên nhiên củaphơng Đông là một nét văn hóa đặc sắc và đầy tính nhân bản Nhật Bản trong

sự phát triển mạnh mẽ của một siêu cờng kinh tế, trong xu thế hội nhập củavăn hóa thế giới vẫn ý thức một cách sâu sắc “chất” phơng Đông của mình

Và một trong những biểu hiện của đời sống tinh thần Nhật là sự hòa hợp - trở

về với thiên nhiên Dờng nh khi sống với thiên nhiên, tâm hồn con ngời trởnên th thái, trong sáng và thanh khiết hơn Bởi vậy từ xa xa trong thơ ca NhậtBản, thiên nhiên luôn có một vị trí đặc biệt Trong tuyển tập Manyoshu (vạndiệp tập), một phần ba số bài thơ là miêu tả các loài hoa, cây để diễn tả cácsắc thái tâm trạng con ngời Đó là một thiên nhiên kỳ thú trong sự chuyển hoálinh động bốn mùa với tuyết trắng, trăng thanh, sơng mù, hoa lá một thiênnhiên đậm màu sắc Nhật Đặc biệt là trong thơ Haiku của M.Basho, thiênnhiên dờng nh không hề vắng bóng Một mùa hoa anh đào, một tiếng ve kêu

“thấu xuyên vào đá”, một mùa thu thay áo cho đất trời đã đi vào thơ ôngmột cách bình dị, tự nhiên mà gợi cảm vô cùng Nó trở thành một biện phápthông giao để gắn kết con ngời với vũ trụ, đa con ngời xịch lại bên nhau trong

sự chở che của vũ trụ

áo bông tôi cởi Quẩy trên vai trần

Màu thay áo đổi

Đây đâu phải nói chuyện con ngời cởi áo, mà chuyện đất trời vào mùa,

vũ trụ chuyển mình trong sự hòa hợp gắn bó giữa con ngời với thiên nhiên.Không phải ngẫu nhiên, Y.Kawabata lại mở đầu bài diễn từ nhận giải Nobelvăn học của mình bằng việc trích dẫn hai bài thơ về trăng của hai thiền sDogen và Myoe

Cái gì sẽ còn

Sau khi ta mất

Hoa thắm mùa xuân

Cu gù trong núi

Lá rụng mùa thu

( Ryoukan; 1758 - 1831),

Nhận xét về bài thơ trên đây của Ryoukan (1758 - 1831), Y.Kawabataviết: “trong bài thơ này, cũng nh trong thơ của Dogen, chỉ có những hình ảnhgiản dị, những từ ngữ bình thờng, đợc xếp cạnh nhau không cầu kỳ, thậm chíthô mộc một cách cố ý, nhng nơng nối nhau, chung đã chuyển tải đợc bảnchất sâu lắng của tâm hồn Nhật Bản” Với ông, đó cũng chính là tâm hồnNhật Bản, là nơi chng cất để tâm hồn ông thăng hoa trong sáng tạo Ông đã kếthừa truyền thống đó và phát triển nó trong các tiểu thuyết của mình Trongsáng tác của ông, từ tiểu thuyết cho đến truyện ngắn, và cả thể loại truyệntrong lòng bàn tay, thiên nhiên luôn có mặt, và trở thành nơi thanh lọc và di d-ỡng tâm hồn, là nơi con ngời nhận ra đợc những ý nghĩa đích thực của cuộcsống và giá trị của bản thân T duy hớng nội là nét văn hóa phơng Đông vàcũng là đặc thù của con ngời Nhật Bản Khám phá thế giới tinh thần bí ẩn củamình, cũng là cách để con ngời nhận thức thế giới Tinh thần này nổi bật trongsáng tác của Y.Kawabata

Trong những sáng tác của Y.Kawabata, chúng ta bắt gặp ở đó nhữngkhông gian thiên nhiên đậm màu sắc Nhật Đó là cảnh tuyết trắng dát bạc trêncác sờn núi ở Kamakuo, hình ảnh đám mây hoa anh đào (Sabuna), một đêmtrăng sáng tỏ, một hòn đảo thanh vắng, một con suối trong ngần, tinh khiết

