Bai 21 Nam cham vinh cuu

Kết luận  Khi đưa từ cực của hai nam châm lại gần nhau thì chúng hút nhau nếu các từ cực khác 1 tên, đẩy nhau nếu các từ cực cùng tên.... Kết luận  Nam châm nào cũng có hai từ cực.[r]

TRƯỜNG THCS CHÂU VĂN LIÊM

GV thực hiện: NGUYỄN VĂN HIỆU

Năm 1820 nhà bác học Ơ-xtét

người Đan Mạch phát kiến về sự

liên hệ giữa điện và từ, (mà hàng

nghìn năm về trước con người vẫn

coi là hai hiện tượng tách biệt,

không liên hệ gì với nhau)

Là cơ sở cho sự ra đời của động cơ điện Giải phóng sức lao động cho con người Với những ý nghĩa quan trọng đó chúng ta sẽ nghiên cứu điện

và từ qua chương II Điện từ học.

• Trong điều kiện nào thì xuất hiện dòng điện cảm ứng?

CHƯƠNG II: ĐIỆN TỪ HỌC

Trong chương này chúng ta cùng tìm hiểu một số nội

dung chính sau:

• Nam châm điện có đặc điểm gì giống và khác nam

châm vĩnh cửu?

• Từ trường tồn tại ở đâu? Làm thế nào để nhận biết

được từ trường? Biểu diễn từ trường bằng hình vẽ như thế nào?

• Lực điện từ do từ trường tác dụng lên dòng điện chạy qua

dây dẫn thẳng có đặc điểm gì?

• Máy phát điện xoay chiều có cấu tạo và hoạt động như thế nào?

• Vì sao ở hai đầu đường dây tải điện phải đặt máy biến thế?

Tổ Xung Chi là nhà phát minh

của Trung Quốc thế kỉ V Ông đã

chế ra xe chỉ nam.

- Đặc điểm của xe này là dù xe có

chuyển động theo hướng nào thì

hình nhân trên xe cũng chỉ tay về

hướng Nam.

- Bí quyết nào đã làm cho hình nhân trên xe của Tổ Xung Chi luôn luôn chỉ hướng Nam? Qua bài học này các em sẽ tìm được câu trả lời.

Tổ Xung Chi

C1: Nhớ lại kiến thức về từ tính của nam châm ở lớp 5 và lớp 7, em hãy đề xuất một phương án thí nghiệm để phát hiện xem một thanh kim loại

có phải là nam châm không?

Phương án làm thí nghiệm: Đưa thanh kim loại lại gần vụn sắt, thép Nếu thanh kim loại nào hút vụn sắt, thép thì nó là nam châm

I Từ tính của nam châm:Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU

1 Thí nghiệm:

CHƯƠNG II

Nếu là thanh nam châm thì nó có

hút vụn đồng, vụn nhôm không?

C2: Đặt 2 kim nam châm trên 2 giá thẳng đứng như hình 21.1

Khi đã đứng cân bằng hãy quan sát và so sánh sự định hướng

của hai kim nam châm như thế nào?

+ Khi đã đứng cân bằng trở lại, kim nam châm vẫn chỉ hướng Nam - Bắc như cũ

I Từ tính của nam châm:

Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU

1 Thí nghiệm:

Nhận xét

- Người ta sơn các màu khác nhau

để phân biệt các từ cực của nam châm, màu sơn phụ thuộc vào nhà sản xuất (thông thường màu

đỏ là cực bắc)

- Nhiều khi trên nam châm có ghi chữ N (North) chỉ cực Bắc Chữ

S (South) chỉ cực Nam

• Ngoài sắt, thép nam châm còn hút được ni ken, cô ban, gađôlini

… các kim loại này là các vật liệu

từ Nam châm hầu như không hút đồng, nhôm và các kim loại không thuộc nhóm vật liệu từ

 Nam châm nào cũng có hai

từ cực Khi để tự do, cực luôn

chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc,

còn cực luôn chỉ hướng Nam

gọi là cực Nam.

I Từ tính của nam châm:

Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

•Qua các thí nghiệm trên em hãy Nêu kết luận về sự định hướng của nam châm?

Nam châm chữ U

Nam châm thẳng

Kim nam châm

Một số nam châm dùng trong phòng thí nghiệm và trong cuộc sống

I Từ tính của nam châm:

Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

 Nam châm nào cũng có hai

từ cực Khi để tự do, cực luôn

chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc,

còn cực luôn chỉ hướng Nam

gọi là cực Nam.

II Tương tác giữa hai nam châm:

C3 : Đưa từ cực của hai nam châm lại gần nhau (Hình 21.3) Quan sát hiện tượng và cho nhận xét

C4 : Đổi đầu của một trong hai nam châm rồi đưa lại gần nhau Có hiện tượng gì xảy ra với các nam châm?

I Từ tính của nam châm:

Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

1 Thí nghiệm:

 Nam châm nào cũng có hai

từ cực Khi để tự do, cực luôn

chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc,

còn cực luôn chỉ hướng Nam

gọi là cực Nam.

II Tương tác giữa hai nam châm:

C3 : Đưa từ cực của hai nam châm lại gần nhau (Hình 21.3) Quan sát hiện tượng và cho nhận xét

C4 : Đổi đầu của một trong hai nam châm rồi đưa lại gần nhau Có hiện tượng gì xảy ra với các nam châm?

N

S

N S

N

N

S S

I Từ tính của nam châm:

Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

1 Thí nghiệm:

 Nam châm nào cũng có hai

từ cực Khi để tự do, cực luôn

chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc,

còn cực luôn chỉ hướng Nam

gọi là cực Nam.

