TU CHON VAN 8

đẹp c./ Em giúp bà cụ qua đượng lúc đông ngươi và nhiều xe cộ GV: Gợi ý d./ Em nhận được món quà bất ngờ * Hãy xây dựng một đọan văn tự sự có sử nhân ngày sinh nhật hay ngày lễ tết dụng [r]

Trang 1

Ngày soạn: 22/08/2012

Ngày dạy:…./…./2012

CHỦ ĐỀ I : VAI TRÒ VÀ TÁC DỤNG CỦA DẤU CÂU

( Thời lượng: 5 tiết )

TIẾT 1 : DẤU CHẤM, DẤU CHẤM HỎI, DẤU CHẤM THAN, DẤU PHẨY

Hoạt động 1: Hệ thống các dấu câu đã

- học sinh liệt kê

- Học sinh liệt kê các loại dấu câu đã học ởlớp 6

1 Dấu chấm (.)VD: - Mẹ đã về

- Nó đang khóc

- Anh ấy đang học

* Tác dụng : Dùng để kết thúc câu trần thuật

2 Dấu chấm hỏi (?)

Trang 2

GV đưa ra ví dụ - HS đọc

GV: Dấu chấm hỏi được dùng để làm

gì?

GV: Dựa vào những đặc điểm nào để

nhận biết đó là câu nghi vấn? Lấy ví dụ

GV: Qua các ví dụ trên em hãy rút ra

công dụng của dấu chấm than? Cho ví

dụ minh họa?

GV: Dựa vào kiến thức đó học, hãy nêu

công dụng của dấu phẩy? Cho ví dụ?

GV: Ngoài công dụng trên dấu câu còn

dùng để làm gì?

Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập

VD: Anh ấy đã ăn cơm chưa?

Nam đi rồi à?

- Dấu chấm hỏi được dùng để hỏi nhữngđiều chưa rõ (nghi ngờ)

+ Đặc điểm: Dựa vào kết thúc cuối câu làdấu chấm (?) Các từ ngữ dùng để hỏi như:

à, chưa, hử, ư?

3 Dấu chấm than (!)VD: - A ! Mẹ đã về

- Chiếc cặp này đẹp quá!

- Ôi ! Sao cậu lại làm thế?

- Dựa vào: - Kết thúc dấu chấm than (!)

- Dùng để phân cách các thành phần phụ vớithành phần chính

VD: Sáng nay, lớp 8A đi lao động

- Dùng để phân cách các thành phần cùnggiữ một chức vụ

VD: Lan, Huệ, Hoa là học sinh lớp 8A

Một vận động viên đang tích cực luyệntập để tham gia thế vận hội Không may, anh

Trang 3

TIẾT 2 Ngày dạy:…./…./2012

Hoạt động 3: Tìm hiểu các dấu câu đã

học ở lóp 7

GV: Kể tên các dấu câu và công dụng

của dấu câu đã học ở lớp 7?

GV: Dấu chấm lửng được dùng để làm

gì? Cho ví dụ?

GV: Trong những câu ghép, vế sau có

tác dụng bổ sung cho vế trước, cũng có

thể dùng dấu chấm phẩy giữa hai vế câu

GV: Dấu gạch ngang có công dụng gì?

Cho ví dụ minh họa?

GV: Dấu gạch nối dùng để làm gì?

GV cho HS về nhà làm bài tâp

TIẾT 3

Nghe thấy thế, anh chàng ngồi phắt dậy:

- Thế kỉ lục thế giới là bao nhiêu?

Dấu chấm Cuối câu

1, 2, 9Dùng

để kết thúc câu kể

Dấu chấm hỏi

Cuối câu 7, 11 Dùng

để kết thúc câu hỏi

Dấu chấm than

Cuối câu 4, 5 Dùng

để kết cảm (câu 4); câu khiến (câu 5)

III Dấu chấm lửng, dấu gạch ngang, dấu gạch nối

VD: Lan - người học giỏi nhất lớp 8A là bạnthân của tôi

- Dùng để biểu thị sự liệt kê

3 Dấu gạch nối:

- Dùng để dánh dấu các bộ phận trong một

từ có nhiều âm tiếtVD: Bôn-sê-vích; Ma-lai-xi-aBài tâp : Viết bài văn ngắn trong đó có sửdụng các dấu câu đã học

Trang 4

Ngày dạy:…./…./2012

Hoạt động 4: Hướng dẫn tìm hiểu dấu

ngoặc đơn, dấu ngoặc kép, dấu hai

GV: Dựa vào kiến thức đã học, em hãy

cho biết dấu hai chấm có công dụng gì?

- Đánh dấu - làm rõ năm sinh và năm mấtcủa tác giả

+ Dấu ngoặc đơn dùng để đánh dấu phầnchú thích (giải thích, thuyết minh, bổ sungthêm)

2 Dấu hai chấm (:)

* Công dụng

- Đánh dấu (Báo trước) phần giải thích,thuyết minh, bổ sung thêm cho một phầntrước đó

VD: Người xưa có câu: Tốt gỗ hơn tốt nướcsơn

- Đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực tiếp(dùng với dấu ngoặc kép) hay lời đối thoại(dùng với dấu gạch ngang)

VD: Anh ấy nói rằng: - Chị hãy ăn đi!

3 Dấu ngoặc kộp

* Công dụng:

- Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn văn trực tiếpVD: Hai tiếng “em bé” mà cô tôi ngân dàithật ngọt, thật rõ

- Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặcbiệt hoặc có ý mỉa mai

- Đánh dấu tên, tác phẩm, tờ báo, tạp chíđược dẫn

VD: Nam Cao là tác giả của những tác phẩmnổi tiếng như “Chí Phèo”, “Lóo Hạc”

TIẾT 4+5 Ngày dạy:…./…./2012

Hoạt động 5 Luyện tập

Bài 1: Những đoạn văn, thơ sau người ta lược bỏ một số dấu câu, căn cứ vào chức năngcủa dấu câu em hãy điền chúng vào vị trí thích hợp

a “Ngày mai dân ta sẽ sống sao đây

Sông Hồng chảy về đâu và lịch sử

Trang 5

Bao giờ dãy Trường Sơn bừng giấc ngủ

Cánh tay Phù Đổng sẽ vươn mây

Rồi cờ sẽ ra sao Tiếng hát sẽ ra sao

Ôi độc lập ”

( Chế Lan Viên)

Gợi ý

“ Ngày mai dân ta sẽ sống sao đây?

Sông Hồng chảy về đâu? và lịch sử?

Bao giờ dãy Trường Sơn bừng giấc ngủ

Cánh tay Phù Đổng sẽ vươn mây?

Rồi cờ sẽ ra sao? Tiếng hát sẽ ra sao?

