Biểu cảm: Thể hiện thái độ, tình cảm của nhà văn với nhân vật, sự việc được kể Biểu cảm thông qua hai hình thức: trực tiếp qua cảm xúc của chính nhà văn với nhân vật hoặc gián tiếp th[r]
Trang 1- Luận điểm, cách nêu luận điểm, phương pháp làm sáng tỏ luận điểm và luận cứ.
- Rèn kĩ năng lập luận khi viết bài văn nghị luận
II Chuẩn bị:
GV: Sgk, sgv Bài văn nghị luận
HS: Ôn lại các bài đã học
III Các hoạt động dạy học:
? Thế nào là văn nghị luận?
? Hãy nêu những điểm khác biệt giữa
văn nghị luận với văn miêu tả, tự sự?
(Thảo luận nhóm)
Các nhóm trình bày và nhận xét cho
nhau
GV nhận xét, bổ sung
? Tìm đoạn, văn bản đã học về văn
miêu tả và văn nghị luận ?
? Tìm luận điểm ?
? Để thuyết phục người đọc, người
viết đã đưa ra những dẫn chứng như
2 Điểm khác biệt giữa văn nghị luận với văn miêu tả, tự sự.
Văn miêu tả, tự sự: kích thích trí tưởng
tượng, xây dựng óc quan sát tinh tế với t/
c chân thật, những khám phá hồn nhiên
về thiên nhiên, đời sống, gia đình, xã hội
- Văn nghị luận: hình thành và phát triển
khả năng lập luận chặt chẽ, trình bày dẫn chứng một cách sáng sủa, giàu sức thuyết phục Nêu những ý kiến riêng của mình
về một vấn đề nào đó trong cuộc sống, văn học nghệ thuật
- VD: + Đoạn đầu bài “Lượm”.+ Văn bản
“Đức tính giản dị của Bác Hồ”
Trang 2? Các dẫn chứng và lí lẽ trình bày theo
thứ tự nào? Tác dụng của cách trình
bày ấy?
Tóm lại: Mỗi đoạn văn có một vẻ đẹp
riêng Nếu văn miêu tả chỉ qua một số
hình ảnh, từ ngữ đã lột tả và làm sống
dậy trước mắt người đọc thần thái của
sự vật, sự việc…thì văn nghị luận lại
tiêu biểu cho cách nói chặt chẽ, hùng
hồn và giàu sức thuyết phục
? Lập luận là gì?
(Lập luận là đặc trưng quan trọng của
văn nghị luận, thể hiện năng lực suy
lí, năng lực thuyết phục của người
viết Là một yếu tố tạo nên sự lôgic,
Bài tập 1 (Nhóm 1) Trong văn nghị
luận thường dùng văn kiểu câu nào?
2 Lập dàn bài.
a Mở bài: Giới thiệu vấn đề, tác hại của
thuốc lá đối với cuộc sống con người - xã hội
Trang 3- Tác hại: ( sức khỏe – bệnh tật, kinh tế, đạo đức…)
c Kết luận: - Tác hại của thuốc lá đối với
cuộc sống con người
- Liên hệ…
4 Củng cố:
- Các luận điểm được sắp xếp như thế nào?
- GVkhái quát lại bài
5 Dặn dò:
- Về nhà học bài, nắm vững luận điểm, luận cứ, đặc điểm lập luận trong văn nghị luận
- Làm bài văn nghị luận hoàn chỉnh cho dàn bài trên
- Tập phân tích bài: “Đức tính giản dị của Bác Hồ.”
********************************************************* Ngày soạn 21/8/2013
TIẾT 2 ÔN TẬP VĂN NGHỊ LUẬN.
I- Mục tiêu bài học:Giúp HS:
- Hiểu thế nào là văn nghị luận, đặc trưng của văn nghị luận Thế nào là lập luận, vai trò,hiệu quả, tác động của nghệ thuật lập luận trong việc biểu hiện nội dung, tư tưởng và ý nghĩatác phẩm
- Luận điểm, cách nêu luận điểm, phương pháp làm sáng tỏ luận điểm và luận cứ
- Rèn kĩ năng lập luận khi viết bài văn nghị luận
II Chuẩn bị:
GV: Sgk, sgv
HS: Ôn lại các bài đã học
III Các hoạt động dạy học:
1.Ổn định tổ chức: (1 phút).
2.Kiểm tra bài cũ: (3 phút) Thế nào là văn nghị luận?
