tuan 14-van 8

Kiến thức:: Nhận biết được sự hạn chế gia tăng dân số là con đường “tồn tại hay không tồn tại” của loài người.. Kỹ năng: Tích hợp với phần Tập làm văn vận dụng kiến thức đã học ở bài phư

Trang 1

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Ngữ văn – Bài 13 - Tiết 54

BÀI TOÁN DÂN SỐ

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức::

Nhận biết được sự hạn chế gia tăng dân số là con đường “tồn tại hay không tồn tại” của loài người

Sự chặt chẽ, khả năng thuyết phục của cách lập luận bắt đầu bằng một câu chuyện nhẹ nhàng mà hấp dẫn

2 Kỹ năng:

Tích hợp với phần Tập làm văn vận dụng kiến thức đã học ở bài phương pháp thuyết minh để đọc-hiểu, nhận biết được vấn đề có ý nghĩa thời sự trong văn bản Vận dụng vào việc viết bài văn thuyết minh

3 Thái độ:

Tích cưc, chủ động, tự giác trong học tập

II Các kỹ năng sống cần đạt được trong bài:

1 Kỹ năng nhận thức: Tự nhìn nhận, tự đánh giá về bản thân.

2 Kỹ năng thể hiện sự tự tin: Có niềm tin vào bản thân; tự hài lòng với bản

thân; tin rằng mình có thể trở thành người có ích và tích cực, Có niềm tin về tương lai, cảm thấy có nghị lực để hoàn thành nhiệm vụ

3 Kỹ năng giao tiếp: Là khả năng có thể bày tỏ ý kiến của bản thân theo

hình thức nói, viết hoặc sử dụng ngôn ngữ cơ thể một cách phù hợp với hoàn cảnh

và văn hóa

III Chuẩn bị:

- Giáo viên: Soạn GA, bảng phụ.

- Học sinh: Học bài và chuẩn bị bài.

IV Phương pháp/Kỹ thuật dạy học:

Đọc, phân tích, thảo luận

V Tiến trình các hoạt động dạy và học:

HĐ 1: Khởi động: (1’)

*Giới thiệu bài:

Sự phát triển dân số có mối quan hệ chặt chẽ đến chất lượng cuộc sống con người và toàn xã hội Hạn chế việc gia tăng dân số là đòi hỏi tất yếu của sự phát

triển xã hội loài người Bài toán dân số của tác giả Thái An là một văn bản có bố

cục khá chặt chẽ Tiết học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu văn bản này

HĐ 2: HD đọc, tìm hiểu chú thích: (10’ )

*Mục tiêu: Đọc rõ ràng, lưu loát, chú ý các từ phiên âm, những câu cảm, giải

thích các từ ngữ khó trong bài

*Cách tiến hành:

Trang 2

- Yêu cầu đọc rõ ràng chú ý các câu cảm,

những con số, từ phiên âm

- Giải thích một số từ khó

- HS đọc và trả lời câu hỏi 1 (SGK)

I Đọc và tìm hiểu chú thích.

1 Đọc văn bản.

2 Tìm hiểu chú thích.

HĐ 3: HD tìm bố cục và thể loại của văn bản: (6’ )

*Mục tiêu: Nhận biết được bố cục, thể loại của văn bản, tìm được nội dung cơ

bản của mỗi phần

+ Bố cục 3 phần :

• Từ đầu → sáng mắt ra

• Tiếp → sang ô 31 bàn cờ

• Còn lại

- Thể loại văn học?

+ VB nhật dụng khác VB nghị luận CM,

giải thích vấn đề XH: Dân số gia tăng và

hậu quả của nó

II Bố cục và thể loại.