Ôi! độc lập ”

b Người ta nhớ nhà nhớ cửa nhớ những nét mặt thân yêu nhớ những con đường đã đi vềnăm trước nhớ người bạn chiếu chăn dắt tay nhau đi trên những con đường vắng vẻ ngàongạt mùi hoa xoan còn thơm mát hơn cả hoa cau hoa bưởi người ta nhớ heo may giếngvàng người ta nhớ cá mè rau rút người ta nhớ trăng bạc chén vàng

(Vũ Bằng)

Gợi ý: Người ta nhớ nhà ,nhớ cửa, nhớ những nét mặt thân yêu, nhớ những con đường

đã đi về năm trước, nhớ người bạn chiếu chăn dắt tay nhau đi trên những con đườngvắng vẻ, ngào ngạt mùi hoa xoan còn thơm mát hơn cả hoa cau, hoa bưởi Người ta nhớheo may giếng vàng; người ta nhớ cá mè, rau rút; người ta nhớ trăng bạc, chén vàng (Vũ Bằng)

Bài 2:Những câu sau câu nào đặt dấu câu đúng? Câu nào đặt dấu câu chưa đúng, hãy ghichữ Đ (đúng), S (sai) vào chỗ trống trước mỗi câu

A - Con đường nằm giữa hàng cây, toả rợp bóng mát

B - Con đường nằm giữa hàng cây toả rợp bóng mát

C - Hương cứ trầm trồ khen những bông hoa đẹp quá!

D - Hương cứ trầm trồ khen những bông hoa đẹp quá

Gợi ý

Trên con đường xuyên tỉnh Hoàng Liên Sơn, xe chúng tôi lao đi vun vút Những đámmây trắng như sà xuống cửa kính ô tô tạo nên một cảm giác bồng bềnh, huyền ảo.Những thác nước trắng xoá, những rừng cây âm âm xanh rì hiện nhanh và lướt qualoang loáng trước khung cửa nhỏ

Trang 6

Bài 4: Học sinh đọc đoạn văn sau:

“ Bỗng “choang” một cái, thôi phải rồi, hắn đập cái chai vào cột cổng…ồ hắn kêu…Hắn vừa chửi vừa kêu làng như bị người ta cắt họng ồ hắn kêu! ”

Cùng một thông tin (ồ hắn kêu) nhưng sau mỗi câu văn tác giả lại dùng dấu câu khácnhau, em hãy so sánh để nhận ra mục đích và tác dụng của dấu câu trong hai câu văntrên

Gợi ý

Đoạn văn lặp lại hai lần câu “ồ hắn kêu” nhưng với hai dấu câu khác nhau Dấu chấmlửng sau câu thứ hai được dùng mang ý nghĩa miêu tả, diễn tả một hành vi lạ lùng củaChí Phèo Dấu chấm than sau câu thứ 4 lại mang ý nghĩa cảm thán, diễn tả sự ngạcnhiên, bất ngờ của người chứng kiến trước hành vi lạ lùng đó của Chí Phèo

Bài 5: Các câu được sử dụng trong đoạn trích dưới đây có giá trị tu từ rõ rệt Hãy phântích

“Người ta xúm lại, tóm ngang nó Nó không chạy Nhưng nó vẫn nhai, vẫn nuốt Rồibiết thế nguy, nó không nhai, trợn mắt lên nuốt chửng Rồi lại hấp tấp ngốn thêm miếngnữa

Chửi Kêu Đấm Đá Thụi Bịch Cẳng chân Cẳng tay Như mưa vào đầu Như mưavào lưng Như mưa vào vào chân nó.”

Trả lời

Toàn bộ đoạn trích là những câu đơn và các câu đơn đặc biệt, phù hợp với nội dung sựviệc được diễn tả trong đoạn văn: Sự việc diễn ra nhanh, đó là việc đánh kẻ ‘ăn cắp” vàdồn dập, liên tục, không ngừng với sự tham gia của nhiều người, đánh bằng mọi cách.Bài 6: Giải thích sự khác nhau trong các câu sau đây:

a Lan học giỏi thật -> Câu trần thuật khẳng định (khẳng định việc Lan học giỏi)

b Lan học giỏi thật ? -> Câu nghi vấn (nghi vấn về việc Lan học giỏi)

c Lan học giỏi thật ! -> Câu cảm thán (thán phục việc Lan học giỏi)

Bài 7: Chỉ ra và chữa lại các lỗi dùng dấu câu trong các câu sau:

a Nhằm thúc đẩy phong trào thi đua lập thành tích chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam.Chúng em cố gắng đạt nhiều điểm mười

b Nhà trường huy động (hai lớp 8A và 8B) tham gia lao động xã hội chủ nghĩa

Gợi ý:

a Nhằm thúc đẩy phong trào thi đua lập thành tích chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam,chúng em cố gắng đạt nhiều điểm mười

b Nhà trường huy động hai lớp 8A và 8B tham gia lao động xó hội chủ nghĩa

Bài 8: Trong các trường hợp sau, trường hợp nào dùng dấu câu đúng, trường hợp nàodùng dấu câu sai Giải thích và chữa lại các lỗi đó

a Trinh thỡ thào:

- Cậu xem cú thớch khụng? Cả một chựm ổi mọc sỏt nhau nhộ!

b Trinh chỉ cho tôi xem cả một vườn ổi mọc sát nhau và hỏi tôi có thích không?

c Tôi bật cười bảo lão:

- Sao cụ lo xa thế?

d Tôi bật cười bảo sao lóo ấy lo xa thế?

Trang 7

Gợi ý: Phải xác định mục đích nói của mỗi câu:

a Câu nghi vấn (Cậu xem cú thích không)

- Cả một chùm ổi mọc sát nhau nhỉ: câu cảm thán

b Trinh chỉ cho tôi xem cả một vườn ổi mọc sát nhau và hỏi tôi có thích không: câu trầnthuật

c Sao cụ lo xa thế: câu nghi vấn

d Tôi bật cười bảo sao lão ấy lo xa thế: câu trần thuật

Bài 9: Điền dấu câu một cách thích hợp vào các đoạn trích sau:

a “ Một canh hai canh lại ba canh

Trằn trọc băn khoăn giấc chẳng thành” (Hồ Chí Minh)

Gợi ý

“ Một canh… hai canh… lại ba canh

Trằn trọc băn khoăn giấc chẳng thành”

b Mẹ tôi thường dạy các con

Các con phải thương yêu nhau giúp đỡ nhau trong cuộc sống

Gợi ý

Mẹ tôi thường dạy các con:

- Các con phải thương yêu nhau giúp đỡ nhau trong cuộc sống

Bài 10: Điền dấu chấm phẩy vào đoạn văn sao cho hợp lí

Quan lại vì tiền mà bất chấp công lí sai nha vì tiền mà tra tấn cha con vương ông Tú

Bà, Mã Giám Sinh, Bạc Bà, Bạc Hạnh vì tiền mà làm nghề buôn thịt bán người SởKhanh vì tiền mà táng tận lương tâm Khuyển Ưng vì tiền mà lao vào tội ác Cả một xãhội chạy theo tiền

Gợi ý: Điền dấu chấm phẩy vào đoạn văn sao cho hợp lí

Quan lại vì tiền mà bất chấp công lí; sai nha vì tiền mà tra tấn cha con vương ông; Tú

Bà, Mã Giám Sinh, Bạc Bà, Bạc Hạnh vì tiền mà làm nghề buôn thịt bán người; SởKhanh vì tiền mà táng tận lương tâm; Khuyển Ưng vì tiền mà lao vào tội ác Cả một xãhội chạy theo tiền

Bài 11: Phân tích ý nghĩa tu từ của các dấu câu trong các ví dụ sau:

a “Ôi! sáng xuân nay, xuân 41

Trắng rừng biên giới nở hoa mơ

Bác về…im lặng Con chim hót

Thánh thót bờ lau vui ngẩn ngơ…”

(Tố Hữu)

b Anh đi đó, anh về đâu

Cánh buồm nâu …cánh buồm nâu…cánh buồm

Trang 8

dõi mắt nhìn theo cánh buồm cứ xa dần, xa dần màu nâu nhạt dần rồi mất hẳn chỉ còn lạicánh buồm xa tít ở cuối trời và nỗi nhớ vời vợi của người ở lại.

