Học nhóm:lớp chúng ta có 4 nhóm tương ứng với 4 tổ trong lớp các em hãy sắp xếp các luận điểm luận cứ đã xác định được vào bố cục của văn bản lưu ý sử dụng các đề mục cho rõ ràng để được[r]
Trang 1Trường: THPT Trần Quốc Toản Lớp 10Cb10
Tiết dạy: 01
Ngày dạy: 12/03/2013
Bài dạy: Lập dàn ý bài văn nghị luận
Tuần 29, tiết 81
Làm văn:
LẬP DÀN í BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
I Mục tiờu bài học:
1 Kiến thức:
- Nắm được tỏc dụng của việc lập dàn ý và cỏch thức lập dàn ý cho bài văn nghị luận cho bài văn nghị luận
- Lập được dàn ý cho bài văn nghị luận
2 Kĩ năng:
- Vận dụng kiến thức đó học về văn nghị luận để lập được dàn ý cho một đề văn nghị
luận.Thực hành lập dàn ý cho một số đề văn nghị luận
3 Thỏi độ: Cú ý thức và hỡnh thành thúi quen lập dàn ý trước khi viết bài văn nghị luận trong
nhà trường cũng như ngoài cuộc sống
II Chuẩn bị:
1 Giỏo viờn: Giỏo ỏn, thiết kế bài giảng, SGK, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, vở soạn bài
III Hoạt động dạy – học:
1 Ổn định tổ chức: 02’
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
Lời giới thiệu vào bài: Bài văn nghị luận cũng là một dạng bài quan trọng trong phân môn làm
văn lớp 10 Khi viết một bài văn bất kì, việc lập dàn ý có ý nghĩa r ất rquan trọng Vậy đối với bài văn nghị luận, thao tác lập dàn ý có tác dụng gỡ và chúng ta sẽ phải tiến hành thao tác đó như thế nào? Đó là những nội dung của bài học hôm nay
Thời
gian
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung lưu bảng
Trang 210’ HĐ1:
HD Học sinh tìm hiểu tác
dụng của việc lập dàn ý
- Thế nào là công việc lập
dàn ý?
- Vậy chúng ta lập dàn ý
để làm gì? Theo em điều
gì sẽ xảy ra nếu ta không
lập dàn ý trước mà đi
thẳng vào viết văn?
Vậy việc lập dàn ý có vai
trò như thế nào trong nhà
trường cũng như trong
cuộc sống?
- Là việc lựa chọn, sắp xếp những nội dung cơ bản dự định triển khai vào
bố cục ba phần của bài văn
- Theo dõi SGK, trả lời
Giúp người viết bao quát được những nội dung chủ yếu, những luận điểm, luận cứ cần triển khai, phạm vi, mức độ nghị luận
- Sẽ xa đề, lạc đề, lặp ý,
bỏ sót hoặc ý không cân xứng
- Không Phân phối thời gian hợp lí khi làm bài
- Suy nghĩ, phát biểu
I Tác dụng của việc lập dàn ý:
1 Khái niêm:
Là việc lựa chọn, sắp xếp những nội dung cơ bản dự định triển khai vào bố cục ba phần của bài văn
2 Tác dụng:
- Giúp người viết bao quát được những nội dung chủ yếu cần triển khai,
- Bao quát được phạm vi, mức độ nghị luận
=> Tránh được tình trạng xa
đề, lạc đề, lặp ý, bỏ sót hoặc
ý không cân xứng
- Phân phối thời gian hợp lí khi làm bài
=> Có vai trò quan trọng, không thể thiếu khi viết bài văn nghị luận
25’
HĐ2 Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu cách lập dàn ý
cho bài văn nghị luận
C Ý: Để lập được dàn ý
cho bài văn nghị luận ta
cần làm như thế nào ta
sang phần II cách lập dàn
ý cho bài văn nghị luận
- GV: Em có thường lập
dàn ý trước khi viết văn
không?
- Vậy công việc đầu tiên
Để lập dàn ý cho bài văn
nghị luận ta phải làm gì?
