NHOM TIU LUN

LỜI MỞ ĐẦUSự phát triển và bùng nổ của các đô thị có quy mô ở Thành Phố Hồ Chí Minh và các vùng lân cận đã tạo nên nhiều vấn đề môi trường đô thị cần phải giải quyết, trong đó cótình hìn

1

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU……… 1

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG……… 4

1 Lý luận chung: 4

1.1 Cơ sở lý luận: 4

1.2 Cơ sở thực tiễn: 5

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ……… 13

2 Thực trạng vấn đề: 13

2.1 Thực trạng vấn đề ngập lụt ở tp HCM trong 10 năm gần đây: 13

2.2 Phân tích thực trạng vấn đề: 15

CHƯƠNG 3: NGUYÊN NHÂN CỦA VẤN ĐỀ……… 16

3 Nguyên nhân của vấn đề: 16

3.1 Nguyên nhân chủ quan: 16

3.2 Nguyên nhân khách quan: 17

CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP CHO VẤN ĐỀ………19

4 Giải pháp cho vấn đề: 19

4.1 Một số ý kiến của các chuyên gia về giải pháp chống ngập tại TPHCM: 19

4.2 Đề xuất của nhóm về giải pháp chống ngập lụt tại thành phố Hồ Chí Minh: .24 KẾT LUẬN………27

2

LỜI MỞ ĐẦU

Sự phát triển và bùng nổ của các đô thị có quy mô ở Thành Phố Hồ Chí Minh và các vùng lân cận đã tạo nên nhiều vấn đề môi trường đô thị cần phải giải quyết, trong đó cótình hình ngập lụt tại các đô thị Thành Phố Hồ Chí Minh đã bắt đầu tuyên chiến với tình hình ngập lụt gần 10 năm trở lại đây Tuy nhiên sau ngần ấy thời gian đầu tư tiền của và công sức tình trạng ngập lụt ở Thành Phố Hồ Chí Minh nhìn chung vẫn chưa có chuyển biến gì đáng kể Thành Phố Hồ Chí Minh vẫn còn khoảng 100 điểm ngập lụt sau mưa Vậy nguyên nhân chính là do đâu? Đâu là giải pháp thiết thực để giải quyết triệt để tình trạng ngập lụt sau cơn mưa này? Đây là hai câu hỏi lớn nhất mà mỗi người dân sống học tập và làm việc tại đây đều muốn có câu trả lời Tình trạng ngập lụt ở Thành Phố Hồ Chí Minh đang là một trong những đề tài nóng bỏng trong các cuộc hội thảo của giới quản lý lẫn các nhà khoa học “Thực trạng lũ lụt ở thành phố ta hiện nay nguyên nhân và giải pháp” là một đề tài được sự quan tâm của rất nhiều người bởi vì

nó ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của họ Đây cũng chính là lý do nhóm chúng em chọn đề tài này để tiến hành nghiên cứu và thực hiện

Bài tiểu luận được thực hiện trong khoảng thời gian 4 tuần Bước đầu đi vào thực tế, tìm hiểu về vấn đề nhức nhối trong xã hội, kiến thức của em còn nhiều hạn chế và bỡ ngỡ Do vậy, không tránh khỏi những thiếu sót ban đầu là chắc chắn, em rất mong nhậnđược ý kiến đóng góp quý báu của thầy và các bạn học trong cùng lớp để kiến thức của

em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn thầy Phan Quốc Thái đã tận tâm hướng dẫn chúng em qua từng buổi học trên lớp Nếu không có những lời hướng dẫn, dạy bảo của thầy thì em nghĩ bài tiểu luận của nhóm em rất khó có thể hoàn thiện được Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn thầy Sau cùng em xin kính chúc thầy thật dồi dào sức khỏe, niềm tin để tiếp tục sứ mệnh cao đẹp của mình là truyền đạt kiến thức cho thế hệ mai sau

