Tóm tắt LA_ Nguyễn Thị Thế

Hiện nay, một số cán bộ, chiến sỹ Công an, nhất là ở đơn vị thường xuyên tiếp xúc, trực tiếp giải quyết công việc với nhân dân chưa nhận thức đầy đủ về nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền hạn

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

Mã số: 62 22 03 02

HÀ NỘI - 2020

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Văn Huyên

Phản biện 1: ………

………

Phản biện 2: ………

………

Phản biện 3: ………

………

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Nhà nước họp tại:

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi… giờ… ngày… tháng… năm…

Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện quốc gia Hà Nội hoặc Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1 Nguyễn Thị Thế (2019), Một số biện pháp giáo dục văn hóa ứng xử cho

học viên các trường Công an nhân dân trong giai đoạn hiện nay, Tạp chí Giáo dục, (10)

2 Nguyễn Thị Thế (2019), Một số yếu tố tác động đến phát triển văn hóa ứng

xử cho học viên các trường Công an nhân dân hiện nay, Tạp chí Thông tin khoa học LLCT, (10)

3 Nguyễn Thị Thế (2019), Văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh và việc học tập, làm theo văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh của cán bộ, giảng viên các trường Công an

nhân dân hiện nay, Tạp chí Tổ chức nhà nước, (11)

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Văn hóa Việt Nam là kết tinh thành quả của hàng nghìn năm lao động, đấu tranh kiên cường dựng nước và giữ nước, hun đúc nên trí tuệ, tâm hồn, khí phách, bản lĩnh Việt Nam, làm rạng rỡ lịch sử vẻ vang của dân tộc

Văn hóa ứng xử Công an nhân dân là một bộ phận của văn hóa Việt Nam, có vai trò quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và xây dựng lực lượng Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại Văn hóa ứng xử góp phần tăng cường sự phối hợp giữa lực lượng Công an nhân dân với các tổ chức chính trị - xã hội, nhằm phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị vào nhiệm vụ bảo vệ an ninh Tổ quốc; văn hóa ứng xử giúp tăng cường mối quan

hệ mật thiết giữa lực lượng Công an với nhân dân; góp phần hoàn thiện chính sách pháp luật về quản lý Nhà nước và bảo đảm an ninh trật tự; nâng cao công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý tội phạm và các vi phạm pháp luật khác

Đối với học viên các trường Công an nhân dân, văn hóa ứng xử đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách, giúp cho mỗi học viên tự biết điều chỉnh, thích ứng với quá trình học tập, rèn luyện; nhận thức rõ những giá trị văn hóa của dân tộc Việt Nam để ứng xử cho phù hợp với từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể Những kết quả đạt được trong lĩnh vực xây dựng văn hóa ứng xử đã trở thành một trong những yếu tố quyết định hiệu quả công tác xây dựng, củng cố, tăng cường bản lĩnh chính trị, nâng cao hiệu quả đạo đức, lối sống “trung thành với Đảng, tận tụy với dân, vì nước quên thân, vì dân phục vụ” của Công an nhân dân Việt Nam

Hiện nay, một số cán bộ, chiến sỹ Công an, nhất là ở đơn vị thường xuyên tiếp xúc, trực tiếp giải quyết công việc với nhân dân chưa nhận thức đầy đủ về nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền hạn, chưa nêu cao tinh thần vì nhân dân phục vụ, có thái độ hách dịch, cửa quyền, sách nhiễu, giao tiếp thiếu văn hóa với nhân dân; vi phạm Điều lệnh Công an nhân dân, quy chế làm việc, quy trình công tác, thậm chí lợi dụng nhiệm vụ thực thi pháp luật để giải quyết việc riêng… Một bộ phận học viên các trường Công an nhân dân chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng, tính cấp thiết của việc xây dựng văn hóa ứng xử nên thiếu ý thức trong rèn luyện, tu dưỡng, thậm chí vi phạm quy định

của Ngành đến mức phải xử lý kỷ luật

Thực trạng trên đã làm giảm sút hiệu quả nhiều mặt công tác công an; gây dư luận xấu trong xã hội; làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với lực lượng Công an nhân dân Các thế lực thù địch đang triệt để khai thác, lợi dụng tình hình này để đả

kích lực lượng Công an, vu cáo Đảng, Nhà nước ta vi phạm tự do, dân chủ, nhân quyền và các vấn đề chính trị nhạy cảm khác

