GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ QUỐC GIA
Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
Trung Quốc nằm ở phía bắc của Đông bán cầu, phía đông nam của đại lục Á Âu, phía đông và giữa châu Á , phía Tây của Thái Bình Dương
Hệ tọa độ địa lý: [1]
Nằm ở múi giờ số 8 Diện tích: 9.571.300 km 2 , lớn thứ 4 trên thế giới [2]
Lãnh thổ Trung Quốc tiếp giáp với 14 nước: [3]
Phía Bắc: Nga và Mông Cổ
Phía Nam: Kazakstan, Kirghistan, Taghikistan
Phía Tây Nam: Afghanistan, Pakistan, Ấn Độ, Nepan, Butan
Phía Nam: Myanmars, Lào và Việt Nam
Trung Quốc có tổng chiều dài đường biên giới lên tới 21.500 km, trong đó đường bờ biển dọc theo Thái Bình Dương dài 14.500 km, tiếp giáp với các biển Bột Hải, Hoàng Hải, Biển Hoa Đông và Biển Đông.
1.2.1 Địa hình Địa hình chủ yếu của Trung Quốc bao gồm: cao nguyên, đồng bằng, thung lũng Trong đó cao nguyên, đồi và núi chiếm 2/3 tổng diện tích đất liền Địa hình cao ở phía Tây và thấp dần về phía Đông
Khí hậu Trung Quốc đa dạng, từ cái lạnh khắc nghiệt của Siberi đến khí hậu ôn hòa của vùng nhiệt đới với cây cối xanh tươi Dù trải dài qua 4 múi giờ, toàn quốc vẫn sử dụng giờ Bắc Kinh làm chuẩn.
Trung Quốc được chia thành hai vùng nam và bắc bởi sông Dương Tử, hay còn gọi là sông Trường Giang Vùng miền nam có khí hậu ấm áp hơn so với miền bắc, trong khi vùng đồng bằng ven sông Dương Tử có thời tiết ấm áp và ẩm ướt, với bốn mùa phân biệt rõ rệt.
Trung Quốc sở hữu một mạng lưới sông hồ phong phú, với hơn 50.000 con sông có diện tích lưu vực trên 100 km² và hơn 1.500 con sông có diện tích lưu vực trên 1.000 km² Trong số đó, hai con sông lớn nhất là Dương Tử và Hoàng Hà, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống thủy văn của đất nước.
Nhân khẩu học
Tổng dân số: xấp xỉ 1,4 tỷ người (thống kê 3/7/2010) Dân số thành thị đạt 700 triệu dân, vượt mức dân số nông thôn
Độ tuổi trung bình: 32,7 tuổi (Nam: 32,3 tuổi;
Tốc độ tăng trưởng dân số: 0,59% (2006)
Tỷ lệ sinh: 1,51 (theo Ban chuyên trách về dân số Liên hợp quốc 2015-2020)
Cơ cấu giới tính: 1,18 nam/nữ (2013)
Tuổi thọ trung bình: 73 tuổi (Nam: 71,3, Nữ: 74,8) – Theo WHO 2013
Tính đến năm 2010, Trung Quốc đã có 124 triệu người trên 60 tuổi, và dự báo đến năm 2050, con số này sẽ tăng lên 438 triệu, tương đương với 61 người trên 100 người trong độ tuổi lao động Điều này phản ánh sự già hóa nhanh chóng của cơ cấu dân số.
5 năm qua đã có những biến động khá rõ về cơ cấu dân số, trong đó độ tuổi lao động từ 15 -
Ở tuổi 59, sự nghiệp đạt đỉnh cao nhưng sau đó bắt đầu có xu hướng tăng trưởng chậm lại Nhóm độ tuổi phụ thuộc giảm xuống mức thấp nhất, tuy nhiên lại có xu hướng gia tăng trở lại Tổng thể, nhóm tuổi lao động vẫn tiếp tục chiếm ưu thế trong xã hội.
Sự đô thị hóa và toàn cầu hóa nhanh chóng đã làm thay đổi mạnh mẽ cấu trúc dân số Trung Quốc, với tỷ lệ đô thị hóa vượt 50%, lần đầu tiên tổng dân số thành thị vượt qua dân số nông thôn Thế hệ sinh trong thập niên 80 (8x) trở thành lực lượng chủ yếu trong làn sóng di chuyển từ nông thôn ra thành phố, từ miền núi, trung du về đồng bằng Sự gia tăng dân số, đặc biệt là di chuyển từ nông thôn ra thành thị, đang trở thành thách thức lớn cho nhiều nước đang phát triển, đặc biệt là Trung Quốc, quốc gia đông dân.
Người Hán là dân tộc đông nhất Trung Quốc, chiếm 91,59% dân số với khoảng 1,2 tỷ người Bên cạnh đó, có 55 dân tộc thiểu số khác sinh sống tại các khu vực như Tây Bắc, Bắc, Đông Bắc, Nam và Tây Nam, cũng như rải rác trên toàn quốc Trong số này, dân tộc Hồi và Mãn chủ yếu sử dụng tiếng Hán.