Đó là một thế giới thiên nhiên phong phú đa dạng, mang nhiều màu sắc khácnhau nhng đều kết tựu lại vẻ đẹp rất dân tộc, rất truyền thống, có thể xem làkhông gian đặc biệt để di dỡng tinh thần - nơi cái đẹp đợc thánh hóa và niềm

đau đợc thanh tẩy, nơi giấc mộng chính là cuộc đời này Không gian xứ tuyết

là một không gian nh vậy

2.2.2 Thiên nhiên - nơi phơi trải hồn ngời

Theo mỗi bớc chân của Shimamura, cảnh sắc của Xứ tuyết hiện lên thật

trữ tình, quyến rũ Lần đầu tiên đến đây vào mùa xuân, anh đã “không rời mắtkhỏi cảnh sắc tơi rực rỡ trên triền núi qua khung cửa sổ sau lng chàng”, vừa rakhỏi ngỡng cửa tử quán thì Shimamura nh bị gợi bởi vẻ đẹp của rừng núi vàkhông khí ngọt ngào hơng của tất cả cây cối mới Cảnh sắc thiên nhiên làmShimamura sung sớng Chàng “cời nh điên mà không hiểu tại sao” [34, 245].Tiếng cời của Shimamura lúc ấy là niềm vui, niềm sung sớng dâng lên đến tậncùng cảm xúc Những từ ngữ nh “không thể rời mắt”, “bị ngợp” đã diễn tả

đợc điều đó Thậm chí, khi “đã thấm mệt và cảm thấy chân tay rã rời” chàngcũng thấy “một cách khoan khoái” Có thể đã từ rất lâu rồi, hôm nay tâm hồncủa Shimamura mới lại hân hoan trở lại, khi trẻ đi khi đón nhận cảnh sắc tơimới của thiên nhiên Không phải ngẫu nhiên, Kawabata lại chọn xứ tuyết làm

điểm đến của Shimamura Đó là miền đất hoang sơ, nơi di dỡng tâm hồn conngời, giúp con ngời thoát ra ngoài mọi ồn ào phức tạp của cuộc sống xã hội.Nơi miền Bắc giá lạnh của Nhật Bản là nơi ít ngời qua lại Đó là miền đất d-ờng nh vẫn còn đứng ngoài mọi biến động của xã hội và con ngời Vẻ đẹp tinhtuý sơ khai của thiên nhiên mang cái đẹp nguyên sơ của cỏ cây hoa lá, cáitrắng trong của tuyết, cái kỳ vĩ của núi non và cái ngọt lành của nớc suối Đó

là không gian của màu trắng tinh khiết và của cái lạnh vô trùng Nơi sự lunglinh, huyền ảo, siêu thực là ngọn nguồn của cái đẹp, sự trong sạch cao khiết làdòng chảy của tâm hồn con ngời Và trong cảnh núi non đầy chất trữ tình ấyShimamura thả hồn mình vào thế giới yên tĩnh thanh bình của cõi mộng lắngnghe “tiếng nớc rào rào chảy trên sỏi của dòng thác xa xa vọng tới một bảnnhạc êm dịu [34, 247]

Bức tranh thiên nhiên trữ tình và quyến rũ ở xứ tuyết đã làm mê hoặctâm hồn Shimamura Lần thứ ba, Shimamura đến xứ sở của tuyết vào mùa

đông mang theo những bộ áo kimono đợc may từ những tấm vải chyjimin đểtẩy chúng theo lối truyền thống - tẩy bằng tuyết, tẩy trong tuyết Chỉ riêngnghĩ đến sợi gai trắng, trải dài trên tuyết, hòa với tuyết để hồng lên dới ánhmặt trời mọc, Shimamura cũng đã thấy rộn lên cảm giác một sự tẩy lọc đến độkhông những chàng tin chắc rằng những bộ áo kimono của mình đã trút bỏ đ-

