BÀI TẬP HỌC KỲ LUẬT HÌNH SỰ QUỐC TẾ

Đặc điểm của tội phạm ma tuý có tính chất quốc tế và dấu hiệu đặc trưng của tội chống loài người theo quy chế Rome. Liên hệ trong Bộ luật Hình sự Việt Nam. Ngày nay chúng ta đang sống trong thời đại xã hội mở rộng quan hệ quốc tế một cách đa dạng. Chính quá trình hội nhập đó là một yếu tố khách quan để tạo điều kiện cho các quốc gia phát triển trên nhiều lĩnh vực khác nhau như: chính trị, văn hoá, kinh tế… Vì vậy mà điều kiện và nhu cầu vận chuyển hàng hoá xuyên quốc gia vô cùng thuận lợi và diễn ra thường xuyên. Điều đó đã tạo điều kiện cho các loại tội phạm trở nên phức tạp và đe doạ nghiêm trọng đến sự ổn định thế giới, khu vực và Việt Nam nói riêng.

BÀI TẬP HỌC KỲ, TIỂU LUẬN LUẬT HÌNH SỰ QUỐC TẾ

ĐỀ BÀI:

Bài tập số 5:

1. Phân tích các đặc điểm của tội phạm ma tuý có tính chất quốc tế

2. Phân tích các dấu hiệu đặc trưng của tội chống loài người theo Quy chế Rome Liên hệ với quy định về tội phạm này trong Bộ luật hình sự Việt Nam

1

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

Ngày nay chúng ta đang sống trong thời đại xã hội mở rộng quan hệ quốc tế một cách đa dạng Chính quá trình hội nhập đó là một yếu tố khách quan để tạo điều kiện cho các quốc gia phát triển trên nhiều lĩnh vực khác nhau như: chính trị, văn hoá, kinh tế… Vì vậy mà điều kiện và nhu cầu vận chuyển hàng hoá xuyên quốc gia vô cùng thuận lợi và diễn ra thường xuyên Điều đó đã tạo điều kiện cho các loại tội phạm trở nên phức tạp và đe doạ nghiêm trọng đến sự ổn định thế giới, khu vực và Việt Nam nói riêng Đặc biệt là tội phạm về ma tuý, đang diễn ra một cách vô cùng khó lường và nguy hiểm Vì thế buộc các nước phải có sự hợp tác để cùng nhau thực hiện phòng chống tội phạm hiệu quả Việc hợp tác quốc tế phòng chống tội phạm hiện nay ở nước ta là giai đoạn yêu cầu tất yếu và quan trọng Vì tính cấp thiết đó nên em xin chọn Bài tập số 5 để thấy

rõ được bản chất, tính nguy hiểm, sự tàn phá của nó đối với thế giới ngày nay Trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu chắc chắn sẽ có nhiều sai sót và hạn chế, em mong sẽ có những ý kiến đóng góp của thầy cô để em có thể hiểu sâu hơn về vấn đề và khắc phục

NỘI DUNG

Bài tập số 5:

1. Phân tích các đặc điểm của tội phạm ma tuý có tính chất quốc tế

2. Phân tích các dấu hiệu đặc trưng của tội chống loài người theo Quy chế Rome Liên hệ với quy định về tội phạm này trong Bộ luật hình sự Việt Nam

Bài làm

1 Phân tích các đặc điểm của tội phạm ma tuý có tính chất quốc tế

1.1 Khái niệm về tội phạm có tính chất quốc tế

Tội phạm có tính chất quốc tế là tội phạm hình sự chung mà hành vi phạm tội xâm hại không chỉ tới trật tự pháp lý quốc gia mà cả lợi ích của toàn cộng

đồng quốc tế Cấu thành tội phạm có chưa đựng yếu tố nước ngoài ngày càng có tính tổ chức và tính quốc tế hoá cao, được luật quốc tế định danh trong điều ước quốc tế nhưng thẩm quyền xét xử thuộc về quốc gia và theo luật hình sự quốc gia Thuộc nhóm tội phạm này là cướp biển, khủng bố quốc tế, tội phạm làm tiền giả, tội buôn bán bất hợp pháp ma tuý và các chất hướng thần…

1.2 Khái niệm về ma tuý

Theo Công ước thống nhất về các chất ma tuý 1961: “Ma tuý nghĩa là bất kỳ

chất liệu nào trong bảng I và II, dù dưới dạng tự nhiên hay tổng hợp.” 1 Trong Luật phòng, chống ma tuý Số 23/2000/QH10 ngày 09/12/2000 quy