Bài 12: Chỉ rõ công dụng của các dấu câu trong các trường hợp sau:

a Trên đường đi học về Nam nói:

- Mai tớ đi học môn toán

b Một canh…hai canh…lại ba canh

Trằn trọc băn khoăn giấc chẳng thành

c Quan đi kinh lí trong vùng

Đâu có gà vịt…là lùng bắt ngay

(Ca dao)

d Truyện Kiều (Nguyễn Du) là tác phẩm văn học có giá trị nhân đạo sâu sắc

Gợi ý

a Dấu hai chấm báo hiệu lời dẫn trực tiếp

Dấu gạch ngang đánh dấu lời đối thoại trực tiếp

b Dấu chấm lửng làm giãn nhịp điệu câu thơ và diễn tả thời gian trôi một cách chậmchạp, nặng nề

c Dấu chấm lửng đánh dấu bộ phận chưa liệt kê hết và bộc lộ thái độ mỉa mai châmbiếm

d Dấu ngoặc đơn đánh dấu bộ phận giải thích Tuyện Kiều là của tác giả Nguyễn Du.Bài 13: Đoạn trích sau đã bị lược dấu câu, căn cứ vào công dụng của dấu câu em hãykhôi phục lại

Lâu lắm rồi mẹ mới về thăm nhà Nam rất mừng nhìn thấy mẹ nó reo lên:

A mẹ về rồi Nó ríu chân chạy ra ôm chầm lấy mẹ hai mẹ con mừng mừng tủi tủi mắtnhoè nước

Gợi ý

Lâu lắm rồi mẹ mới về thăm nhà Nam rất mừng nhìn thấy mẹ nó reo lên:

A! mẹ về rồi Nó ríu chân chạy ra ôm chầm lấy mẹ; hai mẹ con mừng mừng, tủi tủi mắtnhoè nước

Bài 14: Trong những trường hợp sau, trường hợp nào có thể thay dấu gạch ngang bằngdấu ngoặc đơn

a Bà lóo lỏng giềng lại lật đật chạy sang:

Bài 15: Chỉ ra tác dụng của dấu hai chấm trong các câu sau:

a Thật ra thì lão chỉ tẩm ngẩm thế, nhưng cũng ra phết chứ chả vừa đâu: Lão vừa xin tụimột ít bã chó

b Một luồng gió mạnh thổi qua: mấy chiếc lá rụng

Trang 9

c Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, và chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hômnay tôi đi học

d Mẹ hồi hộp thì thầm vào tai tôi

a Giải thích ý nghĩa cho “Cũng ra phết chứ chả vừa đâu”

b Mấy chiếc lá rụng: Làm rõ thêm sự việc (hệ quả) xảy ra sau khi có một luồng gió lạnhthổi qua

c Hôm nay tôi đi học: Giải thích ý nghĩa cho sự thay đổi lớn

g Dùng trong trường hợp giải thích, chú thích từ ngữ

Bài 16: Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng dấu hai chấm và dấu chấm lửng một cáchhợp lí

Hoạt động 6 Củng cố - dặn dò:

- Ôn lại chủ đề 1 Nắm chắc vai trò, tác dụng của các loại dấu câu

- Làm thêm một số bài tập có sử dụng các dấu câu đã học Phân tích tác dụng của nó

Trang 10

Ngày soạn: 30/08/2012

Ngày dạy:…./…/2012

CHỦ ĐỀ 2 :

VAI TRÒ VÀ TÁC DỤNG CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP TU TỪ TIẾNG VIỆT QUA THỰC HÀNH PHÂN TÍCH TÁC PHẨM VĂN HỌC

( Thời lượng: 6 tiết ) Tiết 6:

ÔN TẬP VỀ CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ TIẾNG VIỆT

Hoạt động1: Hướng dẫn học sinh ôn

tập về cácbiện pháp tu từ đã học

GV: Ở chương trình Ngữ văn 6, 7 em đã

được học những biện pháp tu từ nào?

HS trình bày khái niệm từng biện pháp tu

từ và cho ví dụ

GV: Thế nào là so sánh? Lấy ví dụ minh

hoạ.

I CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ TIẾNG VIỆT

- So sánh, nhân hoá, ẩn dụ, hoán dụ, điệpngữ, liệt kê, chơi chữ

- So sánh là sự đối chiếu sự vật, sự việc này

với sự vật, sự việc khác, có nét tương đồng

để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự

Trang 11

GV: Nhân hoá là gì? Ví dụ?

GV: Thế nào là ẩn dụ? Phân tích ví dụ

sau:

“ Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”.

HS thảo luận

GV: Hoán dụ là gì? Lấy ví dụ minh hoạ.

GV: Liệt kê là gì? Phân tích ví dụ?

diễn đạt

*Ví dụ: “Thân em như trái bần trôi

Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu”

- Đó là thân phận người phụ nữ trong xã hộicũ

- Nhân hoá là gọi hoặc tả con vật,cây cối

bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọihoặc tả con người, làm cho thế giới loài vật,cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với conngười, biểu thị được những tình cảm, suynghĩ của con người

* Ví dụ:

“Núi cao chi lắm núi ơiNúi che mặt trời chẳng thấy người thương” (Ca dao)

- Trò chuyện, xưng hô với vật như vớingười

- Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này

bằng tên sự vật, hiện tượng khác có néttương đồng với nó làm tăng sức gợi hình,gợi cảm cho sự diễn đạt

* Ví dụ:

“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăngThấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”

- Mặt trời (2) dùng để nói về Bác

- Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng,

khái niệm bằng tên một sự vật, hiện tượng,khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nónhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễnđạt

* Ví dụ:

-Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm (Ca dao)

- Liệt kê là cách sắp xếp nối tiếp hàng loạt

từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả được đầy

đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khácc

Trang 12

GV: Thế nào là điệp ngữ? Lấy ví dụ.

GV: Chơi chữ là gì? Phân tích ví dụ.