- Vậy dựa vào sự hiểu biết
HS: Tìm ý cho bài văn
HS: Tìm ý là tìm hệ thống
II Cách lập dàn ý bài văn nghị luận:
1 Tìm ý cho bài văn:
* Luận đề: vấn đề trung tâm
được đưa ra để bàn luận
* Luận điểm: ý kiến thể hiện
quan điểm, tư tưởng
* Luận cứ: lí lẽ vận dụng để
làm sáng tỏ luận điểm
Trang 3của em thì tìm ý là công
việc như thế nào?
- Theo em để tìm được hệ
thống luận điểm, luận cứ
ta cần phải xác định gì?
- Vậy Em hiểu thế nào là
luận đề, luận điểm, luận
cứ?
Tóm lại: Muốn tìm ý cho
bài văn ta phải xác định
những gì?
- Ví dụ: cô trò chúng ta
cùng nhau tìm ý cho bài
văn nghị luận này nhé
“bàn về vai trò và tác
dụng to lớn của sách trong
đời sống tinh thần của con
người, nhà văn M
Go-rơ-ki có viết: “sách mở rộng
trước mắt tôi những chân
trời mới”
GV: Hướng dẫn học sinh
lần lượt trả lời câu hỏi
trong SGK
-Xác định luận đề: bài văn
cần làm sáng tỏ vấn đề gì
và quan điểm của em về
vấn đề đó là như thế nào?
(Em có thể xác định các từ
khóa trong đề văn này
không?)
-Xác định luận điểm: dựa
vào SGK em hãy xác định
các luận điểm cho bài văn:
có bao nhiêu luận điểm?
+ Sách là gì?
+Sách có tác dụng như thế
nào?
+Thái độ đối với sách và
việc đọc sách như thế
nào?
luận điểm, luận cứ cho bài văn
HS: xác định luận đề, các luận điểm, rồi xác định các luận cứ cho luận điểm
-* Luận đề: vấn đề trung
tâm được đưa ra để bàn luận
* Luận điểm: ý kiến thể
hiện quan điểm, tư tưởng
* Luận cứ: lí lẽ vận dụng
để làm sáng tỏ luận điểm
- HS: luận đề, luận điểm, luận cứ
HS: “Vai trò và tác dụng,
mở rộng và chân trời mới.”
HS: vai trò và tác dụng của sách trong đời sống tinh thần của con người và sách mở rộng trước mắt tôi những chân trời mới
HS: 3 luận điểm LĐ1: - Sách là sản phẩm tinh thần kì diệu của con người
LĐ2: - Sách mở rộng những chân trời mới
LĐ3: - Cần có thái độ đúng với sách và việc đọc sách
Ví dụ:
Lập dàn ý cho đề văn nghị luận sau “bàn về vai trò và tác dụng to lớn của sách trong đời sống tinh thần của con người, nhà văn M Go-rơ-ki có viết: “sách mở rộng trước mắt tôi những chân trời mới”
a Xác định luận đề:
Sách mở rộng trước mắt tôi những chân trời mới
b Xác định luận điểm: 3
luận điểm
- Sách là sản phẩm tinh thần
kì diệu của con người
- Sách mở rộng những chân trời mới
- Cần có thái độ đúng với sách và việc đọc sách
c Tìm luận cứ cho luận điểm:
- Luận điểm 1: 3 luận cứ
Trang 4Bây giờ cô sẽ cho các em
học nhóm với nội dung
như sau và chúng ta sẽ
làm trong vòng 4’
- Nhóm 1+2 : Xác định
luận cứ cho các luận điểm:
+Đối với LĐ1: - Sách là
sản phẩm tinh thần kì diệu
của con người chúng ta
có bao nhiêu luận cứ ? là
những luận cứ nào?
Nhóm 3+4 :Đối với LĐ2:
Sách mở rộng những chân
trời mới Có bao nhiêu
luận cứ ? Là những luận
cứ nào?
Nhóm 5+6 : Đối với LĐ3:
Cần có thái độ đúng với
sách và việc đọc sách có
bao nhiêu luận cứ ? là
những luận cứ nào?