3.Bài mới:
GV dẫn dắt vào bài (1 phút)
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức.
Hoạt động 1 (10 phút) I Vai trò của lập luận trong văn nghị
Trang 4Điền cỏc từ, lập luận phự hợp vào chỗ chấm
trong đoạn văn sau:
Kiều khụng biết mấy lần nhỡn trăng
Cảnh trăng mỗi lần một khỏc: rạo rực yờu
đương, , gần gũi õu yếm, bỏt ngỏt bao la,
ỏm ảnh như một lời trỏch múc, cụ
đơn, tàn tạ, mong manh Cú thể núi
thiờn nhiờn trong Truyện Kiều cũng là một
nhõn vật, một nhõn vật thường vẫn kớn đỏo,
lặng lẽ khụng mấy khi khụng cú mặt và
luụn luụn thấm đượm tỡnh người
( Hoài Thanh)
GV hướng dẫn HS phõn tớch cỏch lập luận
trong bài: “Dõn ta cú một lũng nồng nàn yờu
nước Đú là truyền thống quý bỏu của ta”
? Tỡm luận điểm?
? Để làm sỏng tỏ luận điểm chớnh, Bỏc đó
đưa ra những luận điểm nào khỏc?
? Từ việc phõn tớch trờn em hóy nờu cỏch
Bài tập 1 Hóy chỉ ra luận điểm, cỏch lập
luận, cỏch nờu luận cứ trong đoạn văn sau:
HS thảo luận 3 phỳt, trỡnh bày
" Âm nhạc là một nghệ thuật gắn bú với con
người từ khi lọt lũng mẹ cho tới khi từ biệt
cuộc đời Ngay từ lỳc chào đời em bộ đó
được ụm ấp trong lời ru nhẹ nhàng của người
mẹ Lớn lờn với những bài hỏt đồng dao,
trưởng thành với những điệu hũ lao động,
những khỳc tỡnh ca vui buồn với biết bao
sinh hoạt nghệ thuật ca hỏt từ thụn xúm đến
thành thị Người Việt Nam chỳng ta cho tới
lỳc hết cuộc đời vẫn cũn tiếng nhạc vẳng
theo với những điệu hũ đưa linh hay điệu kốn
đưa đỏm."
( Phạm Tuyờn- "Cỏc bạn trẻ đến với õm
nhạc").
Bài tập 2 Hiện tượng vứt rỏc bừa bói Làm
sỏng tỏ hiện tượng trờn bằng hiểu biết của
luận
Luận điểm: Dân ta có một lòng nồng nànyêu nớc
+ Lịch sử đã chứng tỏ tinh thần yêu nớcnồng nàn của dân tộc
+ Đồng bào ta ngày nay rất xứng đáng với
=> Lập luận đúng vai trũ quan trọng, thiếtyếu trong bài văn nghị luận Nhờ võy, mà bàivăn chặt chẽ, cú tinh thuyết phục cao
Bài tập 2 Lập dàn bài.
* Mở bài: Giới thiệu hiện tượng vứt rỏc bừa
Trang 5bãi gây ảnh hưởng cuộc sống con người.
* Thân bài: Lập luận, chứng minh làm rõ
+ Tất cả mọi đối tượng
- Nguyên nhân:
+ Ý thức kém của con người
+ Xử lí rác thải không đúng quy đinh
+ Chưa có chế tài xử phạt đối với nhữngngười vứt rác bừa bãi
- Tác hại:
+ Gây ô nhiễm môi trường
+ Mất mĩ quan, vẻ đẹp của thiên nhiên, cơquan, trường học…
+ Ảnh hưởng đến Sức khỏe (gây bệnh tật chocon người…), kinh tế, đạo đức…
- Biện pháp:
+ Nâng cao ý thức cho con người ( tuyêntruyền, nêu tác hại của ô nhiễm môi trường
do rác thải gây ra)
+ Mỗi người tự rèn luyện trở thàn thói quenkhông vứt rác bừa bãi
* Kết bài:
+ Khẳng định vứt rác bừa bãi là một hànhđộng xấu của con người
+ Liên hệ
GV hướng dẫn HS về nhà làm
4 củng cố: Vai trò của lập luận trong văn nghị luận?