3

Chương I: LÝ LUẬN CHUNG

1 Lý luận chung:

1.1 Cơ sở lý luận:

1.1.1 Ngập lụt: là hiện tượng mặt đất bị

ngập nước do ảnh hưởng của mưa lớn,

lũ, triều cường, nước biển dâng

1.1.2 Lũ: là hiện tượng nước sông dâng cao

trong một khoảng thời gian nhất định,

• Đô thị hóa là quá trình phát triển rộng

rãi lối sống thị thành thể hiện qua các mặt dân

số, mật độ dân số, chất lượng cuộc sống,

• Sự tăng trưởng của đô thị được tính

trên cơ sở sự gia tăng của đô thị so với kích

thước (về dân số và diện tích) ban đầu của đô

thị Do đó, sự tăng trưởng của đô thị khác tốc độ đô thị hóa (vốn là chỉ số chỉ sự giatăng theo các giai đoạn thời gian xác định như 1 năm hay 5 năm)

• Đô thị hóa có các tác động không nhỏ đến sinh thái và kinh tế khu vực

4

độ đông Phía Bắc giáp tỉnh Bình

Dương, Tây Bắc giáp tỉnh Tây Ninh ,

Đông và Đông Bắc giáp tỉnh Đồng Nai,

Đông Nam giáp tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu,

Tây và Tây Nam giáp tỉnh Long An và Tiền Giang

• TP.Hồ Chí Minh cách thủ đô Hà Nội gần 1.730km đường bộ, nằm ở ngã tưquốc tế giữa các con đường hàng hải từ Bắc xuống Nam, từ Ðông sang Tây, là tâmđiểm của khu vực Đông Nam Á Trung tâm thành phố cách bờ biển Đông 50 km đườngchim bay Đây là đầu mối giao thông nối liền các tỉnh trong vùng và là cửa ngõ quốc

tế Với hệ thống cảng và sân bay lớn nhất cả nước, cảng Sài Gòn với năng lực hoạtđộng 10 triệu tấn /năm Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất với hàng chục đường bay chỉcách trung tâm thành phố 7km

1.2.1.2 Địa hình:

• Thành phố Hồ Chí Minh nằm trong vùngchuyển tiếp giữa miền Ðông Nam bộ và đồngbằng sông Cửu Long Ðịa hình tổng quát có dạngthấp dần từ Bắc xuống Nam và từ Ðông sangTây Nó có thể chia thành 3 tiểu vùng địa hình

• Vùng cao nằm ở phía Bắc - Ðông Bắc

và một phần Tây Bắc (thuộc bắc huyện Củ Chi,đông bắc quận Thủ Ðức và quận 9), với dạng địa hình lượn sóng, độ cao trung bình 10-

25 m và xen kẽ có những đồi gò độ cao cao nhất tới 32m, như đồi Long Bình (quận 9)

5

 Vùng thấp trũng ở phía Nam-Tây Nam và Ðông Nam thành phố (thuộc các

quận 9, 8,7 và các huyện Bình Chánh, Nhà Bè, Cần Giờ) Vùng này có độ cao trung bình trên dưới 1m và cao nhất 2m, thấp nhất 0,5m

 Vùng trung bình, phân bố ở khu vực Trung tâm Thành phố, gồm phần lớn

nội thành cũ, một phần các quận 2, Thủ Ðức, toàn bộ quận 12 và huyện Hóc Môn Vùng này có độ cao trung bình 5-10m

 Nhìn chung, địa hình Thành phố Hồ Chí Minh không phức tạp, song cũng

khá đa dạng, có điều kiện để phát triển nhiều mặt

1.2.1.3 Địa chất và đất đai:

 Ðất đai Thành phố Hồ Chí Minh được hình thành trên hai tướng trầm

tích-trầm tích Pleieixtoxen và tích-trầm tích Holoxen

 Trầm tích Pleixtoxen (trầm tích phù sa cổ): chiếm hầu hết phần phía Bắc,

Tây Bắc và Ðông Bắc thành phố, gồm phần lớn các huyện Củ Chi, Hóc môn,Bắc Bình Chánh, quận Thủ Ðức, Bắc-Ðông Bắc quận 9 và đại bộ phận khuvực nội thành cũ