Phân bố địa lý của các tôn giáo ở Trung Quốc
Trung Quốc là cái nôi của nhiều tôn giáo và văn hóa, với Nho giáo, Đạo giáo và Phật giáo tạo thành "ba giáo lý" chính Những yếu tố của ba hệ thống niềm tin này thường được tích hợp vào các tôn giáo dân gian truyền thống, cho phép người dân thực hành nhiều tín ngưỡng cùng lúc mà không yêu cầu sự tuân thủ độc quyền Hiện nay, Đảng chính thức công nhận năm tôn giáo: Phật giáo, Đạo giáo, Hồi giáo, Tin lành và Thiên Chúa, với không có ranh giới rõ ràng giữa các tôn giáo, đặc biệt là giữa Phật giáo, Đạo giáo và thực hành tôn giáo dân gian Theo các phân tích gần đây, khoảng 30-80% dân số Trung Quốc thực hành các tôn giáo dân gian và Đạo giáo, trong khi 10-16% là Phật tử, 2-4% là Kitô hữu và 1-2% là người Hồi giáo Ngoài ra, nhiều nhóm dân tộc thiểu số duy trì tôn giáo truyền thống của họ, với các giáo phái bản địa chiếm 2-3% dân số, trong đó Nho giáo được ưa chuộng trong giới trí thức.
Người Trung Quốc thường có xu hướng mê tín, đặc biệt là trong tín ngưỡng đạo Lão, nơi họ tin vào việc duy trì sự hài hòa với thiên nhiên và vũ trụ Vận may được xem là yếu tố quan trọng trong những sự kiện lớn như cưới hỏi hay chuyển chỗ làm, vì vậy việc chọn ngày giờ tốt theo âm lịch là rất cần thiết Ngoài ra, việc đốt pháo để xua đuổi tà ma và sử dụng màu đỏ để mang lại vận may cũng là những phong tục phổ biến trong văn hóa của họ.
Giáo dục
3.1 Định hướng ngành giáo dục Trung Quốc:
Chính sách “phát triển đất nước thông qua khoa học và giáo dục” định hướng cho sự phát triển hệ thống giáo dục hiện đại, hướng tới tương lai và hội nhập toàn cầu.
Hệ thống giáo dục Trung Quốc áp dụng mô hình 6–3–3–3/4, bao gồm 6 năm tiểu học, 3 năm trung học cơ sở, 3 năm trung học phổ thông hoặc học nghề, và 2 đến 4 năm cao đẳng hoặc đại học Trẻ em tại Trung Quốc được hưởng nền giáo dục miễn phí và bắt buộc trong 9 năm đầu đời.
Các trọng điểm của chính sách giáo dục:
Trong 10 năm qua, ngành kỹ thuật đã thu hút được nhiều đầu tư nhất, với gần nửa triệu sinh viên tốt nghiệp mỗi năm tại Trung Quốc.
Trung Quốc đang đẩy mạnh việc trao đổi sinh viên và tham gia vào các dự án đào tạo quốc tế, đồng thời cung cấp nhiều suất học bổng du học cho sinh viên quốc tế, đặc biệt là từ các quốc gia đang phát triển.
Một số thành tựu hiện nay:
Trung Quốc, mặc dù không có nền giáo dục lâu đời, hiện đang sở hữu một hệ thống giáo dục hiện đại và phát triển hàng đầu thế giới, khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực này.
In 2015, the Academic Ranking of World Universities (ARWU) revealed that China had ten universities ranked among the top 200 in the world, including Tsinghua University, Zhejiang University, Shanghai Jiao Tong University, and Peking University.
Nguồn: Academic Ranking of World Universities 2015 [5]
- Việc coi trọng các bài kiểm tra giúp học sinh Trung Quốc xếp các vị trí cao nhất toàn cầu trong các kỳ thi
Bảng đánh giá về chất lượng giáo dục của học sinh độ tuổi 15 (12/2015) của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) [6]
- Chất lượng đào tạo trình độ cao còn thấp, ngoại ngữ vẫn còn là rào cản
- Quá thiên về lý thuyết khiến học sinh chỉ tập trung làm tốt các bài kiểm tra, thiếu đi tính sáng tạo và thực tế
- Chảy máu chất xám ra nước ngoài và phân bố nhân tài chỉ ở một số khu vực.
Chính trị
Đảng Cộng sản Trung Quốc, được thành lập vào ngày 1 tháng 2 năm 1921, đã đạt được 86,7 triệu Đảng viên tính đến năm 2014, theo thông tin từ Đại hội Đảng lần thứ 18 vào năm 2012.
Tám đảng phái khác nhau đều công nhận sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản trong khuôn khổ "hợp tác đa đảng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản" Các đảng phái này bao gồm: Hội Cách mạng Dân chủ, Liên minh Dân chủ, Hội Kiến quốc Dân chủ, Hội Xúc tiến Dân chủ, Đảng Dân chủ Công nông, Cửu tam học xã và Đồng minh Tự trị Dân chủ Đài Loan.