Với mong muốn kế thừa và phát huy những truyền thống vẻ vang của lực lượng Công an nhân dân, đồng thời tạo sự chuyển biến rõ rệt trong thực hiện nhiệm vụ bảo

vệ an ninh - trật tự; nâng cao tinh thần phục vụ nhân dân, mọi hành động, việc làm đều

vì lợi ích của nhân dân, thực sự gắn bó với nhân dân, giúp đỡ nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân, đáp ứng kịp thời những yêu cầu chính đáng của nhân dân; góp phần củng cố và nâng cao niềm tin của nhân dân đối với lực lượng Công an nhân dân, tác

giả chọn “Vấn đề xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân Việt Nam hiện nay” làm đề tài luận án Tiến sỹ Triết học của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nhận thức về văn hóa ứng xử và văn hóa ứng xử công an nhân dân, luận án đánh giá, làm rõ thực trạng của việc xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân hiện nay, từ đó, đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm tiếp tục xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân trong thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án và xác định

những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu

Thứ hai, làm rõ một số vấn đề lý luận về văn hóa ứng xử Công an nhân dân và

xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân

Thứ ba, phân tích đánh giá thực trạng việc xây dựng văn hóa ứng xử của học viên

các trường Công an nhân dân hiện nay Làm rõ nguyên nhân thành công, hạn chế và một số yêu cầu đặt ra

Thứ tư, đề xuất những phương hướng, giải pháp chủ yếu tiếp tục xây dựng văn hóa

ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân trong tình hình mới

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là vấn đề xây dựng văn hóa ứng xử của học

viên các trường Công an nhân dân

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân qua khảo sát tại một số Học viện, Trường Cao đẳng, Trường Trung cấp Công an

Thời gian nghiên cứu từ năm 2012 đến nay (Bắt đầu quy chế tuyển sinh mới theo

chủ trương của Bộ Giáo dục – Đào tạo)

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Cơ sở lý luận của việc thực hiện luận án là chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về xây dựng con người, xây dựng văn hóa

và xây dựng lực lượng Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử

Phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng để thực hiện luận án là: phương pháp lịch sử và logic; thống kê, tổng hợp và phân tích đánh giá; phương pháp điều tra

xã hội học, khảo sát thực tiễn…

5 Những đóng góp mới của luận án

- Luận án đã hiện thực hóa, phát triển lý luận về văn hóa ứng xử Công an nhân dân, của học viên các trường Công an nhân dân

- Làm rõ thực trạng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân

- Khái quát những vấn đề về xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân

- Đề xuất các phương hướng, giải pháp đối với vấn đề xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân hiện nay

6 Ý nghĩa của luận án

6.1 Ý nghĩa lý luận

Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần làm sâu sắc và hoàn thiện hơn một số vấn

đề lý luận về văn hóa ứng xử của Công an nhân dân và những vấn đề về giáo dục, đào tạo văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân Việt Nam hiện nay

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án được kết cấu gồm 4 chương 10 tiết

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI LUẬN ÁN

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA ỨNG XỬ VÀ VĂN HÓA ỨNG XỬ CÔNG AN NHÂN DÂN

Cuốn sách Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam của Trần Ngọc Thêm; cuốn sách Giao tiếp ứng xử trong hành chính của tác giả Nguyễn Trọng Điều, Đinh Văn Tiến; cuốn sách Bàn về văn hóa ứng xử của người Việt Nam của tác giả Nguyễn Tất Thịnh; cuốn sách Văn hóa ứng xử thời kỳ hội nhập của Thế Hùng; sách Tâm lý học ứng xử của Lê Thị Bừng; cuốn sách Tâm lý học với văn hóa ứng xử của Đỗ Long; cuốn sách Văn hóa ứng xử Việt Nam hiện nay của Nguyễn Thanh Tuấn; cuốn sách Chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh của Thành Duy; Cuốn sách “Văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh” của Cao Hải Yến; cuốn sách Tìm hiểu văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh của tác giả Lê Kim Dung; cuốn sách của tác giả Trần Thị Anh Đào: Công tác giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam hiện nay Từ nhiều góc độ khác nhau, các tác giả đã đi sâu

