gà trưa, có tác dụng nối mạch cảm xúc, gợi nhắc kỉ niệm lần lượt hiện về - Viết theo thể thơ 5 tiếng phù hợp với việc vừa kể chuyện vừa bộc lộ tâm tình * Ý nghĩa văn bản: Những kỉ niệm v[r]
Trang 1Tuần 14 Ngày soạn: 25/11/2012Tiết 53-54 Ngày dạy: 27/11/2012
TIẾNG GÀ TRƯA
Xuân Quỳnh
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Cảm nhận được vẻ đẹp trong sáng, đằm thắm của những kỉ niệm về tuổi thơ và tình bà cháu
- Thấy được nghệ thuật biểu hienẹ tình cảm qua những chi tiế tự nhiên, bình dị
B.TRỌNG TÂM KIẾN THỨC,KỸ NĂNG,THÁI ĐỘ
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Xuân Quỳnh
- Cơ sở của lòng yêu nước, sức mạnh của người chiến sĩ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ: những kỉ niệm tuổi thơ trong sáng, sâu nặgn nghĩa tình
- Nghệ thuật sử dụng điệp từ, điệp ngữ, điệp câu trong bài thơ
2 Kỹ năng:
- Đọc – hiểu phân tích văn bản thơ trữ tình có sử dụng các yếu tố tự sự
- Phân tích yếu tố biểu cảm trong văn bản
2 Kiểm tra bài cũ: 6P
Học thuộc lòng hai bài thơ « Cảnh khuya » và « Rằm tháng giêng » Nêu nội dung của 2 bài đồng thời cho biết điểm giống và khác nhau giữa hai bài thơ trên ?
3.Bài mới: 3P
Tình cảm bà cháu là một tình cảm thiêng liêng, tình cảm ấy đã hun đúc cho người cháu những kỉ niệmtuổi thơ với hình ảnh của bà Tất cả đã tạo sức mạnh, động lực giúp cháu vượt qua tất cả khó khăn với lí
tưởng cách mạng cao đẹp Bài thơ Tiếng gà trưa là một bài thơ như thế.
Hoạt động 1 :20P
GIỚI THIỆU CHUNG
GV: Nêu hiểu biết về tác giả Xuân Quỳnh ?
GV: Hãy nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ ? Bài thơ được
trích trong tập thơ nào của Xuân Quỳnh
I GIỚI THIỆU CHUNG
1 Tác giả: Xuân Quỳn (1942 –
Trang 2Bài thơ thuộc thể thơ gì ?
Hoạt động 2 :15P
ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
GV: Hướng dẫn hoc sinh cách đọc.
GV: Đọc lại
Theo em thì bài thơ nên chia làm mấy phần,vì sao ?
Gv: Theo dõi khổ 1 bài thơ: Tiếng gà trưa vọng vào tâm trí
trong thời điểm cụ thể như thế nào
Hs: Buổi trưa nắng, trong xóm nhỏ trên đường hành quân
Gv: Tại sao trong vô vàn âm thanh người chiến sĩ lại chỉ bị
ám ảnh bởi âm thanh của tiếng gà trưa ?
Gv: Hiểu như thế nào về “đường hành quân xa” ?
Hs: Là đường ra mặt trận ra tiền tuyến chiến đấu để giành lại
nên độc lập tự do
Gv: Với người ra trận, tiếng gà trưa đã gợi những cảm giác
mới lạ nào ?
Hs: Thấy nắng trưa xao động Thấy bàn chân đỡ mỏi
Thấy tuổi thơ hiện về
Gv: Tại sao âm thanh của tiếng gà trưa lại có thể gợi những
cảm giác đó ở người chiến sĩ ?
