Tài liệu Biên niên lịch sử Thế giới phần 7 pdf

- 21/3/1804: Napoléon Bonaparte công bố Luật dân sự, một bộ phận của Bộ luật Napoléon gồm Dân luật, Hình luật, Thương luật, bộ luật khuôn mẫu của Nhà nước Tư sản.. Napoléon bị đày ra đảo

Biên niên lịch sử Thế giới - Thế Kỷ XIX

1802:

- 26/2/1802: Ngày sinh Victor Hugo (1802 - 1885), nhà văn, nhà thơ, nhà soạn kịch người Pháp, tác giả nhiều bài thơ và tiểu thuyết, trong đó có Những người khốn khổ Sau khi mất, thi hài ông được đưa vào điện Panthéon (Paris)

1803: Chạy thử nghiệm đầu máy xe lửa đầu tiên ở Anh trên quãng

đường dài 15 km trong 4h5 phút do Richard Trevithik chế tạo

1804:

- 1804 - 1850: Chính quyền Mạc Phủ đóng cửa các hải cảng không cho tàu các nước Anh, Pháp, Mỹ, Nga vào Nhật buôn bán Năm

1842 chỉ cho phép các tàu cập bến lấy than và nước ngọt

- 21/3/1804: Napoléon Bonaparte công bố Luật dân sự, một bộ phận của Bộ luật Napoléon (gồm Dân luật, Hình luật, Thương

luật), bộ luật khuôn mẫu của Nhà nước Tư sản

- 18/5/1804: Viện nguyên lão Pháp suy tôn Napoléon Bonaparte lên ngôi Hoàng đế, hiệu Napoléon I, thiết lập Đế chế thứ nhất

(1804 - 1815)

1804 - 1814: Napoléon I mở rộng cuộc chiến tranh chinh phục

châu Âu, giành được chiến thắng ở Austerlitz (1802), Iéna (1806), Friedland (1807), Wagram (1809) và tiến vào Tây Ban Nha (1808 - 1813) Thất bại trong cuộc tấn công vào nước Nga 8 - 1812 Liên quân Châu Âu phản công tiến vào Paris (1814)

1805:

- 2/4/1805: Ngày sinh H.C Anderson (1805 - 1875) nhà văn Đan Mạch chuyên viết truyện cho thiếu nhi

1807: Tàu thủy chạy bằng hơi nước đầu tiên ở Mỹ do Robert

Fonton chế tạo chuyên chở hàng hóa trên sông Husson

1809:

- 12/2/1809: Ngày sinh Charles Darwin (1809 - 1882), nhà sinh học Anh, người đề xướng thuyết chọn lọc tự nhiên của giống loài (học thuyết Darwin)

1812:

- 7/8/1812: Trận Borodino ở Nga giữa quân Nga và Pháp do

Kutuzov chỉ huy, đánh dấu bước ngoặt thất bại đầu tiên của

Napoléon I trên chiến trường châu Âu

1814:

- 6/4/1814: Trước sự tấn công của liên quân châu Âu vào Paris, Viện nguyên lão Pháp buộc Napoléon I phải thoái vị và bị đày ra đảo Elbe (4/1814 - 2/1815)

- 4/6/1814: Louis XVIII (1755 - 1824) trở về làm vua nước Pháp công bố Hiến chương khôi phục triều đại Phong kiến Bourbons,

mở ra thời kỳ Trung Hưng (gồm 2 giai đoạn 4/1814 - 5/1815 và 7/1815 - 7/1830)

1815:

- 26/2/1815: Napoléon Bonaparte từ đảo Elbe dẫn quân đổ bộ vào nước Pháp, tiến quân về Paris (20/3/1815), trở lại cầm quyền trong giai đoạn Một trăm ngày (3/1815 - 6/1815)

- 9/6/1815: Ký kết Hiệp ước Wien giữa các nước chiến thắng trong cuộc chiến tranh Napoléon I nhằm ngăn chặn sự phục hồi của nước Pháp, quy định biên giới nước Pháp như tình trạng năm 1792, chia lại một phần lãnh thổ châu Âu và thuộc địa, thành lập tổ chức

Đồng minh thần thánh

- 18/6/1815: Trận Waterloo đánh dấu sự thất bại hoàn toàn của Napoléon, kết thúc cuộc chiến tranh châu Âu Napoléon bị đày ra đảo Saint Hélène (Đại Tây Dương) và chết ở đó (1821)