- MB : Nêu vấn đề

- TB : Tập ttrung làm sáng tỏ vấn đề

+ ý 1 : Nêu bài toán dân số dẫn đến kết luận

+ ý 2 : So sánh sự gia tăng dân số giống như lượng thóc trên ô bàn cờ

+ ý 3 : Thực tế mỗi phụ nữ lại đẻ nhiều con

- KB : Kêu gọi loài người hãy hạn chế

HĐ 4: Tìm hiểu văn bản: (17’ )

*Mục tiêu: Nhận biết được vấn đề dân số và kế hoạch hóa gia đình, những ảnh

hưởng của vấn đề gia tăng dân số quá mức cho phép, lời kêu gọi của tác giả đối với vấn đề dân số

- HS trao đổi nhóm câu 2(SGK)

+ Vấn đề chính : Dân số và kế hoạch hoá

gia đình

+ Điều làm tác giả sáng mắt ra : vấn đề này

đã được đặt ra từ thời cổ đại mặc dù đây là

vấn đề hiện tại được đặt ra trong những

năm gần đây

- Em hiểu thế nào về vấn đề dân số và kế

hoạch hoá gia đình?

+ Dân số : Là số người sinh sống trên phạm

vi quốc gia, châu lục, toàn cầu

+ Gia tăng dân số ảnh hưởng đến tiến bộ

XH và là nguyên nhân nghèo đói, lạc hậu

+ Dân số gắn liền với kế hoạch hoá gia

đình là vấn đề đang được TG quan tâm

III Tìm hiểu văn bản.

1 Phần mở bài: nêu vấn đề dân số

và kế hoạch hoá gia đình

Trang 3

- Em hãy nhận xét cách mở bài?

- Kể tóm tắt câu chuyện kén rể của nhà

thông thái?

+ Có 1 bàn cờ gồm 64 ô

+ Đặt 1 hạt thóc vào ô thứ nhất, vào ô thứ 2

hai hạt thóc, ô tiếp theo cứ thế nhân theo

cấp số nhân số hạt thóc

+ Tổng số thóc thu được có thể phủ trên bề

mặt trái đất

- Nhà thông thái cố đặt ra bài toán khó này

để làm gì?

+ Để tìm được chàng rể thoả mãn điều

kiện, các chàng trai lăm le làm con rể thất

vọng hoàn toàn

- Dẫn chứng câu chuyện xưa nhằm mục

đích gì?

- ở đoạn 2, 3 của phần TB cách CM của

người viết có gì thay đổi?

+ So sánh từ thuở khai thiên lập địa cho

đến năm 1945 – quá trình tăng dân số theo

cấp số nhân → mức độ tăng nhanh đến

chóng mặt

+ Đưa ra con số tỷ lệ phụ nữ sinh con ở

mỗi nước

- HS thảo luận nhóm câu hỏi 4 (SGK)

+ Hướng dẫn theo các con số tỉ lệ (bảng

phụ)

Châu Phi : Ru an đa – tỉ lệ 8,1

Tan đa nia – tỉ lệ 6,7

Ma đa gat xca – tỉ lệ 6,6

Châu Á : ấn độ – tỉ lệ 4,5

Nê pan – tỉ lệ 6,3

Việt Nam – tỉ lệ 3,7

→ Phụ nữ có thể sinh rất nhiều con

+ Sự phát triển dân số ở Phi - á tăng mạnh

mẽ

+ Mối quan hệ giữa dân số và sự phát triển

→ dân số bùng nổ, nghèo nàn lạc hậu, kinh

tế kém ptriển, VHGD không được nâng

cao Ngược lại KT – VH – GD kém phát

triển không thể khống chế sự bùng nổ dân

số Hai yếu tố tác động lẫn nhau vừa là

- Nhẹ nhàng, giản dị

- Tạo sự bất ngờ hấp dẫn

2 Thân bài: CM + GT

- Dẫn chứng bài toán cổ : + So sánh sự bùng nổ dân số và sự gia tăng dân số

+ Hình dung mức độ gia tăng dân

số hết sức nhanh chóng

- So sánh từ thuở khai thiên lập địa

→ năm 1945

- Đưa ra … một số nước

- Tăng dân số kìm hãm sự phát triển của XH, là nguyên nhân dẫn

Trang 4

nguyên nhân vừa là hậu quả.

- VB được kết thúc ntn?

