Vận dụng bản đồ tư duy nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa mác lênin (phần thứ nhất) ở trường đại học công nghiệp thành phố hồ chí minh cơ sở thanh hóa

……….11 Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng bản đồ tư duy trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin phần thứ nhất ở trường Đại học Công nghiệ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

- -LÊ HỒNG QUANG

VẬN DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN (PHẦN THỨ NHẤT) Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CƠ SỞ THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN, 2012

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

- -LÊ HỒNG QUANG

VẬN DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN (PHẦN THỨ NHẤT) Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CƠ SỞ THANH HÓA

CHUYÊN NGÀNH:

LL&PP DẠY HỌC BỘ MÔN GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

MÃ SỐ : 60.14.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn: ĐINH THẾ ĐỊNH

NGHỆ AN, 2012

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến TS Đinh Thế Định người

đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn và tạo mọiđiều kiện để tôi có thể hoàn thành luận văn này

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn các thầy cô giáo dạy lớp cao học khóa 18chuyên ngành lý luận và phương pháp dạy học bộ môn giáo dục Chính trị đãtruyền đạt tất cả kiến thức và kinh nghiệm cho chúng tôi trong suốt khóa học

Tôi cũng xin cảm ơn đến Ban giám hiệu, các thầy cô, các em sinh viêntrường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa đã tạomọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể thực nghiệm đề tài này

Tôi xin cảm ơn gia đình đã giúp đỡ, động viên trong suốt quá trình tôitheo học chương trình sau đại học

Thanh Hóa, ngày 18 tháng 9 năm 2012

Tác giả

Lê Hồng Quang

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU………

……… 1

B NỘI DUNG.………

……….11

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng bản đồ tư duy trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa……

……… ……11

1.1 Cơ sở lý luận của việc vận dụng bản đồ tư duy trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ……….11

1.1.1 Khái niệm bản đồ tư duy………11

1.1.2 Cách tạo lập bản đồ tư duy và một số phần mềm hỗ trợ………13

1.1.3 Sự cần thiết vận dụng bản đồ tư duy trong dạy học môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường đại học công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa……… ….17

1.1.4 Ý nghĩa việc vận dụng bản đồ tư duy vào dạy học môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất)………

……28

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc vận dụng bản đồ tư duy trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ………….32

1.2.1 Khái quát về trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ

Hóa………321.2.2 Thực trạng vận dụng bản đồ tư duy vào giảng dạy môn Những nguyên

lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất)

……… 35

Chương 2: Thực nghiệm sư phạm vận dụng bản đồ tư duy trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa 45

3.1 Quy trình vận dụng bản đồ tư duy trong giảng dạy môn Những nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường đại học Côngnghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa………

3.1.3 Thiết kế bản đồ tư duy cho nội dung dạy học….

3.2 Giải pháp để vận dụng bản đồ tư duy vào giảng dạy môn Những nguyên

lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường Đại học Côngnghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở ThanhHóa……… ….82

3.2.1 Đối với đội ngũ giảng viên………

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất nước chúng ta đã và đang bước sang một kỷ nguyên mới, kỷnguyên của sự đổi mới và hội nhập với quốc tế Thị trường lao động gia tăng,nhu cầu đối với nguồn nhân lực có trình độ cao là rất lớn Do đó người laođộng không chỉ cần có kiến thức chuyên môn hóa cao, kĩ năng chuyên nghiệp

là đủ mà cần phải có tư duy linh hoạt và sáng tạo Bối cảnh phát triển kinh tế

-xã hội của đất nước và quốc tế cũng đặt ra những yêu cầu mới cho giáo dục.

Đó là phải đào tạo được đội ngũ nhân lực có năng lực chuyên môn, năng lựchành động, năng lực cộng tác trong công việc, khả năng sáng tạo linh hoạt,khả năng giải quyết các vấn đề phức tạp trong các tình huống thay đổi

Trong quá trình đổi mới đồng bộ nền giáo dục Việt Nam mà trong đó

có đổi mới hệ thống giáo dục đại học nói riêng Nước ta đã có nhiều cố gắngtrong đổi mới phương pháp dạy học và đã đạt được những tiến bộ trong việcphát huy tính tích cực của sinh viên Việc đổi mới phương pháp dạy học đang

là vấn đề quan tâm hàng đầu Dạy học ngày nay không chỉ là truyền tải trithức cho người học đơn thuần như cách dạy và học truyền thống Mà cái quantrọng hơn là trau dồi phương pháp luận khoa học, khả năng tự học, tự nghiêncứu, tự làm việc sáng tạo cho người học từ thấp đến cao trong học tập và cuộcsống

Để hướng tới một phương pháp học tập tích cực và tự chủ chúng takhông chỉ cần giúp người học khám phá các kiến thức mới mà còn phải giúpcác em hệ thống được những kiến thức đó Việc xây dựng được một hình ảnhthể hiện mối liên hệ giữa các kiến thức sẽ mang lại cho người học những lợiích to lớn về các mặt, ghi nhớ, phát triển nhận thức, tư duy, óc tưởng tượng vàkhả năng sáng tạo góp phần nâng cao hiệu quả dạy học

BĐTD (Mind map) do Tony Buzan phát minh được ứng dụng như mộtphương tiện hữu hiệu để tận dụng khả năng ghi nhận hình ảnh của bộ não.Đây là cách ghi nhớ tổng quan tri thức nhằm giúp tổng hợp hay phân tích mộtvấn đề ra thành một dạng của lược đồ phân nhánh, là kĩ thuật nâng cao cáchghi chép, hệ thống hóa kiến thức, sự kiện từ đó đưa ra cách thức giải quyếtsáng tạo và hiệu quả trong công việc BĐTD vì thế đã được nghiên cứu ứngdụng ở nhiều lĩnh vực và dạy học Và đặc biệt là những môn khoa học cơ bảnnhư môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

Day học môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin ởtrường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh, sinh viên chưa thực sựhứng thú và chủ động tích cực đối với môn học, các em còn gặp khó khănlúng túng trong việc ghi chép, ghi nhớ, tái hiện kiến thức, nên kết quả học tậpchưa cao Vì vậy, nghiên cứu vận dụng BĐTD trong thiết kế nội dung, tổchức nhận thức và hướng dẫn hoạt động cho sinh viên trong giảng dạy mônNhững nguyên lý sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc đổi mới phương phápdạy học của giảng viên và học tập của sinh viên theo hướng tích cực hóa, gópphần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường Ngoài ra BĐTD còn có thểđược sinh viên vận dụng hiệu quả trong thảo luận nhóm, diễn thuyết và trìnhbày vấn đề một cách chủ động, sáng tạo qua đó nhằm nâng cao kết quả họctập.

Với những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Vận dụng bản đồ tư duy

nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường Đại học Công nghiệp thành phố

Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa”.

2 Tình hình nghiên cứu

Đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội, nền giáo dục nước ta đã tiếnhành nhiều cuộc cải cách giáo dục vào những năm (1950, 1956 và 1979), vàthực hiện nhiều chiến lược phát triển giáo dục Cho đến nay có rất nhiều đề tàinghiên cứu về phương pháp dạy học mới có tính hiệu quả và khả năng ứngdụng cao, phù hợp với điều kiện giáo dục Việt Nam Vận dụng BĐTD tronggiảng dạy cũng là hướng nghiên cứu mới và có tính thực tiễn cao

Những công trình nghiên cứu ở ngoài nước

Bản đồ tư duy (BĐTD) là một công cụ tổ chức tư duy được tác giảTony Buzan (Anh) nghiên cứu kĩ lưỡng và phổ biến rộng khắp thế giới Ýtưởng BĐTD của ông xuất phát từ lúc nhận ra việc não bộ phải căng ra để suynghĩ, sáng tạo, ghi nhớ, giải quyết vấn đề, phân tích, viết tiểu luận,… đồng

thời phải tiếp nhận khối lượng kiến thức khổng lồ đang gia tăng từng ngày vàdẫn đến nghịch lí bất thường là càng ghi chép nhiều thì việc học tập và trí nhớcàng kém đi Đặc điểm của BĐTD là một sơ đồ mở, việc thiết kế BĐTD theomạch tư duy của mỗi người, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắt khe như bản đồđịa lí, có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu khác nhau,dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng một nội dungnhưng mỗi người thể hiện nó dưới dạng BĐTD theo cách riêng do đó việc lậpBĐTD không chỉ giúp ghi nhớ tốt hơn mà quan trọng hơn là phát huy tối đakhả năng sáng tạo của mỗi người

Trước tiên, phải kể đến Joyce.Wycoff với cuốn “Ứng dụng bản đồ tưduy để khám phá tính sáng tạo và giải quyết vấn đề” cho rằng BĐTD chophép tổ chức các ý tưởng trong ít phút, thúc đẩy sáng tạo, phá vỡ trở ngại màngười viết gặp phải và cung cấp một cơ chế động não hiệu quả Tác giả đãnghiên cứu, đưa ra những ứng dụng của BĐTD trong việc phát triển kĩ năngviết, khả năng thuyết trình, xây dựng và quản lí các kế hoạch,… Trong mỗiứng dụng, Joyce.Wycoff trình bày các bước tiến hành và những điểm cần lưu