 Ðiểm chung của tướng trầm tích này, thường là địa hình đồi gò hoặc lượn

sóng, cao từ 20-25m và xuống tới 3-4m, mặt nghiêng về hướng Ðông Nam.Dưới tác động tổng hợp của nhiều yếu tố tự nhiên như sinh vật, khí hậu, thờigian và hoạt động của con người, qua quá trình xói mòn và rữa trôi , trầmtích phù sa cổ đã phát triển thành nhóm đất mang những đặc trưng riêng.Nhóm đất xám, với qui mô hơn 45.000 ha, tức chiếm tỷ lệ 23,4% diện tíchđất thành phố

 Ở thành phố Hồ Chí Minh, đất xám có ba loại: đất xám cao, có nơi bị bạc

màu; đất xám có tầng loang lổ đỏ vàng và đất xám gley; trong đó, hai loạiđầu chiếm phần lớn diện tích Ð?t xám nói chung có thành phần cơ giới chủyếu là cát pha đến thịt nhẹ, khả năng giữ nước kém; mực nước ngầm tùy nơi

và tùy mùa biến động sâu từ 1-2m đến 15m Ðất chua, độ pH khoảng 5,0 Ðất xám

4,0- tuy nghèo dinh dưỡng, nhưng đất có tầng dày, nên thích hợp cho sự phát

triển của nhiều loại cây trồng nông lâm nghiệp, có khả năng cho năng suất

và hiệu qủa kinh tế cao, nếu áp dụng biện pháp luân canh, thâm canh tốt.Nền đất xám, phù hợp đối với sử dụng bố trí các công trình xây dựng cơ bản

 Trầm tích Holoxen (trầm tích phù sa trẻ): tại thành phố Hồ Chí Minh, trầm

tích này có nhiều nguồn gốc-ven biển, vũng vịnh, sông biển, aluvi lòng sông

và bãi bồi nên đã hình thành nhiều loại đất khác nhau: nhóm đất phù sa códiện tích 15.100 ha (7,8%), nhóm đất phèn 40.800 ha (21,2%) và đất phènmặn (45.500 ha (23,6) Ngoài ra có một diện tích nhỏ khoảng hơn 400 ha(0,2%) là "giồng" cát gần biển và đất feralite vàng nâu bị xói mòn trơ sỏi đá

ở vùng đồi gò

1.2.1.4 Khí hậu thời tiết:

 Lượng mưa cao, bình

quân/năm 1.949 mm Năm cao

nhất 2.718 mm (1908) và năm

nhỏ nhất 1.392 mm (1958) Số

ngày mưa trung bình/năm là

159 ngày Khoảng 90% lượng

mưa hàng năm tập trung vào

các tháng mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11; trong đó hai tháng 6 và 9thường có lượng mưa cao nhất Các tháng 1,2,3 mưa rất ít, lượng mưa khôngđáng kể Trên phạm vi không gian thành phố, lượng mưa phân bố không đều,

có khuynh hướng tăng dần theo trục Tây Nam - Ðông Bắc Ðại bộ phận cácquận nội thành và các huyện phía Bắc thường có lượng mưa cao hơn cácquận huyện phía Nam và Tây Nam

 Ðộ ẩm tương đối của không khí bình quân/năm 79,5%; bình quân mùa mưa

80% và trị số cao tuyệt đối tới 100%; bình quân mùa khô 74,5% và mức thấptuyệt đối xuống tới 20%

 Về gió, Thành phố Hồ Chí Minh chịu ảnh hưởng bởi hai hướng gió chính và

chủ yếu là gió mùa Tây - Tây Nam và Bắc - Ðông Bắc Gió Tây -Tây Nam

từ Ấn Ðộ Dương thổi vào trong mùa mưa, khoảng từ tháng 6 đến tháng 10,tốc độ trung bình 3,6m/s và gió thổi mạnh nhất vào tháng 8, tốc độ trungbình 4,5 m/s Gió Bắc- Ðông Bắc từ biển Đông thổi vào trong mùa khô,khoảng từ tháng 11 đến tháng 2, tốc độ trung bình 2,4 m/s Ngoài ra có giótín phong, hướng Nam - Ðông Nam, khoảng từ tháng 3 đến tháng 5 tốc độtrung bình 3,7 m/s Về cơ bản TPHCM thuộc vùng không có gió bão Năm