nghiên cứu và đưa ra cấu trúc về văn hóa, trong đó có văn hóa ứng xử, văn hóa ứng xử

của người Việt Nam

Cuốn sách Văn hóa ứng xử của người cảnh sát quản lý hành chính về trật tự, an toàn xã hội của Tổng cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự, an toàn xã hội; cuốn sách Văn hóa ứng xử Công an nhân dân của Trần Đại Quang; Luận án tiến sỹ, Viện

Nghiên cứu chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh của Nguyễn Đình Đức:

Những yếu tố khách quan và chủ quan tác động đến tư tưởng chính trị của sinh viên; một

số bài báo khoa học có bàn đến văn hóa ứng xử và văn hóa ứng xử Công an nhân dân,

tiêu biểu như: Bài Văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh giá trị và ý nghĩa của Hoàng Chí bảo; bài Tính nhân văn trong văn hóa ứng xử Hồ Chí Minh của Cao Hải Yến; đề tài cấp nhà nước KX – 07 – 02 thuộc Chương trình khoa học cấp nhà nước KX – 07 Các giá trị truyền thống và con người Việt Nam hiện nay do Phan Huy Lê và Vũ Minh Giang là chủ

nhiệm (1994-1996)

Những vấn đề bàn đến trong cuốn sách, các bài báo là cơ sở để tác giả có thêm những kiến thức bổ ích để xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân Tác giả luận án đã kế thừa cơ sở lý luận và những kết quả điều tra mà tác giả các cuốn sách đã thu thập được làm căn cứ để xây dựng nội dung luận án của mình, đồng thời thông qua các kết quả điều tra cũng giúp tác giả luận án có cái nhìn tổng thể

về những thành tựu đã đạt được cùng những hạn chế trong văn hóa ứng xử của lực

lượng Công an nhân dân, để từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm trong xây dựng văn hóa ứng xử cho học viên các trường Công an nhân dân

1.2 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN NỘI DUNG VÀ THỰC TRẠNG XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA HỌC VIÊN CÔNG AN NHÂN DÂN

Cuốn sách Một số vấn đề về xây dựng ực ư ng C ng an nhân dân của Trần uốc Hoàn; cuốn sách Tổng kết Lịch sử xây dựng lực ư ng Công an nhân dân (1945- 2000) do Tổng Cục Xây dựng lực lượng Công an nhân dân biên soạn, nhà xuất bản Công an nhân dân phát hành năm 2010; cuốn sách Xây dựng lực ư ng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa do nhà xuất bản Công an nhân dân phát hành năm 2001; Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia 70 năm C ng an nhân dân Việt Nam xây dựng, chiến đấu, trưởng thành; 10 năm ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc do Bộ Công an chủ

trì phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương, Báo Nhân dân, Tạp chí Cộng sản tổ

chức; cuốn sách hững vấn đề c bản về c ng tác c ng an; một số bài báo khoa học

có bàn đến vấn đề xây dựng lực lượng Công an nhân dân trên các lĩnh vực, các mặt

của công tác Công an, tiêu biểu như: Bài viết Tăng cường c ng tác xây dựng ực ư ng cảnh sát nhân dân đáp ứng y u c u, nhiệm vụ trong t nh h nh mới của tác giả Trần Đại Quang; bài viết Xây dựng phong cách người Cảnh sát nhân dân v nhân dân phục vụ của tác giả Nguyễn Xuân Yêm; bài viết Một số vấn đề về “Xây dựng phong cách người chiến sỹ Cảnh sát nhân dân v nước qu n thân, v dân phục vụ trong ực ư ng Cảnh sát bảo vệ và hỗ tr tư pháp” của tác giả Nguyễn Khương Duy; bài báo hững vấn đề

