Biên niên lịch sử Thế giới phần 5

Một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa là Chu Nguyên Chương đã thành lập chính quyền ở Kim Lăng Nam Kinh, tự xưng là Ngô Quốc Công, rồi đến năm 1364 thì xưng làm Ngô

Biên niên lịch sử Thế giới - Thế Kỷ XIV

1300:

- Người Incas xây dựng nền văn minh ở Cuzco và xác lập quyền kiểm soát trên một lãnh thổ rộng lớn, số dân khoảng 7 triệu người

- Người Aztecs ở Bắc Mỹ định cư Mexico xây dựng quốc gia đặt thủ đô ở Tenochtitlan khoảng năm 1325 (bây giờ là thành phố

Mexico) Quốc gia của người Aztecs nổi tiếng về tổ chức xã hội và tôn giáo phát triển Người Tây Ban Nha tiêu dịêt quốc gia này năm

1521

1326: Đế quốc Ottoman của người Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu xâm lược

Đông Âu và xây dựng thủ đô tại Adrianople Cuối thế kỷ XIV, Ottoman kiểm soát phần lớn Balkans và các đất đai của Byzantine

ở Tiểu Á

1334: Nạn dịch hạch (Black Death) bắt đầu ở Constantinople Từ

năm 1337 đến 1352 lan rộng khắp Châu Âu và Châu Á, làm rất nhiều người chết

1336 - 1558: Thời kỳ Mạc phủ Ashikaga, còn gọi là Mạc phủ

Muromachi ở Nhật Bản Trong thời kỳ này diễn ra chiến tranh liên miên giữa các lãnh chúa phong kiến, kinh tế và thương mại phát triển

1337 - 1453: Cuộc chiến tranh Một Trăm Năm giữa Anh và Pháp

sau khi Edward giành ngôi hoàng đế của Pháp, Anh bị thất bại, Pháp kiệt quệ

1351: Bắt đầu nổ ra phong trào khởi nghĩa nhân dân chống nhà

Nguyên Một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa là Chu Nguyên Chương đã thành lập chính quyền ở Kim Lăng (Nam Kinh), tự xưng là Ngô Quốc Công, rồi đến năm 1364 thì xưng làm Ngô Vương Đến năm 1367, cuộc khởi nghĩa của Chu Nguyên Chương đã thắng lợi ở hầu hết miền Hoa Nam rộng lớn

Năm 1387, Chu Nguyên Chương tiêu diệt hết các thế lực cát cứ và hoàn toàn thống nhất Trung Quốc, lập ra một vương triều mới là nhà Minh

1353: Vương quốc LanXang (Đất nước Triệu Voi) được thành lập

trên lãnh thổ Lào ngày nay

1368 - 1644: Triều đại nhà Minh bắt đầu cai trị Trung Quốc sau

khi đánh đuổi người Mông Cổ, lãnh thổ Trung Quốc được mở rộng, bao gồm đất đai từ Mianma đến triều tiên Người châu Âu đến cư trú ở Ma Cao và Quảng Châu

1368 - 1426: Trung Quốc vào thời kỳ cường thịnh của triều Minh

Trong thời kỳ này, Minh Thái Tổ và sau đó là Minh Thành Tổ đã thi hành nhiều chính sách phát triển đất nước, như: khôi phục và phát triển sản xuất, khuyến khích khẩn hoang, cấp ruộng đất cho dân lưu tán, giảm nhẹ thúê khóa, cứu tế khi mất mùa, trả lại tự do cho nô tỳ, bỏ hình phạt tàn khốc, nghiêm trị bọn quan lại tham ô, xây dựng chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền…

1370: Liên đoàn Hanse hội thương mại của các thành phố Đức, ký

một hiệp ước với Đan Mạch cho phép Liên đoàn hầu như giữ độc quyền buôn bán ở Bắc Âu

