Biên niên lịch sử Thế giới - Thế Kỷ XI 1000: Ericsson tìm ra bờ biển Bắc Mỹ và đặt tên là Vinland 1000 - 1010: Tập anh hùng ca nổi tiếng của văn học kỵ sĩ ở Tây Âu là Chanson de Rolan
Trang 1Biên niên lịch sử Thế giới - Thế Kỷ X
Cuối nǎm 938, Ngô Quyền (898-944), vị tướng giỏi đồng thời là con rể của Dương Đình Nghệ đã đem binh từ châu ái(Thanh Hoá)
ra diệt Kiều Công Tiễn, trừ mối hoạ bên trong Sau đó, ông huy động nhân dân cả nước khẩn trương bước vào cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nam Hán Nắm vững tình hình cũng như đường tiến quân của địch, Ngô Quyền bàn với các tướng sĩ rằng:
"Hoằng Thao là một đứa trẻ dại, đem quân từ xa đến, quân lính mỏi mệt, lại nghe được tin Công Tiễn đã bị giết chết, không có người làm nội ứng, đã mất vía trước rồi Quân ta sức còn mạnh, địch với quân mỏi mệt, tất phá được! Song chúng có lợi ở thuyền, nếu ta không phòng bị trước thì chuyện được thua cũng chưa biết được Nếu ta sai người đem cọc lớn đóng ngầm ở cửa biển trước, vạt nhọn đầu và bịt sắt, thuyền của chúng nhân khi nước triều lên tiến vào bên trong hàng cọc, bấy giờ ta sẽ dễ bề chế ngự không kế
gì hay hơn kế ấy cả" Các tướng đều phục kế sách ấy là chắc
thắng
900: Vương quốc Đan Mạch được thành lập
912 - 960: Triều đại Omayyad ở Tây Ban Nha đạt tới thịnh trị
Córdoba trở thành trung tâm trí tuệ của châu Âu
935:
- Cao Ly diệt Hậu Bách Tế, Tân La hợp nhất
- Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán
939: Ngô Quyền lên làm vua, đóng đô ở Cổ Loa (Phúc Yên)
968: Vạn Thắng Vương lên ngôi, lấy hiệu là Đinh Tiên Hoàng, đổi
tên nước là Đại Cồ Việt
980 - 1015: Triều đại Vladimir I, còn gọi la Thánh Vladimir, Quận
công của Kiev Ông lấy đạo Cơ Đốc làm tôn giáo của người Nga
Trang 2981: Nhà Tống (Trung Quõc) tiến hành cuộc xâm lược Đại Việt
lần thứ nhất, nhưng thất bại nặng nề Năm 1076, nhà Tống lại sai Quách Quỳ, xâm lược Đại Việt lần thứ 2 Sau hơn 3 tháng, quân Tống vẫn không thể chọc thủng đựơc phòng tuyến sông Cầu của quân nhà Lý, trong khi đó lại bị tổn thất tiêu hao nặng nề về binh lực Quách Quỳ, vì thế phải rút quân Cuộc xâm lược Đại Vịêt lần thư hai của nhà Tống bị đại bại
990: Bắt đầu nền văn minh ở Zimbabwe do người Bantu kiến đạo
Những tòa nhà khổng lồ bằng đá đã được xây dựng trong khoảng thế kỷ XV Nền văn minh này suy sụp vào năm 1750
992: Vương quốc Ba Lan được thành lập
997 - 1038: Triều đại Stephen, người sáng lập vương quốc
Hongaria
Biên niên lịch sử Thế giới - Thế Kỷ XI
1000: Ericsson tìm ra bờ biển Bắc Mỹ và đặt tên là Vinland
1000 - 1010: Tập anh hùng ca nổi tiếng của văn học kỵ sĩ ở Tây
Âu là Chanson de Roland (bài ca Roland) được sáng tác, kể về cuộc chiến tranh giữa quân đội của Charlemagne với người Ả Rập vào năm 778
1044 - 1288: Vương quốc Pagan hình thành và phát triển trên lãnh
thổ Myanmar ngày nay Kinh đô Pagan được coi là thành phố của một ngàn ngôi chùa
1054: Giáo hoàng La Mã là Leo IX và Tổng giám mục