c n giải quyết trong việc xây dựng văn hóa ứng xử c ng vụ của Trịnh Thanh Hà; Đề tài khoa học cấp cơ sở Một số vấn đề xây dựng ực ư ng C ng an nhân dân đáp ứng

y u c u, nhiệm vụ trong quá tr nh Việt am thực hiện các cam ết gia nhập T

(200 ), mã số CĐ 200 -V21.011 do Đặng Văn Du làm chủ nhiệm Kỷ yếu Hội thảo

khoa học, Thực tiễn về xây dựng lực ư ng C ng an nhân dân v nước quên thân, vì dân phục vụ của Bộ Công an tổ chức tháng 11 năm 2006 theo kế hoạch số 75- KH/BCA(V21) có các bài viết đáng chú ý: Bài viết Giáo dục phẩm chất đạo đức, đề cao kỷ luật điều lệnh, nâng cao bản ĩnh chính trị là những điều kiện tiên quyết để hoàn thành nhiệm vụ, công tác Công an của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Mai; Bài viết Xây dựng lực ư ng trực tiếp chiến đấu ở c sở gắn với cuộc vận động “Xây dựng lực

ư ng C ng an nhân dân v nước quên thân, vì dân phục vụ” của tác giả Nguyễn Văn Phái; Bài viết Nâng cao chất ư ng giáo dục bản ĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, lễ tiết tác phong của cán bộ chiến sỹ Công an thành phố Hồ Chí Minh của tác giả Lê Đông Phong Kỷ yếu hội thảo khoa học Bồi dưỡng, giáo dục đạo đức cách mạng và

nâng cao văn hóa ứng xử cho cán bộ, chiến sỹ Công an nhân dân trong tình hình mới của Học viện chính trị Công an nhân dân, có các bài viết đáng chú ý: Bài viết Giáo dục văn hóa ứng xử cho học vi n các trường C ng an nhân dân của tác giả Nguyễn Thị Hải Vân; Bài viết Vai trò và sự tác động của văn hóa dân tộc Việt am trong xây dựng

và hoàn thiện văn hóa ứng xử của ực ư ng C ng an nhân dân Nguyễn Thị Thanh Thủy; Bài viết Phong cách ứng xử của C ng an nhân dân trong t nh h nh hiện nay của tác giả Bùi Đình Phong; Bài viết âng cao tr nh độ văn hóa giao tiếp và ứng xử của cán bộ, chiến sĩ c ng an để giành niềm tin của nhân dân” của tác giả Nguyễn Trọng Chuẩn; Bài viết của tác giả Đặng Thái Giáp với tiêu đề Văn hóa giao tiếp, ứng xử với việc thực hiện điều ệnh C ng an nhân dân; Bài viết cho Hội thảo của tác giả Cấn Văn Chúc về Phát triển sâu, rộng nội dung giáo dục về văn hóa giao tiếp, ứng xử và rèn uyện tác phong, đạo đức nghề nghiệp trong đào tạo, bồi dưỡng của C ng an nhân dân Luận án Tiến sĩ Chính trị học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền của Trần Thị Thanh Huyền Giáo dục đạo đức người công an cách mạng cho sinh vi n các trường đại học, học viện thuộc lực ư ng Công an nhân dân khu vực phía bắc nước ta hiện nay; Luận án Tiến sĩ Chính trị học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền của Bùi Hoàng Thao Đổi mới nội dung, chư ng tr nh giáo dục lý luận chính trị trong các trường đại học, học viện Công an nhân dân ở Việt Nam hiện nay

Những công trình khoa học trên đã giúp tác giả luận án có cái nhìn tổng quan về công tác xây dựng lực lượng Công an nhân dân với các yêu cầu về tính cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Từ đó, có thể liên hệ để rút ra những nội dung cụ thể cho vấn đề xây văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân

1.3 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA HỌC VIÊN CÁC TRƯỜNG CÔNG AN NHÂN DÂN

Cuốn sách xây dựng lực ư ng Công an nhân dân trong sạch, vững mạnh đáp ứng yêu c u, nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự trong giai đoạn mới của Lê Minh