1392: Vương triều Lý (Yi) bắt đầu cai trị ở Triều Tiên xây dựng

thủ đô ở Seoul

1350 - 1767: Thời kỳ của vương triều Ayuthia ở Thái Lan Đây là

thời kỳ văn hóa Phật giáo rất xán lạn Vị vua đầu tiên là

Ramadipati trị vì 1350 - 1369 Vương triều Ayuthia đạt được sự hưng thịnh dưới triều vua Trailok (1448 - 1488) với những cải cách về chế độ sở hữu ruộng đất và lụât pháp Dưới thời vua Siri Suriyavamsa Rama, Phật giáo được tôn làm quốc giáo

Biên niên lịch sử Thế giới - Thế Kỷ XV

1406: Cố cung ở Bắc Kinh (Trung Quốc), xưa gọi là Tử Cấm

Thành, được xây dựng và là Hoàng cung của 24 Hoàng đế triều Minh và Thanh Cố cung là một trong những công trình kiến trúc lớn, có giá trị vĩ đại về nghệ thuật, là công trình kiến trúc hoàn chỉnh nhất của nước Trung Hoa cổ

1430: Triều Minh bắt đầu suy yếu Lúc bấy giờ các Vua lên ngôi

thường ít tuổi nên mọi quyền hành bị các quan hoạn lũng đoạn Quan lại thì chỉ lo vơ vét của cải, địa chủ thì tìm cách chiếm đọat ruộng đất của nông dân Thêm vào đó, Trung Quõc nhiều lần bị người Mông Cổ xâm nhập Do vậy, nhân dân hết sức đói khổ

1440: J.G.Gutenberg (1399 - 1468), người Đức, phát minh ra nghề

in chữ rời ở châu Âu Theo phương pháp này thì mỗi chữ in là một mảnh kim loại có khắc một chữ cái Những mảnh nhỏ này ghép lại thành từng chữ, từng dòng và cả một trang sách có thể dùng nhiều lần Gọi là phương pháp in chữ rời (chữ đúc từ chì)

1453: Constantinople bị mất về tay người Thổ Nhĩ Kỳ, kết thúc

1000 năm tồn tại của đế quốc Byzantine

1462 - 1505: Triều đại của Ivan III (Đại đế) ở Nga, thống nhất hầu

hết nước Nga, đặt kinh đô ở Moskva Điện Kremli và nhiều nhà thờ ở Moskva được xây dựng

1479: Bồ Đào Nha trục xuất người Do Thái vì người Do Thái

không chịu theo đạo Thiên Chúa

1488: Barthelemy Diaz, người châu Âu đầu tiên đi đến mũi Hảo

Vọng của châu Phi, chuẩn bị điều kiện dẫn tới sự thành công trong việc tìm đường biển sang Ấn Độ

1492 - 1504: Christophe Colombo tiến hành bốn cuộc thám hiểm

sang châu Mỹ, đặt chân lên các đảo Canary, Bahamas, Cuba,

Jamaica, Trinidad và Honduras

1497 - 1499: Vasco de Gama, người Bồ Đào Nha, thực hiện

chuyến thám hiểm vòng châu Phi, vượt qua Ấn Độ Dương đến Ấn

Độ

Biên niên lịch sử Thế giới - Thế Kỷ XVI

Elizabeth được các sử gia xem là một nhà cai trị có sức thu hút cá nhân và biết cách vượt qua mọi trở ngại để tồn tại trong một thời

kỳ mà chính quyền thường hạn chế và thiếu hiệu quả, và khi vua chúa các vương quốc láng giềng luôn phải đối phó với các khó khăn trong nước với nguy cơ vương quyền có thể bị tổn hại nghiêm trọng, như trường hợp của các đối thủ của Elizabeth như Mary,

Nữ hoàng Scotland, bị tống giam năm 1568 rồi xử tử hình năm

1587 Sau thời trị vì ngắn ngủi của em trai và chị, triều đại kéo dài

45 năm của Elizabeth đã cống hiến một giai đoạn ổn định rất quí báu cho nước Anh và là nhân tố chủ chốt giúp hình thành ý thức dân tộc cho người dân Anh