Hs: Buổi trưa ở làng quê thường yên tĩnh do đó tiếng gà trưa
có thể khua động cả không gian
Tiếng gà đem lại niềm vui làm cho người ta thấy quên đi nỗi
nhọc nhằn vất vả Tiếng gà trưa gợi lại những kỉ niệm tốt lành
thuở ấu thơ
Gv: Như vậy người chiến sĩ ở đây cảm nhận âm thanh của
tiếng gà trưa không chỉ bằng thính giác mà bằng cả tâm hồn
Gv: Từ những điều vừa phân tích tìm hiểu hãy cho biết âm
thanh của tiếng gà trưa đã khơi dậy tình cảm nào trong lòng
người chiến sĩ ?
Hs: Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê trong lòng
người chiến sĩ
Gv: Từ đây em có nhận xét gì về tình cảm đối với làng quê
của người chiến sĩ ?
Hs: Yêu quê hương thiết tha sâu nặng
Gv chốt ý HS ghi bảng
Tiết 55
Hoạt động 1 :20p
Gọi Hs đọc khổ thơ 2,3,4,5,6
Gv : Tiếng gà trưa đã khơi dậy rong tâm trí người chiến sĩ
những hình ảnh thân thương nào ở khổ thơ thứ hai ?
cam go
Bài thơ trích trong tập Hoa dọc
chiến hào (1968) – là tập thơ đầu tay của tác giả
b Thể thơ: thơ 5 tiếng
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
- Hành quân xa, tiếng gà nhảy ổ
- Nghe xao động, bàn chân đỡ mỏi, gọi về tuổi thơ
Trang 3Hs: Tiếng gà trưa đã khơi dậy hình ảnh những con gà mái với
những quả trứng hồng
Gv: Những chi tiết “mái mơ” “mái vàng” “ổ trứng hồng” gợi
tả một vẻ đẹp về màu sắc như thế nào? Vẻ đẹp ấy gợi liên
tưởng gì ?
Hs: Những chi tiết gợi tả một màu sắc tươi sáng Qua những
chi tiết đó người đọc như thấy hiện ra hình ảnh đàn gà đẹp đẽ
xinh xắn đáng yêu Vẻ đẹp ấy gợi liên tưởng tới cuộc sống
đầm ấm hiền hoà bình dị
Gv: Lời thơ “Này mái” như tiếng gọi được lặp lại trong
đoạn thơ có tác dụng gì?
Hs: Biểu hiện tình cảm nồng hậu gẫn gũi thân thương sự gắn
bó của gia đình và làng quê
Gv: Trong âm thanh của tiếng gà trưa nhiều hình ảnh kỉ niệm
hiện về Đó là hình ảnh kỉ niệm nào ?
Hs: Kỉ niệm xem trộm gà đẻ bị bà mắng Hình ảnh người bà
chăm chút từng quả trứng để giành cho gà mái ấp Nỗi lo lắng
của người bà mỗi khi mùa đông trời “Cứ hàng muối”
- Niềm vui thuở ấu thơ khi xuân về tết đến có được quần áo
mới
Hs đọc đoạn : “Tiếng gà trưa sột soạt”
GV: Hình ảnh bà hiện lên như thế nào qua những dòng thơ
vừa đọc
HS: Bảo ban cháu “Gà đẻ lang mặt ”
Gv: Em có nhận xét gì về chi tiết “bà mắng cháu”?
Hs: Đó là lời mắng yêu Bà có mắng cháu thì cũng xuất phát
từ tình yêu thương, từ mong muốn cháu xinh đẹp có hạnh
phúc
Gv: Rõ ràng chi tiết này thể hiện chân thật tình cảm giản dị
mà sâu sắc trong tình yêu bà dành cho cháu
Gv: Hình ảnh bà chắt chiu từng quả trứng gợi cho em suy
nghĩ gì về bà ?
Hs: Luôn chiu thương, chịu khó tần tảo chắt chiu trong cảnh
nghèo khổ
Gv: Những câu thơ “Cứ hàng áo mới” nói về điều gì ?
