HOÀI SƠN Rhizoma Dioscoreae persimilis 34... HOẠI SƠN Rhizoma Dioscoreae persimilis i than re d@ che bién cua cay hoal son ci mal CDioscorea persimilis Prain et Burkil, ho Cu nau Di
Trang 1HOÀI SƠN
Rhizoma Dioscoreae persimilis
34
Trang 2HOẠI SƠN Rhizoma Dioscoreae persimilis
i than re d@ che bién cua cay hoal son (ci mal) CDioscorea persimilis Prain
et Burkil), ho Cu nau (Dioscoreaceae)
© Pac diém thực vật và phân bé
¢ Day leo quan sang phải Thân rễ phình thành củ ăn sâu xuống đất khó đào, cú hình chày đài có thể đến 1 m, có nhiều rễ con, mặt ngoài màu xám nâu bên
trong có bột màu trắng Phân trên mặt đắt, ở kẽ lá thỉnh thoảng có những củ
con nhỏ (thiên hoài có thể đem trồng được, Lá mọc đối hoặc có khi mọc so Ìe,
Lá đơn, nhấn, hình tìm đâu nhọn có 5-7 gân chính Hoa mọc thành bông, trục bông khúc khuýun mang nhiêu hoa Hoa đơn tính khác gốc Bao hoa 6, đài băng nhau, nhị 6, hoa cải mọc thành bông, Quá nang có 3 cảnh, Cây mọc hoang ở rừng, nhân đâần ta vẫn đào lấy cú ăn, Hiện nay được trồng ở nhiều nơi, thu
hoạch từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau
35
Trang 3%
Rhizoma Dioscoreae persimilis
Bộ phận dùng và chế biên
Củ mài đào về rửa sạch đất, gọt vỏ, ngâm nước phèn chua 2-4 giờ, vớt ra cho vào lò sây diêm sinh đến khi củ mêm mang
ra phơi hay sấy cho se, đem gọt và lăn thành trụ tròn Tiếp tục
sấy diêm sinh 1 ngày 1 đêm nữa rồi đem phơi hay sây ở nhiệt
độ 60°C cho tới khi độ âm không quá 10% Sau khi chế bien,
hoài sơn có hình trụ tròn dài 8-20 cm, đường kính 1-3 cm M
ngoài trắng hay ngà vàng Vết bẻ có nhiều bột, không có xo,
rắn chắc, không mùi vị
Thành phân hóa học
Hiện nay mới biết thành phần chủ yếu là tỉnh bột, chất nhay
36
Trang 4%
HOÀI SƠN
Rhizoma Dioscoreae persimilis
Kiém nghiém
Soi bột thầy có nhiều hạt tĩnh bột hình trứng hay hình thận,
Có té dài,dọc theo trục di của hại tỉnh bột
Có hạt khơng nhìn thấy tễ vân đông tâm
Kịch thước trung bình 40 um
Tinh thé calci oxalat hình kim,
mãnh mô mềm gồm các tế bào thành mỏng chứa tỉnh bội
3/
Trang 5HOÀI SƠN
Công dụng
Trong y học cô truyền, hoài sơn được dùng làm thuộc bồ tì, bồ than, ly
Z
mãn tính, tiêu đường, đái đêm, di tinh, mo hoi trom, chong mat, ho
mat, dau lung
Ä Trị chứng tiêu chay kéo dai do Ty hu,
2.Tri di tinh nhiéu lan hodc phụ nữ bạch đới nhiễu: dùng bài Bí nguyên tiễn có tác dụng ích thận cổ tỉnh, chỉ đới.gồm:
Sơn được, Đảng sâm, Bạch truật, Phục linh, Khiém thực, Táo nhân,
Kim anh mỗi thứ 12g, Viễn chí, Ngũ vị tử mỗi thứ 6g, Cam thảo 4g, sắc trồng
$ Ẩrị VIÊM phê quan man tink
4.Trị chứng tiêu đường: Sơn được tiêu khat 4m: Hoang ky 16g, Hoai son 20g, Thién hoa phan, Tri mẫu mỗi thứ 12g, Kê nội kim 8g, Ngũ vị
tử 6ø, sắc uống
38