- 26/9/1815: Ký kết hiệp ước thành lập Đồng minh thần thánh

(Nga, Áo, Phổ), trên cơ sở những nước theo đạo Thiên chúa nhằm liên kết chống lại phong trào cách mạng tư sản và giải phóng dân tộc ở châu Âu Bộ trưởng ngoại giao Áo Metternich giữ vau trò

điều khiển tổ chức này

- 11/1815: Thành lập Đồng minh Tứ cường (Anh, Nga, Áo, Phổ) nhằm ngăn chặn sự phục hồi của vương triều Napoléon và đàn áp phong trào cách mạng ở châu Âu

1818:

- 5/5/1818: Ngày sinh Karl Marx, người sáng lập học thuyết về chủ nghĩa xã hội khoa học, lãnh tụ của giai cấp vô sản thế giới

1820:

- 1/1/1820: Bùng nổ cách mạng Tây Ban Nha lần thứ 2 (1820 - 1823) tiến hành dưới sự lãnh đạo của đại tá Sapael Riego chống lại triều đình Vua Ferdinand VII, buộc nhà Vua tuyên thệ trung thành với bản Hiến Pháp năm 1812 (được ban hành trong cuộc cách

mạng lần thứ nhất (1808 - 1814)) Đồng minh thần thánh điều quân đội Pháp đến đàn áp, khôi phục nền quân chủ Tây Ban Nha

- 28/11/1820: Ngày sinh Friedrich Engels (1820 - 1895), người cùng K.Marx xây dựng nền tảng học thuyết về chủ nghĩa xã hội khoa học, lãnh tụ của giai cấp vô sản thế giới

1821 - 1830: Cao trào cách mạng Hy Lạp chống ách thống trị của

Thổ Nhĩ Kỳ, năm 1830 trở thành một quốc gia độc lập

1823:

- 2/12/1823: Tổng thống Mỹ J.Monroe tuyên bố nguyên tắc châu

Mỹ của người châu Mỹ làm cơ sở cho thuyết Liên - Mỹ

(Panamericanism): Mọi sự can thiệp của bất cứ cường quốc Châu

Âu nào vào các nước ở Châu Mỹ đều bị coi như hành động thiếu thân thiện với Hoa Kỳ

1824:

- 1/8/1824: Nang Khao lên ngôi Vua Vương quốc Xiêm, hiệu

Rama III được hấp thụ văn hóa phương Tây, chủ trương mở cửa buôn bán với người Anh, Pháp, Mỹ… trị vì từ 1824 - 1851

1825:

- 14/2/1825: Khởi nghĩa ở Peterbourg của Hội những người Tháng Chạp gồm các nhà quý tộc cấp tiến chống lại chế độ Nga Hoàng đòi xóa bỏ chế độ nông nô, ban hành hiến pháp Khởi nghĩa ở

Ucraina (29/12) Điều bị đàn áp, được coi là tín hiệu của phong trào tư sản ở Nga

1826:

- 23/2/1826: N.I Lobatchevski (1792 - 1856), nhà toán học Nga,

đề xuất lý thuyết về môn hình học phi Euclide

1830:

- 27/7 - 29/7/1830: Cách mạng ở Paris lật đổ ngôi vua Charles X (triều đại Bourbons), thiết lập nền quân chủ tháng Bảy (1830 - 1848) Lịch sử Pháp gọi là Ba ngày vinh quang

- 7/8/1830: Louis Philippe (1773 - 1850) thuộc dòng Orléans lên ngôi Vua, lập nền Quân chủ Tháng bảy ở Pháp (1830 - 1848)

1831:

- Michael Faraday (1791 - 1867), nhà Vật lý người Anh nêu lên thuyết về cảm ứng điện từ

- 14/4/1831: Tuyên bố chế độ Cộng hòa Tây Ban Nha do thắng lợi của những người Cộng hòa trong cuộc bầu cử 1831, Vua Alphonse XIII phải dời đất nước, không chịu từ ngôi

- 13/6/1831: Ngày sinh Jamesclerk Maxwell (1831 - 1879), nhà vật

lý Anh, người nêu lên lý thuyết về điện từ của ánh sáng

- 21/11 - 3/12/1831: Khởi nghĩa Lyon của công nhân dệt Pháp với khẩu hiệu: Sống có việc làm hay chết trong chiến đấu

1832:

- Thành lập tổ chức Nước Italia trẻ gồm có các nhà dân chủ cách mạng như Mazini, Garibaldi… đấu tranh cho sự thống nhất Italia

- 1832 - 1847: Cuộc khỏi nghĩa của Abdel Kader ở Algérie chống

sự xâm lược của thực dân Pháp

- 6/6/1832: Cuộc nổi dậy ở Paris của các lực lượng Cộng hòa và

dân chủ chống lại nền Quân chủ Tháng bảy ở Pháp

1833:

- 21/10/1833: Ngày sinh Alfred Nobel (1833 - 1893), nhà hóa học, một kỹ sư đa năng Thụy Điển, người đặt ra giải thưởng cho các công trình xuất sắc vê văn chương, khoa học (hóa, lý, sinh, y học)

và những đóng góp vào sự nghiệp bảo vệ hòa bình (giải thưởng Nobel)

1834:

- 1/1/1834: Thành lập Liên minh quan thuế Đức gồm 18 tiểu quốc

ở Đức tham gia dưới sự điều hành của Vương quốc Phổ

- 9/4 - 15/4/1834: Khởi nghĩa Lyon lần thứ hai ở Pháp phản đối việc chính phủ cấm công nhân tổ chức đoàn thể, đòi tăng lương và cải thiện đời sống

- 4/1834: Thành lập tổ chức Nước Đức trẻ nhằm đấu tranh cho nền Cộng hòa, xóa bỏ chế độ quân chủ chuyên chế, thực hiện quyền bình đẳng về chính trị và xã hội

1836:

- Thành lập Đồng minh những người chính nghĩa, tổ chức cách mạng của công nhân Đức và những người dân chủ tiến bộ ở Đức nêu khẩu hiệu Tất cả mọi người đều là anh em, chứa đựng nhiều quan điểm mơ hồ và không tưởng Tiền thân của Đồng minh

những người Cộng sản

- 6/1836: Thành lập Hiệp hội công nhân London (Anh) nhằm đấu tranh đòi tuyển cử phổ thông cho công nhân Thủ lĩnh là William Lovett, Henry Heterington, Henry Vincent… khởi xướng phong trào Hiến chương ở Anh (1836 - 1848)

- 27/6/1836: Ngày mất của Rouger Lisle (1760 - 1836), sĩ quan Pháp, tác giả Bài ca chiến tranh cho quân đội Pháp (1792) sau đổi thành Marseillaise và trở thành quốc ca của nước Pháp

1837:

- 2/1837: Cuộc khởi nghĩa của Oshio Heihatiro ở Osaka (Nhật

Bản) nhằm chống chế độ Mạc Phủ Tokugawa được nông dân nhiều nơi hưởng ứng

1838:

- 2/1838: Thủ lĩnh Hiệp hội nông dân London W.Lovett đưa ra bản Hiến chương nhân dân gồm 6 điểm: trao quyền tuyển cử cho nam giới từ 21 tuổi trở lên, bỏ phiếu kín, phân chia khu vực bầu cử

ngang nhau trong cả nước, bầu cử Nghị viện hàng năm, xóa bỏ điều kiện thuế tài sản đối với cử tri, có phụ cấp cho Nghị sĩ

1839:

- 2/1839: Đại hội Hiến chương lần thứ nhất được triệu tập ở

London gồm 53 đại biểu do công nhân bầu ra thảo luận về những biện pháp đấu tranh đòi quyền tuyển cử

- 5/1839: Đỉnh cao của phong trào Hiến chương ở Anh, đệ trình Nghị viện bản kiến nghị có 1.125.000 chữ ký của công nhân Kiến nghị bị bác bỏ, kết thúc giai đoạn I của phong trào (1836 - 1839)

- 6/1839: Lâm Tắc Từ, Khâm sai đại thần của Triều Mãn Thanh tại Quảng Châu quyết định tịch thu toàn bộ thuốc phiện (2 vạn hòm) trên tàu buôn nước ngoài để hủy, ngăn chặn nguy cơ buôn lậu và tránh nạn nghiện ngập đối với người Trung Hoa Các nước đế quốc vin vào cớ này để tiến hành chiến tranh thuốc phiện xâm lược

Trung Quốc

1840:

- 6/1840: Chiến hạm Anh bắn phá bờ biển Quảng Châu, Phúc

Kiến, Hạ Môn, Định Hải…, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Trung Quốc gọi là chiến tranh thuốc phiện

1842:

- 2/5/1842: Đại biểu công nhân London đệ trình Nghị viện bản kiến nghị có 3.315.712 chữ ký, đánh dấu đỉnh cao của giai đoạn II phong trào Hiến chương ở Anh (1842 - 1848)

- 8/1842: Hiệp ước Nam Kinh Trung - Anh quy định Trung Quốc phải mở 5 cửa biển cho người Anh đến buôn bán, nhường cho Anh đảo Hồng Kông (đến năm 1997) và phải bồi thường thiệt hại cho