Hs: Nói về nỗi lo của bà khi gió mùa đông tới, khi trời có
sương Thực chất của nỗi lo đó bà lo gà hỏng không có gà bán
không có tiền mua quần áo mới cho cháu
Gv: Em có nhận xét gì về nỗi lo của bà ?
Hs: Là nỗi lo vì niềm vui của cháu Nỗi lo ấy cho ta thấy
được tình yêu thương giản dị thầm lặng của người bà quê
hương
Gv: Qua tất cả những chi tiết trên, em có nhận xét gì về bà ?
Hs: Bà là người nghèo khó nhưng giàu tình yêu thương giàu
đức hi sinh sống hết lòng vì cháu
->Vẻ đẹp của bà chính là vẻ đẹp muôn đời của người bà,
- Điệp từ : Tiếng gà trưa làm thức dậy tình cảm làng quê trong lòng người chiến sĩ
b2.Những tình cảm và kỉ niệm của người chiến sĩ được gợi lại qua âm thanh tiếng gà trưa
- Gợi kỉ niệm của tuổi ấu thơ hình ảnh những con gà mái với những quả trứng hồng
- Hình ảnh đàn gà xinh xắn : gà mái
mơ, mái vàng-> Cuộc sống đầm ấm làng quê
Tình cảm nồng hậu gần gũi thân thương sự gắn bó của gia đình và làng quê
- Kỉ niệm xem trộm gà đẻ bị bàmắng
Trang 4người mẹ Việt Nam, vẻ đẹp của người bà trong truyện cổ tích
Gv: Chi tiết niềm vui được quần áo mới gợi cho em cảm nghĩ
gì về tuổi thơ và tình bà cháu?
Hs:Tuổi thơ gắn liền với niềm vui bé nhỏ trong lành ở gia
đình và làng quê Vui vì có quần áo mới song vui hơn vì được
sống trong sự yêu thương của bà
Hoạt động 2 :20p
Gọi Hs đọc hai khổ thơ cuối
Gv: Trong đoạn thơ này tiếng gà trưa đã gợi lên điều gì ?
Gv: Vì sao có thể nghĩ rằng “ Tiếng phúc ”
Hs: Tiếng gà trưa đã thức dậy bao tình cảm bao kỷ niệm
Tiếng gà trưa là âm thanh bình dị của làng quê đem lại niềm
yêu thương cho con người
Gv: Theo em trong “giấc ngủ trứng ” thì con người chỉ có
thể mơ thấy điều gì ?
Hs: Mơ thấy những điều tốt lành, những niềm vui và hạnh
phúc
Gv: Trong khổ thơ cuối tác giả sử dụng những biện pháp
nghệ thuật nào ? Tác dụng ?
HS: Điệp từ “ vì ” có tác dụng khẳng định mục đích chiến
đấu, lí tưởng chiến đấu của người chiến sĩ
GV: Đó là một mục đích chiến đấu như thế nào ?
HS: Mục đích vừa cao cả vừa bình dị
Gv: Vì sao người chiến sĩ có thể nghĩ rằng cuộc chiến đấu của
mình còn là “ vì thơ’’ ?
Hs: Ổ trứng và tiếng gà là những điều chân thật thân thương
quý giá ; là biểu tượng hạnh phúc ở một miền quê Vì thế
cuộc chiến đấu hôm nay còn có thêm ý nghĩa bảo vệ những
điều chân thật và quý giá đó
GV: Tất cả những điều ấy giúp em hiểu gì về người chiến sĩ ?