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS luyện tập

- HS đọc đoạn văn "Sài Gòn vẫn

trẻ trong vắt lại như thuỷ tinh"( bảng

- HS đọc bài " Vai trò, tác dụng của một

số biện pháp tu từ trong tác phẩm văn

nhau của thực tế hay tư tướng tình cảm

* Ví dụ:

- Tre, nứa, mai, vầu mấy chục loại khác

nhau, nhưng cùng một mầm măng non mọcthẳng

(Thép Mới)

- Điệp ngữ: Khi nói hoặc viết người ta có

thể lặp đi lặp lại từ ngữ hoặc cả một câu đẻlàm nổi bật ý, gây cảm súc mạnh Cách lặpnhư vậy gọi là phép điệp ngữ Từ ngữ đượclặp lại gọi là điệp ngữ

- Chơi chữ là lợi dụng dặc sắc về âm, về

nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hàihước, làm câu văn hấp dẫn và thú vị

* Ví dụ:

“Bà già đi chợ cầu đôngXem một quẻ bói lấy chồng lợi chăng? Thầy bói xem quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng chhẳng còn” (Ca dao)

Bài tập 2

Trang 13

GV: Bài văn nói tới những biện pháp tu

từ đã học nào? có những biện pháp nào

- Khi phân tích một tác phẩm văn học, cầnphát hiện được các biện pháp tu từ Quantrọng hơn là người viết phân tích rõ tácdụng của biện pháp tu từ đó

Hoạt động 3 Củng cố - Hướng dẫn học ở nhà

- Hệ thống các biện pháp tu từ từ vựng đã học

- Tác dụng của các biện pháp tu từ trong tác phẩm văn học

- Học bài

- Tập viết đoạn văn có sử dụng các biện pháp tu từ từ vựng Tiếng Vịêt

+ Ôn tập các biện pháp tu từ so sánh, nhân hoá theo SGK ngữ văn 6 kì II

+ Lưu ý các ví dụ trong SGK và lấy thêm ví dụ để phân tích

Trang 14

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1: Củng cố kiến thức về cấu

mất đi giá trị không?

GV: Khi vắng đi phương diện so sánh

người ta gọi là so sánh chìm Tạo sự liên

tưởng rộng rãi hơn, kích thích trí tuệ và

tình cảm người đọc nhiều hơn.

GV: Hãy tìm một ví dụ như thế và phân

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời

Phươngdiện sosánh

Từ sosánh

Vế B ( sự vậtdùng để

so sánh)

Cô giáoem

- Vế A và vế B Vì nếu vắng yếu tố A thì

đó lại là phép tu từ ẩn dụ

- Không

*Ví dụ: "Thầy thuốc như mẹ hiền."

phương diện so sánh có thể hiểu: dịudàng, ân cần, chăm sóc chu đáo, thươngyêu bệnh nhân

2 Tác dụng của so sánh:

- So sánh vừa có tác dụng gợi hình,giúpcho việc miêu tả sự vật, sự việc được cụthể ,sinh động, vừa có tác dụng biểu hiện

tư tưởng, tình cảm sâu sắc

- Hình ảnh những ngôi sao tình cảmcủa người con đối với mẹ

II NHÂN HOÁ.

1 Ví dụ:

- Con người trò truyện với trâu như mộtcon người

Trang 15

“ Trâu ơi ta bảo trâu này

Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta”

GV: Nhân hóa có tác dụng gì?

Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập

- GV treo bảng phụ ghi các câu ca dao:

Cổ tay em trắng

Đôi mắt em biếc dao cau

Miệng cười hoa ngâu

Cái khăn đội đầu hoa sen.

GV:

" Trẻ em như búp trên cành

Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan”

Phép so sánh này bị lược yếu tố nào?

GV: Yếu tố bị lược có thể thay bằng các từ

nào trong các từ sau: Tươi non, quyến rũ,

đầy hứa hẹn, đáng trân trọng, chứa chan

hi vọng, yếu ớt đáng thương, nhỏ nhắn.

HS thảo luận

GV: Vậy lược bớt phương diện so sánh

trong ví dụ này có tác dụng gì?

- Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng biện

pháp so sánh nhân hoá, phân tích tác dụng

Bài tập 2:

- Lược phương diện so sánh

- Có thể thay các từ: Tươi non, đầy hứahẹn, chứa chan hi vọng

- Gợi sự liên tưởng rộng rãi

Bài tập 3 : Viết đoạn văn

Trang 16

Ngày dạy:…./…/2012

Tiết 8:

VAI TRÒ TÁC DỤNG CỦA PHÉP ẨN DỤ- HOÁN DỤ

GV: Em đã được tìm hiểu các kiểu ẩn dụ

nào? Kể tên và cho ví dụ?

Ví dụ: Về thăm quê Bác làng sen

Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng

*Ẩn dụ phẩm chất

Ví dụ: ở bầu thì tròn, ở ống thì dài

*Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Ví dụ: Mới được nghe giọng hờn dịu ngọt

Huế giải phóng mà anh lại muộn về.

2 Tác dụng của ẩn dụ

Trang 17

GV: Nêu tác dụng của ẩn dụ?

GV: Phân tích tác dụng của ẩn dụ trong

câu thơ:"Người cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm"

Hoạt động 2: Tìm hiểu tác dụng của

hoán dụ

GV yêu cầu HS nhắc lại khái niệm hoán

dụ

(Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng,

khái niệm bằng tên một sự vật, hiện tượng,

khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó

nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự

diễn đạt)

GV: Có những kiểu hoán dụ thường gặp

nào? Lấy ví dụ minh hoạ.

Hoạt động 3: Hướng dẫn luỵên tập

- GV đưa bảng phụ ghi VD:

a "Người cha mái tóc bạc

- Làm cho câu văn thêm giàu hình ảnh

và mang tính hàm súc

- Người cha: Bác Hồ Người quan tâm

chăm sóc cho các chiến sĩ như conmình

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứađựng

* Ví dụ:

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

* Ví dụ:

Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về Tình cờ chú cháu Gặp nhau Hàng Bè

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Trang 18

Đốt lửa cho anh nằm"

b Bây giờ mận mới hỏi đào

Vườn hồng đã có ai vào hay chưa?

c Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng

Đèn ra trước gió còn chăng hỡi đèn?

d Này lắng nghe em khúc nhạc thơm.

GV: Yêu cầu HS thảo luận nhóm (5') phân

GV: Trong sinh hoạt hàng ngày, ta thường

hay sử dụng ẩn dụ để trao đổi thông tinvà

bộc lộ tình cảm Em hãy kể một ẩn dụ như

thế?

GV: yêu cầu HS đọc đoạn thơ

- HS đọc đoạn thơ:

"Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lý chói qua tim

Hồn tôi là một vườn hoa lá

Rất đậm hương và rộn tiếng chim"

GV: Tìm các phép so sánh, ẩn dụ trong bài

thơ.

- HS tìm những câu thơ có sử dụng hoán

dụ và phân tích

- "Đứng lên thân cỏ, thân rơm

Búa liềmkhông sợ súng gươm bạo tàn"

- " Đây suối Lê- nin, kia núi Mác

Hai tay gây dựng một sơn hà"

-So sánh:Hồn tôi là một vườn hoa lá

-tâm hồn tràn đầy niềm tin, niềm vui vôbờ vào lí tưởng của Đảng

Bài tập 4: Tìm những câu thơ có sửdụng hoán dụ:

- "Đứng lên thân cỏ, thân rơm Búa liềm không sợ súng gươm bạotàn"

- " Đây suối Lê- nin, kia núi Mác Hai tay gây dựng một sơn hà"

*Phân tích tác dụng

Hoạt động 4: Củng cố - Hướng dẫn học ở nhà:

- Ẩn dụ là gì? Hoán dụ là gì?

Trang 19

Hoạt động1: Củng cố khái niệm chơi

chữ

GV: Thế nào là chơi chữ? Cho ví dụ?