1500:

- Ở Italia có 73 nhà in dùng chữ rời Nhà in danh tiếng nhất là

Aldine ở Venice đã xuất bản những tác phẩm cổ điển (chữ in bắt chiếc lối viết tay của Petraca)

- Brazil thuộc về Bồ Đào Nha Năm 1530, Bồ Đào Nha bắt đầu công cuộc thực dân hóa Brazil

1509: Paré (1509 - 1590) nhà phẫu thuật Pháp, lập ra ngành phẫu

thụât hiện đại, trong đó có việc buộc các động mạch để chống chảy máu và dùng cách bôi mỡ thay cho cách nung cháy các vêt thương

và vết rạch

Năm 1511: Tây Ban Nha chiếm Cuba và Puerto Pico

27/3/1513:

Nhà hàng hải Tây Ban Nha là Juan Poncede Leon đặt chân lên bán đảo Florida phía Đông Nam nước Mỹ ngày nay, mở đầu cuộc hành trình khám phá miền bắc châu Mỹ Vì trên đảo trồng nhiều hoa nên được gọi là Terra Florida (Đất nở hoa) và ngày 27 tháng 3 năm

1513 được gọi là Ngày Phục Sinh nở hoa (Pascua Florida)

1517: Martin Luther bắt đầu tiến hành cuộc cải cách tôn giáo ở

Đức

1519: Ulrich Zwingli bắt đầu vận động cuộc cải cách theo đạo Tin

Lành ở Thụy Sĩ

1519 - 1522: Trong 3 năm Magellan thực hiện quộc hành trình

thám hiểm vòng quanh thế giới, vượt qua Đại Tây Dương và Thái Bình Dương đến Phillippin và qua đời ở đó

1520 - 1857: Triều đại Mogol do Babur sáng lập ở Ấn Độ

7/3/1524: Giovannide Verrazano, nhà hàng hải gốc Italia, thực

hiện sứ mệnh của Vua Pháp François I đã đặt chân lên bờ biển Nam Carolina, thực hiện cuộc hành trình thám hiểm ven biển Bắc

Mỹ (1524 - 1525)

1524 - 1525: Phong trào chiến tranh nông dân ở Đức phát triển

trên một quy mô rộng lớn, thu hút nhiều tầng lớp xã hội tham gia, trực tiếp tấn công vào chế độ phong kíên và giáo hội Phong trào bị thất bại và bị đàn áp một cách tàn khốc

1526 - 1527: Paracelsus, nhà hóa học, luyện kim thuật học và thầy

thuốc Thụy Sĩ, lập ra ngành Liệu pháp hóa học, đề ra cho nền y học đương thời tư tưởng của Hippocrate cho rằng tự nhiên là người chữa bệnh tốt nhất

1534: Quốc hội Anh đưa vua Henry (III) lên địa vị người đứng đầu

giáo hội nước Anh, đánh dấu thời kỳ Cải cách tôn giáo ở Anh

1543: Nicolas Copernicus công bố phát kiến của ông về thiên văn

học trong tác phẩm: Bàn về sự xoay vần của các thiên thể

(Revolutionnibus Orbium Coelestium)

1543: V.Vesalius (1514 - 1564), nhà giải phẫu người Flamand,

xuất bản cuốn Decorporis Humani Fabrica, cuốn sách giáo khoa đầu tiên giải phẫu khác những quan niệm cổ truyền của Galen