Chế độ Xã hội chủ nghĩa (XHCN) là chế độ cơ bản của Trung Quốc Chuyên chính nhân dân là thể chế của Nhà nước
Cơ cấu Nhà nước bao gồm Quốc hội, Chủ tịch nước, Quốc Vụ viện, Hội nghị Chính trị hiệp thương toàn quốc, Ủy ban Quân sự Trung ương, cùng với các cấp Đại hội Đại biểu Nhân dân và Chính phủ địa phương, Tòa án Nhân dân và Viện Kiểm sát Nhân dân Đến năm 2020, nhiệm vụ định hướng bao gồm hoàn thiện pháp chế dân chủ XHCN, giải quyết chênh lệch phát triển vùng miền, xây dựng cơ chế phân phối thu nhập hợp lý, tạo việc làm, và hoàn chỉnh hệ thống bảo hiểm xã hội tại cả thành thị và nông thôn Ngoài ra, cần nâng cao tố chất tư tưởng, đạo đức, văn hóa, khoa học và sức khỏe toàn dân, tăng cường năng lực sáng tạo xã hội, và cải thiện hệ thống quản lý xã hội để nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Trung Quốc cam kết tiếp tục phát triển hòa bình và mở cửa đối ngoại, đồng thời sẵn sàng hợp tác cùng có lợi với các quốc gia trên toàn cầu Đặc biệt, Trung Quốc chú trọng phát triển quan hệ hữu nghị với các nước láng giềng theo phương châm “mục lân, an lân, phú lân”, tức là thân thiện và cùng nhau làm giàu.
Kinh tế
5.1 Tổng quan kinh tế Trung Quốc
Kinh tế Trung Quốc đã trải qua ba giai đoạn chuyển đổi quan trọng: từ "Chiến lược tích lũy cao, ưu tiên công nghiệp nặng" (1949 – 1978) sang chính sách "Mở cửa kinh tế" (1978 – 2002) và cuối cùng là "Quan điểm phát triển khoa học" (2003 – 2010) Sự chuyển đổi này đã giúp thu nhập quốc dân đầu người tăng từ 66,1 Nhân dân tệ (1942) lên 22.689 Nhân dân tệ (2008), trong khi GDP cũng tăng mạnh từ 67,9 tỷ Nhân dân tệ (1952) lên 31.405,5 tỷ Nhân dân tệ (2008) Đến năm 2010, Trung Quốc đã vượt Nhật Bản để trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Năm 2014, GDP của Trung Quốc đã vượt qua mốc 10 nghìn tỷ đô-la Mỹ, trở thành một trong hai nền kinh tế lớn nhất thế giới cùng với Mỹ Tuy nhiên, GDP bình quân đầu người của Trung Quốc vẫn còn cách xa so với các nước phát triển.
Năm 2015, tốc độ tăng trưởng kinh tế Trung Quốc giảm xuống 6,9%, mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2009, do nước này chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ sản xuất và xuất khẩu sang tiêu thụ nội địa và dịch vụ để nâng cao chất lượng nền kinh tế.
Biểu đồ tăng trưởng kinh tế Trung Quốc từ năm 1990-2014, nguồn WSJ
5.2 Cơ cấu ngành trong nền kinh tế
Tỷ trọng nông nghiệp trong nền kinh tế đang có xu hướng giảm, mặc dù giá trị tuyệt đối của nó vẫn tăng Ngược lại, tỷ trọng của ngành công nghiệp và dịch vụ lại tăng lên nhờ vào sự phát triển mạnh mẽ của hai lĩnh vực này.
Biểu đồ tỷ trọng các ngành trong nền kinh tế Trung Quốc, nguồn cafef.vn
Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng tại Trung Quốc, quốc gia đông dân nhất và là nước tiêu thụ lương thực lớn nhất thế giới, với 39,5% dân số làm việc trong lĩnh vực này Mặc dù tỷ trọng nông nghiệp trong cơ cấu ngành của Trung Quốc đang giảm, nhưng chính phủ vẫn chú trọng phát triển ngành nông nghiệp để đảm bảo an ninh lương thực và phát triển kinh tế bền vững.
Ngành công nghiệp Trung Quốc đã có những bước phát triển đáng kể theo thời gian, đặc biệt trong các lĩnh vực như điện tử và công nghệ sinh học Sự chuyển mình từ các ngành sử dụng lao động giản đơn như may mặc và giày dép sang sản phẩm công nghệ cao như máy móc văn phòng và thiết bị viễn thông đã diễn ra mạnh mẽ Ngành chế tạo hiện nay đóng vai trò xương sống của nền kinh tế Trung Quốc Tuy nhiên, tình trạng thừa công suất trong các ngành công nghiệp truyền thống và sự suy yếu trong hoạt động sản xuất đang là thách thức lớn Đầu năm 2016, Trung Quốc đã lên kế hoạch cắt giảm 1,8 triệu lao động trong ngành công nghiệp than và thép để đối phó với tình hình này.
Trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, kinh tế dịch vụ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của đất nước Các lĩnh vực dịch vụ như tài chính, thương mại, chuyển giao công nghệ và du lịch đã phát triển mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu mở rộng của nền kinh tế và hội nhập quốc tế Sự phát triển của ngành dịch vụ tại Trung Quốc đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm, góp phần vào sự gia tăng ổn định của tiền lương, từ đó thúc đẩy tiêu dùng của người dân.
5.3 Đánh giá tình hình tăng trưởng kinh tế Trung Quốc
Mặc dù không còn đạt được mức tăng trưởng trung bình trên 10% như trước, chính phủ Trung Quốc vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng tối thiểu 6,5% trong năm 2016, nhằm tiến tới xây dựng một “xã hội khá giả” vào năm 2020.