Hương Các bài viết tập trung giải pháp nâng cao bản lĩnh chính trị cho cán bộ chiến

sỹ Công an nhân dân hiện nay, tiêu biểu như: Bài viết Công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong lực ư ng C ng an nhân dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh của Trần Xuân Dung; bài viết Xây dựng đội ngũ cán bộ chiến sỹ Công an nhân dân vững vàng về bản ĩnh chính trị - một số vấn đề lý luận và thực tiễn của Trương Giang Long; bài viết Xây dựng phong cách, hình ảnh người chiến sỹ Công an nhân dân: Công an của nhân dân,

từ nhân dân mà ra, vì nhân dân phục vụ của Trương Tấn Sang; bài viết Vững vàng bản ĩnh chính trị - nền tảng căn bản trong “Tư cách người Công an cách mệnh” của Lê

Văn Đệ; Đề tài Thực trạng công tác xây dựng lực ư ng Công an nhân dân 2002) và một số giải pháp trong tình hình hiện nay, của Tổng cục Xây dựng lực lượng

(1996-Công an nhân dân

1.4 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI LUẬN ÁN

1.4.1 Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu

Các công trình nghiên cứu đã làm rõ một số vấn đề như:

Về lý luận: Các công trình nghiên cứu đã hệ thống, khái quát những vấn đề lý

luận chung về văn hóa, văn hóa ứng xử, văn hóa ứng xử Công an nhân dân dưới nhiều khía cạnh khác nhau Đó là chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa

và công tác xây dựng nền văn hóa mới; hệ thống, khái quát quan điểm, đường lối của Đảng được thể hiện qua các văn kiện, nghị quyết, chỉ thị của Đảng về công tác xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa

Một số công trình cũng đã đi sâu nghiên cứu văn hóa ứng xử của các lực lượng

cụ thể trong Công an nhân dân, nội dung của văn hóa ứng xử Công an nhân dân, tiêu

biểu nhất là các công trình liên quan đến Văn hóa ứng xử Công an nhân dân Việt Nam

của nhiều tác giả, đã phác họa rõ nét cơ sở lý luận và thực tiễn văn hóa ứng xử Công an nhân dân, góp phần quan trọng vào việc xây dựng “Bộ quy tắc ứng xử của Công an nhân dân Việt Nam” trong thời kỳ mới

Về thực trạng: làm rõ những kết quả đạt được trong văn hóa ứng xử trên những

mặt công tác cụ thể, đánh giá những tồn tại, hạn chế, khuyết điểm và những bất cập

trong văn hóa ứng xử Công an nhân dân hiện nay

Về giải pháp: chỉ ra những giải pháp cơ bản toàn diện nhằm nâng cao hơn nữa

văn hóa ứng xử trong Công an nhân dân

Về tư iệu: Các công trình nghiên cứu trên đã góp phần bổ sung nguồn tư liệu

quý về thực tiễn cho việc triển khai nghiên cứu đề tài Đó là những tư liệu liên quan đến việc làm rõ những vấn đề lý luận về văn hóa và văn hóa ứng xử, khai thác những vấn đề về xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân Những

tư liệu của các công trình nghiên cứu đã giúp tác giả luận án có tư liệu chung về công tác xây dựng lực lượng Công an nhân dân Từ đó liên hệ để rút ra những nội dung cụ thể cho vấn đề xây văn hóa ứng xử Công an nhân dân và của học viên các trường Công an nhân dân

Về phư ng pháp nghi n cứu: Các công trình kể trên được các tác giả đã sử

dụng các phương pháp chuyên ngành phổ biến như: Phương pháp lịch sử và phương pháp logic Đồng thời, các tác giả cũng đã sử dụng một số phương pháp khác như: điều tra xã hội học, tổng hợp, phân tích, thống kê, so sánh, phương pháp chuyên gia để

nghiên cứu, luận giải các vấn đề nêu trên và phản ánh những nội dung cơ bản ở những mức độ, khía cạnh khác nhau Đây là những phương pháp nghiên cứu mà tác giả vận

dụng để tiếp tục giải quyết những vấn đề đặt ra của đề tài luận án

1.4.2 Những vấn đề đặt ra đối với luận án

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã đề cập phần nào đó đến văn hóa ứng

xử Công an nhân dân, thấy được tầm quan trọng của văn hóa ứng xử Công an nhân dân Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách

toàn diện và đầy đủ về: “Vấn đề xây dựng văn hóa ứng xử của học vi n các trường Công an nhân dân Việt Nam hiện nay”