Constantinople là Michel Keroularios đã tuyên bố lệnh rút phép thông công lẫn nhau, đánh dấu sự phân bịêt giáo hội Cơ Đốc thành
2 giáo hội: Ở phương Tây gọi là Giáo hội La Mã hoặc giáo hội
Trang 3Thiên Chúa do Giáo hoàng đứng đầu, ở Phương đông gọi là Giáo hội chính thống hay giáo hội Hy Lạp Các lệnh trên được hủy bỏ vào năm 1965
1069: Nhà Tống (Trung Quõc) thực hiện cuộc cải cách do Tể
tướng Vương An Thạch đề ra, lịch sử gọi là cuộc cải cách Vương
An Thạch Nội dung cải cách đương đối toàn diện và mạnh dạn,
mà chủ yếu là: Nhà nước cho dân vay nợ, thu mua nông sản,điều hòa giá cả thị trường, giảm nhẹ sự đóng góp của nhân dân, khuyến khích khẩn hoang, phát triển thủy lợi, dùng chế độ dân binh thay thế chế độ lĩnh mộ để giảm bớt gánh nặng nuôi quân đội cho nhà nứơc Mục đích cải cách của Vương An Thạch là làm cho nước giàu dân mạnh, nhưng một số chủ trương không thực tế nên hiệu quả chẳng đựơc bao nhiêu Năm 1085 cải cách bị bãi bỏ
1088: Trường đại học Alma Mater Studiorum Bologna được thành
lập ở Italia, dạy luật pháp Justinianus bộ luật thời cổ đại La Mã Trường học được các Hoàng đế đặc bịêt bảo hộ
1096: Cuộc Thập tự chinh sang phương Đông lần thứ nhất bắt đầu
chiếm Antioch, Jerusalem, tàn sát những người Hồi Giáo và thành lập vương quốc Latinh (1099-1291) của Jerusalem
Biên niên lịch sử Thế giới - Thế Kỷ XII
1144: Được sự đồng ý của Giáo hoàng, Bồ Đào Nha trở thành
vương quốc độc lập
1147: Cuộc Thập tự chinh sang phương Đông lần thứ hai được
phát động sau khi người Thổ chiếm được Edessa Tham gia cuộc viễn chinh này có quân đội của Hoàng đế Pháp Louis VII và đội quân của Hoàng đế Đức Conrad III, nhưng kết quả bị người Thổ đánh bại nên phải rút về nước
1150: Trường đại học Paris được thành lập có bốn khoa là: Nghệ
Trang 4thụât, Y học, Luật học và Thần học, trong đó thần học được đề cao nhất
1163 - 1235: Nhà thờ Đức Bà (Notre Dame) được xây dựng tại
Paris
1182: Người Do Thái bị trục xuất khỏi Pháp, nhưng đến năm 1189
họ quay trở lại
1189 - 1192: Cuộc Thập tự chinh sang phương Đông lần thứ ba có
sự tham gia của Hoàng đế Đức Fredrick I Barbarossa, quốc vương Pháp Philippe Auguste và vua Anh Richard I The Lion Heart
Quân viễn chinh chiếm được Acra nhưng Jerusalem lại rơi vào tay người Hồi giáo Do vậy lãnh thổ cả quân Thập tự chinh chiếm được bị thu hẹp
1190: Temujin củng cố bộ lạc Mông Cổ Năm 1206, ông xưng
hiệu là Jenghiz Khan (Thành Cát Tư Hãn), lãnh đạo quân Mông
Cổ chinh phục phía Đông Châu Âu và phía Tây Châu Á
1192 - 1333: Thời kỳ Mạc Phủ Kamakura ở Nhật Bản thiết lập sự
thống trị của tầng lớp lãnh chúa quân phiệt
Biên niên lịch sử Thế giới - Thế Kỷ XIII
1202 - 1204: Cuộc Thập tự chinh sang phương Đông lần thứ tư có
sự tham gia của lãnh chúa phong kiến các nước Pháp, Đức, Italia Quân viễn chinh chiếm Constantinople và thành lập một đế quốc Latin
1206 - 1526: Thời kỳ thống trị của Vương triều Hồi giáo đầu tiên ở