ý để xây dựng và sử dụng hiệu quả BĐTD [27]

Trong cuốn “Sử dụng Trí nhớ của Bạn”, tác giả Tony Buzan đã véntấm màn bí mật về phương pháp cải thiện trí nhớ mà mỗi người trong chúng

ta đều có thể thực hiện không mấy khó khăn Bạn sẽ học cách nhớ tên, số,ngày, tháng, danh mục, bài diễn văn, bài viết, thi ca và cả những cuốn sáchdày cộm Thông qua tác phẩm bạn cũng sẽ tìm thấy những phần dành riêngcho người chơi bài, người học ngoại ngữ, sinh viên luyện thi và cả mộtchương sách thú vị hướng dẫn phương pháp nhớ lại những giấc mơ của bạn

Trong tác phẩm chứa đựng đầy ắp những thông tin hấp dẫn, bất ngờcùng những kĩ thuật đổi mới học tập và tư duy vô cùng bổ ích”, cuốn sách đãthay đổi hàng triệu người, giúp họ đạt được những thành công vượt bậc tronghọc tập và cuộc sống [40]

Trong tác phẩm “The Mind map book” Tony Buzan và Barry Buzancùng viết, hai ông đã bàn kĩ hơn về các kĩ năng lập BĐTD với các ứng dụng

cá nhân “tự phân tích, giải quyết vấn đề, nhật ký sơ đồ tư duy” [41; 207 –233] Chương này khảo sát cách sử dụng BĐTD để hiểu biết đầy đủ hơn vềbản thân, những nhu cầu, mong muốn, và mục tiêu lâu dài của bạn Tiếp theo

là cách “học tập và kể chuyện trong gia đình” [41; 240 - 253] Với mục đíchkhảo sát ứng dụng BĐTD vào học tập giải trí hay trong gia đình cũng manglại nhiều lý thú và mang lại là sự gắn kết, cũng cố và bồi đắp cho nhau Khibàn về “ứng dụng trong giáo dục” tác giả đã đưa ra những kiến giải về vai tròcủa người thầy đồng thời cũng khảo sát cách ứng dụng BĐTD để làm choviệc dạy và học hấp dẫn, lý thú, hiệu quả hơn “tư duy, giảng dạy, tạo sơ đồ tưduy chủ đạo” [41; 254 – 277] Trong “kinh doanh và các lĩnh vực chuyên môn(hội họp, thuyết trình, quản lí)” [41; 290 – 321] Tác giả đã đưa ra những ví

dụ minh họa đồng thời trình bày những lợi ích của việc sử dụng BĐTD trongứng dụng đó

Trong tác phẩm “The mind map book”, Tony Buzan và Barry Buzan đãnghiên cứu cách sử dụng BĐTD Ông diễn giải rõ ràng hơn: “Bản đồ tư duy

là biểu hiện của tư duy mở rộng, cho nên nó là chức năng tự nhiên của tư duy

Nó là kĩ thuật đồ họa đóng vai trò chiếc khóa vạn năng để khai thác tiềm năngcủa bộ não Và đưa ra những lưu ý dành cho đối tượng là học sinh, sinh viêntrong các bài tiểu luận, viết văn, các kỳ thi và người làm công tác giáo dụctrong việc soạn ghi chú cho bài giảng, trình bày bài giảng trên lớp, làm công

cụ để kiểm tra kiến thức và mức độ hiểu bài của người học” [41; 73]

Tác phẩm “Bản đồ tư duy trong công việc” và bộ sách về tư duy, TonyBuzan đưa ra mô hình BĐTD và hướng dẫn cách lập BĐTD “Ở mức độ ứngdụng, bản đồ tư duy có thể giúp bạn sắp xếp công việc, chuẩn bị trước khithuyết trình và giải quyết những tình thế dở khóc dở cười trong kinh doanh.Chúng còn có thể đóng vai trò như người định hướng cho cuộc sống của bạn

bằng cách giúp bạn tìm ra cái bạn thực sự muốn từ công việc, đem tới cho bạnmột cái nhìn tổng quan hết sức rõ ràng về những tình huống phức tạp và lấy đinhững căng thẳng từ những trách nhiệm và yêu cầu khắt khe của cuộc sống”[42; 13]

Trong tác phẩm “Ứng dụng BĐTD trong cuộc sống và công việc”,Thomas Ben trình bày kĩ thuật vẽ nhiều kiểu BĐTD Bắt đầu với kiểu tiêuchuẩn, và sau đó là một loạt những kiểu tự do Sau khi bạn học được cách đểcho những ý tưởng và liên tưởng được tự do phát triển, chắc chắn bạn sẽ tạo

ra được tấm bản đồ của riêng mình mà trước đây bạn chưa khám phá được

Cuốn sách được trình bày sao cho bạn có thể nhanh chóng học đượcnhững kĩ thuật vẽ bản đồ tư duy, và biết cách ứng dụng trong cuộc sống, haycông việc Khi bạn đã hiểu và dùng được bản đồ tư duy, hãy dùng bất cứ loạinào có ích cho bạn Sau khi đã thành thạo những điều cơ bản về bản đồ tưduy, bạn có thể dễ dàng tiếp cận với những kiểu ghi chép bằng hình ảnh khác[48]

Ngoài ra, cũng cần kể đến một số phần mềm như Tony Buzan’simindmap của chính tác giả Tony Buzan và các cộng sự, phần mềm MindManager, Concept Draw Mindmap, Free Mind… giúp người sử dụng vẽBĐTD trên máy tính

Những công trình nghiên cứu ở trong nước

TS Trần Đình Châu, “Sử dụng BĐTD Một số biện pháp hiệu quả hỗtrợ học sinh học tập môn toán” (ghi chú, hệ thống hóa, ghi nhớ, liên kết cácmạch kiến thức toán) [11; 44 - 66] Theo Tiến sĩ Trần Ðình Châu, vụ trưởng,giám đốc dự án phát triển giáo dục trung học cơ sở 2, một số kết quả nghiêncứu cho thấy bộ não người sẽ hiểu sâu, nhớ lâu và in đậm cái mà chính mìnhsuy nghĩ, tự viết, vẽ ra Vì vậy, việc sử dụng BÐTD giúp học sinh học tập mộtcách tích cực, huy động tối đa tiềm năng của bộ não, giúp cho mỗi người pháttriển khả năng thẩm mỹ do việc thiết kế nó phải bố cục màu sắc, đường nét,

các nhánh, sắp xếp các ý tưởng một cách khoa học, lôgíc, dễ hiểu Sử dụngBÐTD góp phần đổi mới phương pháp dạy học, nhất là vận dụng vào dạy họckiến thức mới hoặc hệ thống hóa kiến thức phù hợp với từng đối tượng khácnhau

PGS.TS Lê Công Triêm, “Sử dụng BĐTD giúp học sinh hệ thống hóabài học vật lí để có thể chỉ ra được sự liên hệ giữa các nội dung kiến thứcnhằm ghi nhớ và tái hiện bài học tốt hơn” [44; 43 - 44]

Tác giả Trần Văn Thành, “Sử dụng BĐTD trong tổ chức dạy học dự áncác nội dung kiến thức từ trường (vật lí 9)” Tác giả nhận định học sinh cần sửdụng BĐTD trên giấy hoặc phần mềm hỗ trợ để lập kế hoạch, tạo ra sản phẩm

và trình bày sản phẩm [46; 9 - 10 - 42 - 39]

TS Chu Cẩm Thơ, “Sử dụng BĐTD không chỉ giúp học sinh hệ thốnghóa kiến thức mà còn giúp biết phát hiện và giải quyết vấn đề” [49; 42 - 43]

Nhìn chung những đề tài này có chung quan điểm, kết quả nghiên cứu

và thực nghiệm sử dụng BÐTD dạy học ở một số trường sở tại cho thấy, nếuđược hình thành thói quen vẽ BÐTD kiến thức sẽ giúp cho học sinh hứng thú,sáng tạo và nhớ lâu, vận dụng tốt kiến thức mình đã học Ðối với học sinhtrung bình, cần tập cho học sinh có thói quen tự ghi chép hoặc tổng kết mộtvấn đề, một chủ đề đã đọc và học theo cách hiểu của các em dưới dạngBÐTD Cách làm này sẽ rèn luyện cho học sinh hướng tới cách suy nghĩlôgíc, mạch lạc, giúp các em hiểu bài, ghi nhớ kiến thức vào não chứ khôngphải là học thuộc lòng, học vẹt Giáo viên có thể hướng dẫn, gợi ý để các em

tự hệ thống kiến thức trọng tâm, kiến thức cần nhớ của mỗi bài học vào mộttrang giấy, có thể vẽ chung trên một cuốn vở hoặc để thành các trang giấy rời,rồi kẹp thành một tập Mỗi bài học được vẽ kiến thức trọng tâm trên một tranggiấy giúp các em dễ ôn tập, xem lại kiến thức khi cần, chỉ cần rút tờ BÐTDcủa bài đó ra là các em nhanh chóng ôn lại kiến thức một cách dễ dàng Ðối

với học sinh giỏi vận dụng BÐTD để tìm chiến lược giải quyết một vấn đềhoặc tìm hiểu hướng giải một bài tập, phương pháp hệ thống hóa kiến thức