Hs: Là người gắn bó với gia đình, quê hương đất nước
Gv: Khái quát lại những nét đặc sắc về nội dung và nghệ
thuật của bài thơ
- Hình ảnh người bà khum soitrứng, chăm chút từng quả trứng đểgiành cho gà mái ấp
- Nỗi lo lắng của người bà mỗi khimùa đông trời “Cứ hàng muối”
- Niềm vui thuở ấu thơ khi xuân vềtết đến có được quần áo mới
-> Tình cảm gắn bó với gia đình , quê hương, đất nước
=>Bà là người nghèo khó nhưng giàu tình yêu thương giàu đức hi sinh sống hết lòng vì cháu
b3 Tâm niệm của người chiến sĩ trẻ trên đường ra trận
- Điệp từ “ vì ” có tác dụng khẳng định mục đích chiến đấu, lí tưởng chiến đấu của người chiến sĩ-> Yêu quê hương thiết tha sâu nặng
=> Điệp từ Tiếng gà trưa đầu mỗi
khổ thơ, câu thơ : nối mạch cảm xúc, gợi nhắc kỉ niệm lần lượt hiện
Trang 5Hoạt động 3 :5p
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
GV gợi ý: Điệp từ nghe ở khổ 1 -> Nhấn mạnh tiếng gà trưa
làm thức dậy tình cảm làng quê trong lòng người chiến sĩ
Điệp từ Tiếng gà trưa đầu mỗi khổ thơ, câu thơ -> Nhấn
mạnh ý, nối mạch cảm xúc, gợi nhắc kỉ niệm lần lượt hiện về
- Điệp từ vì-> khẳng định mục đích chiến đấu, lí tưởng chiến
đấu của người chiến sĩ
gà trưa, có tác dụng nối mạch cảm xúc, gợi nhắc kỉ niệm lần lượt hiện về
- Viết theo thể thơ 5 tiếng phù hợp với việc vừa kể chuyện vừa bộc lộ tâm tình
* Ý nghĩa văn bản:
Những kỉ niệm về tình bà cháu tràn ngập yêu thương làm cho người chiến sĩ thêm vững bước trên đường ra trận
III.HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Học thuộc lòng bài thơ
- Phân tích hiệu quả nghệ thuật của các điệp từ, điệp ngữ trong bài thơ
- Viết đoạn văn ngắn ghi lại một kỉ niệm về bà (bà nội hoặc ngoại)
E RÚT KINH NGHIỆM :
………
………
Trang 6
Tuần 14 Ngày soạn: 26/11/2012Tiết 55 Ngày dạy: 28/11/2012
ĐIỆP NGỮ
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu thế nào là phép điệp ngữ và tác dụng của nó
- Biết cách sử dụng phép điệp ngữ vào thực tiễn nói và viết
B.TRỌNG TÂM KIẾN THỨC,KỸ NĂNG,THÁI ĐỘ
- Phân tích tác dụng và sử dụng được phép điệp ngữ phù hợp với ngữ cảnh
3 Thái độ: Giáo dục ý thức trau dồi ngôn ngữ Tiếng Việt.
2 Kiểm tra bài cũ: 6P
Thế nào là thành ngữ? Cho một Vd về thành ngữ? Giải thích và đặt câu
3.Bài mới:3P
Gv lấy ví dụ và dẫn vào bài mới
GV: Đọc lại khổ thơ đầu và khổ thơ cuối của bài
thơ Trong hai khổ thơ có những từ ngữ nào được lặp
đi lặp lại?
GV: Sự lặp lại các từ ngữ có tác dụng gì
Hs: Những từ được lặp lại là : Nghe, vì
Sự lặp lại như thế có tác dụng nhấn mạnh ý, gây
cảm xúc mạnh đối với người đọc người nghe
Gv: Sự lặp lại những từ ngữ như thế được gọi là điệp
ngữ
Gv: Vậy em hiểu thế nào là điệp ngữ? Nêu tác dụng
I Tìm hiểu chung 1.Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ
a VD
Trên đường hành quân xa Dừng chân bên xóm nhỏ Tiếng gà ai nhảy ổ:
“ Cục…cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa Nghe bàn chân đỡ mỏi Nghe gọi về tuổi thơ.
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì tình yêu tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Trang 7của điệp ngữ ?