đến đói nghèo, lạc hậu

3 Kết bài: Kêu gọi:

Hạn chế sự bùng nổ gia tăng dân số

là con đường tồn tại và phát triển của nhân loại

HĐ 5: Tổng kết: (3’ )

*Mục tiêu: Hệ thống nội dung, nghệ thuật cơ bản của văn bản.

- VB đã đem lại cho em những hiểu biết gì?

- HS đọc to ghi nhớ

- GV chốt lại nội dung bài

IV Ghi nhớ

Học (SGK)

HĐ 6: HD luyện tập: (5’ )

*Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học và thực tế cuộc sống để tuyên truyền, giáo

dục cho bản thân và mọi người xung quanh về vấn đề dân số

1 Con đường…giáo dục mọi người hiểu ra

nguy cơ của sự bùng nổ và gia tăng dân số,

đẩy mạnh giáo dục cho phụ nữ

2 Ảnh hưởng: Chỗ ở, lương thực, môi

trường, việclàm

3 HS tự tính đoán

HĐ 7: Tổng kết và HD học bài: (3’ )

*Tổng kết:

Giáo viên hệ thống kiến thức cơ bản trong bài

*HD học bài:

- Học bài cũ, trả lời câu hỏi trong SGK

- Chuẩn bị bài sau: Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác.

Ngày soạn:

Ngày giảng:

VÀO NHÀ NGỤC QUẢNG ĐÔNG CẢM TÁC

Phan Bội Châu

1 Kiến thức:

Nhận biết được khí phách kiên cường, phong thái ung dung của nhà chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu trong hoàn cảnh ngục tù

Nhận biết được cảm hứng hào hùng, lãng mạn, giọng thơ mạnh mẽ, khoáng đạt được thể hiện trong bài thơ

2 Kỹ năng:

Đọc – hiểu văn bản thơ thất ngôn bát cú Đường luật đầu thế kỷ XX

Cảm nhận được giọng thơ, hình ảnh thơ ở văn bản

3 Thái độ:

Trang 5

Ý thức học tập và rèn luyện.

II Các kỹ năng sống được giáo dục trong bài:

1 Kỹ năng lắng nghe tích cực: Biết thể hiện sự tập trung chú ý và thể hiện

sự quan tâm lắng nghe ý kiến và sự trình bày của người khác

3 Kỹ năng giải quyết vấn đề: Là khả năng của cá nhân biết giải quyết, lựa

chọn phương án tối ưu và hành động theo phương án đã chọn để giải quyết vấn

đề hoặc tình huống gặp phải trong cuộc sống

- Giáo viên: -Chân dung tác giả

-Tư liệu về hoạt động cách mạng của Phan Bội Châu

- Học sinh: Học bài cũ, đọc và chuẩn bị bài theo yêu cầu.

Đọc, phân tích, bình giảng, vấn đáp

HĐ 1: Khởi động: (6’ )

*Mục tiêu: Củng cố cho học sinh về thể thơ thất ngôn bát cú.

*Kiểm tra:

CH- Em hiểu gì về thể thơ thất ngôn bát cú?

TL- Thất ngôn bát cú Đường luật là thể thơ xuất hiện từ đời đường của Trung Quốc được các nhà thơ Việt Nam vận dụng vào việc sáng tác thơ ca Một bài thơ gồm có 8 câu, mỗi câu 7 chữ có vần và niêm luật chặt chẽ

*Giới thiệu bài:

Tình hình đất nước và cách mạng VN đầu thế kỷ XX chuyển sang giai đoạn mới theo khuynh hướng dân chủ tư sản do các nhà nho yêu nước lãnh đạo Phan Bội Châu – nhà nho yêu nước tiếp thu tư tưởng mới, quyết tâm thực hiện khát vọng đánh đuổi giặc chấn hưng đất nước, từng bị kẻ thù bắt, tù đày nhiều năm Trong từ PBC thường hay làm thơ để bày tỏ chí khí của mình

HĐ 2: HD đọc và tìm hiểu chú thích: (7’ )

*Mục tiêu: Đọc diễn cảm văn bản, nhận biết sơ lược về tác giả, tác phẩm, giải

thích các từ ngữ khó trong văn bản

GV hướng dẫn các đọc: Đọc diễn cảm,

khẩu khí ngang tàng, giọng điệu hào hùng

Cặp câu 3 – 4 giọng thống thiết

GV đọc mẫu

2 HS đọc lại

GV theo dõi, uốn nắn cách đọc

- Dựa vào chú thích, trình bày hiểu biết về

tác giả?