5 Dặn dò: - Học, nắm vững cách lập luận trong văn nghị luân, làm hoàn thiện cho dàn bài
trên
- Ôn tập, tìm hiểu các đề văn, cách làm bài văn nghị luận xã hội
********************************************************************
Trang 6HS: Ôn lại các bài đã học
III Các hoạt động dạy học:
Bài tập 1.Tệ nạn xã hội đang là vấn đề nóng
bỏng, bức thiết hàng đầu của xã hội ta ngày
nay như: Cờ bạc, tiêm chích ma túy, hoặc
tiếp xúc với văn hóa phẩm không lành
mạnh…Hãy làm rõ tác hại của các tệ nạn
trên
? Xác định thể loại và nội dung của đề?
? Lập dàn bài cho đề bài trên?
? Nêu yêu cầu của phần mở bài?
? Hãy viết thành đoạn văn phần mở bài?
(Ngày nay, đời sống của con người ngày
càng được nâng cao, ngày càng văn minh
hơn Trong cuộc sống có nhiều thói quen tốt
đẹp,nhiều nét văn hóa cần phát huy, nhưng
cũng rất nhiều tệ nạn xã hội đã và đang ảnh
hưởng nặng nề đến con người, xã hội Đó là
các tệ nạn: Cờ bạc, tiêm chích ma túy, hoặc
tiếp xúc với văn hóa phẩm không lành
- Nội dung: tác hại của một trong các tệ nạn
xã hội như: Cờ bạc, tiêm chích ma túy, hoặctiếp xúc với văn hóa phẩm khụng lànhmạnh…
Trang 7? Cần phải làm gì để bài trừ các tệ nạn ấy?
? Nêu nội dung phần kết bài?
Thực hành viết bài văn nghị luận
GV hướng dẫn HS viết bài văn nghị luận
hoàn chỉnh cho dàn bài đã lập
HS viết, trình bày từng phần, từ mở bài đến
- Rèn cho bản thân những thói quen tốt, lànhmạnh
- Chăm chỉ học tập, luyện tập thể dục thểthao để nâng cao sức khỏe
- Giữ cho mình bản lĩnh vững vàng trướcnhững lời dụ dỗ
- Báo cho người lớn nếu thấy dấu hiệu khảnghi ở bạn hoặc người thân của mình càngsớm càng tốt
* Kết bài: - Nêu nhận định của mình về tác
hại của các tệ nạn xã hội
- Lời kêu gọi hành động
4 Củng cố: (2 phút) - Nêu bố cục của bài văn nghị luận?
- Dẫn chứng trong văn nghị luận phải đảm bảo yêu cầu gì?
5 Dặn dò: ( 1 phút).- Học nắm vững kiến thức cơ bản về văn nghị luận.
- Làm bài văn nghị luận hoàn chỉnh cho dàn bài đã lập
- Ôn tập, tìm hiểu văn tự sự kết hợp miêu tả, biểu bảm
.
***********************************************************************
*************************************************************** Ngày soạn: 4/9/2013
Trang 8Tiết 4
ÔN TẬP VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP YẾU TỐ MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM.
( Thời lượng 3 Tiết )
I Mục tiêu bài học:
HS nắm được:
- Vai trò, tầm quan trọng, tác động qua lại giữa các yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm trong một văn bản hoàn chỉnh
- Cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một văn bản tự sự
- Biết vận dụng những hiểu biết có được ở bài học tự chọn này để viết bài văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm
II Chuẩn bị:
- GV : Tài liệu tham khảo
- HS: Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm
III Hoạt động dạy – học.
1 Ổn định tổ chức: (1 phút).Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp khi học bài mới
3 Bài mới:
- GV giới thiệu về chủ đề và yêu cầu của chủ đề.(1 phút)
Hoạt động 1
GV cho HS ôn lại một số văn bản tự sự có kết
hợp với miêu tả và biểu cảm
? Hãy kể ra một số văn bản tự sự có kết hợp
với miêu tả và biểu cảm mà em đã được học ở
chương trình Ngữ văn lớp 6, 7 và đầu năm lớp
8?
HS thảo luận, ôn lại và phát biểu
( “ Bài học đường đời đầu tiên” ( trích “ Dế
mèn phiêu lưu kí “ của Tô Hoài; “ Sống chết
mặc bay” của Phạm Duy Tốn; “ Tôi đi học “
của Thanh Tịnh
? Hãy nhắc lại đặc điểm và các thao tác chính
của các phương thức tự sự, miêu tả và biểu
cảm?