ợc ở những nơi đó chớng khí và vết dơ của mùa hè, mà con ngời chàng dờng

nh cũng đợc tẩy gột sạch sẽ [34, 364] Trong không gian ấy tiếng đàn củaKomako dờng nh cũng vang xa, cuốn hút hơn Mọi thứ tạp âm xô bồ đều đợcthanh lọc kỹ khi đến ở nơi đây Thiên đờng ở đây rồi Một thiên đờng trên mặt

đất “Komabo nhìn chăm chăm vào khoảng trời trong suốt phía trên những

đỉnh tuyết Thời tiết thế này nghe tiếng đàn khác hẳn giữa buổi sớm mùa đôngthanh khiết này, giữa sự trong suốt pha lê này, tiếng đàn nh vút lên, tiếng cangân nga và trong sáng vẳng tới tận những đỉnh tuyết phủ của những rặng núi

xa xa phía phân trời [34, 287 288]

Chìm trong Xứ tuyết không chỉ có tiếng đàn mà bản thân con ngời cũng

trong sạch hơn, nh đợc hòa vào trong mình bao nhiêu tinh hoa, hơi thở củathiên nhiên, đất trời Có lẽ con ngời ở đây cũng sinh ra từ trong tuyết trắngtinh khôi “Cái cảm giác mà nàng đem lại cho Shimamura là một cảm giáctrong sạch và tơi mát tuyệt vời” [34, 10] Trong 36 lần miêu tả cảnh sắc thiênnhiên Y.Kawabata với những dụng ý khác nhau nhng đều chú trọng nhấnmạnh cái nguyên sơ, thuần khiết của thiên nhiên nơi xứ tuyết: “phía trớc họ,trên sờn dốc đứng ở phía bên sờn kia, đung đa những bông kayoi bạc trắng,

một màu trắng rực rỡ trong ánh sáng buổi mai Sự nở bùng hùng vĩ thật tuyệtvời, mong manh, trôi nổi cũng nh vẽ trong sáng lạ kỳ, thanh khiết cha từngthấy của bầu trời thu sáng láng [34, 329] Tất cả khơi gợi ở ngời đọc cảm giáccủa những lần đợc tắm mát, lọc rửa tâm hồn.

Shimamura đến với xứ tuyết để có đợc cảm giác “th thái”, “thoải mái”,

“hào hứng”, “đợc thanh lọc mạnh mẽ”, “con ngời anh đợc tắm gội” đó cũng là

do cảm giác của anh có đợc bởi con ngời hai cô gái đợc nuôi nấng bởi xứtuyết, vẻ đẹp của họ trong con mắt Shimamura lúc nào cũng có sự tơng ứngvới thiên nhiên Con ngời - tuyết trắng nh hòa mình vào nhau tạo nên vẻ đẹpcuốn hút, trong sạch Trong thế giới trong sạch ấy, Shimamura nh đợc bao phủtrong xứ sở của thiên nhiên, trong tình ngời của những con ngời sinh ra từtrong tuyết trắng tinh khôi ấy Shimamura đã tìm đợc nơi gửi gắm tâm sự cô

đơn, nỗi phiền muộn - những điều mà anh khó tìm thấy trong dòng chảy cuộcsống hiện đại gấp gáp nơi thành phố Rõ ràng, thiên nhiên đã có tác độngmạnh tới tâm hồn anh, kéo anh thoát khỏi những dục vọng tầm thờng để anhbiết khát khao và hy vọng Đây thực sự là một nơi rất tốt để thanh lọc và di d-ỡng tâm hồn con ngời Cái đẹp của thiên nhiên nơi đây chính là lời mời gọihạnh phúc và Shimamura đã tìm đợc hạnh phúc đích thực nơi xứ tuyết quanhnăm băng giá, lạnh lẽo này Thiên nhiên và con ngời vùng tuyết đã trở thànhmáu thịt trong anh, ăn sâu vào tâm tởng anh