- GV quan sát giúp đở học
sinh trong quá trình thảo
luận
C Ý: Chúng ta vừa mới
hoàn thành xong việc tìm
ý và sau đây chúng ta sẽ
cùng nhau lập dàn ý cho
bài văn này: Cho HS làm
việc với SGK và trả lời
câu hỏi SGK
HS: đối với LĐ1: - Sách là sản phẩm tinh thần kì diệu của con người chúng ta
có 3 luận cứ là: Sách là sản phẩm tinh thần kì diệu của con người; Sách là kho tàng tri thức; Sách giúp ta vượt qua thời gian, không gian
HS: Đối với LĐ2 Sách mở rộng những chân trời mới
Có 2 luận cứ đó là: Sách giúp ta hiểu biết về mọi lĩnh vực tự nhiên và xã hội Sách là người bạn, người thầy, sách tốt giúp
ta hoàn thiện nhân cách
HS: Đối với LĐ3: Cần có thái độ đúng với sách và việc đọc sách có 2 luận
cứ Đó là: Đọc và học theo sách tốt, phê phán sách xấu Học những điều hay trong sách và học trong thực tế cuộc sống Tạo thói quen lựa chọn, đọc và học theo sách tốt
HS: có 3 phần: Mở bài, thân bài, và kết bài
Mở bài: giới thiệu vấn đề, Thân bài triển khai vấn đề, kết bài kết thúc vấn đề và
đề ra phương hướng mới
+ (a1) Sách là sản phẩm tinh thần kì diệu của con người + (b1) Sách là kho tàng tri thức
+ (c1) Sách giúp ta vượt qua thời gian, không gian(biết được qua khứ, hiện tại, biết được nhiều nơi trên thế giới…)
- Luận điểm 2: 2 luận cư + (a2) Sách giúp ta hiểu biết
về mọi lĩnh vực tự nhiên và
xã hội
+ (b2) Sách là người bạn, người thầy, sách tốt giúp ta hoàn thiện nhân cách
- Luận điểm 3: 3 luận cứ + (a3) Đọc và học theo sách tốt, phê phán sách xấu Học những điều hay trong sách và học trong thực tế cuộc sống + (b3) Tạo thói quen lựa chọn, đọc và học theo sách tốt
Trang 5-Đầu tiên em hãy cho cô
biết dàn ý của một bài văn
thường có mấy phần là
những phần nào?
- Trong phần mở bài, thân
bài, và kết bài chúng ta
thường làm gì?
- Vậy trong phần mở bài
chúng ta có hai cách mở
bài đó là những cách nào?
+ Thế nào là mở bài trực
tiếp, mở bài gián tiếp?
- Thế nào là kết bài đóng,
kết bài mở?
Học nhóm:lớp chúng ta có
4 nhóm tương ứng với 4
tổ trong lớp các em hãy
sắp xếp các luận điểm
luận cứ đã xác định được
vào bố cục của văn
bản( lưu ý sử dụng các đề
mục cho rõ ràng) để được
một dàn ý Thời gian là 4
phút
- HS thưa cô là mở bài trực tiếp và gián tiếp
- Mở bài trực tiếp là trực tiếp nêu lên vấn đề, còn
mở bài gián tiếp là ta sẽ nêu khái quát rồi mới dẫn nhập vào đề
HS: Thảo luận,
- Làm việc với SGK, trả lời câu hỏi
- Suy nghĩ, trả lời
- Làm việc với SGK và trả lời câu hỏi
- Suy nghĩ, phát biểu.-HS xác định luận đề, tìm luận điểm, tìm luận cứ, sắp xếp luận điểm, luận cứ, triển
2 Lập dàn ý:
- Mở bài: giới thiệu vấn đề
Ví dụ: mở bài trực tiếp: giới thiệu vấn đề nghị luận: vai trò và tác dụng của sách, dẫn câu nói của M.Go rơ ki vào
- Thân bài: Sắp xếp luận điểm, luận cứ đã tìm được theo một trình tự khoa học + Luận điểm 1: luận cứ a1, b1, c1