GV bổ sung và chốt lại
1- Tự sự
+ Đặc điểm: Kể người, kể việc
I Ôn tập các phương thức: tự sự, miêu
tả , biểu cảm.( 20 phút).
- HS kể
+ Tự sự: Trình bày chuỗi sự việc có mở đầu, diễn biến, kết thúc, thể hiện một ý nghĩa
Thao tác: Kể là chính+ Miêu tả: Tái hiện lại sự việc, hiện tượngThao tác: Quan sát, liên tưởng, so sánh, nhận xét
+ Biểu cảm: Thể hiện tình cảm, thái độ
của mình với sự vật, hiện tượngThao tác : Bộc lộ trực tiếp những cảm xúc của chính người viết hoặc thông qua ý
Trang 9+ Thao tác: Kể là chính
2- Miêu tả:
+ Tái hiện sự vật, hiện tượng
+ Thao tác: Quan sát, liên tưởng, nhận xét, so
sánh
3- Biểu cảm:
+ Đặc điểm: Thể hiện tình cảm, thái độ của
mình với sự vật, hiện tượng
+ Thao tác: Bộc lộ trực tiếp hoặc thông qua ý
nghĩ, cảm xúc của nhân vật
Hoạt động 2
? Nhận xét về ngôi kể, nhân vật chính trong
văn bản “Tôi đi học” của Thanh Tịnh?
? Chỉ ra yếu tố tự sự kết hợp miêu tả và biểu
cảm qua văn bản “Tôi đi học” của Thanh
Tịnh?
HS trình bày
GV nhận xét bổ sung: Sự kết hợp nhuần
nhuyễn giữa các yếu tố tự sự, miêu tả với biểu
cảm làm nổi bật tâm trạng hồi hộp, cảm giác
bỡ ngỡ của nhân vât Tôi trong buổi đầu tựu
trường
- GV nhấn mạnh và chuyển ý
Vậy các yếu tố miêu tả và biểu cảm có vai trò
như thế nào trong văn tự sự, tiết sau ta tìm hiểu
tiếp
nghĩ, cảm xúc của các nhân vật
II Luyện tập ( 19 phút).
Bài tập: “Tôi đi học” – Thanh Tịnh.
- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất: Tôi
- Nhân vật chính: Nhân vật Tôi
4 Củng cố: ( 3 phút)
? Các phương thức tự sự , miêu tả, biểu cảm có đặc điểm gì? Các thao tác
chính của các phương thức đó? Có khi nào em thấy trong một văn bản chỉ
xuất hiện duy nhất một phương thức biểu đạt không? Tại sao?
5 Dặn dò: ( 1phút) - Học bài, nắm chắc đặc điểm của các phương thức tự sự, miêu tả và
biểu cảm
***********************************************************
********************************************************************** Ngày soạn: 9/9/2013
Tiết 5
Trang 10
ÔN TẬP VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP YẾU TỐ MIÊU TẢ, BIỂU CẢM.
I Mục tiêu bài học:
HS nắm được:
- Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
- Thấy được yếu tố miêu tả, biểu cảm thường xuất hiện qua một số dấu hiệu
- Cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một văn bản tự sự
II Chuẩn bị:
- GV : Tài liệu tham khảo
- HS: Ôn lại các khái niệm tự sự, miêu tả và biểu cảm
III Hoạt động dạy – học.
1 Ổn định tổ chức: (1 phút).Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp khi học bài mới
3, Bài mới :
- GV nhắc lại đặc điểm của các phương thức miêu tả, biểu cảm từ đó chuyển ý
sang nội dung tiết thứ hai ( 2 phút)
Hoạt động 1 (19 phút).
? Tại sao trong văn bản tự sự cần có yếu tố
miêu tả?
? Qua các văn bản tự sự có kết hợp với miêu tả
và biểu cảm đã học, em thấy yếu tố miêu tả có
vai trò gì trong văn bản tự sự?
? Em thường thấy những yếu tố miêu tả nào
xuất hiện trong văn tự sự?