Mặc dù tăng trưởng kinh tế giảm, Trung Quốc vẫn dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng toàn cầu, đảm bảo việc làm ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, đồng thời giảm mức tiêu thụ năng lượng trên GDP Cơ cấu kinh tế tiếp tục được cải thiện với mức tiêu dùng nội địa lớn và đầu tư tăng vào cơ sở hạ tầng, dịch vụ và công nghệ cao Những yếu tố như thị trường lao động dồi dào, sự phát triển của các ngành nghề mới, khu vực dịch vụ khởi sắc, công nghệ thông tin tiến bộ, và hiện đại hóa nông nghiệp đang tạo ra động lực mạnh mẽ cho nền kinh tế này.
CÁC LƯU Ý VỀ SỰ KHÁ C BIỆT TRONG VĂN HÓA KINH
Mô hình 6 khía cạnh văn hóa của Hofstede ở Trung Quốc
1.1 Geert Hofstede và mô hình 6 khía cạnh văn hóa ở Trung Quốc
Mô hình 6-D của Geert Hofstede
Geert Hofstede, nhà nhân chủng học nổi tiếng người Hà Lan, đã phát triển lý thuyết về các chiều văn hóa quốc gia, trong đó ông chỉ ra rằng văn hóa của các quốc gia có sự khác biệt ở sáu khía cạnh chính.
Power Distance (PDI) - Khoảng cách quyền lực
Individualism / Collectivism(IDV) -Tính cá nhân/ Tính tập thể
Uncertainty Avoidance (UAI) - Mức độ chấp nhận rủi ro
Masculinity / Femininity (MAS)- Nam tính/ Nữ tính
Long-Term / Short-Term Orientation (LTO) - Định hướng dài hạn /ngắn hạn
Indulgence / Restrained (IND) - Tự thỏa mãn/ kiềm chế
Thông tin về chỉ số này ở Trung Quốc: [7]
Trung Quốc có chỉ số khoảng cách quyền lực cao (80) và chỉ số chủ nghĩa cá nhân thấp (20), cho thấy sự chấp nhận mạnh mẽ đối với bất bình đẳng xã hội và mệnh lệnh từ cấp trên Người dân nơi đây gắn bó chặt chẽ với cộng đồng, tạo ra trách nhiệm và ràng buộc lẫn nhau Điều này dẫn đến xu hướng tập thể cao, với sự quan tâm lớn đến việc sống hòa hợp và giữ thể diện chung trong xã hội.
Chỉ số nam tính tại Trung Quốc đạt mức cao 66, cho thấy xã hội này tồn tại sự phân biệt giới tính rõ rệt Vai trò của nam giới chiếm ưu thế trong cấu trúc quyền lực của gia đình và xã hội, dẫn đến sự bất bình đẳng trong nhiều khía cạnh của đời sống.
Mức độ không chắc chắn về rủi ro đạt 30, cho thấy sự trung bình trong việc quản lý rủi ro Để giảm thiểu tình huống không rõ ràng, họ tuân thủ pháp luật, tìm kiếm công việc ổn định và tránh các hành vi đột biến.
Trung Quốc có tầm nhìn dài hạn cao với điểm số 87, cho thấy người dân nơi đây kiên trì và có kế hoạch đầu tư, tiết kiệm rõ ràng Họ luôn lo lắng cho tương lai và hành động theo mục tiêu lâu dài.
Mức độ thỏa mãn bản thân của người Trung Quốc là 24, cho thấy họ có xu hướng coi việc thỏa mãn những ham muốn cá nhân hay đầu tư thời gian và tiền bạc vào giải trí là hành động buông thả và sai trái.
6 khía cạnh văn hóa giữa Trung Quốc và 11 quốc gia trong TPP:
Source: Tự tổng hợp từ geert-hofstede.com
Trung Quốc Autralia Chile Canada Malaysia New Zealand
Peru Singapore Mỹ Nhật Bản Việt Nam
Trung Quốc Autralia Chile Canada Malaysia New Zealand
Peru Singapore Mỹ Nhật Bản Việt Nam
Mức độ chấp nhận rủi ro
Trung Quốc Autralia Chile Canada Malaysia New Zealand
Peru Singapore Mỹ Nhật Bản Việt Nam
Tầm nhìn dài hạn/ngắn han
Trung Quốc Autralia Chile Canada Malaysia New Zealand
Peru Singapore Mỹ Nhật Bản Việt Nam
Mức độ thỏa mãn/ kìm chế bản thân
Nền văn hóa Trung Quốc có nhiều điểm tương đồng với các quốc gia trong TPP như Việt Nam, Singapore, Malaysia, Peru và Nhật Bản, điều này giúp Trung Quốc trở thành đối tác thương mại lớn với nhiều nước trong TPP, ASEAN và các liên kết kinh tế quan trọng khác.
2 Những chuẩn mực kinh doanh ở Trung Quốc
Tư tưởng và những đức tính mà người Trung Quốc coi trọng:
Tư tưởng cổ đại đã có ảnh hưởng lớn đến tư duy của người Trung Quốc hiện đại, đặc biệt là năm đức tính Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín Trong lĩnh vực kinh doanh, chữ "tín" được coi trọng hàng đầu, phản ánh giá trị cốt lõi trong mối quan hệ và giao dịch.