1546 Nhà thờ St.Pierre bắt đầu được xây dựng ở Roma, đến năm

1626 thì hòan thành Thánh đường này là một công trình kiến trúc tuyệt đẹp với những mái tròn, nhiều vòng cung, tường dầy, cột lớn

và sự cân đối của thời Phục Hưng

1546: Servvetus, thầy thuốc và nhà thần học Tây Ban Nha, khám

phá ra tiểu tuần hoàn của máu giữa tim và phổi

1551: Trường đại học San Marcos được thành lập ở Lima, thủ đô

Peru

1551: Trường đại học quốc gia Mexico được thành lập

1556: George Bauer, nhà khoa học Đức, lập khoa kháng vật học

1556 - 1598: Triều đại Philippe II của Tây Ban Nha Đây là triều

đại mà quyền lực của Hapsbourg đạt tới đỉnh cao và là thời đại hoàng kim của văn học và nghệ thuật Tây Ban Nha

1557: Người Bồ Đào Nha đến Macao[/i] và bắt đầu buôn bán với

Trung Quốc

1559: Gerhard Kremer, nhà khoa học Flamand, lần đầu tiên vẽ bản

đồ theo phép chiếu trụ, thường được gọi là phép chiếu Mercator Chân dung cầu vồng của Elizabeth vẽ bởi một nghệ sĩ vô danh

1559 - 1603:Triều đại Elizabeth I, sáng lập Giáo hội Anh và làm

tăng quyền lực nước Anh Thời đại Elizabeth được đánh dấu bằng

sự nở rộ cuả nền văn học

1560: Năm sinh Thomas Harriot (1560 - 1621), nhà tóan học, thiên

văn, địa lý, hàng hải và triết học Anh Ông đã chế tạo ra kính viễn vọng, tìm ra định lụât khúc xạ ánh sáng, đưa vào sử dụng những ký hiện đại số mới Khoảng năm 1586, ông đã tiến hành mọt cuộc điều tra thống kê học về đất đai miền Virginia

1562: Cuộc chiến tranh giữa những người theo đạo Thiên Chúa và

những người theo đạo Huguenots ở Pháp nổ ra Năm 1598, vua Henri IV ban hành đạo luật Nantes cho phép đạo Huguenots được truyền đạo hợp pháp, chiến tranh tôn giáo chấm dứt

8/1566: Mở đầu cuộc đấu tranh của quý tộc và nhân dân

Netherland chống ách thống trị của Tây Ban Nha

1577: Năm sinh J.B.Van Helmont (1577 - 1644), nhà vật lý và là

nhà giả kim thuật Flamand, khởi sinh ngành sinh hóa định lượng

23/1/1579: Do kết quả của cuộc đấu tranh chống Tây Ban Nha, hội

nghị Utrech gồm đại biểu các tỉnh miền Bắc Nederland quyết định thành lập nước Cộng hòa Hà Lan với tên gọi chính thức là Liên hiệp các tỉnh, có hệ thống tiền tệ và đo lường, tổ chức quân sự và chính sách đối ngoại thống nhất Đây là cuộc cách mạng tư sản đầu tiên trong lịch sử

17/6/1579: Nhà hàng hải người Anh Francis Drake lên bờ biển

California và tuyên bố đây là đất đai của nữ hoàng Anh quốc

Elizabeth, đặt tên là Nova Albion Sự kiện này đuợc coi là mốc mở đầu quá trình chinh phục và di dân của Vương Quốc Anh ở vùng

đất mới

1582: Giáo hoàng Grégoire XIII (1502 - 1585) sáng tạo ra hệ

thống Dương Lịch được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới (lịch Grégoire)

1588 (~): Lý Thời Trân (người đời Minh) ở Trung Quốc hoàn

thành cuốn Bản thảo cương mục, tác phẩm kinh điển dược học lớn nhất của Trung Quốc Sách giới thiệu 1892 vị thuốc dược phân tích

và phân loại rất khoa học

1589: Henry IV thíêt lập triều đại dòng họ Bourbon Triều đại này

cai trị nước Pháp đến năm 1792

1590: Z.Janxen, nhà quang học Hà Lan, sáng chế kính hiển vi

1595: Người Hà Lan bắt đầu chiếm Indonesia làm thuộc địa