Hs: Điệp ngữ là những từ ngữ được lặp lại
Điệp ngữ có tác dụng làm nổi bật ý gây cảm xúc
mạnh
HS: Đọc ghi nhớ
Gv: Tìm VD có sử dụng điệp ngữ ? Nêu tác dụng
của điệp ngữ ?
Hs : VD Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông nặng đỏ phù sa
->Các điệp ngữ “đây là ”, “của chúng ta” “Những”
vừa nhấn mạnh ý thơ vừa tạo nên âm điệu mạnh mẽ
hào hùng Đặc biệt điệp ngữ của chúng ta đã biểu lộ
niềm tự hào về ý chí tự lập tự cường về tinh thần làm
chủ của nhân dân ta
Tìm hiểu các dạng điệp ngữ
Gv: chiếu ba Vd ở ba bài thơ : “Tiếng gà trưa ”
“Sau phút chia li” và “Gửi phong”
Gv: So sánh điệp ngữ trong ba đoạn thơ và chỉ rõ
đặc điểm của mỗi dạng ?
Hs: ở đoạn thơ trích từ bài thơ “Gởi phong” ta
thấy những từ ngữ lặp lại đứng liền nhau Việc lặp
lại những từ ngữ đứng liền nhau như vậy gọi là điệp
ngữ nối tiếp
ở đoạn thơ trích trong bài “Sau phút chia li” thì chữ
ở câu 7 trước được lặp lại ở đầu câu 7 sau
->Cách lặp như vậy gọi là điệp ngữ chuyển tiếp
Đoạn thơ ở bài “Tiếng gà trưa” các từ ngữ lặp lại
không liền nhau-> Cách lặp ấy gọi là điệp ngữ cách
Gv : Bài 1 yêu câu gì ?
Hs : Tìm điệp ngữ trong những đoạn trích và cho
biết tác giả muốn nhấn mạnh điều gì
Gv : Điệp ngữ :
> Muốn nhấn mạnh ý chí gang thép giành độc lập tự
do cho dân tộc Việt Nam
HS : đọc yêu cầu Bài tập 2
ổ trứng hồng tuổi thơ
b Ghi nhớ (sgk)
2 Các dạng điệp ngữ
a Điệp ngữ cách quãng Nghe xao động nắng trưa Nghe bàn chân đỡ mỏi Nghe gọi về tuổi thơ
b Điệp ngữ nối tiếp Anh đã tìm em rất lâu, rất lâu
…Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán
sớm…
Thương em, thương em… biết mấy
c Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp ngữ vòng) Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu Ngàn dâu xanh ngắt một màu…
Ghi nhớ (sgk)
II Luyện tập Bài 1 Các điệp ngữ:
a/ Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của
Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do !Dân tộc đó phải được độc lập !
-> Điệp ngữ dân tộc, phải được (Muốn nhấn mạnh ý chí gang thép giành độc lập tự do cho dân tộc Việt Nam)
b/ Người ta đi cấy lấy công, Trời êm, biển lặng mới yên tấm lòng.