Người Trung Quốc nổi bật với tầm nhìn kinh doanh dài hạn và khả năng nhạy bén trong việc nắm bắt cơ hội Họ luôn khát khao đổi mới, tiên phong trong các lĩnh vực và có tham vọng làm ăn lớn Khái niệm “tín” trong kinh doanh của họ cũng xuất phát từ những giá trị này.
Người Trung Quốc, từ những tư tưởng và năm đức tính cốt lõi, đã phát triển những tính cách nổi bật như lòng yêu nước, sự coi trọng quan hệ đồng hương, tính hiếu hòa và an phận, sự khiêm tốn, cần cù lao động, khả năng chịu đựng gian khổ, cùng với sự mưu lược, sâu sắc và biết lo xa.
Người Trung Quốc thường có những hạn chế trong tính cách như phân biệt đẳng cấp, bảo thủ, thiếu kiên nhẫn, ganh ghét và sợ mất mặt Họ rất coi trọng mối quan hệ và thường có xu hướng do dự trong quyết định.
Triết lý kinh doanh
Guanxi là những mối liên hệ liên cá nhân/ tập thể mà người Trung Quốc xem là rất căn bản để hỗ trợ cho làm ăn suôn sẻ
3.1.1 Các cơ sở của Guanxi:
Đồng hương là những người Trung Quốc có cùng quê hương, thường nói một loại tiếng thổ ngữ và có xu hướng tập trung lại để hỗ trợ lẫn nhau Mặc dù tiếng Quan Thoại đã trở thành quốc ngữ, giúp giảm rào cản ngôn ngữ, mối quan hệ đồng hương vẫn rất chặt chẽ và bền vững.
Hệ thống thân tộc tại Trung Quốc được chia thành bên nội và bên ngoại, trong đó Guanxi bên nội thường đáng tin cậy hơn để hỗ trợ doanh nhân phát triển mạng lưới kết nối Truyền thống hôn nhân từng được sử dụng để liên kết hai gia đình hoặc kết nối những người có năng lực Hiện nay, các doanh nghiệp Trung Quốc đã áp dụng chiến lược tách biệt giữa sở hữu và quản lý, thuê các nhà quản lý chuyên nghiệp không phải là họ hàng, trong khi quyền sở hữu và kiểm soát vẫn nằm trong mạng lưới gia đình.
Khi quyết định khởi nghiệp, đồng nghiệp đóng vai trò quan trọng, bao gồm cả sếp cũ Họ là những người quen thuộc trong môi trường kinh doanh, có khả năng tài chính và là những đối tác đáng tin cậy sau nhiều năm hợp tác.
Tình bạn ở Trung Quốc đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng Guanxi, một mối quan hệ mật thiết cần thiết trong kinh doanh Tình bạn không chỉ dựa trên cảm xúc mà còn mang lại sự tin tưởng và hỗ trợ, đặc biệt là trong những thời điểm khó khăn của hoạt động kinh doanh.
3.1.2 Vai trò của Guanxi Ở Trung Quốc, sẽ là rất khó khăn khi bắt đầu một công việc kinh doanh mà không có mối quan hệ nào hữu ích Có thể nói, việc tạo lập các mối quan hệ mang ý nghĩ sống còn với doanh nghiệp hoạt động ở thị trường này
"Ở Trung Quốc, thành công lâu dài không chỉ dựa vào năng lực cá nhân mà còn phụ thuộc vào việc thuộc về một tổ chức và có mạng lưới bạn bè rộng rãi." - Joe Baolin Zhou, CEO của Bond Education, tập đoàn giáo dục hàng đầu miền Nam Trung Quốc.
Doanh nhân Trung Quốc thường chọn sử dụng "người trung gian" để giảm bớt lo ngại về việc tiếp xúc với người nước ngoài và xây dựng lòng tin Để đạt được mục tiêu kinh doanh, việc tìm kiếm một người trung gian có mối quan hệ thân thiết với tổ chức hay công ty đối tác là rất quan trọng, vì người này có thể đại diện cho các doanh nghiệp có mối quan hệ lâu dài với bên Trung Quốc.
…) và đặc biệt nên tìm người trung gian là người bản xứ
Doanh nhân Trung Quốc thường không nói dứt khoát và hay thay đổi chủ đề, dẫn đến việc họ có thể im lặng hoặc đặt câu hỏi không liên quan Chỉ có người bản xứ mới có thể hiểu được hàm ý, tâm trạng, ngữ điệu, nét mặt, ngôn ngữ cơ thể và giọng điệu của các nhà đàm phán Trung Quốc Điều này khiến cho việc giao tiếp giữa hai bên trở nên khó khăn, và họ có thể cần một người trung gian để thảo luận thẳng thắn về những điều mà họ không thể nói với nhau.
3.3 Đẳng cấp xã hội: Đối với người Trung hoa đẳng cấp xã hôi thực sự rất quan trọng Họ sẽ cảm thấy bị xúc phạm nặng nề nếu như đối tác không cử người lãnh đạo đàm phán Nếu không thực hiện như vậy, họ sẽ nghi ngờ thiện chí và hợp đồng sẽ trở lên vô giá trị ngay từ lúc bắt đầu
Trước khi bắt đầu đàm phán, việc tổ chức cuộc gặp cấp cao có thể giúp tăng cường hợp tác giữa các bên Đối tác sẽ đánh giá cao sự chân thành và cam kết, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc thảo luận, có thể dẫn đến những thành công bất ngờ trong quá trình đàm phán.