Tuy nhiên nếu nhìn tổng thể thì đa số các nghiên cứu trước đây chủ yếuđưa ra một hệ thống các phương pháp để nâng cao chất lượng giờ học trong

đó có lập BĐTD Các đề tài nghiên cứu vận dụng BĐTD trong giảng dạyphần thứ nhất nói riêng và môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin nói chung chưa có

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Mục đích

Nghiên cứu và xây dựng nội dung hướng dẫn sinh viên vận dụng bản

đồ tư duy vào tổ chức hoạt động học tập, nhằm nâng cao chất lượng môn họcNhững nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trườngĐại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa

3.2 Nhiệm vụ

Đề tài giải quyết một số nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản sau:

- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng bản đồ tư duy tronggiảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứnhất) ở trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở ThanhHóa

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm vận dụng bản đồ tư duy vào giảng dạy mônhọc Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thức nhất) ởtrường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa

- Xác định quy trình và giải pháp để vận dụng bản đồ tư duy vào thực tiễngiảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phầnthức nhất) ở trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sởThanh Hóa

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Vận dụng BĐTD vào giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản chủnghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường Đại học Công nghiệp thành phố

Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa

Nội dung hướng dẫn sinh viên ngành kinh tế vận dụng bản đồ tư duyvào giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứnhất) ở trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở ThanhHóa

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài vận dụng BĐTD để thiết kế nội dung bài học, tổ chức bài họctrên lớp và hình thành tri thức mới về môn Những nguyên lý cơ bản của chủnghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường Đại học Công nghiệp thành phố

Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa

Khảo sát tại khối lớp CDKT13ATH - CDTD13TH của trường Đại họcCông nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài này được thực hiện trên cơ sở thế giới quan và phương pháp luậncủa chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; quan điểm củaĐảng, chủ trương của Nhà nước về đổi mới giáo dục

Để thực hiện nghiên cứu đề tài chúng tôi chú trọng sử dụng các phươngpháp nghiên cứu khác nhau như:

- Phương pháp phân tích - Tổng hợp

- Phương pháp lịch sử - Lôgíc

- Phương pháp cụ thể - Trừu tượng

- Phương pháp so sánh

- Phương pháp điều tra xã hội học

- Phương pháp thống kê toán học

6 Giả thuyết khoa học

Năng lực nhận thức và tư duy của sinh viên cũng như chất lượng bàihọc môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất)

sẽ được nâng cao khi giảng viên vận dụng bản đồ tư duy hợp lí và sáng tạotrong các bài học Qua đó bằng việc vận dụng BĐTD trong các bài dạy học,giảng viên cũng đã từng bước rèn luyện cho sinh viên một trong nhữngphương pháp tự học có hiệu quả

7 Những đóng góp của luận văn

Luận văn góp thêm tiếng nói hoàn thiện lý luận về tác dụng, vai trò củaBĐTD trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin đồng thời xây dựng và đề xuất những cách thức vận dụng BĐTD tronggiảng dạy giúp giảng viên và sinh viên có thể phát triển năng lực tự học, tưduy lôgíc cho sinh viên qua phần thế giới quan và phương pháp luận triết họccủa chủ nghĩa Mác - Lênin

Thiết kế bản đồ tư duy cho hệ thống thế giới quan và phương pháp luậntriết học của chủ nghĩa Mác - Lênin giúp cho giảng viên và sinh viên tiết kiệmđược thời gian, phát huy được tính tích cực chủ động và năng lực sáng tạotrong quá trình học môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, các phụ lục,nội dung của đề tài gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc vận dụng bản đồ tư duy trong

giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứnhất) ở trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở ThanhHóa

Chương 2: Thực nghiệm sư phạm vận dụng bản đồ tư duy trong giảng dạy

môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ởtrường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa

Chương 3: Quy trình và giải pháp vận dụng bản đồ tư duy vào giảng dạy môn

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trườngĐại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh cơ sở Thanh Hóa

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG BẢN ĐỒ

TƯ DUY TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN (PHẦN THỨ NHẤT) Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CƠ SỞ THANH HÓA

1.1 Cơ sở lý luận của việc vận dụng bản đồ tư duy trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất)

1.1.1 Khái niệm bản đồ tư duy

BĐTD còn được gọi với các thuật ngữ khác như: Sơ đồ tư duy, lược đồ

tư duy, giản đồ ý, mind map… Trong đề tài tác giả sử dụng thuật ngữ BĐTDlàm thuật ngữ chính trong quá trình nghiên cứu

Adam Khoo quan niệm “Bản đồ tư duy là một công cụ tổ chức tư duyđây là phương pháp dễ nhất để truyền tải thông tin vào trong não của conngười rồi đưa thông tin ra ngoài bộ não, nó là một phương tiện ghi chép đầysáng tạo và rất hiệu quả theo đúng nghĩa của nó “sắp xếp” ý nghĩa của conngười” [1; 77 ]

“Bản đồ tư duy là biểu hiện của tư duy mở rộng, vì thế nên nó là chứcnăng tự nhiên trong tư duy Đó là một kĩ thuật họa hình đóng vai trò chiếckhóa vạn năng để khai phá tiềm năng của bộ não” [41; 73] Với mục tiêu sửdụng tối đa khả năng tư duy của bộ não mà Buzan đưa ra BĐTD, để giúp mọingười thực hiện được mục tiêu này đây là phương pháp cách mạng nhằm tậndụng các nguồn tài nguyên vô tận của bộ não

BĐTD theo Tony Buzan “Bản đồ tư duy là một hình thức ghi chép sửdụng màu sắc, hình ảnh để mở rộng và đào sâu các ý tưởng Ở giữa bản đồ làmột ý tưởng hay hình ảnh trung tâm Với các nhánh tượng trưng cho các ýchính và đều được nối với các ý trung tâm Với phương thức tiến dần từ trung

tâm ra xung quanh, Bản đồ tư duy khiến tư duy con người cũng phải hoạtđộng tương tự Từ đó các ý tưởng của con người sẽ phát triển và chẳng baolâu sẽ nảy nở các ý tưởng sáng tạo” [42; 21].

Dựa trên những đặc điểm của bộ não Tony Buzan đã sáng tạo raBĐTD theo nguyên lý hoạt động của bộ não, BĐTD là sự kết hợp đa dạng củacác hình thức chữ, số, các dòng chữ, màu sắc, hình ảnh Những thông số này

sẽ được xử lý bằng kĩ năng thần kinh của não trái Bán cầu não trái theotruyền thống được sử dụng thực hiện xử lý các công việc thông thường nếu sửdụng mình nó sẽ hạn chế trong tư duy, chúng ta nên sử dụng chức năng củabán cầu não phải nhằm phát huy khả năng sáng tạo, với việc tri nhận màu sắc,hình ảnh, nhịp điệu, không gian, điều này giải thích vì sao chúng ta có thểphát huy toàn bộ khả năng tư duy của mình khi sử dụng BĐTD

Nếu trước đây ta thường ghi chép thông tin bằng các ký tự, đườngthẳng, con số… Với cách ghi chép này chúng ta mới sử dụng một nữa bộnão, não trái mà chưa sử dụng đến não phải nơi mà giúp ta xử lý thông tin vềnhịp điệu, màu sắc không gian, lãng mạng Có thể nói ta mới sử dụng 50%khả năng của bộ não trong khi nhận thông tin

Dù các tác giả có những cách định nghĩa khác nhau về BĐTD nhưngbản chất của nó không thay đổi, đó là công cụ tổ chức tư duy, kích thích não

bộ hoạt động, sáng tạo mở ra những tiềm năng mới cho khả năng làm việc củacon người Giúp con người tiết kiệm thời gian, công sức mà vẫn đạt đượcnhững thành công trong học tập và cuộc sống Hiểu một cách khái quát nhấtBĐTD là một công cụ hỗ trợ tư duy hiện đại, một kĩ năng sử dụng bộ não rấtmới mẻ Đó là một kĩ năng hình họa, một sơ đồ kết hợp kết hợp nhiều yếu tố

từ ngữ, hình ảnh, đường nét, màu sắc đây là những yếu tố tương thích với cấutrúc bộ não sẽ khích thích não phát triển tư duy

1.1.2 Cách tạo lập bản đồ tư duy và một số phần mềm hỗ trợ vẽ bản đồ tư duy

1.1.2.1 Cách tạo lập bản đồ tư duy

Bước 1: Chuẩn bị một tờ giấy trắng (A4 hoặc giấy khổ lớn) bút chì, bút

chì màu, tẩy

Bước 2: Xác định vẽ chủ đề trung tâm, đặt tờ giấy nằm ngang, vẽ một

hình giữa tờ giấy biểu thị cho chủ đề vì một hình ảnh có giá trị biểu thị bằngngàn từ, một hình ảnh trung tâm thú vị giúp não tập trung vào những điều quantrọng và làm cho não phấn chấn hơn Nếu viết chữ thì nên cô đọng nó thành một

từ khóa chính, luôn sử dụng màu sắc vì màu sắc có tác dụng kích thích não nhưhình ảnh Màu sắc mang đến cho BĐTD những rung động cộng hưởng mang lạisức sống và năng lượng vô tận cho BĐTD giúp tư duy sáng tạo