 Khi đưa từ cực của hai nam

châm lại gần nhau thì chúng

hút nhau nếu các từ cực khác

tên, đẩy nhau nếu các từ cực

cùng tên.

Qua các thí nghiệm trên em hãy rút

ra kết luận gì về sự tương tác giữa hai nam châm?

II Tương tác giữa hai nam châm:

I Từ tính của nam châm:Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

21.4 Quan sát hai thanh nam châm

trên hình vẽ Giải thích tại sao thanh nam châm 2 lại lơ lửng trên thanh nam châm 1?

1 2

 Nam châm nào cũng có hai

từ cực Khi để tự do, cực luôn

chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc,

còn cực luôn chỉ hướng Nam

gọi là cực Nam.

III Vận dụng:

C5: Theo em, có thể giải thích thế

nào hiện tượng hình nhân trên xe của Tổ Xung Chi luôn luôn chỉ hướng Nam?

TL C5 : Có thể nhà phát minh người Trung Quốc Tổ Xung Chi đã lắp trên xe một thanh nam châm, cực nam của nam châm gắn vào tay hình nhân

II Tương tác giữa hai nam châm:

I Từ tính của nam châm:

Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

C6: Người ta dùng la bàn để xác định hướng Bắc, Nam Tìm hiểu cấu tạo của la bàn Hãy cho biết bộ phận nào của la bàn có tác dụng chỉ hướng Giải thích Biết rằng mặt số của la bàn có thể quay độc lập với kim nam châm

TLC6: Cấu tạo của la bàn gồm: Mặt đồng hồ chia độ được đánh dấu các hướng Đông, Tây, Nam, Bắc, kim nam châm

Bộ phận chỉ hướng của la bàn là kim nam châm Bởi vì tại mọi nơi trên trái đất (trừ hai địa cực) kim nam châm luôn chỉ hướng Nam – Bắc

 Nam châm nào cũng có hai

từ cực Khi để tự do, cực luôn

chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc,

còn cực luôn chỉ hướng Nam

gọi là cực Nam.

 Khi đưa từ cực của hai nam

châm lại gần nhau thì chúng

hút nhau nếu các từ cực khác

tên, đẩy nhau nếu các từ cực

cùng tên.

C8: Xác định tên các từ cực của thanh nam châm trên hình 21.5

Hình 21.5

III Vận dụng

II Tương tác giữa hai nam châm:

I Từ tính của nam châm:Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

N S

C7: Xác định tên các từ cực của thanh nam châm thường dùng trong phòng thí nghiệm

 Nam châm nào cũng có hai

từ cực Khi để tự do, cực luôn

chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc,

còn cực luôn chỉ hướng Nam

gọi là cực Nam.

 Khi đưa từ cực của hai nam

châm lại gần nhau thì chúng hút

nhau nếu các từ cực khác tên, đẩy

nhau nếu các từ cực cùng tên.

N S

Hình 21.5

III Vận dụng

II Tương tác giữa hai nam châm:

I Từ tính của nam châm:Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

C8: Xác định tên các từ cực của thanh nam châm trên hình 21.5

N S

 Nam châm nào cũng có hai

từ cực Khi để tự do, cực luôn

chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc,

còn cực luôn chỉ hướng Nam

gọi là cực Nam.

 Khi đưa từ cực của hai nam

châm lại gần nhau thì chúng hút

nhau nếu các từ cực khác tên, đẩy

nhau nếu các từ cực cùng tên.

* Nếu có một thanh nam châm thẳng bị gãy tại chính giữa của thanh, hỏi lúc này một nửa của thanh nam châm sẽ như thế nào?

a Chỉ còn từ cực Bắc

b Chỉ còn từ cực Nam

c Còn một trong hai từ cực

d Trở thành một nam châm mới

III Vận dụng

II Tương tác giữa hai nam châm:

I Từ tính của nam châm:Bài 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

1 Thí nghiệm:

2 Kết luận

d

 Nam châm nào cũng có hai từ

cực Khi để tự do, cực luôn chỉ

hướng Bắc gọi là cực Bắc, còn cực

luôn chỉ hướng Nam gọi là cực

Nam.

 Khi đưa từ cực của hai nam

châm lại gần nhau thì chúng hút

nhau nếu các từ cực khác tên, đẩy

nhau nếu các từ cực cùng tên.

NAM CHÂM VĨNH CỬU

La bàn dùng để

xác định phương

hướng: Bộ phận

chính là một kim

nam châm tự do

Khi để tự do, cực

luôn chỉ hướng Bắc

gọi là từ cực Bắc

(N), còn cực luôn

chỉ hướng Nam gọi

là từ cực Nam (S).

Nam châm hút sắt, thép, cô ban…(các vật liệu từ).

Nam châm nào cũng có 2 từ cực

Khi đặt 2 nam châm gần nhau, các từ cực cùng tên đẩy nhau, các từ cực khác tên hút nhau.

Hướng dẫn về nhà:

1) Về nhà các em học bài và học phần ghi nhớ SGK trang 60.

2) Về nhà làm bài tập từ 21.1 đến 21.6 trong sách bài tập

CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT

Vào năm 1600, nhà vật lí người Anh W Ghin-bớt, đã đưa ra giả thuyết Trái Đất là một nam châm khổng lồ Để kiểm tra giả thuyết của mình, W Ghin-bớt đã làm một quả cầu lớn bằng sắt nhiễm từ, gọi là - Trái Đất tí hon - và đặt các cực từ của nó ở các địa cực Đưa la bàn lại gần trái đất tí hon ông thấy trừ ở hai cực, còn ở mọi điểm trên quả cầu, kim la bàn đều chỉ hướng Nam -Bắc Hiện nay vẫn chưa có sự giải thích chi tiết và thoả đáng về nguồn gốc từ tính của Trái Đất