“Mian-zi” hay “thể diện” là khái niệm quan trọng liên quan đến sự hãnh diện cá nhân, địa vị xã hội và danh tiếng Việc “giữ thể diện”, “mất thể diện” hay “đem lại thể diện” có ảnh hưởng sâu sắc đến hoạt động kinh doanh Ở Trung Quốc, việc khen ngợi không đơn thuần là trao thể diện; cần phải thận trọng để tránh tạo ra tình huống khó xử, vì người nhận có thể phản bác và coi đó là hành động khiếm nhã.
Trong đàm phán kinh doanh, thể diện đóng vai trò quan trọng liên quan đến tư cách đạo đức của người tham gia Doanh nhân Trung Quốc coi trọng uy tín và địa vị xã hội, vì vậy việc làm mất thể diện của đối tác, dù vô tình hay cố ý, có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
“Keqi” là một thuật ngữ quan trọng trong thiết lập mối quan hệ kinh doanh, được hình thành từ hai âm tiết “ke” (khách mời) và “qi” (ứng xử) Việc thể hiện sự khiêm tốn và nhún nhường được đánh giá cao hơn so với việc bộc lộ khả năng ngay từ đầu, vì việc thể hiện bản thân quá sớm có thể gây nghi ngờ cho các đối tác Trung Quốc.
3.5 Tiết kiệm và đầu tư
Người Trung Quốc không cho tiền người ăn xin mà thay vào đó, họ sẵn sàng giúp đỡ bằng cách tạo cơ hội việc làm cho những người nghèo khổ, giúp họ tự mưu sinh và phát triển.
Người Trung Quốc có quan niệm rõ ràng về việc chi tiêu: họ sẵn sàng đầu tư cho những thứ cần thiết nhưng lại rất tiết kiệm với những thứ được coi là lãng phí Hai chữ “cần, kiệm” không chỉ mang ý nghĩa triết lý mà còn phản ánh triết lý kinh doanh của họ.
3.6 Sẵn sàng chấp nhận mạo hiểm
Cơ cấu tổ chức doanh nghiệp
Sự khác biệt chủ yếu giữa cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp Trung Quốc và doanh nghiệp phương Tây là việc áp dụng hệ thống quản lý song song trong doanh nghiệp Trung Quốc.
Đặc điểm chung trong đàm phán kinh doanh ở Trung Quốc
Hệ thống thứ 2, do Đảng Cộng sản Trung Quốc lãnh đạo, có trách nhiệm chính trong việc phân công cán bộ Nó hoạt động như một tổ chức doanh nghiệp, tương tự như một xã hội thu nhỏ, nơi mà các chức năng và nhiệm vụ được phân chia rõ ràng.
Doanh nghiệp nhà nước ở Trung Quốc hoạt động như một gia đình lớn, không chỉ mang đến cơ hội việc làm và tiền lương cho nhân viên mà còn đáp ứng đầy đủ các nhu cầu thiết yếu như bảo hiểm y tế, nhà ở, nhà trẻ, trường học và các hoạt động giải trí Điều này cho thấy vai trò quan trọng của các công ty này trong cả đời sống nghề nghiệp lẫn cá nhân của người lao động.
- Chức năng của người quản lý:
Chăm sóc tốt như một gia đình thì doanh nghiệp sẽ gắn kết hiệu quả
Vì vậy tiêu chí của người quản lý tốt là cần phải đảm bảo phúc lợi cho nhân viên
Hội đồng quản trị đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát nội bộ của doanh nghiệp nhà nước (DNNN), thực hiện nghị quyết của Đại hội cổ đông và xây dựng kế hoạch kinh doanh Chủ tịch hội đồng quản trị được bầu ra từ các thành viên trong hội đồng Nhiều DNNN tại Trung Quốc đã thiết lập hệ thống quản lý nguồn nhân lực hiện đại, chuyển từ quản lý truyền thống sang phát triển nguồn nhân lực hiện đại.
5 Đặc điểm trong đàm phán kinh doanh ở Trung Quốc
5.1 Giai đoạn chuẩn bị đàm phán
Tết Nguyên Đán là thời gian quan trọng ở Trung Quốc, khi người dân dành thời gian cho nghỉ ngơi và sum họp gia đình Trong dịp này, các hoạt động kinh doanh thường ngưng trệ trong nhiều tuần, vì vậy việc đàm phán nên được tránh trong thời gian này Thời điểm lý tưởng để tiến hành công việc tại Trung Quốc là từ tháng 4 đến tháng 6 và từ tháng 9 đến tháng 10.
Cần lưu ý sự khác biệt về múi giờ trong đàm phán giữa Trung Quốc và các quốc gia khác, bởi quan niệm về thời gian của Trung Quốc có ý nghĩa và tầm quan trọng khác biệt so với các nước phương Tây.