Bước 3: Phân nhánh lớn từ hình ảnh trung tâm

Vẽ các đường liên kết dạng cong với màu sắc khác nhau tỏa ra từ trungtâm của hình ảnh chính là các nhánh lớn của BĐTD, ví như cành lớn của cây,

có tác dụng triển khai ý tưởng cho chủ đề

Sử dụng một từ khóa (từ then chốt) trên mỗi đường liên kết để thấy rõbản chất vấn đề đang xem xét Đồng thời giúp liên tưởng được in sâu trongnão Đối với mỗi từ khóa vẽ một hình bên cạnh và nhấn mạnh nó

Bước 4: Tiếp tục phân nhánh nhỏ, từ phía cuối của nhánh lớn, tiếp tục

vẽ đường liên kết dạng cong Nên vẽ một màu sắc đặc trưng cho mỗi nhánh,đây là các nhánh nhỏ của nhánh lớn có tác dụng triển khai ý tưởng của nhánh

đó Trên mỗi nhánh nhỏ sử dụng từ khóa hình ảnh diễn tả nội dung của ý con

Bước 5: Hoàn thiện BĐTD là quá trình xem lại tổng quát BĐTD giúp

các ý quan trọng thêm nổi bật, bổ sung các liên kết cần thiết

1.1.2.2 Một số phần mềm hỗ trợ vẽ bản đồ tư duy

Ngày nay có rất nhiều chương trình vi tính để tạo Bản đồ tư duy như:Buzan’s Imindmap; Inspiration; Visual freeMind; FeeMind; MindManager;Edraw Mind Map Với nhiều phiên bản khác MindManager pro để tạo mộtBản đồ tư duy Nhưng ở đây tôi xin giới thiệu hai phần mềm thông dụng và

dễ làm sau

Lập BĐTD bằng chương trình Microsoft word

Bước 1: Khởi động chương trình Microsoft word

Bước 2: Mở file mới (file/New)

Chỉnh trang vẽ nằm ngang (File/page setup) Chọn Landscape (để in ngang).Bước 3: Đưa hình ảnh vào giữa trang (Insert/picture/From file)

- Chọn hình ảnh (Insert) → Hình ảnh đã đưa vào trang word

- Chỉnh hình ảnh vào giữa trang (Format/ picture)

- Chọn layout/Square/Ok → Hình ảnh đã được đưa vào giữa trang

Bước 4: Tạo từ khóa (Insert/pictre/wordArt) Ghi từ khóa → từ khóa đượcghi

Bước 5: Tạo khung (Text box)

- Insrt/Text Box (sử dụng Text box để tạo khung cho nhánh chính ) Nhánh 1

có từ khóa nên sử dụng Unicode (Font: Arial, Times New Roman, Tahoma,

…)

- Tô màu chữ (Format/Font, tùy chọn : Color, Size, Style…)

- Tô màu nền cho Text box (Format/Background)

Bước 6: Tạo các đường liên kết (Insert/picture/autoshapes)

Sử dụng line hoặc Arrow để tạo các đường liên kết cho:

+ Nhánh 1 (nhánh chính) với trung tâm

+ Các nhánh phụ với nhánh chính 1 → các đường liên kết đã được tạo

Bước 7: Tạo các khung (Text box)

- Intsert/text box Sử dụng Text box để tạo khung cho:

+ Nhánh chính (nhánh 2) có từ khóa

+ Các nhánh phụ của nhánh chính 2

Tạo nhánh phụ 1, nhánh phụ 2, nhánh phụ 3…Tạo các đường liên kết

…thứ phụ có bao nhiêu nhánh chính, nhánh phụ thì chúng ta tiếp tục vẽ đểhoàn thiện BĐTD bằng chương trình word

Lập BĐTD bằng chương trình MindManager

Sơ lược về phần mềm MindManager.

MindManager là phần mềm dành cho cho các doanh nghiệp và cá nhân.Đặc biệt, MindManager thích hợp với giảng viên, học sinh, sinh viên cần sơ

đồ hóa bài giảng hoặc đề tài nghiên cứu MindManager giúp sắp xếp côngviệc một cách thông minh, sáng tạo và giảm bớt thời gian hơn trong việc theodõi nhóm công việc, tổ chức và truyền thông tin một cách có hiệu quả

Với giao diện đẹp mắt và bóng bẩy, truy cập nhanh chóng bằng cácphím chức năng, MindManager giúp cho người dùng giải quyết các vấn đềphức tạp và cải thiện hơn năng suất Dễ dàng sử dụng các mẫu sơ đồ, chế độxem nhiều sơ đồ, các cảnh báo dự án và công cụ lọc giúp nâng cao các chiếnlược, dự án và kế hoạch hoặc quản lý tiến trình Phát triển nhanh dự án và tối

đa hóa năng suất công việc, MindManager có thể kết nối với nhiều nguồn dữliệu, trong đó bao gồm các ứng dụng sản xuất và giải pháp kinh doanh nhưMicrosoft Office (Excel, Word, PowerPoint) Hỗ trợ xuất ra nhiều định dạng,

từ các định dạng ảnh thông dụng đến PDF, Doc, HTML, TXT, XML đến địnhdạng riêng của chương trình (.mmap)

Ưu điểm của MindManager là thể hiện đầy đủ các tính năng, rất mạnh,giao diện quen thuộc nên chỉ mất chừng chục phút để làm quen, hỗ trợ rất tốtnhững phần mềm khác như Microsoft Office, đồng thời MindManager được

sử dụng miễn phí

Sử dụng chương trình MindManager để tạo và xuất Bản đồ tư duy

- Tạo nội dung Bản đồ tư duy

Bước 1: Mở ứng dụng

Khởi động chương trình MindManager bằng cách vào mục Start/MindManager hoặc nhấn trực tiếp lên icon của chương trình trên desktop.Giao diện của chương trình ở giữa là một central topic (chủ đề trung tâm):

Đầu tiên, ta nhập tên của chủ đề trung tâm vào central topic bằng cáchnhấn chuột vào Central topic và nhập vào chữ “Chương 1” “Chủ nghĩa duyvật biện chứng”

Ngay sau khi hoàn thành nhập chữ cho chủ đề trung tâm, ta lưu filebằng cách nhấn Ctrl+S, đặt tên file và nhấn nút save hình Định dạng file củaMindManager là mmap Sau khi lưu file xong, ta nhập 2 ý chính bằng cáchđưa chuột vào chủ đề trung tâm và nhấn Enter 2 lần, ta được 2 Main Topic (ýchính), sau đó lần lượt nhập vào các ý chính: Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩaduy vật biện chứng Tiếp tục, đưa chuột lên ý chính “Chủ nghĩa duy vật”,nhấn Insert ta được một Subtopic (nhánh phụ), sau đó nhập ý phụ thứ nhất

“Khái niệm, …” Để có nhánh phụ thứ hai, ta có 2 cách thực hiện như sau:

Bước 2: Tạo những nhánh con

Cách 1: Đưa chuột lên ý phụ thứ nhất, nhấn Enter, ta được ý phụ thứhai, sau đó nhập ý phụ thứ hai

Cách 2: Đưa chuột lên ý chính thứ nhất, nhấn Insert, ta được ý phụ thứhai, sau đó nhập ý phụ thứ hai Tiếp tục lập lại các thao tác để hoàn chỉnh bản

đồ như hình Hoàn chỉnh Bản đồ tư duy Sau khi đã thực hiện xong nội dungcủa bản đồ, ta có thể đưa thêm các yếu về màu sắc, ký hiệu, liên kết, vào bản

đồ để tăng thêm phần gợi nhớ và sống động

Chèn các biểu tượng: Rê chuột lên chủ đề ta muốn chèn biểu tượng,nhấn chuột phải, chọn Icon markers và chọn biểu tượng muốn chèn

Xóa các biểu tượng: Rê chuột lên chủ đề ta muốn xóa biểu tượng, nhấnchuột phải, chọn Remove

Thay đổi font chữ, màu sắc, màu nền, hình dạng của chủ đề: Rê chuộtlên chủ đề ta muốn thay đổi, nhấn chuột phải, chọn Font, Format topic, Topicshape, Topic style, sau đó thay đổi lần lượt như ý muốn

Liên kết với các file bên ngoài: Rê chuột lên chủ đề ta muốn thay đổi,nhấn chuột phải, chọn Add hyperlink

- Xuất Bản đồ tư duy ra các định dạng khác nhau

Sau khi hoàn thành, ta có thể sử dụng ngay file .mmap củaMindManager để tiếp tục làm việc hoặc lưu trữ Nhưng nếu vì lý do nào đómuốn để người khác cũng có thể xem bản đồ tư duy ta đã thực hiện mà khôngcần người xem phải có chương trình MindManager, chúng ta có thể xuất bản(Export) bản đồ ra các định dạng khác nhau

Chương trình MindManager hỗ trợ khá nhiều định dạng như: Web,

MPX, Microsoft PowerPoint, Microsoft Word, FDC…, ta vào MindManager.