Không chỉ trong xứ tuyết mà hầu nh trong các sáng tác của Y.Kawabata

ta đều bắt gặp những không gian thiên nhiên nh vậy Những hình ảnh của

s-ơng, tuyết, cỏ cây, hoa lá, khe suối, núi đồi, muông thú dới ngòi bút của ông

đều hiện lên rất phong phú và sinh động nó có sức sống, có linh hồn thậm chí

có lúc nh reo lên hay lắng xuống hoà cùng nhịp sống của nhân vật Thiênnhiên với nhiều vẻ đẹp vốn có của nó đã trở thành nơi tìm đến của con ngờimuốn đợc nâng đỡ, thanh lọc tâm hồn

Trong truyện ngắn Thuỷ nguyệt chúng ta thấy rằng khát khao hoà nhập

với tự nhiên của ngời chồng Kyoko là khao khát của một ngời sắp từ giã cõi

đời Do vậy, nó rất gần với tình yêu đời, khao khát đợc sống cuộc đời trần thế

đầy hơng sắc Anh đã cố gắng khám phá, tạo mối dây giao hoà với tự nhiênthông qua chiếc gơng soi Chiếc gơng đó đã có khả năng phản chiếu sinh độngcảnh vật xung quanh, sởi ấm nỗi bất hạnh của vợ chồng Kyoko Anh cố gắngkhám phá, tạo mối dây giao hoà với tự nhiên thông qua chiếc gơng: “Hồi cònsức, nhờ hai cái gơng con ấy, chồng nàng đã không chỉ nhìn thấy mảnh vờnsau bé bỏng trớc nhà Trong gơng anh còn đợc ngắm cả bầu trời cùng những

áng mây, cả cánh tuyết rơi, cả những rặng núi xa xa cùng dải rừng tha gần đó.

Đợc nhìn thấy cả vầng trăng, những đoá hoa hồng và những đàn chim đi trúbay ngang trời” [34, 306]

Không gian hiện lên trớc mắt ngời chồng của Kyoko kéo dài từ gần(mảnh vờn sau bé bỏng trớc nhà) tới xa (rặng núi cùng dải rừng tha), từ mặt

đất (những bông hoa đồng) tới bầu trời (đàn chim đi trú bay ngang trời), từnhững đêm có trăng tới những ngày có tuyết Nó cho thấy anh đã quan sátthiên nhiên xung quanh mình rất tỉ mỉ, kỹ càng và vào nhiều thời gian khácnhau Nếu nh trớc đây, chồng Kyoko nằm trơ trọi trên chiếc giờng cũ kỹ, chỉ

đa mắt nhìn căn nhà chật hẹp thì giờ đây khi cầm chiếc gơng soi trong tay anhcảm thấy một thế giới bao la và trù phú đã mở rộng trớc mắt Chiếc gơng đólàm chồng Kyoko phấn khởi hẳn vì tuy phải nằm một chỗ nhng anh vẫn có thểthu nạp mọi thứ vào đôi mắt mình Điều đó đã khiến cho Kyoko sung sớngcảm nhận: “Chiếc gơng soi bình dị ấy đã làm sống lại trong mắt ngời chồng

đau yếu cả một thế giới cây cối tơi mơn mởn trong dịp đầu xuân” [34, 112]

Chiếc gơng là một phơng tiện để chồng Kyoko có thể tiếp xúc đợc vớithế giới bên ngoài và cái không gian thiên nhiên rộng lớn ấy, nhiều màu sắc

ấy đã giúp họ can đảm vợt lên số phận nghiệt ngã để bảo vệ tình yêu - hạnh

phúc Không gian thiên nhiên trong Thuỷ nguyệt đợc miêu tả một cách đặc

biệt nó hiện lên trong chiếc gơng soi đợc phản chiếu qua sự cảm nhận của vợchồng Kyoko