1997, do biến động bởi hiện tượng El-Nino gây nên cơn bão số 5, chỉ mộtphần huyện Cần Giờ bị ảnh hưởng ở mức độ nhẹ

có sức tàn phá ghê gớm nhất ở Việt Nam Theo trang thông tin Prevention Web,

lũ lụt đang ảnh hưởng đến cuộc sống của 4% dân số và gây thiệt hại 3% GDP của Việt Nam Lũ lụt như vậy còn là một trải nghiệm phổ biến ở Việt Nam Thực tế này có thể làm giảm tính trầm trọng của vấn đề ngập lụt tại TP HCM trong nhận thức của cộng đồng nói chung trong đó có các cơ quan chức năng bởi ngập lụt tại thành phố không gây ra thiệt hại về người và thiệt hại không đáng kể về tài sản so với lũ lụt tại các địa phương khác (Nguồn:

https://dothivietnam.org/2011/02/28/ngapluthcmc/)

 Đã đầu tư gần 29.000 tỷ đồng từ 2008, nhiều khu vực trước đây ở TP HCM được ví như “rốn ngập” nay không còn nữa nhưng những tuyến đường chưa từng ngập giờ trở thành "sông" (Nguồn:

https://vnexpress.net/interactive/2016/59-diem-ngap-tp-hcm/)

 Ngập không chỉ do biến đổi khí hậu mà còn do quá trình đô thị hóa quá nhanh; nhiều người dân thiếu ý thức khi xả rác, chất thải trực tiếp vào hệ thống cống, rãnh,…khiến tình trạng ngập ở thành phố càng nghiêm trọng

Mực nước các sông, kênh của TPHCM đo được ở trạm Phú An tăng đến

1.5cm/năm.

 Những cơn mưa lớn ngày một dày đặc hơn với vũ lượng trung bình năm sau caohơn năm trước 0.8mm Nếu trước đây cứ 5 năm mới có những cơn mưa trên thìnay chỉ mới có 3 năm đã xuất hiện Còn những cơn mưa với vũ lượng khoảng100mm thì năm nào cũng xuất hiện Đặc biệt, vào đầu mùa mưa năm nay trênđịa bàn TPHCM đã xuất hiện cơn mưa hiếm thấy với lượng mưa 117m

 Mưa lớn kéo dài trong nhiều tháng qua tại TPHCM đã có trên 100 vị trí thườngxuyên ngập trong năm, trong đó khu vực nội thành có đến 60 điểm Nhiều nhấtcác tuyến đường Nguyễn Hữu Cảnh, Điện Biên Phủ, D2, D3, Xô Viết NghệTĩnh, Cao Thắng, Trần Xuân Xoạn,…không chỉ gây ngập sau mưa, đến sánghôm sau hoặc thậm chí nhiều ngày sau tại nhiều khu vực nêu trên vẫn còn đangtrong tình trạng ngập nước, lượng nước mưa không thể tiêu thoát được do gặptriều cường, hoặc do hệ thống cống, rãnh xuống cấp không đủ đáp ứng như cầuthoát nước

NHỮNG ĐIỂM NGẬP TPHCM:

Cómặt trên đường khi cơn mưa vừa ngớt, các điểm ngập cố hữu như tuyến đường

Cô Bắc, Cô Giang, Phan Đình Phùng, Nguyễn Hữu Cảnh, Đinh Bộ Lĩnh,… đãbiến thành sông, nước dâng trên mặt đường từ 30 – 50 cm, thậm chí có nơi80cm

 Những tuyến đường trước đây hiếm khi xảy ra ngập như Trần Hưng Đạo thì lúcnày cũng không thoát nổi tình trạng ngập nặng Không còn nhìn thấy đường để

đi, nước ngập lưng bánh xe, rác nổi lềnh bềnh, xe máy hầu như chạy qua nhữngtuyến đường ngập đều không thoát khỏi tình trạng “chết máy” Thật xót xa khichứng kiến những hình ảnh người dân phải đẩy bì bỏm, dò dẫm lội từng bướctrong dòng nước mưa cuốn xiết pha lẫn với nước cống tràn lên đen ngõm Kẻ thì