Button/ Export Sau khi hoàn thành lược đồ muốn xuất ra dạng Word,PowerPoint, Image, PDF….Ta click vào biểu tượng lược đồ ở góc trên cùngbên trái để chọn các định dạng

1.1.3 Sự cần thiết vận dụng bản đồ tư duy trong dạy học môn Những nguyên

lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường Đại học

Trong chiến lược phát triển giáo dục đào tạo của nước ta, vấn đề đổimới phương pháp dạy học phát huy tư duy sáng tạo và năng lực đào tạo củangười học, làm chủ kiến thức, tránh học vẹt…được xem là yếu tố cơ bảnquyết định chất lượng dạy học Việc xây dựng lược đồ tư duy cho các bài ôntập có sử dụng sự hỗ trợ của công nghệ thông tin hầu như chưa được áp dụngrộng rãi ở trường học của Việt Nam BĐTD là công cụ giúp thực hiện côngviệc và học tập một cách hiệu quả, tiết kiệm thời gian học tập thông qua việchuy động cả não trái và não phải vào việc nhận thức, BĐTD giúp tiếp thu bàinhanh, hiểu kỹ, nhớ lâu, nhớ nhiều hơn trong quá trình học Tuy nhiên BĐTDkhông phải là tác phẩm đồ họa nên không cần quá chú trọng vào điểm tô chotác phẩm vì như vậy sẽ mất nhiều thời gian lãng phí, chúng ta nên giành thờigian ấy cho việc xác lập nội dung hoặc công việc cần thiết

Để có một BĐTD ta cần phải xem xét trước khi tiến hành lập BĐTDcho bất kỳ đối tượng nào, chúng ta cũng cần phải tìm hiểu rõ điều kiện để lập

BĐTD của đối tượng nghiên cứu và chỉ trên cơ sở ấy, ta mới biết đối tượng ấy

có đủ điều kiện để lập BĐTD hay không và từ đó quyết định cách lập

1.1.3.1 Mục tiêu, nội dung môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác

- Lênin (phần thứ nhất)

Chương trình quy định đối với các hoạt động: Giảng lý thuyết: 22 tiết;

thảo luận: 8 tiết và tự học: 60 tiết

+ Mục tiêu của môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

(phần thứ nhất) giúp sinh viên:

- Kiến thức: Xác lập thế giới quan, nhân sinh quan và phương pháp

luận chung nhất, trên cơ sở đó tiếp cận nội dung môn học Tư tưởng Hồ ChíMinh và Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam; xây dựng niềmtin, lý tưởng cách mạng cho sinh viên; giúp sinh viên vận dụng các kiến thức

đã học để nhận thức và giải quyết các vấn đề thực tiễn xã hội, cũng như tiếpcận các khoa học chuyên ngành

- Kĩ năng: Môn học hướng vào việc hình thành ở người học các kĩ

năng

Nhận thức và giải quyết các vấn đề thực tiễn xã hội Vận dụng kiếnthức triết học để tiếp cận các khoa học chuyên ngành đào tạo

- Thái độ: Yêu cầu thái độ khoa học, nghiêm túc, tiếp thu nội dung môn

học trên tinh thần độc lập, sáng tạo với phương châm tự học, tự nghiên cứu

+ Mô tả vắn tắt nội dung môn học: Ngoài phần mở đầu giới thiệu kháiquát về chủ nghĩa Mác – Lênin và một số vấn đề chung của môn học, nộidung chương trình (phần triết học) gồm 3 chương: Chương 1 Chủ nghĩa duyvật biện chứng; Chương 2 Phép biện chứng duy vật; Chương 3 Chủ nghĩaduy vật lịch sử

Mục tiêu cụ thể của ba chương

- Mục tiêu cơ bản cần nắm được khi nghiên cứu về chủ nghĩa duy vật biện chứng

Kiến thức: Nắm được nội dung cốt lõi của chủ nghĩa duy vật biện

chứng khi giải quyết vấn đề cơ bản của triết học là thừa nhận vật chất có trước

ý thức có sau và vật chất quyết định ý thức, ý thức chỉ là sản phẩm của đầu óccon người và là sự phản ánh tự giác, tích cực của sự vật hiện tượng thuộc thếgiới vật chất Là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

Kĩ năng: Quan sát, tìm hiểu, phân tích và tuân theo quy luật khách

quan, khắc phục được những thiếu sót của chủ nghĩa duy vật trước Mác, khigiải thích về nguồn gốc sinh ra thế giới và mối quan hệ giữa vật chất và ýthức

Thái độ: Hình thành thái độ tôn trọng quy luật khách quan, ý thức tự

giác tuân theo các quy luật khách quan trong cuộc sống và học tập

- Mục tiêu cơ bản về phép biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác – Lênin

Kiến thức: Nắm được nội dung cốt lõi về 3 quy luật của phép biện

chứng duy vật (gọi tắt là quy luật mâu thuẫn, quy luật lượng - chất và quy luậtphủ định của phủ định)

Kĩ năng: Hiểu, phân tích được nguồn gốc, động lực, cách thức và

khuynh hướng phát triển của sự vật cùng ý nghĩa phương pháp luận của 3 quyluật này đối với học tập và giải quyết những vấn đề thực tiễn nảy sinh

Thái độ: Xác định được vai trò, trách nhiệm của cá nhân vận dụng tốt

các mối quan hệ và quy luật biện chứng vào hoàn thiên học tập và cuộc sống

- Mục tiêu cơ bản cần xác định khi bàn về lý luận chủ nghĩa duy vật lịch sử

Kiến thức: Chủ nghĩa duy vật lịch sử khẳng định tồn tại xã hội quyết

định ý thức xã hội

Cốt lõi là học thuyết hình thái kinh tế - xã hội, theo đó, trong các quan

hệ xã hội, các quan hệ sản xuất là cơ sở hiện thực của mỗi xã hội nhất định,cấu trúc hạ tầng, trên đó xây dựng lên kiến trúc thượng tầng: chính trị, phápluật và các hình thái ý thức xã hội khác, với những thiết chế của chúng Mỗi

hệ thống quan hệ sản xuất của một xã hội nhất định, phụ thuộc vào tính chất

và trình độ phát triển của các lực lượng sản xuất

Các lực lượng sản xuất luôn luôn phát triển không ngừng, đến một giaiđoạn nhất định sẽ mâu thuẫn với những quan hệ sản xuất cũ đã lỗi thời và đòihỏi phải thay đổi các quan hệ sản xuất ấy bằng những quan hệ sản xuất mới,tiến bộ hơn

Kĩ năng: Biết phân tích nguồn gốc thay đổi hình thái kinh tế - xã hội.

Trong xã hội có giai cấp, sự thay đổi ấy được thực hiện bằng cách mạng xãhội Một khi cơ sở hạ tầng đã thay đổi, thì toàn bộ kiến trúc thượng tầng sớmmuộn cũng thay đổi theo Hình thái kinh tế - xã hội cũ được thay thế bằngmột hình thái kinh tế - xã hội mới tiến bộ hơn

Thái độ: Có niềm tin vào chế độ, tham gia xây dựng xã hội hiện thực

tốt hơn

Xác định đúng mục tiêu người học có thể vận dụng triệt để chủ nghĩaduy vật để xem xét những hiện tượng xã hội và từ đó loại bỏ được hai khuyếtđiểm căn bản của những lý luận lịch sử trước kia Đồng thời chủ nghĩa Mác -Lênin đã mở đường cho nghiên cứu sự phát triển và suy tàn của hình thái kinh

tế - xã hội theo quan điểm duy vật

+ Nội dung cơ bản của 3 chương

Toàn bộ nội dung của Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin (phần thứ nhất), vấn đề nổi bật nhất đó là các quan điểm duy vật về tựnhiên và về xã hội, Các nguyên lý của chủ nghĩa duy vật và phép biện chứngduy vật gắn bó chặt chẽ với nhau thành một hệ thống lý luận thống nhất Nộidung cơ bản của lý luận đó bao gồm

Nội dung cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng

Triết học cũng như những môn khoa học khác phải giải quyết nhiềuvấn đề, trong đó vấn đề cực kỳ quan trọng là nền tảng và là điểm xuất phát đểgiải quyết những vấn đề còn lại được gọi là vấn đề cơ bản của triết học Theo

Ph.Ăngghen “Vấn đề cơ bản lớn của mọi triết học, đặc biệt là triết học hiệnđại là vấn đề mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại” [31; 403] Vấn đề cơ bảncủa triết học có hai mặt, mỗi mặt trả lời cho một câu hỏi lớn Mặt thức nhất,giữa vật chất và ý thức thì cái nào có trước, cái nào có sau, cái nào quyết địnhcái nào? Mặt thứ hai, Con người có khả năng nhận thức được thế giới haykhông?