GV: Có những kiểu chơi chữ nào?

I CHƠI CHỮ

1 Khái niệm:

- Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về

nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm,hài hước, làm câu văn hấp dẫn và thú vị

* Ví dụ: Trời mưa đất thịt trơn như mỡ, dòđến hàng nem chả muốn ăn

Trang 20

GV: Ngoài các kiểu chơi chữ trên, em

còn biết thêm kiểu chơi chữ nào khác?

- GV nhận xét khái quát bằng bảng phụ:

GV: Nêu tác dụng của chơi chữ?

GV: Cách nói sau có phải là chơi chữ

GV: Phân tích tác dụng của điệp ngữ

trong các câu sau:

“ Khăn thương nhớ ai, khăn rơi xuống

đất

Khăn thương nhớ ai, khăn vắt lên vai.”

Hoạt động 3: Tác dụng của phép liệt

kê.

GV: Nêu tác dụng của phép liệt kê?

GV: Phân tích tác dụng của phép liệt kê

trong câu:

" Nó xuất hiện đột ngột, tay cầm gậy,

đầu đội mũ, chân mang giày ba ta, vai

đeo ba lô Rõ ràng đã chuẩn bị để đi xa."

Hoạt động 4: Hướng dẫn HS luyện tập

* Lối triết tự:

Duyên thiên chưa thấy nhô đầu dọc Phận liễu sao đà đẩy nét ngang : Thiên( Trời)

: Phụ( Chồng) : Liễu( Người con gái) : Tử( Con)

* Ghép tên những loài cùng họ:

"Chàng Cóc ơi, chàng Cóc ơi, Thiếp bén duyên chàng có thế thôi Nòng nọc đứt đuôi từ đây nhé Ngàn vàng khôn chuộc nỗi bôi vôi."

- Bộc lộ tâm trạng nhớ nhung tràn đầy

III LIỆT KÊ

Trang 21

GV yêu cầu HS viết đoạn văn có sử

dụng phép tu từ điệp ngữ, liệt kê

- HS thực hành viết, trình bày, nhận xét

- GV nhận xét, rút kinh nghiệm

- HS viết đoạn văn phân tích tác dụng

của phép chơi chữ trong bài ca dao

- HS trình bày, nhận xét

- GV nhận xét, kết luận

Bài tập1 : Viết đoạn văn

Bài tập 2:Phân tích tác dụng của chơi chữtrong bai ca dao:

Bà già đi chợ Cầu Đông Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng Thầy bói gieo quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng chẳng còn

Hoạt động 5: Củng cố - Hướng dẫn học ở nhà:

- Tác dụng của các biện pháp chơi chữ, điệp ngữ, liệt kê

- Ôn lại toàn bộ lý thuyết về các biện pháp tu từ

- Chuẩn bị cho giờ sau luyện tập

Ngày soạn: 12/10/2012

Ngày dạy:…./…/2012

Trang 22

Tiết 10:

LUYỆN TẬP

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp HS:

1 Kiến thức: Củng cố, hệ thống hoá các kiến thức về các biện pháp tu từ vừa học

2 Kĩ năng: Vận dụng giải một số bài tập

3 Thái độ: Có ý thức chuẩn bị bài trước khi đến lớp, tích cực xây dựng bài, ônluyện

Đôi ta là bạn thong dong

Như đôi đũa ngọc nằm trong mâm vàng

+ Nhân hoá:

Trâu ơi ta bảo trâu này

Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta

+ Hoán dụ:

Tiếc thay mắt phượng mày ngài

Hồng nhan thế vậy nỡ hoài tấm thân

+ Ẩn dụ:

Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

Ai làm cho bể kia đầyCho ao kia cạn, cho gầy cò con

+Điệp ngữ:

Anh đi anh nhớ quê nhà Nhớ canh rau muống, nhớ cà rầm tương Nhớ ai rãi nắng rầm sương

Nhớ ai tát nước bên đường hôm nao.

Bài tập 2 Phân tích tác dụng của các

Trang 23

Hoạt động 2: Hãy phân tích tác dụng

của các biện pháp tu từ trong các đoạn

văn, thơ sau:

a Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngát một mầu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?

b Buổi sáng, mọi người đổ ra đường Ai

cũng muốn ngẩng lên cho thấy mùi hồi

chín chảy qua mặt.

- Gọi HS trình bày

- GV nhận xét, kết luận

Hoạt động 3: Viết đoạn văn có sử dụng

biện pháp tu từ nhân hoá , so sánh

GV: Hướng dẫn HS viết, trình bày, nhận

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?

- Điệp ngữ vòng

b) Buổi sáng, mọi người đổ ra đường Ai

cũng muốn ngẩng lên cho thấy mùihồi chín chảy qua mặt

- Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác (Tô Hoài)

Bài tập 3 Viết đoạn văn có sử dụng

biiện pháp tu từ nhân hoá , so sánh

- Tác dụng của các biện pháp tu từ trong các tác phẩm văn học

- Ôn tập toàn bộ chủ đề chuẩn bị giờ sau luyện tập tiếp

( Chú ý tác dụng của chúng trong thơ văn.Cách vận dụng chúng khi viết bài )

Ngày soạn: 12/10/2012

Trang 24

Hoạt động 1 Giới thiệu về biện pháp

nói quá

GV giới thiệu về biện pháp nói quá

GV: Biện pháp nói quá có tác dụng gì?

GV: Cho ví dụ về nói quá, phân tích tác

dụng của việc sử dụng biện pháp nói quá

trong ví dụ đó.

GV:Kết luận, giới thiệu sẽ học cụ thể ở

tiết 37- Ngữ văn 8

Hoạt động 2: Giới thiệu về biện pháp

nói giảm nói tránh.

GV: Nêu khái niệm nói giảm nói tránh?

Giới thiệu sẽ học ở tiết 40 giờ học Ngữ

Ví dụ: Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

- Tháng năm đêm ngắn ngày thángmười rất ngắn

II NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

1 Khái niệm:

- Nói giảm nói tránh là một biện pháp tu

từ dngf cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển,tránh cảm giác đau buồn, ghê sợ, nặng nề;tránh thô tục, thiếu lịch sự

2 Tác dụng

- Tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ,

Trang 25

GV: Cho ví dụ và phân tích tác dụng của

nói giảm nói tránh sử dụng trong ví dụ

đó.

HS tìm ví dụ- Nhận xét

GV: Trong trường hợp nào thì không nên

nói giảm nói tránh? Vì sao?

Hoạt động 3 Luyện tập

- HS đặt câu với các từ cho sẵn

- HS trình bày, Nhận xét

GV:Kết luận

GV: HS thảo luận trong bàn, trả lời

GV: Trong các tình huống sau, em sẽ lựa

chọn cách nói như thế nào?

a Bạn hào hứng khoe em một chiếc áo

mới mà bạn tự cho là rất đẹp, còn em lại

thấy chiếc áo có phần hở hang nên em

không thích

b Ai đó khoe với em một bài thơ vừa làm

nhưng em thấy bài thơ không hay

c Khi em giảng bài cho bạn nhưng rất lâu

bạn vẫn không hiểu Có người hỏi em về

sức học của bạn em sẽ nói như thế nào?