Như vậy, từ thực tiễn đặt ra, tác giả luận án nhận thấy những khoảng trống rõ nét trong xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân hiện nay Chính vì vậy, luận án cần tiếp tục nghiên cứu, làm rõ một số vấn đề sau:

- Làm rõ đặc điểm văn hóa ứng xử Công an nhân dân, xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân

- Nội dung chủ yếu của vấn đề xây dựng văn hóa ứng xử của Công an nhân dân

và những vấn đề cần quan tâm trong xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân trong thời gian tới

- Thực trạng vấn đề xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân hiện nay

- Đề xuất phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng văn hóa ứng xử của học viên các trường Công an nhân dân

Chương 2 XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA HỌC VIÊN CÁC TRƯỜNG

CÔNG AN NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY – MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

2.1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA ỨNG XỬ, VĂN HÓA ỨNG XỬ CÔNG AN NHÂN DÂN VÀ VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA HỌC VIÊN CÔNG AN NHÂN DÂN

2.1.1 Về văn hóa ứng xử

- Khái niệm văn hóa ứng xử

Văn hóa là khái niệm mang nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khác nhau, liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người Trên thế giới đang tồn tại hàng trăm định nghĩa về văn hóa Tuy nhiên, theo cách hiểu phổ thông nhất: Văn hóa là những giá trị vật chất, tinh thần do con người sáng tạo ra trong lịch sử Chủ

tịch Hồ Chí Minh quan niệm: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài

người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, t n giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn,

ở và các phư ng thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức à văn hoá Văn hoá à sự tổng h p của mọi phư ng thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà oài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu c u đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”

Trong các loại hình văn hóa đó, văn hóa ứng xử được coi là một dạng thức của đời sống văn hóa Trong cuộc sống, hàng ngày con người luôn phải đối mặt, ứng phó với vô vàn tình huống, dễ xử cũng có, mà khó xử cũng nhiều Điều quan trọng là đứng trước những tình huống đó, người ta ứng xử như thế nào Ứng xử một cách thông minh, mềm dẻo, khôn khéo, tế nhị, thấu tình đạt lý là ứng xử có văn hóa Loài người tiến bộ luôn coi trọng vai trò của văn hóa ứng xử, coi đó như một tiêu chuẩn về trí tuệ, tài năng và vẻ đẹp cao sang của tâm hồn đối với một con người có văn hóa

Có thể khái quát: Văn hóa ứng xử là hệ thống thái độ và hành vi của cá nhân

và cộng đồng người đư c xác định để xử lý một cách tốt nhất các mối quan hệ giữa con người với m i trường tự nhiên, con nguời với m i trường xã hội và với chính bản thân mình dựa trên và phù h p với các chuẩn mực văn hóa nói chung, chuẩn mực của văn hóa dân tộc nói riêng

Văn hóa ứng xử gắn bó với đạo đức, chúng thống nhất với nhất với nhau về hệ thống chuẩn mực (tiêu chí) có giá trị nhân đạo, nhân văn, mang tính Người Cùng với

nó là ứng xử được bắt nguồn từ sự thôi thúc bên trong lương tâm, của danh dự cho nên mang tính tự giác Ứng xử văn hóa khác với ứng xử pháp luật, ứng xử pháp luật mang tính hành chính, cưỡng ép nổi lên và phần lớn do bắt buộc

Ở góc độ nghiên cứu của luận án, tác giả tiếp cận khái niệm văn hóa ứng xử

theo nghĩa hẹp: à thái độ, hành vi ứng xử của con người trong giải quyết mối quan hệ với m i trường xã hội, với bản thân mình theo những giá trị, chuẩn mực văn hóa phù

h p với yêu c u và l i ích xã hội

- Đặc điểm của văn hóa ứng xử

Thứ nhất, đạo đức là gốc của văn hóa ứng xử Đạo đức chính là phép ứng xử có tính

nhân văn giữa người với người, giữa người với thiên nhiên và với chính bản thân mình