Chủ nghĩa duy vật biện chứng cũng chỉ rõ mối quan hệ giữa vật chất và

ý thức là có mối quan hệ biện chứng tác động qua lại lẫn nhau Thừa nhận vậtchất là cái có trước, ý thức là cái có sau, vật chất là nguồn gốc của ý thức nênvật chất quyết định ý thức, ý thức chỉ là sự phản ánh đối với vật chất

Ý thức của con người không phải là sản phẩm chủ quan thuần tuý, cũngkhông phải có nguồn gốc từ một lực lượng siêu tự nhiên Nó là kết quả của sựphản ánh hiện thực khách quan vào trong đầu óc con người

Các yếu tố tạo thành nguồn gốc tự nhiên và xã hội của ý thức đều dobản thân thế giới vật chất hoặc những dạng tồn tại của vật chất tạo ra, do đóvật chất là nguồn gốc của ý thức Vật chất quyết định sự biến đổi, phát triểncủa ý thức; sự biến đổi của ý thức là sự phản ánh đối với sự biến đổi của vậtchất Vật chất không chỉ quyết định nội dung mà còn quyết định cả hình thứcbiểu hiện cũng như mọi sự biến đổi của ý thức

Trong mối quan hệ với vật chất, ý thức có thể tác động trở lại vật chấtthông qua hoạt động thực tiễn của con người: Vai trò của ý thức đối với vậtchất thực chất là vai trò của con người Bản thân ý thức tự nó không trực tiếplàm thay đổi được hiện thực, muốn thay đổi hiện thực cần phải có hoạt độngvật chất Song do mọi hoạt động của con người đều được ý thức chỉ đạo, nên

ý thức trang bị cho con người tri thức về thực tại khách quan trên cơ sở đógiúp con người xác định mục tiêu, phương hướng, lựa chọn biện pháp, công

cụ để thực hiện mục tiêu của mình Sự tác động của ý thức đối với vật chấtdiễn ra theo hai hướng: Tích cực hoặc tiêu cực

Nếu con người nhận thức đúng, có tri thức khoa học, có nghị lực, ý chí,hành động hợp quy luật khách quan thì có tác dụng thúc đẩy hoạt động thựctiễn, cải tạo được thế giới, đạt được mục đích của mình Nếu ý thức phản ánhsai hiện thực khách quan, khiến cho hành động của con người đi ngược lạiquy luật khách quan thì những tác động ấy sẽ mang lại tác động tiêu cực đốivới hoạt động thực tiễn, kìm hãm sự phát triển xã hội.

Chính vì thế, trong hoạt động thực tiễn, ngoài việc nhận thức đúng quyluật khách quan, còn cần phải phát huy cao độ tính năng động chủ quan, đồngthời chống lại mọi biểu hiện của chủ nghĩa chủ quan, duy ý chí, chống lạinhững tư tưởng lạc hậu, phản động, phản khoa học

Như vậy, giải quyết vấn đề cơ bản của triết học nói chung và triết họcMác - Lênin nói riêng là chìa khóa để đi vào nhận thức các quy luật tự nhiên -

xã hội và tư duy, đặc biệt dùng thế giới quan và phương pháp luận khoa họccủa chủ nghĩa Mác có vai trò quan trọng trong hoạt động nhận thức và hoạtđộng thực tiễn Là cơ sở phân chia trường phái triết học

- Nội dung cơ bản của phép biện chứng duy vật

Phép biện chứng duy vật là sự thống nhất hữu cơ giữa lý luận vềphương pháp Hệ thống các quy luật, phạm trù của nó không chỉ phản ánhđúng đắn thế giới khách quan mà còn chỉ ra những cách thức để định hướngcho con người trong nhận thức thế giới Phép biện chứng bao gồm hai nguyên

lý cơ bản, được thể hiện trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng vànhững cặp phạm trù có mối quan hệ biện chứng với nhau

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến: Khái quát bức tranh toàn cảnh

những mối quan hệ của thế giới (tự nhiên, xã hội và tư duy) Phép biện chứngduy vật khẳng định rằng trong tự nhiên, xã hội và tư duy, không có sự vật,hiện tượng nào tồn tại một cách riêng lẻ, cô lập tuyệt đối Mà trái lại chúngtồn tại trong sự liên hệ ràng buộc, phụ thuộc, tác động, chuyển hóa lẫn nhau

Nguyên lý phát triển: Phản ánh đặc trưng biện chứng phổ quát nhất của

thế giới Phát triển là sự vận động theo hướng đi lên và phát triển khôngngừng từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ chưa hoàn thiện đến hoànthiện hơn

Mọi sự vật hiện tượng luôn vận động, biến đổi không ngừng về phươngdiện bản chất của mọi sự vận động, biến đổi của thế giới vật chất có xu hướngphát triển Phát triển được xem là khuynh hướng chung, là khuynh hướng chủđạo của thế giới

Các quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật: Ba quy luật cơ bảncủa phép biện chứng duy vật có ý nghĩa phương pháp luận chỉ đạo mọi hoạtđộng của con người để thực hiện quan điểm toàn diện, quan điểm phát triển

và quan điểm lịch sử - cụ thể về phương diện vạch ra nguồn gốc, động lực,cách thức và xu hướng phát triển tiến lên của các sự vật, hiện tượng trong thếgiới đó là 3 quy luật

Quy luật đấu tranh giữa các mặt đối lập: Còn gọi là quy luật mâu

thuẫn, quy luật này là hạt nhân của phép biện chứng duy vật Nó vạch ranguồn gốc, động lực của sự phát triển, phản ánh quá trình đấu tranh giải quyếtmâu thuẫn bên trong sự vật Từ đó, phải vận dụng nguyên tắc mâu thuẫn màyêu cầu cơ bản là phải nhận thức đúng đắn mâu thuẫn của sự vật, trước hết làmâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn chủ yếu, phải phân tích mâu thuẫn và quátrình đấu tranh giải quyết mâu thuẫn Tuy nhiên, hình thức đấu tranh là rất đadạng, linh hoạt, tùy thuộc vào mâu thuẫn cụ thể và hoàn cảnh lịch sử

Quy luật chuyển hóa từ những biến đổi về lượng dẫn tới những biến đổi

về chất và ngược lại: Gọi là quy luật lượng – chất Quy luật này phản ánh cách

thức, cơ chế của quá trình phát triển, là cơ sở phương pháp luận chung để nhậnthức và thúc đẩy quá trình phát triển của sự vật với 3 yêu cầu cơ bản là:

Thường xuyên tích lũy về lượng để tạo điều kiện cho sự thay đổi vềchất, chống chủ nghĩa duy ý chí muốn đốt cháy giai đoạn

Khi lượng được tích lũy đến độ, phải mạnh dạn thực hiện bước nhảyvọt cách mạng, chống thái độ bảo thủ, trì trệ.

Vận dụng linh hoạt các hình thức nhảy vọt để đẩy nhanh quá trình pháttriển

Quy luật phủ định của phủ định: Là khái niệm nói lên rằng sự vận

động, phát triển của sự vật thông qua hai lần phủ định biện chứng, dường nhưquay trở lại điểm xuất phát nhưng cao hơn Quy luật này khái quát khuynhhướng phát triển tiến lên theo hình thức xoáy ốc thể hiện tính chất chu kỳtrong quá trình phát triển Đó là cơ sở phương pháp luận của quy luật phủđịnh biện chứng, chỉ đạo mọi phương pháp suy nghĩ và hành động của conngười Phủ định biện chứng đòi hỏi phải tôn trọng tính kế thừa, nhưng kế thừaphải có chọn lọc, cải tạo, phê phán, chống kế thừa nguyên xi, máy móc và phủđịnh sạch trơ Phủ định biện chứng trang bị phương pháp khoa học để tiếp cậnlịch sử và tiên đoán những hình thái cơ bản của tương lai

Bên cạnh 3 quy luật cơ bản, nội dung của phép biện chứng duy vật cònbao gồm các cặp phạm trù không cơ bản; cái chung – cái riêng, tất nhiên –ngẫu nhiên, nguyên nhân – kết quả, bản chất – hiện tượng, khả năng – hiệnthực, nội dung – hình thức

Tóm lại, mỗi nguyên lý, quy luật, phạm trù của phép biện chứng duyvật có ý nghĩa phương pháp luận quan trọng Vì vậy, chúng phải được vậndụng tổng hợp trong nhận thức khoa học, thực tiễn cách mạng

- Nội dung cơ bản của chủ nghĩa duy vật lịch sử

Chủ nghĩa duy vật lịch sử là hệ thống quan điểm duy vật biện chứng về

xã hội của triết học Mác - Lênin, là kết quả của sự vân dụng phương phápluận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và phép biện chứng duy vật vào việcnghiên cứu đời sống xã hội và lịch sử nhân loại

Cốt lõi là học thuyết hình thái kinh tế - xã hội, theo đó, trong các quan

hệ xã hội, các quan hệ sản xuất là cơ sở hiện thực của mỗi xã hội nhất định,

cơ sở hạ tầng trên đó xây dựng lên kiến trúc thượng tầng: chính trị, pháp luật

và các hình thái ý thức xã hội khác, với những thiết chế của chúng Mỗi hệthống quan hệ sản xuất của một xã hội nhất định, phụ thuộc vào tính chất vàtrình độ phát triển của các lực lượng sản xuất

