loa điện Hoạt động 2 : Tìm hiểu cấu tạocủa và rơle hoạtđiện độngtừcủa - HS trả lời câu C1 để hiểu rõ nguyên tắc hoạt - Thông báo : Một trong những ứng dụng của động của rơle điện từ?. na[r]
Trang 1Tuần 14 Tiết 27 Ngày soạn: 14.11.2012
Ngày dạy: 23.11.2012
Bài 25: Sự nhiễm từ của
sắt, thép Nam châm
điện
A Mục tiêu
1 Kiến thức: Mô tả được cấu tạo của
nam châm điện và nêu được lõi sắt có
vai trò làm tăng tác dụng từ
2 Kỹ năng: Mắc mạch điện theo sơ đồ,
sử dụng biến trở trong mạch, sử dụng
các dụng cụ đo điện
3 Thái độ
+ Yêu thích bộ môn, ham tìm
hiểu các hiện tượng vật lí
+ Đề xuất các biện pháp để thu
gom bụi, vụn sắt nhằm bảo vệ môi
trường, tránh những ảnh hưởng tiêu
cực của sóng điện từ
B Chuẩn bị
Mỗi nhóm:
- 1 ống dây có khoảng 500 – 700
vòng
- 1 la bàn hoặc một kim nam
châm đặt trên giá thẳng đứng
- 1 giá thí nghiệm + 1 biến trở +
1 bộ đổi nguồn
- 1 ampe kế + 5 đoạn dây dẫn +
1 ít đinh sắt
- 1 lõi sắt non và 1 lõi thép có
thể đặt trong lòng ống dây
C Tiến trình dạy học
I Tổ chức lớp
II Kiểm tra bài cũ
? Phát biểu quy tắc nắm tay
phải? Chữa bài 24.5/Sbt/28?
? Chữa bài 24.1 và 24.2/Sbt/28?
III B i m ià ớ
Hoạt động của thầy và trò
? Tác dụng từ của dòng điện được biểu
hiện như thế nào?
? Nêu cấu tạo và hoạt động của nam châm điện mà em đã học ở lớp 7?
? Trong thực tế nam châm điện được dùng
để làm gì?
Đvđ: Chúng ta đã biết, sắt và thép đều là những vật liệu từ Vậy sắt và thép nhiễm
từ có giống nhau không? Tại sao lõi của nam châm điện là sắt non mà không phải
là thép? Nam châm điện có lợi gì so với nam châm vĩnh cửu?
? Yêu cầu Hs làm việc cá nhân, quan sát H25.1 và trả lời các câu hỏi:
? Nêu mục đích TN? Trong TN này cần quan sát cái gì?
? Để làm TN này cần những dụng cụ gì và cách tiến hành như thế nào?
- Hd Hs bố trí TN: Để kim nam châm đứng thăng bằng rồi mới đặt cuộn dây sao cho trục của kim nam châm song song với mặt ống dây, sau đó mới đóng mạch điện
- Hs làm Tn theo nhóm và quan sát góc lệch của kim nam châm trong 2 TH
? Góc lệch của kim nam châm khi cuộn dây có lõi sắt (thép) so với khi không có lõi sắt, thép có gì khác nhau?
? Lõi thép có tác dụng gì?
I Sự nhiễm từ của sắt, thép
1 Thí nghiệm
* TN 1: H 25.1
- Hiện tượng: + Khi đóng công tắc, kim nam cham bị lệch đi so với phương ban đầu
+ Khi có lõi sắt (thép), góc lệch của kim nam châm lớn hơn so với khi không có lõi sắt, thép
Lõi sắt (thép) làm tăng tác dụng từ của ống dây có dòng điện
? Yêu cầu Hs quan sát H 25.2 và cho biết:
? Mục đích TN?
? Dụng cụ và cách tiến hành TN?
- Cho Hs tiến hành Tn theo nhóm và tập trung quan sát chiếc đinh sắt
- Đại diện nhóm báo cáo kết quả, nhóm khác nhận xét, bổ sung
? Từ kết quả TN, em có nhận xét gì về tác dụng từ của ống dây có lõi sắt non và ống dây có lõi thép khi ngắt dòng điện qua ống dây?