+ Luận điểm 2: luận cứ a2, b2, c2
+ Luận điểm 3: luận cứ a3, b3, c3
- Kết bài:
+ Kết bài đóng là khái quát lại vấn đề Ví dụ: Sách có vai trò và tác dụng to lớn đối với đời sống tinh thần của con người Là kho tàng tri thức của nhân loại, là người bạn, người thầy giúp ta tự hoàn thiện bản thân Đúng như nhà văn M Go rơ ki đã nói “sách
mở rộng trước mắt tôi những chân trời mới”
+ Kết bài mở : mở rộng, nâng vấn đề lên một khía cạnh khác để người đọc suy nghẫm ví dụ: Sách có vai trò
và tác dụng vô cùng to lớn đối với đời sống tinh thần của con người thế nhưng tình hình thị trường sách hiện nay rất phức tạp: số lượng sách nhiều, chất lượng một
số sách không được kiểm chứng, nhiều sách có hại… Vấn đề đặt ra hiện nay là dường như giới trẻ rất ít đọc sách khi có quá nhiều kênh
Trang 6-Vậy để lập dàn ý cho bài
văn nghị luận ta phải làm
gì?
GV: Treo bảng phụ
- Gọi HS đọc ghi nhớ
- Hướng dẫn HS làm bài
tập SGK
- Gợi ý cho HS dàn ý đại
cương, HS dựa vào đó để
lập dàn ý chi tiết.- học
sinh thảo luận nhóm trong
vòng 5 để lập được dàn ý
cho bài văn
+ Căn cứ vào các bước đã
làm trong bài tập 1 để tìm
ý, chọn ý, sau đó lập dàn ý
đại cương
+ Trên cơ sở dàn ý đại
cương lập dàn ý chi tiết
khai luận điểm luận cứ
vào ba phần mở bài, thân bài và kết bài
- Đọc ghi nhớ SGK
- Làm bài tập SGk
- Theo dõi và làm bài tập theo gợi ý
thông tin, giải trí đang lôi cuốn
* Ghi nhớ: (SGK)
Cũng cố: treo bảng phụ
III Luyện tập:
1 Bài tập 1:
a Bổ sung ý còn thiếu:
- Đức và tài có quan hệ khăng khít với nhau trong mỗi con người
- Cần phải thường xuyên rèn luyện, phấn đấu để có cả tài
và đức
b Lập dàn ý:
- Mở bài:
+ Giới thiệu lời dạy của Bác + khẳng định đây là bài học quý giá có ý nghĩa sâu sắc với việc rèn luyện tu dưỡng của từng cá nhân
+Chúng ta cần tiếp thu học hỏi lời dạy của Bác
- Thân bài:
+ Giải thích câu nói
Giải thích khái niệm tài và đức
Có tài mà không có đức là vô dụng
Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó
Đức và tài quan hệ khắng khích với nhau
+ Ý nghĩa lời dạy của Bác có
ý nghĩa sâu sắc đối với việc rèn luyện, tu dưỡng của từng
cá nhân
- Kết bài: + Mỗi người muốn thành công để trở thành người có ích trong xã hội thì cần có đủ tài và đức
+ Cần phấn đấu và rèn luyện
để có đủ tài và đức
2 Bài tập về nhà:
Trang 7GV: Hướng dẫn học sinh
làm bài tập về nhà
- Mở bài:
+ Lời mở đầu: dẫn câu tục ngữ
+ Giá trị của câu tục ngữ
- Thân bài:
+ Ý nghĩa của câu tục ngữ + Bài học của câu tục ngữ + Đánh giá: mặt đúng và chưa đúng
+ Rút ra bài học cho bản thân
- Kết bài: khẳng định nội dung, ý nghĩa của câu tục ngữ
IV Củng cố - dặn dò:
- Học thuộc bài
- Soạn bài: Truyện Kiều phần tác giả NGUYỄN DU
Phường 11, ngày 05 tháng 3 năm 2013
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN SVTT