Người Trung Quốc tin rằng trang phục sang trọng là điều cần thiết trong giao dịch kinh doanh Đối với nam giới, nên chọn comple sẫm màu và cravat, tránh mặc quần bò hoặc màu sắc lòe loẹt Còn với phụ nữ, trang phục thường là quần và áo vest sẫm màu, tùy thuộc vào tập tục của từng quốc gia.
Người Trung Quốc chú trọng đến đẳng cấp và địa vị xã hội, thường đánh giá người khác qua nơi ở, trang phục, nghề nghiệp và chức vụ Do đó, việc chọn khách sạn từ hạng trung trở lên là rất quan trọng để nhận biết đẳng cấp của đối tác Câu hỏi phổ biến mà nhiều người thường đặt ra là “Bạn ở khách sạn nào?”
5.1.4 Tìm hiểu trước về lịch sử và văn hóa Trung Quốc
Người Trung Quốc rất tự hào về văn hóa và lịch sử của dân tộc mình, vì vậy khi đến Trung Quốc làm ăn, việc hiểu biết về những khía cạnh này là rất quan trọng Sự am hiểu về lịch sử và văn hóa sẽ giúp tạo dựng thiện cảm và niềm tin từ đối tác, từ đó làm cho quá trình đàm phán trở nên thuận lợi hơn.
Doanh nhân Trung Quốc thường sử dụng tiếng Anh ở mức độ hạn chế, vì vậy nên lựa chọn nhân viên thông thạo tiếng Hoa, đặc biệt là tiếng Quan Thoại và tiếng Quảng Đông, để hỗ trợ trong các cuộc đàm phán Việc này sẽ giúp cải thiện giao tiếp và thảo luận Nếu cần phải sử dụng tiếng Anh, hãy dùng những câu đơn giản, rõ ràng, diễn đạt nội dung chính một cách chậm rãi và tránh sử dụng tiếng lóng.
Nếu nhóm đàm phán của chúng ta không có người biết tiếng Trung Quốc, việc chuẩn bị một thông dịch viên chuyên nghiệp là rất cần thiết để đảm bảo thông tin được truyền đạt chính xác Để đạt được thành công trong đàm phán tại Trung Quốc, việc hiểu rõ nội dung giao tiếp là điều không thể thiếu.
Giao tiếp bằng tiếng Trung Quốc sẽ được đánh giá cao trong kinh doanh tại Trung Quốc, cho thấy sự nỗ lực và chủ động của bạn Hơn nữa, việc hiểu ngôn ngữ này sẽ hỗ trợ bạn trong việc thiết lập và phát triển mối quan hệ.
Khi trao đổi thư tín, hãy đi thẳng vào vấn đề để tiết kiệm thời gian Nội dung cần rõ ràng và dễ hiểu, tuyệt đối không sử dụng tiếng lóng vì điều này có thể bị coi là bất lịch sự và thiếu tôn trọng đối với người Trung Quốc.
5.1.7 Thiết lập quan hệ với Chính phủ
Mối quan hệ (Guanxi) và xây dựng mối quan hệ là yếu tố quan trọng để đạt được thành công tại Trung Quốc, với mối quan hệ lâu dài thường mang lại giá trị cao hơn cho các giao dịch Thông thường, các giao dịch kinh doanh chỉ được đảm bảo khi có sự tin tưởng, dựa trên một mối quan hệ cùng có lợi đã được thiết lập Việc có guanxi tốt với chính quyền cũng rất hữu ích để tránh những khó khăn trong quá trình kinh doanh.
5.1.8 Tìm hiểu kĩ nội dung đàm phán Đây được xem là bước quan trọng nhất cần lưu ý trước khi vào đàm phán chính thức Ta cần tìm hiểu về rõ về đối phương, về khách hàng của họ với những chuyến đàm phán trước đó Nghiên cứu phương thức làm giá của họ đối với sản phẩm và chuẩn bị cả các điều khoản muốn đề cập trong lúc đàm phán Ngoài ra, còn phải tạo BATNA thật mạnh cho bản thân và nắm càng nhiều thông tin về đối phương liên quan đến nội dung sẽ đàm phán sẽ tạo ra lợi thế
Trước khi làm việc với đối tác Trung Quốc, việc có một sự giới thiệu từ người quen biết với họ sẽ rất hữu ích, vì người Trung Quốc thường không dễ dàng tin tưởng người khác Sự giới thiệu từ một người đã từng hoặc đang giao dịch với họ sẽ giúp bạn tạo dựng lòng tin và thuận lợi hơn trong quá trình hợp tác.
Lưu ý trong kinh doanh với Trung Quốc
6.1 Trong xây dựng quan hệ kinh doanh
Người Trung Quốc rất coi trọng các mối quan hệ (hay còn gọi là Guanxi) Những lưu ý để xây dựng một mối quan hệ với người Trung Quốc:
- Mối quan hệ kinh doanh xây dựng trên nguyên tắc “có qua có lại”, hai bên cùng có lợi
- Để xây dựng một mối quan hệ vững chắc đòi hỏi sự kiên nhẫn, tôn trọng lẫn nhau
- Cần giữ thể diện (Mianzi) cho đối tác Trung Quốc
- Cần có người trung gian để đàm phán thuận lợi
6.2 Thời gian Đàm phán ở Trung Quốc cần có thời gian, "Friendship first, business later” là một quy tắc quan trọng trong kinh doanh với Trung Quốc
Khi lên lịch hẹn với đối tác Trung Quốc, cần tránh các ngày lễ lớn như Tết Nguyên Đán vào cuối tháng Giêng và đầu tháng Hai, ngày Quốc tế Lao động (1/5) và ngày Quốc khánh (1/10), vì vào những thời điểm này, nhiều doanh nghiệp sẽ đóng cửa trong khoảng một tuần.