- Qua 2 TN trên hãy cho biết:
? Nguyên nhân nào làm tăng tác dụng từ của ống dây có dòng điện chạy qua?
? Sự nhiễm từ của sắt non và thép có gì khác nhau?
- Thông báo: Sự nhiễm từ của sắt thép khi
* TN 2: H25.2
- Hiện tượng: Khi ngắt công tắc:
+ Ống dây có lõi sắt non: không còn hút được các đinh sắt
+ Ống dây có lõi thép: vẫn hút được các đinh sắt
Khi ngắt điện, lõi sắt non mất hết từ tính, còn lõi thép vẫn giữ được từ tính lâu dài
Trang 2đặt trong từ trường.
+ Trong các nhà máy cơ khí, luyện kim có
nhiều các bụi, vụn sắt, việc sử dụng các
nam châm điện để thu gom bụi, vụn sắt
làm sạch môi trường là một giải pháp có
hiệu quả
- Thông báo: Loài chim bồ câu có một khả
năng đặc biệt, đó là có thể xác định được
phương hướng chính xác trong không gian
Sở dĩ như vậy bởi vì trong bộ não của chim
bồ câu có các hệ thống giống như la bàn,
chúng được định hướng theo từ trường của
trái đất Sự định hướng này có thể bị đảo lộn
nếu trong môi trường có quá nhiều nguồn
phát sóng điện từ Vì vậy, bảo vệ môi
trường tránh ảnh hưởng tiêu cực của sóng
điện từ là góp phần bảo vệ thiên nhiên
? Đọc thông tin Sgk và quan sát H25.3?
? Nêu cấu tạo của nam châm điện?
? Ý nghĩa các con số ghi trên ống dây?
? Có những cách nào làm tăng lực từ của
nam châm điện?
? Yêu cầu Hs quan sát H25.4 và thảo luận
nhóm trả lời C3?
? Yêu cầu Hs hảo luận nhóm để trả lời C4,
C5, C6?
C4 : Vì khi chạm vào đầu thanh nam
châm thì mũi kéo đã bị nhiễm từ và trở
thành một nam châm Mặt khác, kéo
làm bằng thép nên sau khi không còn
tiếp xúc với nam châm nữa, nó vẫn giữ
được từ tính lâu dài
C5 : Chỉ cần ngắt dòng điện qua ống
dây của nam châm
C6 : Lợi thế của nam châm điện :
+ Có thể chế tạo nam châm điện
cực mạnh bằng cách tăng số vòng dây
và tăng cường độ dòng điện đi qua ống
dây
+ Chỉ cần ngắt dòng điện qua
ống dây là nam châm điện mất hết từ
tính
+ Có thể thay đổi tên từ cực của nam châm điện bằng cách đổi chiều dòng điện qua ống dây
IV Củng cố
? Vì sao lõi của nam châm điện là sắt non chứ không phải là thép?
? Có thể làm tăng lực từ của nam châm điện bằng cách nào?
V Hướng dẫn về nhà
? Học bài theo nội dung phần ghi nhớ
? Làm các bài tập 25.1 – 25.8/57,
58 (SBT)
? Đọc phần ”Có thể em chưa biết”
? Đọc trước bài mới: Bài 26: Ứng dụng của nam châm?
Tuần 14 Tiết 28 Ngày soạn:
22.11.2011
Ngày dạy: 02.12.2011
Bài 26: Ứng dụng của
nam châm
A Mục tiêu
1 Kiến thức: Nêu được một số ứng dụng
của nam châm điện và chỉ ra tác dụng của nam châm điện trong những ứng dụng này
Trang 32 Kỹ năng: Măc mạch điện theo sơ đồ,
sử dụng biến trở trong mạch, sử dụng
các dụng cụ đo điện
3 Thái độ: Yêu thích bộ môn, ham
tìm hiểu hiện tượng vật lí
B Chuẩn bị
Mỗi nhóm: 1 ống dây điện khoảng 100
vòng, đường kính cuộn khoảng 3 cm, 1
giá thí nghiệm + 1 biến trở, 1 nguồn
điện 3V hoặc 6V + 1 ampe kế + 1 công
tắc + dây nối, 1 nam châm hình chữ U,
1 loa điện có thể tháo gỡ để lộ rõ cấu
tạo bên trong gồm một ống dây, nam
châm, màng loa
C Tiến trình bài giảng
I Tổ chức lớp
II Kiểm tra bài cũ
? Mô tả TN về sự nhiễm từ của
sắt thép? Giải thích vì sao người ta
dùng lõi sắt non để chế tạo nam châm
điện? Chữa bài 25.3/Sbt/31?