Anh Bước đầu của quá trình các nước đế quốc xâm lược Trung Quốc

1844:

- Cải cách Mizuno (Nhật Bản) nhằm khắc phục tình trạng khủng hoảng của Nhật Bản dưới thời Tokugawa: thực hành tiết kiệm

khuyến khích võ nghệ, cấm nông dân rời bỏ ruộng đất, miễn trả hoặc giảm số nợ cho quý tộc, giải tán các công ty đặc quyền, Mạc Phủ trực tiếp quản lý khu vực quanh Edo và quanh Osaka… Cuộc cải cách không đem lại lợi ích cho nhân dân và giới doanh nghiệp,

bị phản đối nên không thực hiện được

- 3/6/1844: Cuộc khởi nghĩa Silesia của công nhân dệt ở Đức đòi tăng lương, giảm giờ làm, cải thiện đời sống

- 7/1844: Hiệp ước Vọng Hạ Trung - Mỹ, tương tự hiệp ước Nam Kinh (8-1842)

- 10/1844: Hiệp ước Hoàng Phố Trung - Pháp, quy định nội dung tương tự hiệp ước Nam Kinh

1846:

- 2 tàu Mỹ do Perry chỉ huy đến Nhật Bản đòi Mạc Phủ mở cửa biển để buôn bán

- 13/5/1846: Chiến tranh Mỹ - Mexico (5/1846 - 2/1848) buộc Mêxico nhường cho Mỹ một vùng lãnh thổ rộng lớn gồm các bang Texas, California, Nevada, Utah và một phần của New Mexico, Arizona, Colorado, Wyoming

- 23/9/1846: Johann Galle (1812 - 1910), nhà thiên văn Đức phát hiện ra hành tinh Hải Vương (Neptune) theo tính toán của

LeVerrier

1847:

- Chính phủ Anh ban hành đạo luật ngày làm 10 giờ đối với phụ nữ

và trẻ em

- 17/1/1847: Ngày sinh Nicolai Joukovski (1847 - 1921), nhà cơ học Nga, người sáng lập viện cơ học hàng không đầu tiên ở châu

Âu (1905)

- 6/1847: Thành lập Đồng minh những người cộng sản nêu khẩu hiệu Vô sản tát cả các nước đoàn kết lại Marx và Engels tham gia Đồng minh, soạn thảo Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản

1848:

- 24/1/1848: Phát hiện ra mỏ vàng trong vùng đất thuộc California (Mỹ)

- 2/1848: Công bố lần đầu tiên tại London bản Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản (K.Marx - F.Engels), cương lĩnh đấu tranh của giai cấp vô sản

- 24/2/1848: Bùng nổ cuộc Cách mạng Tháng Hai ở Paris, lật đổ nền Quân chủ Tháng Bảy (7/1830 - 2/1848)

- 25/2/1848:Thành lập Chính phủ lâm thời ở Pháp, do kết quả của cuộc cách mạng Tháng Hai 1848

- 5/3/1848: Bùng nổ Cách mạng ở Budapest (Hongaria) dưới sự lãnh đạo của nhà thơ S.Petfi chống lại ách thống trị của triều đình

Áo Hapsbourg, thành lập chính phủ Hongaria độc lập Tháng

1/1849 bị quân Áo trấn áp

- 13/3/ - 15/3/1848: Cách mạng tháng 3 ở Wien (Viên) nhằm

chống chính quyền phản động của thủ tướng Metternich đòi ban hành hiến pháp dân chủ và tiến hành bầu cử

- 14/3 - 18/3/1848: Bùng nổ Cách mạng tháng 3 ở Berlin (Đức) Công nhân và nhân dân biểu tình đòi vua Friedric Wilhem IV tiến hành cải cách, ban bố quyền dân chủ, ân xá tù chính trị, thành lập

bộ Lao Động… Bị đàn áp, đánh dấu đỉnh cao của phong trào cách mạng lan tràn trong các tiểu quốc ở Đức năm 1848

- 10/4/1848: Công nhân Anh đệ trình Nghị viện bản kiến nghị có 5.000.000 chữ ký nhưng bị bác bỏ, kết thúc phong trào Hiến

Chương (1836 - 1848) Đó là phong trào cách mạng vô sản to lớn đầu tiên thực sự có tính chất quần chúng và có hình thức chính trị (Lénine)

- 4/5/1848: Tuyên bố thành lập nền cộng hòa thứ II ở Pháp

- 12/6 - 17/6/1848: Khởi nghĩa nhân dân pư Praha (Tiệp) nhằm giải phóng khỏi ách thống trị của triều đình Áo Hapsbourg