đi buôn, người thì đi làm, đi học cứ thế phải đắm chìm trong dòng nước dơ bẩn

ấy, và với bộ dạng uể oải mỗi khi đường ngập như thế

 Đáng chú ý, những điểm ngập nặng lại rơi vào những khu vực gần các tuyếnsông, rạch, cửa xả nhưng phải mất hàng giờ sau mới rút hết

 Do mưa đúng vào giờ tan tầm nên lượng người trú mưa đồng loạt đổ ra đườngcùng lúc càng khiến tình trạng kẹt xe thêm nghiêm trọng Hàng loạt vụ kẹt xekéo dài tại nhiều tuyến đường như Nam Kì Khởi Nghĩa, Bạch Đằng, khu vựcvòng xoay Hàng Xanh,…khiến người dân vừa thoát khỏi cảnh ngập nước, vừarơi vào ngay vùng kẹt xe Mưa không dứt, phải trân mình hàng tiếng đồng hồtrên đường, bị nhiễm lạnh, không những thế còn phải hít khói bụi của xe

 TPHCM dù chưa gặp trận “đại hồng thuỷ” như đã xảy ra ở Hà Nội năm 2008(Nguồn:http://soha.vn/xa-hoi/nhin-lai-15-hinh-anh-kho-quen-cua-tran-dai-hong-thuy-2008-o-hn-20150802152747723.htm), nhưng TPHCM đã xảy ra nhữngtrận mưa lịch sử, gây thiệt hại nặng nề về tài sản Chưa kể, TPHCM là vùngthấp, không chỉ bị tác động bởi mưa, triều cường dâng mà còn phải “chịu trận”trước những đợt xả lũ của hồ chứa nước Dầu Tiếng (Tây Ninh), Trị An (ĐồngNai), và hồ thủy điện ở Bình Phước

 Đã có dự báo, nếu xảy ra lũ lớn thì phần lớn diện tích của quận 2, 7, 8, 9, huyệnNhà Bè…sẽ chìm sâu trong nước Hiện tượng đảo nhiệt đô thị đã làm cho lượngmưa tại thành phố trong 20 năm gần đây tăng 16ml, với mức bình quân0,8ml/năm Hiện tượng gia tăng đột ngột về lượng mưa đã gây ra nhiều biến đổiphức tạp của chu kỳ ngập lụt, trong khi đó, hệ thống thoát nước cũ đã bị quá tải.Nếu theo kịch bản nước biển dâng cao trong 50 năm tới thì phần lớn người dâncác tỉnh, thành Đồng bằng sông Cửu Long sẽ “chạy” về thành phố, trong khi

đến năm 2020, toàn bộ khu vực thấp trũng của địa phương sẽ bị đô thị hóa toàn

bộ Vì vậy, cần phải có những cách nhìn nhận mới để thiết kế hoặc duy tu chonhững công trình chống ngập phù hợp và hiệu quả

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

2 Thực trạng vấn đề:

2.1 Thực trạng vấn đề ngập lụt ở tp HCM trong 10 năm gần đây:

 Thành phố Hồ Chí Minh là một đô thị thường xuyên bị tác động của triều

cường, mưa lớn vào mùa mưa, hệ thống thoát nước lạc hậu đang trong quá trình cải tạo khiến ngập lụt thường xảy ra trên diện rộng Thực trạng này đang ngày càng gây nhiều tác động tiêu cực đến đời sống xã hội, sự phát triển bền vững ở

đô thị lớn nhất cả nước, đặt ra nhiều thách thức đòi hỏi những giải pháp cả trướcmắt và lâu dài

 Thành phố Hồ Chí Minh đã bắt đầu " tuyên chiến '' với tình trạng ngập lụt từ gần 10 năm nay Tuy nhiên sau ngần ấy năm đầu tư tiền của và công sức, tình trạng ngập lụt ở tp HCM nhìn chung vẫn chưa có chuyển biến gì đáng kể

 Trước đây:

 Tháng 11/2006 toàn thành phố còn 105 điểm ngập (47 điểm ngập do mưa, 51điểm ngập do mưa kết hợp với triều, một số điểm ngập do không có cống) Cáctrường hợp ngập điển hình như khu vực Bùng binh Cây Gõ- Tân Hòa Đông- BàHom ( Quận 6 ); khu vực Bình Thạnh ( đường Nguyễn Hữu Cảnh ); quận 2( phường Thảo Điền ); ngã tư Bốn Xã (quận Bình Tân); kênh Ba Bò ( quận ThủĐức); đường Đỗ Xuân Hợp (quận 9) Đỉnh điểm là ngày 7/11/2006 triều cường

đã gây ra ngập tại tp HCM trên diện rộng ảnh hưởng đến sinh hoạt, sức khỏecủa người dân và gây cản trở giao thông của thành phố Triều cường đã gâyngập tại hơn 40 điểm trong nội đô, đáng chú ý là đã phát sinh 6 điểm ngập mớitrong thành phố

 Ở vùng ngoại thành, triều cường đã phá vỡ đê bao làm ngập cho các vùng canhtác nông nghiệp gây thiệt hại nặng nề cho sản xuất nông nghiệp Thời gian này,các phương tiện thông tin báo trí đã làm nhiều tập trung cho sự kiện này Lắng

dịu trong thời gian ngắn, cưới năm 2006 do triều cường lại làm vỡ đê bao làmngập nhiều khu vực như quận Thủ Đức( phường Hiệp Bình Chánh); quận12( phường Thạnh Lộc, Thạnh Xuân , An Phú Đông, Thời An ); huyện HócMôn ( xã Nhị Bình, Tân Hiệp ); quận Gò Vấp (phường 5).

 Năm 2007 toàn thành phố có 85 điểm ngập do mưa và triều phân bố như sau:_Lưu vực Nhiêu Lộc, Thị Nghè : 12 điểm ngập ; Lưu vực Hàng Bàng :28 điểmngập ; Lưu vực Tàu Hủ - Bến Nghé- Kênh Đôi- Kênh Tẻ : 7 điểm ,

 Hiện nay:

 Từ tháng 9/2015 đến nay, tp HCM đã xảy ra những đợt mưa lớn gây triều cườngngập lụt nghiêm trọng ở mức cao nhất trong nhiều năm qua Đặc biệt là 2 cơnmưa lớn kéo dài trong nhiều giờ, ngày 15/9 và 27/10 đã gây ngập trên diện rộng.Hàng loạt tuyến đường, khu dân cư bị ngập sâu Nghiêm trọng nhất là ở cácquận: Bình Thạnh, Thủ Đức, Bình Tân, Phú Nhuận, quận 8, 6, 11, 12 Các tuyếnđường bị ngập nghiêm trọng nhất: Kinh Dương Vương ( quận 11); Nguyễn HữuCảnh ( quận Bình Thạnh), Kha Vạn Cân ( Thủ Đức), Nguyễn Văn Qúa (quận12) Với mực nước sâu từ 0.3 tới 0.5 mét Hàng loạt phương tiện giao thông bị

ùn tắc , ngập sâu trong nước

 Từ đầu mùa mưa 2016 tp HCM có hơn 10 trận mưa gây ngập trên các tuyếnđường Đặc biệt, cơn mưa kéo dài hơn 2 tiếng vào chiều 26/9 đã khiến nhiềutuyến đường và khu vực ngập nặng, gây ùn tắc giao thông cục bộ do đúng giờtan tầm Đáng lưu ý tình trạng ngập diễn ra trên diện rộng, thậm chí ở cả những

vị trí lâu nay ít gặp

 Cụ thể những tuyến đường tràn gần nửa bánh xe ở quận 1 như Lê Lộc, HàmNghi, tại quận 3 như đườg Nguyễn Thiện Thuật, Kì Đồng ; quận 10 đường 3/2

Lí Thường Kiệt ; tại quận 4 như đường Tôn Đản,

====> Tình trạng ngập nước vẫn không thuyên giảm đến thời điểm hiện tại