GV yêu cầu HS lấy ví dụ cụ thể ở các văn bản
đã học
+ Miêu tả cảnh thiên nhiên: Đoạn văn đầu tiên
của văn bản “Tôi đi học” của Thanh Tịnh
+ Miêu tả nhân vật: Đoạn văn miêu tả ngoại
hình của Dế Mèn và Dế Choắt trong văn bản “
Bài học đường đời đầu tiên” của Tô Hoài
+ Miêu tả cảnh sinh hoạt: Đoạn văn miêu tả
cảnh hộ đê trong văn bản “Sống chết mặc bay
+ Miêu tả trạng thái tình cảm và thế giới nội
tâm: Vui, buồn, khổ đau, hạnh phúc
I Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
1 Yếu tố miêu tả trong văn tự sự
- Nhờ có yếu tố miêu tả mà có thể tái hiện cảnh vật, con người một cách cụ thể, sinh động trong không gian, thời gian
- Giúp người kể kể lại một cách sinh động cảnh vật, con người làm cho câu chuyện trở nên sinh đông, hấp dẫn
+ Miêu tả nhân vật
+ Miêu tả cảnh thiên nhiên
+ Miêu tả cảnh sinh hoạt
Trang 11Mục đích: Khắc hoạ thành công chân dung
nhân vật với những nét tính cách riêng
b Miêu tả cảnh thiên nhiên
c Miêu tả cảnh sinh hoạt
Mục đích: Cốt truyện hay hơn, hấp dẫn hơn,
nhân vật hiện lên cụ thể sinh động hơn
? Yếu tố miêu tả thường được thể hiện qua
những dấu hiệu nào ở văn bản tự sự?
GV chốt lại
* Dấu hiệu
Miêu tả thường được thể nhiện qua những từ
ngữ, hình ảnh có giá trị gợi tả và biểu cảm như
từ láy tượng hình, tượng thanh; các biện pháp
nghệ thuật so sánh, nhân hoá
? Yếu tố biểu cảm đóng vai trò gì trong văn tự
sự?
? Trong văn bản tự sự, em thấy yếu tố biểu
cảm thường được thể hiện như thế nào?
GV chốt lại
+ Biểu cảm thông qua cảm xúc của chính nhà
văn đối với nhân vật, sự việc được đề cập đến
trong văn bản
+ Biểu cảm thông qua ý nghĩ, cảm xúc của
các nhân vật
- GV bổ sung thêm
Ở hình thức thứ nhất : biểu cảm thông qua
cảm xúc của chính nhà văn đối với nhân vật,
sự việc được thể hiện cụ thể qua từng ngôi kể
Ngôi kể thứ nhất: Cảm xúc của nhà văn
thường lồng vào cảm xúc của nhân vật “tôi”
VD: Văn bản: “Bài học đường đời đầu tiên”
Ngôi kể thứ ba: Cảm xúc của nhà văn thường
được thể hiện thông qua lời dẫn truyện
VD: Văn bản: “ Sống chết mặc bay”
? Về hình thức, em thấy yếu tố biểu cảm
thường xuất hiện qua những dấu hiệu nào
trong văn bản tự sự?
GV chốt lại
+ Yếu tố biểu cảm thường xuất hiện qua
những câu cảm thán, những câu hỏi tu từ
Hoạt động 2: ( 20 phút).
Bài tập Chỉ ra yếu tố miêu tả, biểu cảm trong
văn bản Tôi đi học của Thanh Tịnh?
HS làm bài tập, trình bày
GV nhận xét, bổ sung
=> Qua các từ ngữ, hình ảnh có giá trị gợi
tả và biểu cảm như từ láy tượng hình, tượng thanh, nghệ thuật so sánh, nhân hoá
2- Yếu tố biểu cảm trong văn tự sự.
Biểu cảm: Thể hiện thái độ, tình cảm của nhà văn với nhân vật, sự việc được kểBiểu cảm thông qua hai hình thức: trực tiếp qua cảm xúc của chính nhà văn với nhân vật hoặc gián tiếp thông qua cảm xúc, ý nghĩ của các nhân vật
=> Qua những câu cảm thán, những câu hỏi tu từ
III Luyện tập:
Bài tập: Tôi đi học – Thanh Tịnh.
+ Miêu tả : - Cảnh thiên nhiên: Đoạn văn đầu tiên của văn bản
- Nhân vật: Tôi trang trọng, đứng đắn, quần áo sạch sẽ…
+ Biểu cảm: Tâm trạng hồi hộp, lo lắng,
Trang 12cảm giác bỡ ngỡ…
4, Củng cố: ( 2 phút) – Vai trò của yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn tự sự?