- 23/6 - 26/6/1848: Khởi nghĩa Tháng Sáu của công nhân Paris

chống chính phủ tư sản, đòi thành lập nền cộng hòa xã hội được coi là Cuộc giao chiến đầu tiên giữa tư sản và vô sản (Marx)

- 1/10 - 6/10/1848: Cuộc khởi nghĩa Tháng Mười ở Wien (Viên) chống lại sự đàn áp của quân đội chính phủ Áo Bị thất bại hoàn toàn (11/1848)

- 10/12/1848: Louis Bonaparte được bầu làm Tổng thống nền

Cộng hòa thứ hai của nước Pháp

1849:

- 2/1849 - 7/1849: Thành lập Cộng hòa Roma, thực hiện một số cải cách dân chủ tư sản Liên minh Pháp - Áo - Tây Ban Nha gửi quân đến trấn áp lật đổ chính quyền Cộng hòa, chấm dứt phong trào cách mạng 1848 - 1849 ở Italia

- 14/4/1849: Hongaria tuyên bố độc lập tách khỏi ách thống trị của

đế quốc Áo

1851:

- 1/1/1851: Hồng Tú Toàn tuyên bố thành lập Thái Bình Thiên Quốc và tổ chức lực lượng vũ trang là Thái Bình Quân ở Quảng Tây, Trung Quốc

- 4/1851: Mongkut lên ngôi Vua nước Xiêm, hiệulà Rama IV, trị vì trong 17 năm (1951-1968) có xu hướng cải cách, mở cửa tiếp xúc

và ký nhiều hiệp ước buôn bán với phương Tây

1852:

- 10/1852: Vụ án xử những thành viên của Đồng minh những

người cộng sản

- 1852 - 1853: Cuộc chiến tranh xâm lược lần thứ hai của thực dân Anh vào Myanmar, chiếm toàn bộ các tỉnh phía Nam của đất nước này

- 2/12/1852: Louis Bonaparte, Tổng tống nền Cộng hòa thứ hai ở Pháp (1848 - 1852) tuyên bố thành lập Đế chế thứ hai, lên ngôi Hoàng đế, hiệu là Napoléon III

1853:

- 1853 - 1856: Chiến tranh Crưm giữa Nga và Anh - Pháp

- 18/3/1853: Ngày sinh Budolf Diesel (1853 - 1913), kỹ sư người Đức đã chế tạo ra động cơ đốt trong (động cơ Diesel)

- 3/1853: Nghĩa quân Thái Bình Thiên Quốc chiếm Nam Kinh và lấy đó làm kinh đô, gọi là Thiên Kinh

- 6/1853: Perry chỉ huy 4 tàu chiến mỹ vào vịnh Edo đưa thư của Tổng thống Mỹ gửi chính quyền Mạc Phủ đòi mở cửa biển Nhật Bản

- 31/3/1853: Hiệp ước Nhật - Mỹ được ký kết: Nhật Bản mở 2 cửa biển Simoda và Hakodate để tàu Mỹ lấy lương thực, nước ngọt và đặt lãnh sự ở đó Tiếp theo, Nhật ký những hiệp ước tương tự với Anh, Nga, Pháp, Hà Lan

1854:

- 6/7/1854: Thành lập Đảng Cộng hòa ở Hoa Kỳ

1856:

- 6/5/1856: Ngày sinh Robert E Peary, nhà nghiên cứu địa cực

Mỹ, người đầu tiên đến Bắc cực (mất 1920)

1856 - 1860: Cuộc chiến tranh thuốc phiện lần thứ hai buộc nhà

Thanh phải ký hiệp ước Thiên Tân (1858) và hiệp ước Bắc Kinh (1860) Trung Quốc phải mở thêm cửa biển, bồi thường chiến phí, cho phép tự do truyền đạo, nước ngoài được thiết lập sứ quán ở Trung Quốc

1857:

- 11/5/1857: Mở đầu cuộc khởi nghĩa nhân dân ở Ấn Độ do binh lính nổi dậy chống thực dân Anh ở gần Thủ đô Deli, lan ra nhiều vùng trong nước Thường được gọi là khởi nghĩa xi-pay, thể hiện tinh thần yêu nước, chống xâm lược của nhân dân Ấn Độ Bị đàn

áp dữ dội, chấm dứt vào năm 1859

1858:

- 8/8/1858: Hiệp ước Mỹ - Nhật được ký kết: Nhật mở 5 hải cảng Yokohama, Nagasaki, Nigata, Kobe, Hakodate và người nước