định: “Chất ma tuý là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định

trong danh mục do Chính phủ ban hành” 2

 Qua đó có thể hiểu, ma tuý là các chất có nguồn gốc tự nhiên (morphin,

…); bán tổng hợp (heroin được bán tổng hợp từ morphin) hay tổng hợp (amphetamine) có tác dụng lên hệ thần kinh trung ương, làm giảm đau, gây ảo giác, sảng khoái…

Các tội phạm ma tuý là hành vi cố ý xâm phạm chế đọ quản lý các chất ma tuý của Nhà nước.3

1.3 Đặc điểm về tội phạm ma tuý có tính chất quốc tế

1.3.1 Chủ thể

Chủ thể: Đối tượng phạm tội chuyên nghiệp, đối tượng phạm tội không chuyên

nghiệp và đối tượng phạm tội cơ hội

Căn cứ Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP ngày 12/05/2006 của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao quy định về đối tượng chuyên nghiệp là đối

tượng:

1 Điểm j, khoản 1, Điều 1 Công ước thống nhất về các chất hướng thần 1961

2 Khoản 1, Điều 2, Chương I Luật phòng, chống ma tuý năm 2000 (Sửa đổi bổ sung 2008)

3 Trang 12, Giáo trình luật hình sự Việt Nam, phần các tội phạm (Quyển 2)

5

“a) Cố ý phạm tội từ năm lần trở lên về cùng một tội phạm không phân biệt đã

bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chưa xoá án tích;

b) Người phạm tội đều lấy các lần phạm tội làm nghề sinh sống và lấy kết quả của của việc phạm tội làm nguồn sống chính”

Đối tượng phạm tội không chuyên nghiệp là đối tượng không lấy nguồn lợi

từ ma tuý là nguồn sống chính, họ có thể có nhiều ngành nghề khác để chăm lo cho cuộc sống Họ vẫn thực hiện các hành vi khác như buôn bán, sản xuất hay tàng trữ trái phép chất ma tuý và thu về một nguồn lợi nhất định

Đối tượng cơ hội là loại tội phạm không thuộc tội phạm chuyên nghiệp và tội phạm không chuyên nghiệp, tội phạm này không thực hiện hành vi phạm tội nhiều lần, thường xuyên hay lấy nguồn lợi từ việc phạm tội là nguồn sống chính

 Chủ thể phạm tội không chỉ có một quốc tịch mà còn có thể mang nhiều quốc tịch hoặc một nhóm người mang nhiều quốc tịch khác nhau Vỉệc chủ thể phạm tội ma tuý ngày càng mở rộng cho thấy tính phức tạp, tính lan rộng của loại tội phạm này rất cao Chính vì vậy việc xét xử loại tội phạm này rất khó khăn

1.3.2 Thủ đoạn

Các thủ đoạn là những thủ đoạn như thu gom, cất giấu, vận chuyển, giao nhận Thủ đoạn cất giấu ma tuý của tội phạm này hiện nay ngày càng tinh vi

như những người phạm tội cất giấu ma tuý trong các chỗ bình gas, ép vào ván

gỗ, giấu trong hàng hoá hay thậm chí là giấu vào những vùng kín trong cơ thể

nhằm trốn tránh sự kiểm soát của lực lượng chức năng

Có thể thấy không chỉ ở Việt Nam, diễn biến của tội phạm này ngày càng tinh vi, lan rộng ra nhiều quốc gia khác như Trung Quốc, Lào…Các tội phạm

cấu kết với nhau để tiến hành các hoạt động liên quan tới ma tuý để qua mặt lực lương chức năng

1.3.3 Phạm vi hoạt động

Tội phạm ma tuý thường hoạt động theo tuyến, theo địa bàn nhất định Ở nước ta hiện nay, Bộ Công An có nhận định: Do ảnh hưởng của tình hình ma tuý của thế giới và khu vực, trực tiếp từ vùng Tam giác vàng làm cho tình hình

và tội phạm ma tuý ở Việt Nam có những diễn biến phức tạp.4

Không chỉ ở trong nước mà tình hình hoạt động tội phạm ma tuý trên thế giới cũng rất phức tạp và có nhiều biến động, thậm chí còn có sự liên kết các tội phạm ở các quốc gia khác nhau

1.3.4 Diễn biến, xu hướng:

Diễn biến của tội phạm ma tuý có tính phức tạp, xu hướng ngày càng gia tăng Nguồn lợi từ ma tuý là vô cùng lớn, vì thế mà nhiều người đã tiến hành

đã bất chấp để tiến hành các hoạt động liên quan đến nó Từ đây những người phạm tội luôn nghĩ ra các cách thức mới để lẩn tránh lực lượng chức năng Không chỉ được thực hiện ở một tỉnh, một quốc gia mà còn được thực hiện ở nhiều quốc gia trên nhiều vùng, lãnh thổ khác nhau, tạo nên cục diện phức tạp, ảnh hưởng lớn đến công tác phòng ngừa tội phạm này Nhu cầu sử dụng chính là một trong những nguyên nhân tác động làm cho loại tội phạm này có xu hướng tăng lên Và đối tượng sử dụng thường là những người trẻ chiếm số đông trong xã hội

2 Phân tích các dấu hiệu đặc trưng của tội chống loài người theo Quy chế Rome Liên hệ với quy định về tội phạm này trong Bộ luật hình sự Việt Nam.