=> Điệp ngữ : trông, nhấn mạnh ước mơ, lòng
mong mỏi của người nông dân
Trang 8Gv hướng dẫn Hs làm bài
GV yêu cầu HS thảo luận nhóm Bài tập 3 – 4 phút –
4 nhóm
Gv sửa, ghi điểm và chốt ý
Sửa lại : Phía sau nhà em có một mảnh vườn Em
trồng rất nhiều loài hoa: hoa cúc, hoa thược dược,
hoa đồng tiền, hoa hồng, cả hoa lay-ơn nữa Ngày
Phụ nữ quốc tế, em hái hoa tặng mẹ và chị em…
Hoạt động 3 :5p
Hướng dẫn tự học
Gv gợi ý : Hs phân tích hiệu quả nghệ thuật dùng
trong bài thơ Cảnh khuya và Rằm tháng giêng
- Viết đoạn văn ghi lại kỉ niệm : vui, buồn, lo âu,
mừng, ….về bà
Bài 2 :
Vậy mà giờ đây, anh em tôi phải sắp xa nhau
Có thể sẽ xa nhau mãi mãi Lạy trời đây chỉ làmột giấc mơ Một giấc mơ thôi
=> Điệp ngữ cách quãng và chuyển tiếp
Bài 3: Việc lặp lại từ ngữ không có tác dụng
Phía sau nhà em có một mảnh vườn Mảnh vườn ở phía sau nhà em, em trồng rất nhiều loài hoa Em trồng hoa cúc Em trồng hoa thược dược Em trồng hoa đồng tiền Em trồng hoa hồng Em trồng cả hoa lay-ơn nữa Ngày Phụ nữ quốc tế, em hái hoa sau vườn nhà em tặng mẹ em Em hái hoa tặng chị em…
III Hướng dẫn tự học
- Học thuộc lòng bài thơ
- Phân tích hiệu quả nghệ thuật của các điệp
từ, điệp ngữ trong bài thơ
- Viết đoạn văn ngắn ghi lại một kỉ niệm về
bà (bà nội hoặc ngoại)
- Chuẩn bị : Chơi chữ
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………
Trang 9Tuần 14 Ngày soạn: 27/11/2012Tiết 56 Ngày dạy: 29/11/2012
CHƠI CHỮ
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu thế nào là phép chơi chữ và tác dụng của nó
- Nắm được các lối chơi chữ
- Biết cách sử dụng phép chơi chữ vào thực tiễn nói và viết
B.TRỌNG TÂM KIẾN THỨC,KỸ NĂNG,THÁI ĐỘ:
2 Kiểm tra bài cũ: 5p
Thế nào là điệp ngữ? Có mấy dạng điệp ngữ? Chỉ ra các dạng ấy?
3.Bài mới: 4p
Gv đ Hs “ Trên tr i r t xu ng mau co là cái gì?” Hs tr l i Gv vào bài: Dân t c nào, ngôn ng nào c ng có hi n ố ờ ớ ố ả ờ ộ ữ ũ ệ
t ng ch i ch Tuy nhiên m i ngôn ng khác nhau, hi n t ng ch i ch đ c bi u hi n m t cách khác nhau.ượ ơ ữ ở ỗ ữ ệ ượ ơ ữ ượ ể ệ ộBài hôm nay s giúp chúng ta hi u v hi n t ng này.ẽ ể ề ệ ượ
Hoạt động 1:20p
Tìm hiểu chung
Gv treo bảng phụ ghi bài thơ trong sgk
Gv: Trong bài ca dao này từ ngữ nào được lặp lại nhiều?
Hs: Từ ’’lợi’’ được nhắc lại ba lần.
Gv: Theo em hiểu từ lợi 1 có ý nghĩa là gì và thuộc từ loại
nào?
Gv: Lợi 2, và lợi 3 có nghĩa là gì và thuộc từ loại nào?
Gv:Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ lợi?
Gv:Các từ loại ở đây thuộc từ loại nào mà các em vừa được
* VD : Bà già đi chợ cầu Đông
Xem một quẻ bói lấy chồng lợi chăng?
Thầy bói gieo quẻ nói rằng
Lợi thì có lợi nhưng răng không còn
- Lợi 1: có nghĩa là có ích: thuộc từ loại tính từ
- Lợi 2,3 là một bộ phận của răng miệng thuộc từ loại danh từ
- Nghĩa của các từ loại hoàn toàn khác nhau
=> Đây là hiện tượng đồng âm khác
Trang 10Hs: Để tạo ra sự hài hước dí dỏm nhằm mục đích châm
biếm đả kích những người mê tín dị đoan và những người
hành nghề bói toán
Gv:Không chỉ có vậy mà từ lợi còn có tác dụng cuốn hút
người đọc người nghe vào bài ca dao
Gv: Em hiểu ‘’non ‘’ở đây có nghĩa là gì?
Gv:Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ của tác giả?
Gv:Cách sử dụng từ ngữ như vậy có tác dụng gì?