Thứ hai, chuẩn mực xã hội là nguyên tắc định hướng, điều tiết văn hóa ứng xử

Chuẩn mực xã hội là sự xã hội hóa giá trị Trong khi đó, giá trị là phẩm chất, phẩm giá của con người, nhóm người, cộng đồng người, dân tộc và nhân loại, biểu hiện mối quan

hệ của con người dưới góc độ lợi ích, là sự đánh giá đối với tồn tại xung quanh

Thứ ba, đặc trưng bản chất của văn hóa ứng xử trực tiếp gắn với hệ thống giá trị

tinh thần – văn hóa của con người

Thứ tư, văn hóa ứng xử có tính độc lập tương đối Tuy chịu sự quy định của các

chuẩn mực xã hội và các điều kiện sống của con người hoặc cộng đồng người, nhưng văn hóa ứng xử vẫn có tính chất độc lập tương đối so với sự phát triển của cơ sở hạ tầng xã hội Bởi vì, sự quy định của các chuẩn mực xã hội và điều kiện sống của con người đối với văn hóa ứng xử phải thông qua hoạt động của con người hoặc cộng đồng người với tư cách vừa là sản phẩm của xã hội, vừa là chủ thể sáng tạo ra xã hội Con người hoàn toàn

có thể làm thay đổi các điều kiện quy định văn hóa ứng xử

Thứ năm, văn hóa ứng xử có tính linh hoạt và cơ động xã hội cao Có văn hóa ứng

xử chung, lối sống chung của một dân tộc, một địa phương, một quốc gia, nhưng cũng có văn hóa ứng xử riêng, lối sống riêng của mỗi cá nhân, mỗi gia đình, mỗi cộng đồng

- Nội dung của văn hóa ứng xử

Nội dung của văn hóa ứng xử chính là tổng hòa các khuôn mẫu ứng xử được định hướng, điều tiết bởi các chuẩn mực xã hội Khuôn mẫu ứng xử được hiểu là các hành động ứng phó và xử lý được lặp đi lặp lại một cách lâu bền ở đa số cá nhân trong cộng đồng thuộc các cấp độ khác nhau, được tổng quát hóa, tiêu chuẩn hóa và hợp thức hóa

để làm mẫu mực chỉ dẫn cho các cá nhân và cả cộng đồng người

Có bốn loại khuôn mẫu ứng xử, gồm: phong tục (những khuôn mẫu ứng xử đã được định hình, định tính hay được phong hóa lâu dài, bất chấp các biến đổi xã hội); tập quán hay tập tục (các tục lệ hình thành từ thói quen và không chịu sức ép lớn của

xã hội); thông lệ (khuôn mẫu ứng xử thông thường, phổ biến và ít có tính cưỡng chế); cấm kỵ hay kiêng kỵ (những chuẩn mực đạo đức nghiêm ngặt, được quy tắc hóa và mang tính pháp quy mạnh mẽ)

Văn hóa ứng xử bao gồm nhiều dạng thể chế ứng xử, từ ý thức, chất lượng sống đến lối sống, nếp sống và tiêu chuẩn sống

- Vai trò của văn hóa ứng xử

Dưới góc độ tâm lý học, văn hóa ứng xử góp phần quan trọng trong việc hình

thành và phát triển nhân cách cá nhân

Dưới góc độ đạo đức học, văn hóa ứng xử giữ vai trò quan trọng trong việc hình

thành, rèn luyện, nâng cao đạo đức cá nhân và đạo đức xã hội

Dưới góc độ xã hội học, văn hóa ứng xử giữ vai trò nền tảng, động lực phát

triển xã hội

Dưới góc độ văn hóa học, văn hóa ứng xử góp phần xây dựng, phát triển và củng

cố ý thức cá nhân (với tư cách chủ thể của giao tiếp có văn hóa cao), hiện thực hóa các giá trị chung và biến chúng thành những giá trị riêng của mình

2.1.2 Về văn hóa ứng xử Công an nhân dân

- Khái niệm văn hóa ứng xử Công an nhân dân