2.1 Phân tích các dấu hiệu đặc trưng của tội chống loài người theo Quy

chế Rome.

4

https://dantri.com.vn/xa-hoi/bo-cong-an-ly-giai-tinh-hinh-toi-pham-ma-tuy-dien-bien-phuc-tap-20190427191331539.htm

7

2.1.1 Khái niệm:

Theo Quy chế Rome về Toà án Hình sự Quốc tế, 1998 có quy định về tội

ác chống nhân loại:

“1 Trong Quy chế này, “tội ác chống nhân loại” là một trong các hành vi sau được thực hiện như một phần của hành động tấn công trực tiếp nhằm vào thường dân có quy mô lớn hoặc có hệ thống nhận thức tấn công là để:

a) Giết người;

b) Huỷ diệt;

c) Bắt làm nô lệ;

d) Trục xuất hoặc cưỡng ép di chuyển dân cư;

e) Bỏ tù hoặc có hình thức khác tước đoạt tự do thân thể một cách

nghiêm trọng trái với các quy tắc cơ bản của luật pháp quốc tế;

f) Tra tấn;

g) Hiếp dâm, bắt làm nô lệ tình dục, cưỡng ép mại dâm, ép buộc mang thai, cưỡng ép triệt sản hoặc bất kỳ hình thức bạo lực tình dục nào khác có tính chất nghiêm trọng tương tự;

h) Ngược đãi bất kỳ nhóm hoặc tập thể người nào có chung đặc điểm vì

lý do chính trị, chủng tộc, dân tộc, sắc tộc, văn hoá, tôn giáo, giới tính như được định nghĩa tại khoản 3, hoặc những lý do khác được thừa nhận rộng rãi là bị cấm theo luật quốc tế, liên quan đến bất kỳ hành vi nào nêu tại khoản này hoặc bất kỳ tội phạm nào thuộc quyền tài phán của Toà án;

i) Đưa người đi biệt tích;

j) Phân biệt chủng tộc;

k) Các hành vi vô nhân đạo khác có tính chất tương tự cố ý gây nhiều đau đớn hoặc tổn thương nghiêm trọng cho thân thể hoặc sức khoẻ về mặt tinh thần hay thể chất

2 Các từ ngữ được sử dụng tại khoản 1 được hiểu như sau:……

3 Trong Quy chế này, thuật ngữ “giới tính” được hiểu là hai giới, nam

và nữ trong xã hội Ngoài ý nghĩa này ra, thuật ngữ “giới tính” không mang ý nghĩa nào khác”5

2.1.2 Dấu hiệu đặc trưng:

• Khách thể của tội phạm:

Hành vi chống loài người xâm phạm đến những quyền cơ bản nhất của con ngừoi Đặc biệt cần lưu ý đối tượng là thường dân

• Mặt khách quan của tội phạm:

Hành vi khách quan của tội chống loài người là “tấn công trực tiếp nhằm vào thường dân có quy mô lớn hoặc có hệ thống” (against a civilian population) Tính chất của hành vi tấn công do người phạm tội thực hiện không phải là hành vi tấn công thông thường, đơn lẻ hay quy mô nhỏ lẻ mà phải có “quy

mô lớn và có hệ thống” (widespread or systematic attack) Hành vi khách quan này có nhiều hình thức biểu hiện khác nhau như giết người, huỷ diệt, trục xuất hoặc cưỡng ép di chuyển dân cư, bắt làm nô lệ…

• Chủ thể:

Chủ thể là người có năng lực trách nhiệm hình sự nếu đủ tuổi và nhận thức Đồng thời, đảm bảo tuân theo các quy định tại Điều 26 (loại trừ quyền tài phán đối với ngừoi dưới 18 tuổi), Điều 27 (nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật), Điều 30 (yếu tố tâm thần)

• Mặt chủ quan:

Lỗi của tội này là lỗi cố ý tức là khi thực hiện hành vi tấn công nói trên, người phạm tội ý thức được việc mình đang làm, nghĩa là biết được mình tấn công là để “giết người” hoặc “huỷ diệt”…

• Hình phạt:

Người phạm tội sẽ chịu hình phạt theo quy định tại Điều 77 Quy chế Rome6

6 Quy chế Rome về Toà án Hình sự Quốc tế, 1998

9

2.2 Liên hệ với quy định về tội phạm này trong Bộ luật hình sự Việt Nam.

Bộ luật hình sự Việt Nam quy định về tội này tại Điều 422 tại Bộ luật Hình sự 2015:

“1 Người nào trong thời bình hay trong chiến tranh mà thực hiện hành vi tiêu diệt hàng loạt dân cư của một khu vực, phá huỷ nguồn sống, phá hoại cuộc sống văn hoá, tinh thần của một quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ độc lập, có chủ quyền, làm đảo lộn nền tảng của một xã hội nhằm phá hoại xã hội đó hoặc thực hiện hành vi diệt sinh, diệt môi trường tự nhiên, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình

2 Phạm tội trong tường hợp do bị ép buộc hoặc do thi hành mệnh lệnh của cấp trên, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.”

Sự khác biệt thấy rõ giữa tội chống loài người được quy định trong Bộ luật Hình sự Việt Nam và Quy chế Rome là hành vi khách quan của tội này Điều

422 quy định về hành vi khách quan của tội chống loài người và những hành vi

đó được quy định một cách khá trừu tượng, chung chung, không đươjc cụ thể

và rõ ràng như ở Quy chế Rome ví dụ như hành vi: “phá hoại cuộc sống văn hoá, tinh thần của một quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ độc lập, có chủ quyền, làm đảo lộn nền tảng của một xã hội nhằm phá hoại xã hội đó” So sánh với quy định tại Điều 7 Quy chế Rome thì những hành vi này không được coi là hành vi khách quan của tội chống loài người Đồng thời, Điều 422 cũng chưa quy định

về các hành vi của tội này như huỷ diệt, bắt làm nô lệ, trục xuất hoặc cưỡng ép

di dân, tra tấn, ngược đãi…

Về chủ thể, người phạm tội tại Điều 422 của Bộ luật Hình sự Việt Nam phải

có đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 12 và Điều 21 trong Bộ luật Hình sự 2015

Về hình phạt, Bộ luật Hình sự Việt Nam có quy định hình phạt tử hình nhưng Quy chế Rome thì không quy định hình phạt này đối với tội chống loài

 Như vậy Bộ luật Hình sự Việt Nam có nhiều điểm chưa tương thích với Quy chế Rome và có nhiều sự khác biệt rõ rệt như ở mặt hành vi khách quan

KẾT LUẬN

Có thể thấy rằng hợp tác quốc tế hiện nay trong lĩnh vực hình sự đem lại nhiều thuận lợi hơn trong việc bắt giữ, xét xử những trường hợp phạm tội với quy

mô lớn trong đó có tội phạm ma tuý có tính chất quốc tế Trong bối cảnh hội nhập

và phát triển, nhận thấy Việt Nam đã có những quy định, tham gia vào các tổ chức quốc tế nhằm mở rộng quan hệ ngoại giao và tăng cường sự phát triển cho đất nước Qua bài phân làm trên của em hy vọng có thể làm sáng tỏ được điều đó và có thể giúp cho người đọc hiểu đúng về tội phạm ma tuý có tính chất quốc tế, những diễn biến phức tạp, xu hướng phát triển nhanh chóng của nó và điều đó gây nên một hậu quả vô cùng to lớn cho toàn thế giới

11

TÀI LIỆU THAM KHẢO Tài liệu in:

1. Quy chế Rome về Toà án Hình sự Quốc tế, 1998;

2. Bộ luật Hình sự Việt Nam 2015 Nxb Lao động, Hà Nội 2017;

3. Công ước thống nhất về các chất hướng thần 1961;

4. Hướng dẫn hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao tại Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP ngày 12/5/2006 hướng dẫn áp dụng một số quy định của

Bộ luật Hình sự;

5. Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam, phần các tội phạm (Quyển 2) Nxb Công

an nhân dân, Hà Nội 2018;

Tài liệu số:

1. https://hocday.com/cc-ti-phm-chin-tranh-v-ti-c-chng-nhn-loi-bao-gm-ti-dit-chng.html?page=3

2. http://hinhsu.luatviet.co/toi-chong-loai-nguoi-trong-bo-luat-hinh-su-nam-2015/n20161028120823921.html

3. https://dantri.com.vn/xa-hoi/bo-cong-an-ly-giai-tinh-hinh-toi-pham-ma-tuy-dien-bien-phuc-tap-20190427191331539.htm

4. https://123doc.net/document/5224926-phan-tich-cac-dau-hieu-dac-trung- cua-toi-chong-loai-nguoi-theo-quy-che-rome-lien-he-voi-quy-dinh-ve-toi-pham-nay-trong-bo-luat-hinh-su-viet-nam.htm

5. https://www.icc-cpi.int/about

6. https://www.britannica.com/topic/crime-against-humanity