Ấn Độ Trong thời kỳ này Ấn Độ chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của văn hóa Hồi Giáo, nhất là trong lĩnh vực nghệ thuật và kiến trúc
Trang 51215: Vua John của nước Anh ký bản Đại hiến chương tự do
(Magna Carta) trở thành nền tảng của hiến pháp nước Anh với nguyên tắc Vua cũng phải tuân theo lụât pháp
1217 - 1221: Cuộc Thập tự chinh sang phương Đông lần thứ V có
sự tham gia của Vua Hongaria là lãnh chúa phong kiến các nước Đức, Áo, Netherland Quân viễn chinh tấn công người Hồi giáo ở
Ai Cập, nhưng bị thất bại
1218 - 1224: Người Mông Cổ từ Trung Á tới chinh phục
Afghanistan và Ba Tư
1226 - 1270: Triều đại Saint Louis (Louis IX); thời kỳ hoàng kim
của nước Pháp thời Trung Cổ
Đài tưởng niệm thánh Louis
1227: Nhà thờ Teledo ở Tây Ban Nha được khởi công xây dựng
theo kiểu Gothique
1228 - 1229: Cuộc Thập tự chinh sang phương Đông lần thứ VI do
Hoàng đế Đức Fredrick (II) chỉ huy, Ai Cập phải ký hiệp ứơc trả Jerusalem, Nazareth và Bethlehem cho người Thiên chúa giáo
1231: Trường đại học Cambridge ở Anh đựơc thành lập
Trang 61237 - 1242: Quân Mông Cổ dưới sự lãnh đạo của Batu Khan
chiếm Moskva và gần hết nước Nga, Hongaria, Ba Lan và xâm lược Đức
1238 - 1406: Thời kỳ của Vương triều Sukhothai ở Thái Lan
Trong thời kỳ này, người Thái tiếp thu văn hóa Ấn Độ, sáng tạo văn tự )dựa trên văn tự của người Khơme) du nhập và phổ biến đạo Phật Luật Manu, bộ lụât cổ của Ấn Độ được dùng làm khuôn mẫu
để tổ chức nhà nước Trên cơ sở đó, người ta soạn ra các đạo luật của vương quốc Sukhothai và thiết lập đẳng cấp trong nước
1245 - 1253: Người Mông Cổ tàn phá Mesopotamie (Lưỡng Hà)
và Armenia
1248 - 1254: Cuộc Thập tự chinh sang phương Đông lần thứ VII
do vua Louis IX của nước Pháp cầm đầu, tấn công Ai Cập nhưng thất bại Vua Louis bị bắt
1260 - 1368: Nhà Nguyên, triều đại Mông Cổ ở Trung Quốc được
thiết lập Nhà Nguyên nhiều lần chinh phục Nhật Bản, Việt Nam Indonesia… nhưng đều thất bại Dưới triều Nguyên, Trung Quốc
đã xây dựng được một hệ thống bưu chính tân tiến và một mạng lưới đường xá, kênh rạch Thuốc súng và nghề in được truyền sang Châu Âu Triều đại này chấm dứt vào năm 1368
1270: Cuộc Thập tự chinh sang phương Đông lần thứ VIII Quân
viễn chinh đánh Tunis nhưng bị đẩy lùi
1271 - 1292: Thời kỳ nhà Nguyên (Trung Quốc) tiến hành nhiều
cuộc chiến tranh xâm lược ra bên ngoài: hai lần tấn công Nhật Bản vào năm 1274 và 1281 nhưng không thành; ba lần tấn công Miến Điện vào các năm 1277, 1283 và 1287, bắt Miến Điện phải thần phục và cống nạp nhà Nguyên; ba lần xâm lược Đại Việt vào các năm 1258, 1285 và 1288 nhưng thất bại thảm hại Năm 1293 nhà
Trang 7Nguyên xâm lược Giava (Indonesia) nhưng cũng bị thất bại
1271: Marco Polo rời Venise đi Trung Quốc và nhiều nơi ở
phương Đông Ông trở về châu Âu năm 1292
1275 - 1348: Vua Ram Khamheng trị vì vương triều Sukhothai
(thuộc Thái Lan ngày nay) đạt đến mức cực thịnh, hoàn thành hệ thống chữ Thái và phát triển nền văn học Thái
1290: Người Do Thái bị trục xuất khỏi nước Anh, nhưng đến năm
1650 họ trở lại