Y.Kawabata rất tinh tế khi miêu tả trạng thái tâm lý của một ngời sắp từgiã cõi đời đợc nhìn ngắm cuộc sống không phải anh ngắm bầu trời cùngnhững áng mây, thấy cả vầng trăng và cả những đoá hoa đồng nội một cáchchủ động mà là anh “đợc thấy”, “đợc ngắm” những vẻ đẹp ấy Dờng nh đó làmột ân huệ, một hạnh phúc vô biên đối với anh Chúng ta vẫn còn nhớ cái cảm

giác chán nản gần nh tuyệt vọng của Giônxy (Chiếc lá cuối cùng - O.Henry)

khi nhìn thấy những chiếc lá mùa đông đang rụng dần và cả niềm sung sớngcủa cô bé khi nhận ra vẫn còn một chiếc là cuối cùng ở trên cành Một niềm

hy vọng mới về sự sống lại nhen nhóm trong lòng cô bé Thế mới biết đối vớingời bình thờng hoa tàn lá rụng đã gợi buồn nhng đối với những ngời đangnằm trên gờng bệnh thì mọi biểu hiện của sự phai tàn càng khiến họ đau khổ.Càng xa dần sự sống họ càng yêu sống, càng muốn “thu vào tầm mắt muôntrùng nớc non” Hơn nữa, tự nhiên còn là hiện thân cho một cái gì vĩnh cửu,bất diệt Chính vì vậy, khi ngời chồng của Kyoko khao khát hoà nhập với

thiên nhiên thì cũng có nghĩa anh đang khao khát đợc bất cứ, đợc sống mãi vớicuộc đời.

Trong tiểu thuyết Ngời đẹp say ngủ, Y.Kawabata đã xây dựng hai mảngkhông gian đối lập với không nhỏ hẹp, bí hiểm, ma quái trong phòng là khônggian rộng mở, khoáng đạt và tơi sáng của thiên nhiên bên ngoài Đó là mùa

đông giá lạnh bên bờ biển mà những dấu hiệu của nó đợc cảm nhận bằng thịgiác một phần, bằng khứu giác một phần và thính giác là chủ yếu Không gian

đợc khắc hoạ qua lăng kính thị giác của nhân vật thật đẹp và trong sáng có pha

chút huyền ảo Cũng giống nh thiên nhiên mùa đông trong Xứ tuyết, vẻ đẹp

của không gian ở đây trớc hết là vẻ đẹp của tuyết, hoa Tuyết rơi trong làn malấp lánh Thời gian đang lần bớc trong không gian, bớc chân thời gian in dấulên cảnh vật “Bầu trời mùa đông u ám ngay từ sáng, về chiều chuyển thànhlàn ma bụi Rồi ma bụi chuyển thành tuyết rơi từng mảng lớn Những bôngtuyết lẫn những làn ma lấp lánh trong luồng ánh sáng Tuyết không nhiều vàmềm rơi xuống đất lập tức tan ngay trên bậc thềm đá dần vào nhà” [34, 462]

Đọc những câu văn nh thế, một chất thơ nhẹ nhàng lan thấm vào lòng ta.Không khí ngột ngạt của căn phòng nhỏ nh lắng xuống và ta hoà mình vàothiên nhiên tơi sáng, nên thơ của đất trời Cái tinh khiết nguyên sơ của gió,của tuyết trắng và mềm thanh lọc hồn ta Tuyết rơi khắp nơi, tuyết tan trên bậcthềm đọng trên những nẻo đờng, làm trĩu những cây lá cuối cùng của mùa

đông giá buốt Nhng nếu nh không gian cảm nhận qua thị giác nên thơ và lesáng thì không gian cảm nhận qua thính giác và khứu giác lại có phần kỳ vĩ vàdữ dội hơn Tính chất rộng mở và khoáng đạt nhờ sự cảm nhận bằng thínhgiác đợc cảm nhận thành công hơn bao giờ hết Đó là không gian mang tầm

vũ trụ với sóng, với gió, với bể rộng bao la: “Nghe rõ tiếng sóng biển dào dạtnghe nh đập vào vách đá thẳng đứng trong tiếng gió nh báo hiệu trời bắt đầurét” [34, 393], và : “Tiếng sóng đập vào vách nghe nh ngay dới chân nghetiếng sóng vỗ, ông đoán ở dới đó có nhiều mô đá” [34, 401]

2.2.3 Thiên nhiên - nơi di dỡng tinh thần

Tính chất mơ hồ của những cảm giác đa con ngời vào khoảng chơi vơicủa không gian - một không gian nh có nh không Nh trên đã nói, không gian