I Đọc, tìm hiểu chú thích.

2 Tìm hiểu chú thích.

a Tác giả

- Phan Bội Châu (1867-1940) thuở

Trang 6

- Em hiểu gì về hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

HD học sinh đọc, giải thích các từ khó

trong bài

nhỏ tên là Phan Văn San, tên hiệu chính là Sào Nam

- Là nhà yêu nước, nhà cách mạng lớn nhất của DT trong 25 năm đầu

TK XX

b Tác phẩm

- Sáng tác năm 1914 khi tác giả bị giam giữ trong nhà ngục Quảng Đông (TQ)

-Trong tập “ Ngục trung thư ”

c Từ khó.

HĐ 3: HD tìm hiểu văn bản: (20’ )

*Mục tiêu: Nhận biết được phong thái ung dung, khí phách hiên ngang, bất

khuất, chấp nhận mọi gian nguy thử thách của nhà chí sĩ cách mạng Phan Bội Châu

- Đọc lại 2 câu đề, giải thích từ “ hào kiệt,

phong lưu ”?

(Biểu hiện phong thái thật đường hoàng, tự

tin, thật ung dung, thanh thản, vừa ngang

tàng, bất khuất vừa hào hoa, tài tử

- Điệp từ “vẫn” có ý nghĩa gì? (Không bao

giờ thay đổi, trong bất cứ hoàn cảnh nào)

- Lời thơ “chạy mỏi chân…” giúp em hiểu

gì về quan niệm sống và đấu tranh của

người yêu nước?

(Chủ động nghỉ chân ở một nơi nào đó trên

chặng đường bôn tẩu dài dặc → ý thức

được hoàn cảnh, vượt lên hoàn cảnh)

- Nhận xét về giọng điệu của hai câu đề?

- Đọc lại cặp câu 3 – 4 Em thấy giọng điệu

có gì thay đổi so với hai câu trên? (trầm

thống)

- Em hiểu ý hai câu thơ trên ntn?

(PBC tự nói về cuộc đời bôn ba chiến đấu

của mình - đầy sóng gió và bất trắc trong

10 năm lưu lạc)

- Đây có phải là lời than thở của người tù?

(Gắn liền sóng gió của cuộc đời riêng với

tình cảnh chung của đất nước → tầm vóc

lớn lao phi thường cảu người tù yêu nước

→ nỗi đau lớn lao trong tâm hồn bậc anh

II Tìm hiểu văn bản.

1 Hai câu đề

- Giọng đùa vui

- Phong thái đàng hoàng, tự tin, ung dung của bậc anh hùng

2 Hai câu thực

- Giọng điệu trầm thống

- Diễn tả nỗi đau lớn lao (một dân tộc mất nước) trong tâm hồn bậc anh hùng

Trang 7

- Giải thích các từ : kinh tế

- Em hiểu thế nào về ý nghĩa của cặp câu

5 – 6?

(Cho dù có ở tình trạng bi kịch nàp thì chí

khí không đổi)

- Lối nói khoa trương có tác dụng gì trong

việc biểu hiện hình ảnh người anh hùng

hào kiệt?

(Gây ấn tượng mạnh, kích thích cao độ cảm

xúc của người đọc, tạo sức truyền cảm NT,

kết tinh cao độ cảm xúc lãng mạn, hào

hùng của tác giả)

- Hai câu cuối là kết tinh tư tưởng của toàn

bài thơ.Em cảm nhận được điều gì từ hai

câu thơ ấy?

- Điệp từ “còn” có ý nghĩa gì?