? Nêu các cách làm tăng lực từ
của nam châm điện? Chữa bt25.1 và
25.2/Sbt?
III Bài mới
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập
? Hãy nêu những ứng dụng của nam châm trong
thực tế, kỹ thuật mà em biết?
- Đvđ: Nam châm được chế tạo không mấy khó
khăn và ít tốn kém nhưng lại có vai trò quan
trọng và được ứng dụng rộng rãi trong đời sống
cũng như trong kỹ thuật Vậy nam châm có
những ứng dụng nào trong thực tế?
Hoạt động 2 : Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của loa điện
- Thông báo : Một trong những ứng dụng của
nam châm phải kể đến là loa điện Loa điện hoạt
động dựa vào tác dụng từ của dòng điện Vậy
chúng ta sẽ cùng làm TN để tìm hiểu nguyên tắc
này
- Các nhóm HS mắc mạch điện như mô tả hình
26.1, tiến hành thí nghiệm, quan sát hiện tượng
xảy ra đối với ống dây trong hai trường hợp
- GV lưu ý HS khi treo ống dây phải lồng một
cực của ống dây vào một cực của nam châm
chữ U, giá treo ống dây phải di chuyển linh hoạt khi có tác dụng lực, khi di chuyển con chạy phải dứt khoát và nhanh
? Yêu cầu Hs quan sát trong 2 trường hợp : + Khi có dòng điện không đổi chạy qua ống dây
+ Khi dòng điện trong ống dây biến thiên
- Hs làm TN và quan sát hiện tượng
- Đại diện nhóm báo cáo kết quả
- Nhóm khác nhận xét, bổ sung
- Gv hướng dẫn Hs thảo luận để rút ra kết luận
- Gv thông báo : Đó chính là nguyên tắc hoạt động của loa điện Loa điện phải có cấu tạo như thế nào ?
- HS tự đọc phần cấu tạo của loa điện trong SGK, chỉ ra được các bộ phận của loa điện trên hình
- Chúng ta đã biết vật dao động thì phát ra âm thanh Vậy quá trình biến đổi dao động điện thành dao động âm trong loa điện diễn ra như thế nào?
- Chỉ định 1, 2 Hs tóm tắt quá trình
- Gv mô tả lại, làm rõ hơn những diễn biến chính của hiện tượng
Hoạt động 3 : Tìm hiểu cấu tạo và hoạt động của Rơle điện từ
? Yêu cầu Hs làm việc cá nhân, nghiên cứu H26.3 ?
? Rơle điện từ là gì ?
? Chỉ ra bộ phận chính của rơle điện từ và tác dụng của mỗi bộ phận ?
- Hs tìm hiểu mạch điện 26.3 SGK, phát hiện tác dụng đóng ngắt mạch 2 của nam châm điện
? Yêu cầu Hs giải thích trên H26.3 hoạt động của rơle điện từ ?
- HS trả lời câu C1 để hiểu rõ nguyên tắc hoạt động của rơle điện từ
Hoạt động 4: Vận dụng
? Cho học sinh làm việc cá nhân để trả lời C3,
C4?
- Tổ chức cho học sinh thảo luận trước lớp các câu trả lời của C3, C4
- Gv thống nhất và chốt lại câu trả lời đúng
Trang 4IV Vận dụng
? Nêu kiến thức trọng tâm của bài?
? Đọc Ghi nhớ/Sgk?
? Đọc “Có thể em chưa biết”?
V Hướng dẫn về nhà
? Học bài theo nội dung phần Ghi nhớ
? Làm các bài tập trong Sbt?
? Đọc trước bài mới: Lực điện từ?