GV: Yêu cầu HS viết đoạn văn có sử dụng

các biện pháp nói qua hoặc nói giảm nói

tránh

- HS thực hành viết đoạn văn có sử dụng

các biện pháp nói quá hoặc nói giảm nói

III LUYỆN TẬP

Bài tập 1: Đặt câu với các từ vắt chân lên

cổ, thét ra lửa, đạp đất đội trời, nứt đố đỏ vách, cười vỡ bụng

Bài tập 2

a Ừ, chiếc áo cũng đẹp nhưng tớ nghĩ nókhông thật phù hợp với tuổi chúng mình.hoặc: Chiếc áo này màu sắc hài hoànhưng giá nó kín đáo thì sẽ đẹp

b Bài thơ của bạn thật ý nghĩa nhưng tớnghĩ một số chỗ gieo vần chưa thật hợp lí

c Bạn nhận thức chưa được nhanh lắmnhưng bạn ấy rất cố gắng

Bài tập 3

* Viết đoạn văn

- Tác dụng của nói quá, nói giảm nói tránh?

- Sử dụng nói giảm nói tránh như thế nào là hợp lí?

- Ôn lại các biện pháp tu từ từ vựng

- Chuẩn bị ôn tập về các dấu câu: Vai trò, tác dụng của các loại dấu câu

Chủ đề 3:

Trang 26

RÈN LUYỆN KĨ NĂNG LÀM BÀI VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM.

Thời lượng :6 tiết

TIẾT 11: ÔN TẬP KHÁI NIỆM, TÁC DỤNG CỦA VĂN TỰ SỰ KẾT

HỢP VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM.

A MUC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức:

- Giúp học sinh nắm đựơc đặc điểm của bài văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm

- Nhận xét được sự tác động qua lại giữa các yếu tố kể, miêu tả, biểu cảm

- Nắm được cách thức vận dụng các yếu tố này trong một văn bản tự sự

GV: Sưu tầm các bài tập liên quan đến chủ đề

HS: Ôn tập các kiến thức liên quan đến viết bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Tổ chức lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Khái niệm, tác dụng văn

tự sự, miêu tả, biểu cảm:

GV?Văn tự sự là thể văn như thế nào?

HS: Tự sự là cách kể chuyện, kể việc về

con người (nhân vật)

GV? Kể ra những văn bản thuộc phương

thức tự sự mà em được học?

HS: Cây tre trăm đốt,

Cuộc chia tay của những con búp bê,…

GV? Tự sự giúp người đọc, người nghe

I Khái niệm, tác dụng văn tự sự – miêu tả – biểu cảm:

1 Thế nào là văn tự sự ?

a.Khái niệm:

-Tự sự là cách kể chuyện, kể việc về conngười (nhân vật) Câu chuyện bao gồmnhững sự việc ( chuỗi) nối tiếp nhau để điđến kết thúc

Trang 27

đánh giá con người đối với thế giới xung

quanh và khêu gợi lòng đồng cảm với

người đọc

GV: Những văn bản : Cây tre trăm đốt,

Cuộc chia tay của những con búp bê,…

có phương thức biểu cảm không?

-Tự sự giúp người đọc người nghe hiểu

rõ sự việc con người hiểu rõ vấn đề, từ đóbày tỏ, thái độ khen chê

- Trong cuộc sống trong giao tiếp cũngnhư trong văn chương truyền miệng, vănchương viết đều rất cần đến tự sự

2) Thế nào là văn biểu cảm?

a.Khái niệm:

- Là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tìnhcảm, cảm xúc, sự đánh giá con người đốivới thế giới xung quanh và khêu gợi lòngđồng cảm với người đọc

-Tình cảm trong văn biểu cảm thường làtình cảm đẹp, thấm nhuần tư tưởng nhândân

b.Cách biểu hiện của văn biểu cảm:

- Ngòai cách biểu cảm trực tiếp như tiếngkêu lời than Văn biểu cảm còn sử dụngcác biện pháp tự sự, miêu tả để khêu gợitình cảm

*VD: Đứng nên ni đồng…………

3) Thế nào là văn miêu tả ?

a.) Khái niệm:

- Là lọai văn giúp người đọc người nghehình dung các đặc điểm, tính chất nổi bậtcủa 1 sự vật, sự việc, con người, phongcảnh làm cho những cái đó như hiện lêntrước mặt người đọc, người nghe

b.Trong văn miêu tả:

- Năng lực quan sát của người viết, ngườinói thường bộc lộ rõ nhất

- Khi kể chuyện, người kể thường đanxen yếu tố miêu tả và biểu cảm vào đểlàm cho kể chuyện sinh động sâu sắc

Trang 28

BT 1: GV cho học sinh đọc đoạn văn tự

sự có miêu tả biểu cảm:(SGK7 trang 160 )

Giáo viên nêu các yêu cầu cho học sinh:

GV: Đoạn văn trên thuộc phương thức

BT 2: GV chia 4 nhóm thảo luận, mỗi

nhóm 1 đoạn, riêng nhóm khá tìm đoạn d.)

a Phương thức diễn đạt: tự sự

b Các yếu tố miêu tả trong đoạn văn:

mang trong hương vị tất cả của cái mộc mạc giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ An Nam

c Các yếu tố biểu cảm được dùng trong

đoạn: đồng lúa bát ngát, Ai đã nghĩ đầu tiên dùng cốm để làm quà "sêu tết", sự vương vít của tơ hồng

Hoạt động 3: Củng cố - Dặn dò:

- Thế nào là văn tự sự?Tác dụng của nó?

- Thế nào là văn biểu cảm? Văn biểu cảm có cách biểu hiện như thế nào?

- Miêu tả sử dụng khi nào, ở môi trường nào?

- Ôn tập các khái niệm đã tìm hiểu

- Bài tập về nhà: Tìm một đoạn văn tự sự có xen lẫn yếu tố miêu tả, biểu cảm Chỉ

ra các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong đoạn

Trang 29

- Giúp học sinh nắm đựơc đặc điểm của bài văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm

- Nhận xét được sự tác động qua lại giữa các yếu tố kể, miêu tả, biểu cảm

- Nắm được cách thức vận dụng các yếu tố này trong một văn bản tự sự

HS: Ôn tập các kiến thức liên quan đến viết bài văn tự sự kết hợp với miêu tả vàbiểu cảm

C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Tổ chức lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Cách làm bài văn tự sự:

1 Đề văn tự sự:

GV ghi đề lên bảng: "Em hãy kể một sự

việc làm đáng nhớ của em"

GV: Lời văn đề nêu ra những yêu cầu gì?

Những từ nào cho em biết điều đó?

GV: Ngoài kể việc, đề văn tự sự thường

Đề: Kể một câu chuyện em thích bằng lời

văn của em

a Tìm hiểu đề:

Yêu cầu: Kể một câu chuyện em thích (kểbằng lời văn của mình)

Trang 30

em chọn là gì?

GV: Vậy lập ý là em làm gì?

GV: Dàn ý bài văn tự sự gồm mấy phần?

ý mỗi phần?

GV: Em dự định mở bài như thế nào? Kể

chuyện ra sao? Kết thúc như thế nào?