GV nhấn mạnh lư ý:Việc sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm là rất cần thiết trong văn bản
tự sự, song phải chọn lọc, không qua lạm dụng dẫn tới lạc thể loại
5, Dặn dò: ( 1phút)
- Nắm chắc nội dung bài học, vận dụng viết 1 đoạn văn tự sự có kết hợp
với yếu tố miêu tả và biểu cảm
******************************************************************
*************** *************************************************** Ngày soạn: 12/9/2013
Tiết 6
ÔN TẬP VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP YẾU TỐ MIÊU TẢ, BIỂU CẢM.
Trang 13I Mục tiêu bài học: Giúp HS nắm được.
- Thấy được cách thức vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một văn bản
? Để viết được đoạn văn tự sự kết hợp với
miêu tả và biểu cảm bất kì, ta thực hiện theo
mấy bước? Là những bước nào?
(Thảo luận nhóm)
-Đại diện nhóm trình bày
-Nhóm khác NX, bổ sung
-Gv NX bổ sung, chữa sai
GV chốt lại các ý chính của mỗi
bước cho HS nắm được
(Thực hiện theo 5 bước
+ Xác định nhân vật, sự việc định kể
+ Lựa chọn ngôi kể: Thứ nhất hay thứ ba
+ Xác định thứ tự kể: Bắt đầu từ đâu, diễn
ra như thế nào và kết thúc ra sao?
+ Viết thành đoạn với các yếu tố: kể, miêu
tả, biểu cảm)
Cần phải nắm vững 5 bước thực hiện khi
viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và
biểu cảm trong bố cục một bài văn
? Bố cục một bài văn tự sự gồm mấy phần?
Là những phần nào?
?Vậy cách viết các đoạn văn tự sự kết hợp
miêu tả và biểu cảm trong bố cục một bài
văn như thế nào ?
Hoạt động 2 ( 23 phút).
Bài tập 1.Viết đoạn văn kể về cuộc gặp gỡ
I Rèn luyện kĩ năng viết đoạn văn tự sự
có kết hợp với miêu tả và biểu cảm.
1 Viết đoạn văn tự sự có kết hợp miêu tả
Trang 14giữa em với người bạn thân sau nhiều năm
xa cách
Bài tập 2 Có dịp được về thăm quê Bác
Em hãy kể lại kỉ niệm sâu sắc trong dịp về
- Kết hợp yếu tố miêu tả, biểu cảm phù hợp
- Thể hiện rõ chủ đề, trình bày cảm xúc suynghĩ của bản thân khi gặp bạn
Bài tập 2 Đoạn văn đúng chủ đề, sử dụng
yếu tố miêu tả, biểu cảm hợp lí
4, Củng cố : ( 3 phút).
- GV cho HS nhắc lại những bước cần thực hiện khi viết đoạn văn tự sự
kết hợp miêu tả và biểu cảm bất kì và xác định trong những bước đó
bước nào là quan trọng nhất
-GV khái quát lại bài
Trang 15- HS nắm được nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật chính của các văn bản “Tôi đi
học
- Củng cố được kiến thức về trường từ vựng
- Rèn kỹ năng nhận biết và thực hành về trường từ vựng
II Chuẩn bị:
GV: Đọc tài liệu - soạn bài
HS: Ôn các tác phẩm: Tôi đi học
Ôn về trường từ vựng
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
1 Ổn định tổ chức: ( 1 phút).
2 Kiểm tra bài cũ: (5 phút).
Kiểm tra sách vở, đồ dùng của HS
3 Bài mới: Giới thiệu bài (1 phút).
có thể thuộc nhiều trường từ vựng
khác nhau; chuyển trường từ vựng để
tăng tính nghệ thuật)
Hoạt động 2 (24 phút).
Bài tập 1 Xác lập trường từ vựng cho
các từ sau: Cây, tâm lí con người, đồ
dùng gia đình
Bài tập 2.