6.3 Nghi thức xã giao - Quà tặng
Trung Quốc đã chính thức thực hiện chính sách cấm tặng quà doanh nghiệp, coi đây là hành động hối lộ bất hợp pháp, dẫn đến khả năng quà tặng của bạn bị từ chối Mặc dù vậy, trong nhiều tổ chức, việc tặng quà vẫn được xem như một cách để giảm bớt căng thẳng trong mối quan hệ.
Khi tặng quà cho cá nhân, hãy thực hiện một cách riêng tư và dựa trên tình bạn, không phải trong bối cảnh kinh doanh Người Trung Quốc thường từ chối món quà ba lần trước khi chấp nhận để tránh thể hiện sự tham lam, và khi món quà được chấp nhận, điều đó thể hiện lòng biết ơn sâu sắc.
Trong văn hóa kinh doanh Trung Quốc, việc tặng quà cho đối tác là điều chấp nhận được, nhưng cần tuân thủ một số quy tắc nhất định.
- Tất cả các cuộc đàm phán kinh doanh phải được ký kết trước khi tặng quà
- Hãy thể hiện rằng món quà này là từ đại diện công ty bạn Nếu có thể, bạn nên giải thích ý nghĩa của món quà cho người nhận
- Giới thiệu món quà cho đối tác đàm phán
- Không nhận quà tặng giá trị Quà tặng có giá trị chỉ nên tặng riêng cho cá nhân với một cử chỉ của tình bạn
- Không nên bọc quà tặng trước khi đến Trung Quốc, vì điều đó có thể bị Hải quan xem xét
Quà tặng nên được bọc trong giấy đỏ, màu sắc biểu trưng cho may mắn, trong khi giấy màu trắng hoặc đen nên được tránh vì mang ý nghĩa tang tóc Do đó, tốt nhất là nên nhờ các cửa hàng hoặc khách sạn cung cấp dịch vụ gói quà để đảm bảo sự phù hợp và ý nghĩa cho món quà.
Khi chọn quà tặng, bạn có thể xem xét các lựa chọn như rượu cognac, thuốc lá nhẹ, hoặc cây bút tốt, nhưng cần tránh dùng bút mực đỏ vì nó tượng trưng cho việc cắt đứt quan hệ Thông thường, quà tặng không nên được mở trước mặt người tặng Ngoài ra, ý nghĩa của các con số trong văn hóa Trung Quốc cũng rất quan trọng và cần được lưu ý.
Số 8 được coi là một trong những con số may mắn nhất, và nếu bạn nhận được số 8 trong bất kỳ món quà nào, hãy xem đó là một cử chỉ thiện chí từ người tặng Bên cạnh đó, số 6 cũng được xem là con số mang lại may mắn và tài lộc.
Số 4 được coi là con số cấm kỵ vì nó mang ý nghĩa "cái chết" Ngoài ra, các số như 73, tượng trưng cho "đám tang", và 84, có nghĩa là "tai nạn", cũng nên được tránh xa.
Khi chọn quà tặng, nên tránh các vật sắc nhọn như kéo, dao, vì chúng có thể biểu thị việc cắt đứt mối quan hệ Ngoài ra, các món quà như dép rơm, đồng hồ, khăn tay, hay giấy gói màu trắng, đen, xanh cũng có thể mang ý nghĩa tiêu cực, liên quan đến tang tóc và dễ bị hiểu sai.
[1] http://www.mapsofworld.com/lat_long/china-lat-long.html
[2] https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c
[3] http://visco.edu.vn/gioi-thieu-chung-ve-dat-nuoc-trung-quoc.html
[4] http://www.travelchinaguide.com/intro/geography/
[5] http://www.shanghairanking.com/ARWU-Statistics-2015.html
[6] http://www.oecd.org/pisa/keyfindings/pisa-2012-results-overview.pdf
[7] http://geert-hofstede.com/china.html
[8] Câu lạc bộ Hoa ngữ Hà Nội, 1/5/2013, Làm việc với người Trung Quốc: khó hay dễ, được lấy về từ: https://www.facebook.com/hoanguhanoi/posts/461995430550706, truy cập ngày
Tôi không biết!
[10] Jack Perkowski, 28/03/2011, Negotiating in China: 10 rules for success, được lấy về từ: http://www.forbes.com/sites/jackperkowski/2011/03/28/negotiating-in-china-10-rules-for- success/#9c278a6710ee, truy cập ngày 04/04/2016
[11] Andrew Hupert, 27/3/2013, US-Chinese negotiation from beginning to end, được lấy về từ: http://chinasolved.com/2013/03/us-chinese-business-negotiation-from-beginning-to-end/, truy cập ngày 05/04/2016
[12] http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Van-hoa-kinh-doanh-Trung-Quoc/50754481/411/ http://nghiencuuquocte.org/2016/02/26/trung-quoc-cu-hich-tieu-dung-cua-chinh-sach-hai-con/