Hoạt động 2: Cách làm bài văn biểu

cảm:

GV cho HS nhận xét các đề:

- Cảm nghĩ về dòng sông quê hương

- Cảm nghĩ về đêm trung thu

- Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ

- Vui buồn tuổi thơ

- Loài cây em yêu

GV hướng dẫn học sinh cách làm bài văn

cụ thể cho đề bài: " Cảm nghĩ về nụ cười

của mẹ"

a Tìm hiểu đề và tìm ý:

GV: Đối tượng phát biểu cảm nghĩ mà

đề văn nêu là gì? Em hình dung và hiểu

thế nào về đối tượng ấy?

+ Kết bài: kết thúc chuyện

- Lập dàn ý là sắp xếp sự việc trước, sautheo trình tự nhất định

d Viết bằng lời văn của em

II Cách làm bài văn biểu cảm:

1 Đề văn biểu cảm

2 Cách làm văn biểu cảm:

a.Tìm hiểu đề và tìm ý:

- Nụ cười của mẹ

Trang 31

- Hướng dẫn học sinh viết theo dàn ý

d Sửa bài:

- GV cho học sinh làm bài tập gọi học

sinh sửa bài

- GV nhận xét cho điểm

Hoạt động 3: Cách làm bài văn miêu

tả

GV : Muốn làm bài văn miêu tả, ta cần

thực hiện những công việc gì?

Gọi Hs trả lời theo các phần của dàn ý

GV ghi đề bài tả người lên bảng, yêu cầu

HS đọc và thực hiện bước lập dàn ý

b Lập dàn bài

c Viết bài

d Sửa bài

III Cách làm bài văn miêu tả:

- Xác định đối tượng cần miêu tả

- Lựa chọn chi tiết phù hợp, tiêu biểu

- Trình bày theo trình tự kết hợp với quansát liên tưởng, so sánh, nhân hóa,…

- Tả lá, hoa, hương hoa, màu sắc, hình dáng,gió, không khí, …

- Chú ý kết hợp các kĩ năng quan sát, liêntưởng, so sánh, tưởng tượng, nhân hóa vàcách dùng từ ngữ

3 Kết bài: Ấn tượng của du khách khi ngắmđầm sen Cảm xúc và suy nghĩ của em

Hoạt động 4.Củng cố - Dặn dò : - Cách làm bài văn tự sự như thế nào?

- Để làm bài văn miêu tả phải trải qua những bước nào?

- Các bước làm một bài văn biểu cảm?

- Ôn tập lại toàn bộ kiến thức vừa ôn tập.

- Làm bài tập: Lập dàn ý cho đề bài: Tả em bé tập đi

1 Mở bài: Em bé con ai? Tên họ? Có quan gì với em? Có điểm gì đáng lưu ý?

2 Thân bài: Tả chi tiết

- Tả em bé tập đi: chân, tay, dáng, cử chỉ,…

- Tả em bé tập nói: giọng nói ngọng, điệu bộ khi nói,…

- Tình cảm mọi người với em bé

3 Kết bài: - Hình ảnh chung về em bé Tình cảm của em với em bé

Trang 32

CỦNG CỐ KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

KẾT HỢP 3 YẾU TỐ: TỰ SỰ, MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM

I.MUC TIÊU:

Như tiết 13

II CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ:

III TIẾN TÌNH DẠY HỌC

 ổn địng lớp(1') :1.Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong giờ

Miêu tả ngoại hình của dế mèn tập trung làm

nổi bật vẻ cường tráng, của dế Mèn: đôi càng mẫm bóng, những cái vuốt nhọn hoắt, co cẵng lên đạp phanh phách vào các ngọn cỏ.

- Cách miêu tả vừa tả hình dáng chung vừalàm nổi bật các chi tiết quan trọng của đốitượng vừa miêu tả ngoại hình vừa diễn tả cửchỉ hành động để bộc lộ được một vẻ đẹp rấtsống động cường tráng, cả tính nết của DếMèn

- Từ ngữ đặc sắc đáng chú ý là hệ thống các

tính từ: cường tráng, mẫm bóng, nhọn hoắt.

Đoạn văn 2: Cuộc gặp gỡ cảm động giữa tôi

Trang 33

GV? Đoạn2: đoạn văn biểu đạt nội

dung gì?

HS:

GV? Hãy nhận xét phương thức biểu

đạt của đoạn văn?

HS:

GV? Hãy chỉ ra các yếu tố miêu tả

biểu cảm trong đoạn văn?

- Các yếu tố này đứng riêng hay đan

xen nhau?

GV cho HS tìm lần lượt các yếu tố,

ghi ra bảng

GV? Nêu tác dụng của các yếu tố

trong đoạn văn tự sự ?

HS:

Ghi nhớ(10'):

GV? Từ 3 ví dụ trên em hãy cho biết

thế nào là văn tự sự kết hợp với miêu

tả biểu cảm?

và mẹ tôi

- Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp miêu tảbiểu cảm:

- Các yếu tố này đứng đan xen nhau

* Miêu Tả: xe chạy chầm chậm tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại.Mẹ tôi còm cõi, gương mặt vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn màng, làm nổi bật màu hồng của hai gò má.

*Tác dụng: Những yếu tố miêu tả, biểu cảm

đó làm cho việc kể lại cuộc gặp gỡ thêm sinhđộng, thể hiện tình mẫu tử sâu nặng của nhânvật

II) Ghi nhớ:

biểu cảm là mục đích của người viếtmuốn kể lại sự việc là chính còn yếu tốmiêu tả, biểu cảm chỉ giúp cho việc tự sựđược sinh động sâu sắc

- Khi kể người ta thường đanxen các yếu tố miêu tả, biểu cảm, đánhgiá

3.Củng cố(5'): - Cách làm bài văn tự sự như thế nào?

4 Dặn dò(4'): : - Ôn tập lại toàn bộ kiến thức vừa ôn tập.

- Làm bài tập ở nhà : Tìm một đoạn văn tự sự Chỉ ra các yếu tố miêu tả,

tự sự, biểu cảm trong đoạn

Trang 34

BÀI TẬP THỰC HÀNH

I.MUC TIÊU:

(Như tiết 13)

Tìm một đoạn văn tự sự, miêu tả Chỉ ra

các yếu tố miêu tả, tự sự trong đoạn.