GV: Nêu yêu cầu
HS: Phân tích cảm xúc của nhân vật
Tôi
(chú ý tới mạch cảm xúc phát triển
theo trình tự từ trên đường tới trường
-trên sân trường - trong lớp học)
I Một số lưu ý:
1 Văn bản: Tôi đi học
- “Tôi đi học” không thuộc loại truyện ngắn chứa đựngnhiều sự kiện, nhân vật, những xung đột xã hội…mà lànhững kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường qua hồitưởng của nhân vật “Tôi”
- Cần chú ý khai thác sự kết hợp hài hoà giữa miêu tả vớibiểu cảm
2 Trường từ vựng: Trường từ vựng: Là tập hợp của
những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa
Ví dụ: Trường từ vựng “tay”
- Bộ phận của tay: Cánh tay, cổ tay, ngón tay, bàn tay
- Hoạt động của tay: Cầm, nắm, viết, ném
- Đặc điểm của tay: Dài, ngắn, to, nhỏ
II Luyện tập:
Bài tập 1:
Xác lập trường từ vựng: ”Cây”:
- Các loại cây: Cây ăn quả, cây lương thực, cây lấy gỗ
- Các bộ phận của cây: Thân, lá, cành, rễ
- Tính chất của cây: Cao, thấp, to, nhỏ
- Hoạt động sinh trưởng của cây: Nảy mầm, vươn cao
Đó là “một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh”, chú bé
Trang 16- Cảm xúc của chú bé trên đường tới
- Chú bâng khuâng tự hào thấy mình đã lớn khôn, không còn lêu lổng đi ra đồng thả diều, nô đùa…
- Khi đứng trước ngôi trường, chú bé càng hồi hộp, bỡ ngỡ Chú ngạc nhiên trước cảnh đông vui… chú lo sợ vẩn vơ
- Chú cảm thấy mình chơ vơ, vụng về, lúng túng khi vào lớp Chú xúc động hồi hộp đến độ quả tim như ngừng đập… khi ông Đốc gọi đến tên…
Thanh Tịnh đã diễn tả những kỷ niệm, những diến biến tâm trạng của nhân vật Tôi trong buổi tựu trường theo trình tự thời gian - không gian: Lúc đầu là buổi sớm mai
mẹ dẫn đi trên con đường làng, sau đó là lúc đứng giữa sân trường, một hồi trống vang lên, nghe ông Đốc đọc tên và dặn dò, cuối cùng là khi thầy giáo trẻ đưa vào lớp
Kỷ niệm ấy rất sâu sắc và đẹp, vì thế sau này “hàng năm….buổi tựu trường”
Trang 17I Mục tiêu bài học:
- Củng cố văn bản “ Trong lòng mẹ” của nhà văn Nguyên Hồng
- HS củng cố lí thuyết về tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Rèn kỹ năng làm bài tập, viết đoạn văn
- Thực hành sử dụng trong nói và viết
2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp khi học bài mới.
3 Bài mới: Giới thiệu bài: (1 phút).
Hoạt động 1 (15 phút).
? Nội dung chính của tập hồi ký
“Những ngày thơ ấu” của tác giả
Câu 1 Muốn tìm hiểu chủ đề của văn
bản, cần tìm hiểu những yếu tố nào?
(A Tất cả các yếu tố của văn bản)
I Ôn tập.
1 Văn bản: “Trong lòng mẹ”
“Những ngày thơ ấu” là tập hồi ký viết về tuổi
thơ cay đắng của tác giả Từ cảnh ngộ và tâm sự của chú bé Hồng, tác giả còn cho thấy bộ mặt lạnh lùng của một xã hội chỉ trọng đồng tiền, đầy những thành kiến cổ hủ, thói nhỏ nhen, độc ác của đám thị dân tiểu tư sản khiến cho tình máu
mủ ruột thịt cũng thành khô héo Tác phẩm gồm
9 chương, “Trong lòng mẹ” là chương IV
2 Chủ đề và bố cục của văn bản
- Chủ đề của văn bản là đối tượng và vấn đềchính mà văn bản biểu đạt Chủ đề có nội dungbao quát hơn đề tài
- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là mộttrong những đặc trưng quan trọng tạo nên vănbản Đặc trưng này có liên hệ mật thiết với tínhmạch lạc, tính liên kết
- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản được thểhiện trên cả hai bình diện: nội dung và hình thức
- Việc sắp xếp các ý có ảnh hưởng trực tiếp đến việc tiếp thu của người đọc - phụ thuộc vào đối tượng phản ánh, loại hình văn bản Một số cách trình bày:
+ Theo thứ tự thời gian+ Theo lô gíc khách quan của đối tượng+ Theo lô gíc chủ quan
+ Theo quy luật tâm lý, cảm xúc
II Luyện tập
Bài tập 1: Xác định các ý đúng trong các câu
sau:
Câu 1: Muốn tìm hiểu chủ đề của văn bản, cần
tìm hiểu những yếu tố nào?
A Tất cả các yếu tố của văn bản