ấy lại đợc cảm nhận qua tâm trạng của nhân vật trong mỗi thời điểm nên tấtyếu nó sẽ mang theo những cảm xúc khác nhau của nhân vật Thiên nhiêncũng hoà theo tâm trạng của con ngời, khi tâm hồn ấy rộng mở, thiên nhiên d-ờng nh cũng mở ra: “Trong một lát sóng hiểu nh vang động hơn, chắc là dotấm lòng Eguchi đang rộng mở” Có thể nói chính những trạng thái cảm xúc

đã xây dựng nên những khoảng không gian Tính chất phong phú của tâmtrạng đã tạo thành tính chất phong phú của cấu trúc không gian, âm thanh vàhình sắc không gian Khi cảm xúc lên cao đặc biệt là khi xung đột nội tâmxuất hiện đòi hỏi đợc giải quyết và giải toả thì không gian bên ngoài xuấthiện Không gian rộng mở bên ngoài vừa nh một cứu cánh mà nhân thiênnhiên vật tìm đến, một lối thoát cuối cùng mà con ngời tội lỗi tìm cho mìnhvừa nh một nốt nhạc vang lên trong tâm hồn nhạy cảm.

Nhân vật Singo trong Tiếng rền của núi mỗi lần phải đối mặt với bất

hạnh hay sự cô đơn đều tìm đến thiên nhiên bởi thiên nhiên dờng nh đã có mộtvai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống tinh thần của ông Kawabata khôngxây dựng một con ngời của thế giới thần tiên đi tìm cái đẹp dờng nh cũng ở

thế giới thần tiên ở Xứ tuyết mênh mông nữa mà nhà văn phác hoạ lên một

nhân vật của cuộc sống thực Singo Ôgata, một con ngời đang ở chặng cuốicuộc đời và đang đi tìm cái đẹp của thiên nhiên ở giữa cuộc đời thực, cuộc đời

mà ông đang trải qua hàng ngày Nhân vật bớc vào tác phẩm bằng hình ảnh:

“Singo Ôgata khẽ nhíu mày, miệng hơi trễ và đắm chìm trong suy t” [34, 7].Tác giả không giới thiệu chân dung, ngoại hình nhân vật mà ngay từ đầu đã đểcho nhân vật chìm đắm trong dòng suy tởng, báo hiệu cho ngời đọc thấy mộtthế giới của cảm xúc, của những diễn biến tâm lý Câu chuyện xoay quanhcuộc sống với những mối quan hệ phức tạp ở gia đình Singo trong bối cảnh n-

ớc Nhật thời hậu chiến ở đó, tất cả bọn họ - các thành viên trong gia đìnhSingo đều lâm vào tình trạng bế tắc, không tìm đợc đợc ý nghĩa đích thực củacuộc sống, những rạn nứt trong gia đình, cao gái bỏ chồng, con trai có nhântình, ngời vợ không thể chia sẻ tình cảm đã khiến ông cảm thấy quá mệt mỏi

và luôn nghe thấy tiếng rền của núi nh âm thanh của sự chết chóc Singo làmột con ngời của cảm xúc Chính vì thế mà tâm hồn ông luôn chan hoà vớithiên nhiên cảnh vật: “Đêm nay Singo thấy trong ngời khó chịu, không ngủ đ-

ợc ( ) Trời nóng và ngột ngạt đến không chịu nổi, Singo dậy và mở một cánhcửa sổ ở hàng hiên thế rồi ông quỳ xuống cạnh đó Một đêm trăng sáng” [34,10] Hình ảnh một ông già quỳ bên hiên nhà ngớc nhìn bầu trời đầy trăng gợicho ta một cảm giác thật nhẹ nhàng, thanh khiết Phải chăng tâm hồn Singo