* GV 2 gọi HS lên ghi đoạn văn tìm được

lên bảng, ghi rõ yếu tố miêu tả, biểu cảm

trong đoạn, 1 HS lên đọc đoạn văn chuẩn

bị, nêu ra yếu tố miêu tả, biểu cảm trong

Ví dụ: “Bài học đường đời đầu tiên”

Đoạn: “Cái anh chàng Dế Choắt…… hếtđoạn”: đoạn văn miêu tả vì chủ yếu tảchân dung Dế choắt

II./ Bài tập:

Trang 35

GV ghi bài tập lên bảng, phân công nhóm

GV cho HS viết trong khoảng 10 phút

- Đại diện nhóm trình bày trước lớp

Lớp nhận xét -> GV sửa lỗi, nhận xét, HS

rút kinh nghiệm

GV: Gợi ý

* Hãy xây dựng một đọan văn tự sự có sử

dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm có

thể theo sau đây:

- `Bước 1: lựa chọn sự việc

`Bước 5: viết thành đoạn văn kể chuyện

kết hợp với các yếu tố miêu tả và biểu

cảm sao cho hợp lý

Bài tập 1:So sánh văn bản Thánh Gióng

với văn bản Lão Hạc có điểm gì khácnhau

* Thánh Gióng: tự sự

* Lão Hạc: Tự sự kết hợp miêu tả,biểu cảm

Bài tập 2 :

Kể lại kỉ niệm đáng nhớ nhất của em(viết đoạn văn)

3./ Bài tập 3:

Cho các sự việc và nhân vật sau:

b./ Em chẳng may đánh vỡ ruột lọ hoađẹp

c./ Em giúp bà cụ qua đượng lúc đôngngươi và nhiều xe cộ

d./ Em nhận được món quà bất ngờnhân ngày sinh nhật hay ngày lễ tết

* Hãy xây dựng một đọan văn tự sự có sửdụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm

4 Dặn dò(4'): : - Ôn tập lại toàn bộ kiến thức vừa ôn tập.

- Làm hoàn thiện các bài tập ở nhà

LUYỆN TẬP XÂY DỰNG

BÀI VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP MIÊU TẢ, BIỂU CẢM

Trang 36

I.MUC TIÊU:

(Như tiết 13)

để viết thành bài văn

Yêu cầu HS làm việc theo

- Đề 3: Nếu là ngừơi được chứng kiến cảnh LãoHạc kể chuyện bán chó với ông Giáo trongtruyện ngắn của Nam Cao thì em sẽ ghi lại câuchuyện đó như thế nào?

- Nguyên nhân phạm lỗi

- Diễn biến hậu quả của việc phạm lỗi

- Người phạm lỗi và những người có liênquan

3) Kết bài :

- Suy nghĩ , tình cảm sau khi sự việc đã xảy

ra

- Hướng khắc phục , phấn đấu trở thànhngười tốt

Trang 37

Hoạt động 2 Viết bài (20'):

Chọn đề 1 để viết:

GV giao nhiệm vụ cho HS làm việc

độc lập nhưng mỗi nhóm có nhiệm

vụ khác nhau

- Nhóm 1 : viết đoạn mở bài

- Nhóm 2 : viết đoạn 1 thân

bài

- Nhóm 3: viết đoạn 2 thân bài

- Nhóm 4: viết đoạn 3 thân bài

- Diễn biến, kết quả của việc làm

- Thái độ ba mẹ với em: vui mừng3) Kết bài :

- Suy nghĩ , tình cảm sau khi sự việc đã xảy

2) Thân bài :

- Nguyên nhân lão Hạc bán chó

- Nét mặt, hành động của lão Hạc khi kểđoạn lão lừa con chó vàng

4 Dặn dò(4'): - Ôn tập lại toàn bộ kiến thức vừa ôn tập.

- Làm hoàn thiện các bài tập ở nhà

Trang 38

ÔN TẬP TỔNG HỢP CHỦ ĐỀ 2

I.MUC TIÊU:

(Như tiết 13)

- Thế nào là văn miêu tả?

- Cách làm bài văn miêu tả?

HS:

GV?

- Thế nào là văn biểu cảm?

- Cách làm bài văn biểu cảm?

b Văn miêu tả

- Là lọai văn giúp người đọc người nghe hìnhdung các đặc điểm, tính chất nổi bật của 1 sựvật, sự việc, con người, phong cảnh làm chonhững cái đó như hiện lên trước mặt ngườiđọc, người nghe

c Văn biểu cảm:

-Là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm,cảm xúc, sự đánh giá con người đối với thếgiới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảmvới người đọc

-Tình cảm trong văn biểu cảm thường là tìnhcảm đẹp, thấm nhuần tư tưởng nhân dân

d Văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm:

- Là mục đích của người viếtmuốn kể lại sự việc là chính còn yếu tốmiêu tả, biểu cảm chỉ giúp cho việc tự sựđược sinh động sâu sắc

- Khi kể người ta thường đanxen các yếu tố miêu tả, biểu cảm, đánhgiá

Trang 39

GV cho HS đọc bài văn “ Món Quà

GV?Tác dụng của yếu tố biểu cảm?

GV gợi ý HS thự hiện lần lượt theo

- Bước 5: viết thành đoạn

văn kể chuyện kết hợpvới các yếu tố miêu tả vàbiểu cảm sao cho hợp lý

GV cho lần lượt từng nhóm trình bày,

sửa chữa, rút kinh nghiệm

* Tác dụng: Miêu tả tỉ mỉ các diễn biến củabuổi sinh nhật giúp cho người đọc có thể hìnhdung ra không khí của nó và cảm nhận đượctình cảm bạn bè thắm thiết (giữa Trang vàTrinh)

*Yếu tố biểu cảm: Tôi cứ bồn chồn không yên

… bắt đầu lo … tủi thân và giận Trinh … giận mình quá … tôi run run … cảm ơn Trinh quá

… Quí quá làm sao.

* Tác dụng: Bộc lộ tình cảm bạn bè chânthành và sâu sắc giúp cho người đọc hiểu r”ngtặng một cái gì kh”ng quan trọng b”ng mộttình bạn

2) Hãy xây dựng một đọan thân bài có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm cho các trường hợp sau :

- Nhóm 1,2: Em chẳng may đánh vỡruột lọ hoa đẹp

- Nhóm 3,4: Em giúp bà cụ qua đượnglúc đông ngươi và nhiều xe cộ

3.Củng cố (5') : - Cách làm bài văn tự sự như thế nào?

Trang 40

4 Dặn dũ(4'): - ễn tập lại toàn bộ kiến thức vừa ụn tập.

- Làm hoàn thiện cỏc bài tập ở nhà

CHủ Đề 3:

NHữNG ĐIểM GIốNG NHAU Và KHáC NHAU

GIữA VĂN MIÊU Tả Và VĂN THUYếT MINH

I M ụ C TIÊU :

1 Kiến thức : nắm vững khái niệm về văn miêu tả – văn thuyết minh nhận diện đợc những

điểm giống nhau và khác nhau của hai văn bản loại này.Phân tích so sánh qua những bài văn cụ thể

để thấy sự giống và khác nhau giữa hai văn bản

2 Kỹ năng: rèn kĩ năng viết và bài văn miêu tả thuyết minh theo chủ đề cho sẵn và chủ đề

tự chọn

3 Thái độ: giáo dục học sinh thận trọng khi viết đoạn văn, bài văn thuyết minh -> đa yếu tố

miêu tả vào văn thuyết minh -> bài văn thuyết minh sinh động, hấp dẫn.

GV cho HS ghi lại đoạn văn

- Đoạn 1: “Chẳng bao lâu tôi đã trở thành một

chàng dế thanh niên cờng tráng Đôi càng mẫm bóng.

Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần, nhọn

I./ Khái niệm chung về văn miêu tả và văn thuyết minh:

- Đoạn 1:

Tiêu đề	Vai Trò Và Tác Dụng Của Dấu Câu
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	bài giảng
Năm xuất bản	2012
Thành phố	Việt Nam

Định dạng
Số trang	85
Dung lượng	154,97 KB