Gv: Như vậy qua hai ví dụ ta vừa phân tích ta thấy người
viết đã lợi dụng những đặc sắc về âm thanh (sử dụng từ
đồng âm) và những đặc sắc về ngữ nghĩa (Từ đồng nghĩa,
từ trái nghĩa) để tạo ra sự đặc sắc, hóm hỉnh với người đọc
Người ta gọi đây là nghệ thuật chơi chữ
Gv: Qua đây em hiểu thế nào là nghệ thuật chơi chữ?
Gv: Bạn nào hãy lấy cho cô một ví dụ có sử dụng nghệ
thuật chơi chữ?
Gv: Gv đưa ví dụ Trong bài thơ này nhà thơ Tú Mỡ đã nói
đến đối tượng nào? Nava
Gv: Nava được nói tới như thế nào?
Gv: Em hiểu ranh tiếng như thế nào?
Gv: Một vị toàn quyền ở Đông Dương như Nava đúng ra
phải dùng từ nào để nói với phù hợp? Danh tướng
Gv: Vậy danh tướng có nghĩa là gì?
Gv: Tác giả lại gọi Nava là ranh tướng?
- Vì phù hợp với bản chất và mục đích xâm lược của thực
dân Pháp và ý đồ của Nava để đả kích lên án hành động
xâm lược của chúng
Gv: Cách nói những từ ngữ có âm thanh gần giống nhau
nhưng nghĩa lại khác nhau người ta gọi đây là cách nói trái
âm Cách nói này thường nhằm một dụng ý nhất định Nói
như vậy người ta gọi là chơi chữ
Gv: Như vậy có nối chơi chữ nào nữa?
Gv: Đưa ví dụ: Mênh mông muôn mẫu một màu mưa
Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ
Gv: Các em thấy các tiếng trong hai câu thơ này có gì đặc
biệt?
Gv: Đây có phải là biện pháp điệp từ không? Tại sao?
Đây không phải là biện pháp điệp từ vì không lặp lại cả
tiếng của từ đó mà chỉ lặp lại phụ âm đầu Sự lặp lại chỉ có
tác dụng tạo ra một số từ láy như: mênh mông, miên man,
VD2: Tiếng già nhưng núi vẫn non.
- Non có nghĩa: có nghĩa là núi và non
có nghĩa trái với già
- Trong một câu thơ mà tác giả NguyễnKhuyến đã sử dụng từ đồng nghĩa và từtrái nghĩa
- Tạo ra sự hóm hỉnh trong thơ của Nguyễn Khuyến Tạo ra sự hấp dẫn thích thú với người đọc
*Kết luận.(sgk) 2.Các lối chơi chữ
a Dùng từ đồng âm:
b Dùng lối nói gần âm hay trại âm
- Nava: Ranh tướng Pháp, Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương
-> Chỉ tính khôn ngoan xảo quyệt của con người.Chỉ phẩm chất đạo đức xấu
- Danh tướng: một vị tướng tài ba,
được nhân dân yêu qúy và được nhiều người biết đến
c Dùng cách điệp âm.
VD : Mênh mông muôn mẫu một màu mưa Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ.-> Các tiếng đều có phụ âm đầu là M
- Tạo ra sự hấp dẫn thú vị của câu thơ đây là phong cách độc đáo của nhà thơ Tú Mỡ
-d Dùng lối nói lái:
Con cá đối bỏ trong cối đá.Con mèo cái nằm trên mái kèo.Nghệ thuật đối: vật đối với vật.Mèo cái -> mái kèoCối đá-> cá đối
e.Dùng từ đồng nghĩa và trái nghĩa,
từ gần nghĩa
VD : “Đi tu phật bắt ăn chay
Thịt chó ăn được thịt cầy thì không”.-> Dùng từ đồng nghĩa để châm biếm các nhà sư hổ mang đang lấp mình trong các mái chùa xưa và nay, những con người có lương tâm giả dối