đang tìm đến một sự giao hoà với vầng trăng để mong xoá tan đi những mỏimệt trong đời sống thờng nhật Chính sự tĩnh lặng của đêm đã khiến “Singo cótiếng động nhẹ nào đó Hình nh sơng đang rơi trên cành lá, sự yên tĩnh đếnnão lòng “Trời không gió, trăng gần rằm sáng rõ, nhng qua màn đêm ẩm ớt,hình dáng quả núi phía sau nhà nhoà nhạt, mờ ảo hoàn và hoàn toàn bất động

Cả ngàn lá cây phía trên hàng hiên cũng không hề lay động” [34, 10] Hình

nh cả thiên nhiên cảnh vật đang lắng lại cùng với tâm trạng của Singo Có thểthấy ánh trăng lúc nàu nh một thứ ánh sáng lấp lánh sẽ tiếp thêm nguồn sống,sởi ấm nỗi đau của nhân vật Singo trong nỗi đau vẫn cảm đợc khuôn mặt ánhlên sự rạng rỡ của chị Hằng, khuôn mặt ấy soi chiếu vào thế giới tâm linh của

ông, làm dịu cơn bão lòng trong ông khiến ông “thấy khao khát một chút ấm

áp của tình ngời” Trong những tiếng khóc của đứa trẻ lẫn tiếng sủa của chó,Singo đều linh cảm thấy có điềm dữ, nhng khi ông lắng tai nghe tiếng chim ókêu thì thấy “tâm hồn ông lại ấm áp lên” [34, 109] Thiên nhiên luôn mangtrong nó những điều kỳ diệu và nó luôn gây cho con ngời những cảm giác bấtngờ đến lạ lùng: “Hôm đó là một ngày đẹp trời, thậm chí quá đẹp đối với tiếttháng năm Lúc Singo còn ở trên tàu, tất cả các hành khách đều hạ cửa sổxuống và nhìn ra ngoài Những con chim bay lợn trên các dải óng ánh của consông đợc phản quang ngời lên nh bạc Trong buổi sáng tháng năm này mọi cái

đều có vẻ kỳ diệu” Không chỉ có Singo mà tất cả các hành khách đều phảithảng thốt trớc sự huyền diệu của thiên nhiên Đứng giữa sự khoáng đạt của

đất trời con ngời luôn cảm thấy nh tâm hồn mình đợc thanh lọc, gột rửa:

- “Khoảng xanh mênh mông của vờn cây đã làm tâm hồn Singo trànngập một thứ cảm giác đợc tự do hoàn toàn” [34, 135]

- “Một cây cao đã thu hút sự chú ý của Singo Nhìn lên ngọn của nó,

ông có một cảm giác là sức mạnh bất tận của thiên nhiên cũng truyền sang

ông và khoảng xanh mênh mông kia bao bọc lấy ông, hoà tan sự nhỏ nhoibuồn tẻ của ông và của Kikuco“ [34, 136]

Thiên nhiên rộng lớn và hồn ngời cĩng nh hoà chung vào cái không khíbao la, trở nên rộng mở, sâu lắng hơn ở đây, cả Singo và Kikuco đều có cùngmột tâm trạng và khung cảnh thiên nhiên tơi đẹp trong công viên đã vây bọclấy họ, khiến cho sự buồn tẻ nhỏ nhoi trong họ nh biến mất vào h vô Thiênnhiên còn hiện lên qua những đờng nét hết sức cụ thể Mọi hình ảnh thiên về

đặc tả những vật nhỏ bé xung quanh: một bông hoa hớng dơng, một giọt sơngrơi, một tiếng chim ó kêu, một bông Ghincô nảy mầm, một cánh anh đào,một vầng trăng sáng tất cả đều là những sự vật bình thờng hiện hữu xungquanh Kawabata đã đặt nhân vật của mình trong mối quan hệ với các biến cốsau đó ông lại để cho thiên nhiên xuất hiện làm chỗ dựa tinh thần, xoa dịu nỗi

đau cho nhân vật của mình Cứ mỗi lần gặp chuyện buồn ta thấy Singo đềutìm thấy ở thiên nhiên một niềm giao cảm, khi thì ông nhìn thấy ở những cánhhoa anh đào lộng lẫy bồng bềnh trôi trong sắc trời chiều xanh ngắt le lói cái