Chủ nghĩa duy vật lịch sử khẳng định tồn tại xã hội quyết định ý thức

xã hội Tồn tại xã hội quyết định nội dung ý thức xã hội, nội dung ý thức xãhội là sự phản ánh tồn tại xã hội và phụ thuộc vào tồn tại xã hội, tồn tại xã hộinhư thế nào thì ý thức xã hội sẽ như thế ấy, đời sống tinh thần của xã hội hìnhthành và phát triển trên cơ sở đời sống vật chất Ở những thời kỳ lịch sử khácnhau, điều kiện vật chất khác nhau thì ý thức xã hội cũng khác nhau Nên ýthức xã hội chỉ có thể thay đổi sau khi có sự thay đổi của tồn tại xã hội

Các lực lượng sản xuất luôn luôn phát triển không ngừng, đến một giaiđoạn nhất định sẽ mâu thuẫn với những quan hệ sản xuất cũ đã lỗi thời và đòihỏi phải thay đổi các quan hệ sản xuất ấy bằng những quan hệ sản xuất mới,tiến bộ hơn Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất tồn tại trong tính quyđịnh lẫn nhau, thống nhất với nhau Nếu quan hệ sản xuất phù hợp với lựclượng sản xuất sẽ thạo ra tác động tích cực, thúc đẩy và tạo điều kiện cho lựclượng sản xuất phát triển Trong xã hội có giai cấp, sự thay đổi ấy được thựchiện bằng cách mạng xã hội

Cơ sở hạ tầng và kiến trức thượng tầng là hai phương diện cơ bản củađời sống xã hội đó là phương diện kinh tế và phương diện chính trị - xã hội,chúng có mối quan hệ thống nhất biện chứng với nhau, tác động qua lại lẫnnhau trong đó cơ sở hạ tầng đóng vai trò quyết định với kiến trúc thượng tầng.Một khi cơ sở hạ tầng đã thay đổi, thì toàn bộ kiến trúc thượng tầng sớmmuộn cũng thay đổi theo Hình thái kinh tế - xã hội cũ được thay thế bằngmột hình thái kinh tế - xã hội mới tiến bộ hơn Như vậy, lịch sử loài người làlịch sử thay thế của những hình thái kinh tế - xã hội khác nhau

Chủ nghĩa duy vật lịch sử cũng chỉ rõ một cách đúng đắn, khoa học vềvai trò của quần chúng nhân dân trong sự phát triển của lịch sử Quan niệm đó

đã dẫn đến chỗ khẳng định vai trò lịch sử thế giới của giai cấp công nhân hiệnđại trong cuộc đấu tranh giải phóng loài người, trong việc xây dựng xã hộimới - xã hội cộng sản chủ nghĩa Chủ nghĩa duy vật lịch sử cũng đã chứngminh việc xây dựng xã hội cộng sản là tất yếu Bên cạnh đó còn nghiên cứu

xã hội với tính cách là một thể thống nhất, hoàn chỉnh và vạch ra những quyluật chung và những động lực của sự phát triển xã hội Nó chỉ ra vị trí và vaitrò của mỗi mặt đời sống xã hội trong hệ thống xã hội nói chung, vạch ranhững nét cơ bản của các giai đoạn phát triển xã hội loài người, một xã hộicông bằng, tiến bộ, văn minh

1.1.3.2 Vận dụng Bản đồ tư duy trong dạy học môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học

Xuất phát từ mục tiêu, nội dung môn Những nguyên lý cơ bản của chủnghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất), vận dụng BĐTD để nâng cao chất lượngdạy học môn được thể hiện:

Thứ nhất, Vận dụng BĐTD trong giảng dạy Những nguyên lý cơ bản

của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) cho phép nâng cao chất lượng bàigiảng, tạo sự hứng thú học tập cho sinh viên, phát huy được tính tích cực, tựgiác học tập trên lớp cũng như ở nhà của sinh viên Bởi lẽ bản thân các tìnhhuống có vấn đề luôn chứa đựng những mâu thuẫn giữa tri thức đã biết và trithức chưa biết, đòi hỏi phải giải quyết một cách sáng tạo, nếu khai thác được

sẽ giúp người học hiểu nhanh, vận dụng kiến thức một cách sáng tạo trongquá trình học tập Mặt khác, trong quá trình thực hiện, điều chỉnh quá trìnhdạy học sao cho đạt kết quả cao nhất mà tiết kiệm được thời gian một cách tối

ưu nhất của giảng viên trên lớp

Thứ hai, Vận dụng BĐTD trong giảng dạy Những nguyên lý cơ bản

của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) giúp giảng viên có thể khai thácđược tất cả các mặt ưu điểm của BĐTD Thực tế cho thấy, việc vận dụngBĐTD đã thực hiện được mục tiêu lấy người học làm trung tâm trong quátrình giảng dạy

Thứ ba, Trong thực tế giảng dạy môn học cho thấy, nhiều sinh viên

luôn mang tâm lý cho rằng: môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác

- Lênin (phần thứ nhất) là môn học khô khan, trừu tượng, triết lý, khó nhớ,không liên quan gì đến chuyên môn nghề nghiệp Tư tưởng này hình thành ởngười học từ lâu và lan truyền trong nhiều thế hệ sinh viên Sở dĩ có tư tưởngnhư vậy, một phần do hoàn cảnh thực tiễn lịch sử để lại, một phần do việcgiảng dạy của một bộ phận giảng viên chậm đổi mới phương pháp dạy họctheo hướng tích cực phát huy vai trò của người học trong tình hình mới Phầnlớn giảng viên sử dụng phương pháp thuyết trình trong dạy học môn Nhữngnguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất), điều này dễ gâycho người học tâm lý thụ động, trông chờ, sinh viên không có cơ hội bộc lộnhững suy nghĩ, trăn trở của bài giảng và ít có cơ hội trao đổi với giảng viên

Qua nghiên cứu lý luận và thực tiễn, căn cứ vào những lý do cơ bảnnêu trên, có thể khẳng định rằng việc vận dụng BĐTD trong giảng dạy Nhữngnguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) là hết sức cầnthiết nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy của môn học

1.1.4 Ý nghĩa việc vận dụng Bản đồ tư duy vào dạy học môn những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất)

- Đối với giảng viên BĐTD vận dụng như một công cụ nhận thức

Thông thường theo cách học truyền thống chủ yếu người giảng viênphải chủ động tìm tòi và phát hiện tri thức cho sinh viên Sau đó thông qua lờigiảng của giảng viên sinh viên sẽ ghi chép lại kiến thức đó vào vở Với cáchlàm này thì chỉ mình giảng viên làm việc còn sinh viên thì thụ động, dựa dẫm

trong quá trình tìm kiếm và vận dụng tri thức Vì vậy, khả năng ghi nhớ vàsáng tạo của sinh viên ngày càng bị mai một đi, thực tế đó đòi hỏi cần thiếtphải có một công cụ học tập mới, làm thay đổi tư duy nhận thức của sinh viêntrong học tập.

Với những ưu điểm vượt trội của BĐTD nó chính là một sự lựa chọntối ưu để trở thành một công cụ gợi mở, kích thích quá trình sáng tạo trên conđường tìm kiếm tri thức của sinh viên Giúp giảng viên chủ động trình bàygiáo án, các bước lên lớp mạch lạc, không rơi vào tình trạng xa rời trọng tâm.Khắc phục được những thiếu sót, bất hợp lý trong nội dung bài giảng củamình

Trong chương trình môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin là một hệ thống kiến thức khái quát mang tính lý luận cao Tính kháiquát của bộ môn thể hiện trong các nhận định, các phạm trù khái niệm, cácquy luật, mối quan hệ giữa các nhận định với thực tiễn, dẫn chứng… Trongmỗi nhận định, khái niệm lại có những dẫn chứng minh họa bằng các sự kiệnkhoa học Việc vận dụng thành thạo BĐTD vào dạy học sẽ mang lại hiệu quảtrong quá trình học tập của sinh viên và phát triển giảng dạy của giảng viên.Sinh viên sẽ học được tính chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy, giảng viên

-sẽ tiết kiệm được thời gian, tăng sự linh hoạt trong bài giảng, và quan tronghơn là giúp sinh viên nắm được kiến thức trọng tâm thông qua BĐTD

Để đánh giá một bài lên lớp thành công cần hợp bởi nhiều yếu tố phứctạp, rộng lớn như mục đích dạy học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học,phương tiện dạy học Trong đó nội dung và phương pháp đóng vai trò quantrọng quyết định chất lượng và hiệu quả bài lên lớp Vì vậy mối quan tâmhàng đầu của giảng viên hiện nay chính là việc làm thế nào thiết kế được nộidung bài học một cách tốt nhất với sự hỗ trợ bởi hệ thống phương pháp,phương tiện phù hợp nhằm phát huy quá trình nhận thức của người học mộtcách tối đa Để phát huy được điều này chỉ có việc vận dụng BĐTD vào giảng

dạy sẽ góp phần giúp giảng viên từng bước thực hiện được những điều nêutrên Có thể nói: Quá trình dạy học là quá trình dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điềukhiển của người giảng viên, người học tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chức,điều khiển hoạt động nhận thức học tập của mình nhằm thực hiện nhữngnhiệm vụ dạy học.