- Em cảm nhận được gì về ND và NT của

bài thơ?

3 Hai câu luận

- Lối nói khoa trương

- Hoài bão lớn lao, khí phách hiên ngang của người yêu nước

4 Hai câu kết

- Khẳng định tư thế hiên ngang,ý chí thép gang

- Điệp từ → lời thơ dõng dạc

HĐ 4: HD tổng kết: (3’ )

*Mục tiêu: Nhận biết được nội dung, nghệ thuật cơ bản được thể hiện trong văn

bản

Gọi HS đọc ghi nhớ SGK

GV chốt lại nội dung bài học

Yêu cầu học thuộc lòng

III Ghi nhớ.

Ghi nhớ (SGK)

HĐ 5: HD luyện tập: (5’ )

*Mục tiêu:

GV HD học sinh thực hiện bài tập theo yêu

cầu để HS về nhà hoàn thiện

IV Luyện tập.

- HS tự làm

HĐ 6: Tổng kết & HD học bài: (4’ )

*Tổng kết:

Học sinh đọc lại ghi nhớ

GV hệ thống lại nội dung bài học

*HD học bài:

- Học thuộc bài thơ, đọc phần “Đọc thêm”

- Hoàn thiện bài tập phần luyện tập

- Soạn : “Đập đá ở Côn Lôn”

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Trang 8

ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN

Phan Châu Trinh

1 Kiến thức:

Nhận biết được chí khí mãnh liệt, phong thái đàng hoàng của nhà chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh

Nhận biết được niềm cảm hứng hào hùng, lãng mạn, được thể hiện trong bài thơ

2 Kỹ năng:

Đọc-hiểu văn bản thơ yêu nước viết theo thể thất ngôn bát cú đường luật Nhận biết được vẻ đẹp hình tượng nhân vật trữ tình trong bài thơ

Nhận biết và cảm nhận được giọng điệu, hình ảnh trong bài thơ

3 Thái độ:

Yêu quý, trân trọng những cống hiến của ông cha đối với đất nước và dân tộc, ý thức bảo vệ tổ quốc độc lập, hòa bình

1 Kỹ năng lắng nghe tích cực: Biết thể hiện sự tập trung chú ý và thể hiện

sự quan tâm lắng nghe ý kiến và sự trình bày của người khác

3 Kỹ năng giải quyết vấn đề: Là khả năng của cá nhân biết giải quyết, lựa

chọn phương án tối ưu và hành động theo phương án đã chọn để giải quyết vấn

đề hoặc tình huống gặp phải trong cuộc sống

- Chân dung Phan Châu Trinh

HĐ 1: Khởi động: (5’ )

*Mục tiêu:

Củng cố cho học sinh kiến thức văn bản: Vào nhà ngục Quản Đông cảm tác” đã

học ở tiết trước

*Kiểm tra:

CH- Đọc thuộc bài “ Vào nhà ngục…”, phân tích hai câu đề?

- Phân tích hai câu thực, nhận xét giọng điệu bài thơ?

TL- Bài thơ SGK-146 Phân tích theo mục 2 phần II tiết 55

*Giới thiệu bài: Giới thiệu hoàn cảnh ra đời của bài thơ.

HĐ 2: HD đọc và tìm hiểu chú thích: (10’ )

*Mục tiêu:

GV HD học sinh cách đọc

Đọc diễn cảm, thể hiện khẩu khí ngang

tàng

I Đọc, tìm hiểu chú thích.

Trang 9

GV đọc mẫu.

HS đọc văn bản

- Giới thiệu những nét chính về tác giả?

- Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh

nào?

HD học sinh đọc giải nghĩa các từ khó

trong văn bản

2.Tìm hiểu chú thích.

a Tác giả

- Là người giỏi biện luận, có tài văn chương

b Tác phẩm

-Viết trong thời gian PCT bị đày ra Côn Đảo

c Từ khó.

HĐ 3: Tìm hiểu văn bản: (20’ )

- Đập đá có thể là việc bình thường nhưng

việc đập đá ở Côn Lôn có bình thường

không? Vì sao?