Trong thực tiễn dạy học do không hiểu đúng quy trình nhận thức trên

mà chúng ta xây dựng nội dung và phương pháp dạy học không đúng sẽ làmgiảm quá trình nhận thức của người học Để khắc phục điều này Tony Buzan

đã sáng tạo một công cụ hỗ trợ hiệu quả cho quá trình nhận thức, quá trìnhchuyển hóa kiến thức vào trong bộ não người đó chính là BĐTD BĐTD giúpcon người kích thích khám phá những tiềm năng tư duy sáng tạo, đem đếncho con người những hiệu quả vượt bậc trong công việc và hiệu quả

BĐTD là công cụ trực quan hữu ích cho quá trình dạy học của giảng viên Thông qua những hình ảnh trực quan giúp con người có thể sử dụng

nhiều giác quan vào quá trình học tập, từ đó người học hiểu sâu hơn, nhớchính xác và vận dụng kiến thức linh hoạt trong học tập và cuộc sống

Thực chất BĐTD là quá trình cụ thể hóa việc thiết kế nội dung bài họcbằng ngôn ngữ hình ảnh trực quan, súc tích và mang tính khái quát cao VớiBĐTD tất cả các đơn vị kiến thức trong bài được hình thành trên một sơ đồ,lược đồ, bản đồ phân nhánh trong các đối tượng được liên hệ với nhau bằngđường nối và hình ảnh BĐTD giúp giảng viên hệ thống hóa, khái quát hóađược tri thức mà nếu dùng lời nói, chữ viết nhiều khi không thể diễn tả đầy đủ

và rõ ràng nội dung bài học

Như vậy, trong hoạt động giảng dạy giảng viên có thể dùng BĐTDthành thạo như một trong những công cụ hỗ trợ chủ yếu khi tiến hành bài lênlớp, thì sẽ mang lại hiệu quả đáng khích lệ trong quá trình học tập của sinhviên và phương pháp giảng dạy của giảng viên Thông qua BĐTD giúp sinhviên học được tính chủ động, sáng tạo, phát triển tư duy và quan trọng hơn là

nắm được hệ thống kiến thức thông qua BĐTD Giảng viên thì tiết kiệm đượcthời gian, tăng sự linh hoạt trong bài giảng.

- Đối với sinh viên khi vận dụng BĐTD trong học tập

Vận dụng BĐTD mang lại nhiều ý nghĩa quan trọng cho nhiều lĩnh vựchoạt động BĐTD chính là bức tranh tổng thể về chủ đề đang hướng tới, đểmỗi cá nhân có thể hiểu được chi tiết bức tranh đó, nắm bắt được diễn biếncủa quá trình tư duy đang ở đâu, đang ở nhánh nào của BĐTD

Nếu trong quá trình học với cách học cũ sinh viên không ghi chép bàihoặc ghi sơ sài thì đến lúc thi sẽ không có gì để học, không biết trọng tâm củabài nằm ở đâu và nội dung dài hay ngắn cũng như tầm quan trọng của bài học.BĐTD là một công cụ tư duy thực sự hiệu quả bởi nó tối ưu hóa nguồn lực cánhân và tập thể khi được người học vận dụng Thông qua BĐTD mỗi thànhviên đều rèn luyện được khả năng tư duy, khả năng thuyết trình và làm việckhoa học BĐTD giúp cho các cá nhân hiểu được nội dung bài học một cách

rõ ràng và hệ thống Việc ghi nhớ và vận dụng sẽ tốt hơn Chỉ cần nhìn vàoBĐTD bất kỳ người học nào cũng có thể đọc và thuyết trình được nội dungấy

BĐTD với kết cấu từ sự hợp bởi ngôn ngữ, hình ảnh và màu sắc sẽ tạohứng thú cho sinh viên trong quá trình nhận thức, tránh được sự tẻ nhạt, nặng

nề của môn học mà lâu nay các em rất e ngại vì đặc thù môn học là trừu tượngcao BĐTD luôn đem lại cho người học những lợi ích thiết thực, sẽ giúpngười học sáng tạo hơn, giảm áp lực, tạo hứng thú trong học tập, tiết kiệmthời gian, ghi nhớ tốt hơn, nhìn thấy bức tranh tổng thể, tổ chức và phân loạisuy nghĩ…

BĐTD giúp sinh viên giảm được khối lượng công việc, thuận lợi trongquá trình học tập như ghi chép ngắn gọn, ghi nhớ nhanh, chính xác, tái hiện,trình bày tri thức đã học linh hoạt, nâng cao sức mạnh tư duy, tạo ra nhữngđột phá trong suy nghĩ, giúp bộ não ghi chép các sự kiện một cách hệ thống

Việc ghi chép thông thường theo từng hàng chữ khiến chúng ta khó hình dungtổng thể vấn đề, dẫn đến hiện tượng đọc sót ý, nhầm ý còn BĐTD tập trungrèn luyện cách xác định chủ đề rõ ràng, sau đó phát triển ý chính, ý phụ mộtcách logic Ngoài ra BĐTD còn xử lý thông tin như cơ chế hoạt động của bộnão, thu nhập thông tin từ nhiều nguồn, tiết kiệm thời gian bằng cách tóm tắt

ý chính tới 80%, tạo ra sự tự tin, mạnh dạn trong tư duy và phát biểu

Nhận thức sự cần thiết của việc vận dụng BĐTD vào quá trình học tậpchúng tôi đã tiến hành trưng cầu ý kiến của 101 sinh viên trong trường, saukhi học bằng BĐTD kết quả thu được như sau: Qua thống kê có tới 63,3%sinh viên được hỏi lựa chọn rất cần thiết khi ứng dụng BĐTD vào hệ thốnghóa kiến thức môn học, kế đến là 63,4% sinh viên trả lời rất hứng thú khi họcvới BĐTD Chỉ có ít 6,9% sinh viên trả lời bình thường Khi hỏi về mức độnắm tri thức trong tiết dạy có sử dụng BĐTD thì có tới 71,3% sinh viên chobiết là giúp hiểu sâu, tỉ lệ sinh viên cho là bình thường chiếm 27,7% Như vậyviệc vận dụng BĐTD vào dạy học đã đáp ứng được nguyện vọng của sinhviên, nên có tới 99% sinh viên mong muốn tiếp tục được học môn Những

nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) bằng BĐTD.

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc vận dụng bản đồ tư duy trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất)

1.2.1 Khái quát về trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh

cơ sở Thanh Hóa

Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh (tên tiếng Anh:

Ho Chi Minh University of Industry - chữ viết tắt là HUI) Đây là một trườngđại học công lập đào tạo đa ngành, đa nghề có tầm quan trọng của Bộ CôngThương

Kể từ khóa học đầu tiên sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng đếnnay, trường đã đào tạo được 07 khóa đại học chính quy và tại chức, 07khóa đại học liên thông, 39 khóa công nhân và trung cấp, 26 khóa trung cấp

nghề, 13 khóa cao đẳng chính quy và tại chức, 09 khóa cao đẳng liên thông,

05 khóa cao đẳng nghề với tổng số học sinh - sinh viên tốt nghiệp ra trườngtrên 148.000 học sinh - sinh viên học dài hạn và 190.000 học viên học nghềngắn hạn

Trường là đơn vị đào tạo và nghiên cứu được trong và ngoài nước biếtđến với sáu cơ sở khang trang hiện đại, cảnh quan đẹp mắt và thanh bình như;Các cơ sở đào tạo tại thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, cơ sở tại thành phốThái Bình (tỉnh Thái Bình), cơ sở thành phố Quảng Ngãi (tỉnh Quảng Ngãi),

Cơ sở huyện Quảng Xương (tỉnh Thanh Hóa), cơ sở thành phố Vinh (tỉnhNghệ An) Cùng với sự đa dạng của sinh viên đến từ nhiều nơi trên cả nước,trong đó có nhiều sinh viên quốc tế đến từ Lào, Campuchia, Trung Quốc, HànQuốc, Đài Loan Đó chính là các nguồn lực mạnh mẽ, luôn sẵn sàng để giúpvận hành hoạt động của nhà trường trở thành một trong nhiều trường đại họckiểu mẫu trong cả nước

Trường trực thuộc quản lý của Bộ Công Thương Năm 2012 với tổng

số 129.000 sinh viên, Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minhđược xem là một trong những trường đại học lớn nhất của Việt Nam

Cơ sở Thanh Hóa của trường Trường Đại học Công nghiệp thành phố

Hồ Chí Minh tiền thân là trường Trung học sư phạm Thanh Hóa với bề dàythành tích 40 năm xây dựng và trưởng thành, là trung tâm đào tạo - bồi dưỡngcán bộ quản lý giáo dục, giáo viên tiểu học và các loại hình nhân viên trườnghọc trong tỉnh Với diện tích hơn 6 ha, vị trí địa lý thuận lợi: gần thị tứ Môi,Quốc lộ 47 và tương lai gần là đại lộ Nam sông Mã đi qua phía bắc củatrường

Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên với bề dày kinh nghiệm

và sau nhiều năm liên kết với các trường Đại học lớn trên toàn quốc, nên đã

có nhiều kinh nghiệm làm việc theo mô hình của trường Đại học Trườngtrung học sư phạm Thanh Hóa đã xây dựng mô hình các khoa đào tạo, là nền