(Trên hòn đảo trơ trọi, nắng gió biển, chế

độ nhà tù khắc nghiệt, buộc phải làm công

việc lao động khổ sai cực nhọc)

* GV giải thích quan niệm “ làm trai ” :

phải khác đời, tung hoành, làm nên sự

nghiệp, lưu danh sử sách → là ý chí tự

khẳng định mình, là khát vọng mãnh liệt

- Đọc câu 1, 2

- Tư cách “ làm trai ” đó đã làm sáng lên

phẩm chất nào của người yêu nước trong

bài thơ?

- Bốn câu đầu có hai lớp nghĩa Hãy tìm

những hình ảnh có hai lớp nghĩa đó và

phân tích giá trị NT của chúng Qua đó,

nhận xét về khẩu khí của tác giả?

Hoạt động 3 :

- Từ chú thích 4, 5, em hiểu cảm nghĩ nào

của con người được biểu hiện trong hai câu

5, 6? Em có nhận xét gì về cách thức biểu

hiện cảm xúc của tác giả? (Bộc lộ trực tiếp)

(Khẩu khí ngang tàng của người anh hùng

không chịu khuất phục hoàn cảnh, luôn giữ

vững niềm tin và ý chí chiến đấu sắt son)

-Phép đối trong cặp câu này có tác dụng gì?

-Hai câu kết có ý nghĩa gì?

II Tìm hiểu văn bản.

1 Công việc đập đá

- Tư thế hiên ngang, sừng sững, không sợ nguy nan → vẻ đẹp hùng tráng

- Cách nói quá, từ mạnh, hình ảnh

có ý nghĩa, phép đối đã khắc hoạ hình ảnh người tù cách mạng trong

tư thế ngạo nghễ, biến công việc cưỡng bức thành cuộc chinh phục thiên nhiên → tượng đài uy nghi về người anh hùng

2 Cảm nghĩ từ việc đập đá

- Phép đối tạo ra sự tương phản –

Trang 10

gian nan đã tôi luyện nên chí khí anh hùng của người chí sĩ

- Tin tưởng mãnh liệt ở sự nghiệp cứu nước, coi khinh gian lao, tù đầy

HĐ 4 HD tổng kết: (3’ )

- Nét đặc sắc về NT của bài thơ là gì? Bài

thơ có giọng điệu ntn?

- Bài thơ giúp em cảm nhận được những vẻ

đẹp nào của người tù yêu nước?

- GV chốt lại nội dung, nghệ thuật văn bản

III Ghi nhớ.

Ghi nhớ (SGK)

HĐ 5 HD luyện tập: (4’ )

Đọc diễn cảm văn bản

GV HD, đọc mẫu

HS thực hiện

IV Luyện tập

- Đọc diễn cảm

HĐ 6 Tổng kết & HD học bài: (3’ )

*Tổng kết:

HS đọc lại ghi nhớ SGK

GV hệ thống lại nội dung bài

*HD học bài:

- Đọc diễn cảm, học thuộc bài thơ

- Làm BT2 (Luyện tập)

- Soạn: Ôn luyện về dấu câu.

Ngày soạn:

Ngày giảng:

ÔN LUYỆN VỀ DẤU CÂU

1 Kiến thức:

Hệ thống các dấu câu và công dụng của chúng trong hoạt động giao tiếp Phối hợp sử dụng dấu câu hợp lý tạo nên hiệu quả cho văn bản; ngược lại,

sử dụng dấu câu sai có thể làm cho người đọc không hiểu hoặc hiểu sai ý người viết định diễn đạt

2 Kỹ năng:

Vận dụng các kiến thức về dấu câu trong quá trình đọc-hiểu và tạo lập văn bản

Nhận biết và sửa các lỗi về dấu câu

3 Thái độ:

Ý thức cẩn trọng trong việc dùng dấu câu, tránh được các lỗi thường gặp về dấu câu

Tiêu đề	Bài Toán Dân Số
Chuyên ngành	Ngữ văn
Thể loại	Bài giảng

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	125 KB