- Những hoạt động tích cực của con người đối với môi trường: + Sử dụng nguồn năng lượng sạch + Khai thác tài nguyên lâm, thủy sản hợp lý + Xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc[r]
Trang 1TRƯỜNG THCS TRƯỜNG LONG HÒA
(ĐỀ THAM KHẢO) THI HỌC SINH GIỎI VÒNG HUYỆN LỚP 9 NH: 2010 – 2011
MÔN THI: SINH HỌC Thời gian: 150 phút, không kể thời gian phát đề
Học sinh trả lời các câu hỏi và làm các bài tập sau đây:
Câu 1 (1,5 điểm): Nêu những điểm khác nhau giữa nhiễm sắc thể giới tính và nhiễm sắc thể thường
Câu 2 (1 điểm): ARN được tổng hợp dựa trên những nguyên tắc nào? Nêu bản chất của mối quan hệ theo sơ đồ gen → ARN
Câu 3 (2 điểm): Đột biến gen là gì? Tại sao đột biến gen thường cĩ hại cho bản thân sinh vật?
Ý nghĩa của đột biến gen trong thực tiễn sản xuất
Câu 4 (2,5 điểm): Phương pháp nghiên cứu phả hệ là gì ? Tại sao người ta dùng phương pháp đó để nghiên cứu sự di truyền một số tính trạng ở người ?
Câu 5 (2 điểm): Khi gây đột biến bằng tác nhân vật lí và hĩa học, người ta thường sử dụng các biện pháp nào?
Câu 6 (2 điểm): Trong hai nhĩm sinh vật hằng nhiệt và sinh vật biến nhiệt, sinh vật thuộc nhĩm nào cĩ khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của mơi trường? Tại sao?
Câu 7 (1,5 điểm): Vì sao quần thể người lại cĩ một số đặc trưng mà quần thể sinh vật khác khơng cĩ? Ý nghĩa của việc phát triển dân số hợp lí của mỗi quốc gia là gì?
Câu 8 (2 điểm): Hoạt động chặt phá rừng bừa bãi và gây cháy rừng sẽ dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng Theo em, đó là những hậu quả gì ?
Câu 9 (2,5 điểm): Trình bày những hoạt động tiêu cực và tích cực của con người đối với môi trường ?
Câu 10 (3 điểm): Ở một lồi, tính trạng hoa kép trội hồn tồn so với tính trạng hoa đơn
a/ Lập sơ đồ lai để xác định kết quả về kiểu gen, kiểu hình của con lai khi cho cây thuần chủng cĩ hoa kép giao phấn với cây cĩ hoa đơn
b/ Nếu cho các cây con thu được lai trở lại với bố mẹ chúng thì F2 tiếp tục tạo ra như thế nào?
Hết
GVBM Đặng Xuân Thảo
TRƯỜNG THCS TRƯỜNG LONG HÒA
Trang 2GỢI Ý CHẤM THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9
MÔN: SINH HỌC
Câu 1
1,5 điểm
Câu 2
1 điểm
Câu 3
2 điểm
Câu 4
2,5 điểm
Câu 5
2,5 điểm
- Nhiễm sắc thể giới tính
+ Thường tồn tại một cặp trong tế bào lưỡng bội
+ Tồn tại thành từng cặp tương đồng (XX) hoặc khơng tương đồng
(XY)
+ Chủ yếu mang gen quy định giới tính của cơ thể
- Nhiễm sắc thể thường
+ Thường tồn tại với số cặp lớn hơn 1 trong tế bào lưỡng bội
+ Luơn luơn tồn tại thành từng cặp tương đồng
+ Chỉ mang gen quy định tính trạng thường của cơ thể
ARN được tổng hợp dựa trên khuơn mẫu là một mạch của gen và
diễn ra theo nguyên tắc bổ sung Do đĩ, trình tự các nuclêotit trên
mạch khuơn của gen quy định trình tự các nuclêotit trên mạch
ARN
- Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen do ảnh
hưởng phức tạp của mơi trường trong và ngồi cơ thể tới phân tử
ADN, xuất hiện trong điều kiện tự nhiên hoặc do con người gây ra
- Đột biến gen thể hiện ra kiểu hình thường cĩ hại cho bản thân
sinh vật vì chúng phá vỡ sự thống nhất hài hồ trong kiểu gen đã
qua chọn lọc tự nhiên và duy trì lâu đời trong điều kiện tự nhiên,
gây ra những rối loạn trong quá trình tổng hợp prơtêin
- Chúng cĩ ý nghĩa trong chăn nuơi và trồng trọt vì trong thực tế
cĩ những đột biến gen cĩ lợi cho con người
- Phương pháp theo dõi sự di truyền của một số tính trạng nhất
định trên những người thuộc cùng một dòng họ qua nhiều thế
hệ, người ta có thể xác định được đặc điểm di truyền (trội, lặn,
do một hay nhiều gen quy định) được gọi là phương pháp
nghiên cứu phả hệ
- Người ta dùng phương pháp đó để nghiên cứu sự di truyền một
số tính trạng ở người vì:
+ Người sinh sản chậm và đẻ ít con
+ Vì lí do xã hội, không thể áp dụng phương pháp lai và gây
đột biến
+ Phương pháp này đơn giản, dễ thực hiện, cho hiệu quả cao
- Khi gây đột biến bằng tác nhân vật lí, người ta đã chiếu xạ với
cường độ và liều lượng thích hợp vào hạt khơ, hạt nảy nầm, đỉnh
sinh trưởng của thân và cành, hạt phấn, bầu nhụy hoặc vào mơ
nuơi cấy
0,25 điểm
0,25 điểm 0,25 điểm
0,25 điểm 0,25 điểm 0,25 điểm
1 điểm 0,5 điểm
1 điểm 0,5 điểm
1 điểm
0,5 điểm 0,5 điểm 0,5 điểm
Trang 3Câu 6
2,5 điểm
Câu 7
2 điểm
Câu 8
2 điểm
- Khi gây đột biến bằng tác nhân hĩa học :
+ Đối với thực vật, người ta ngâm hạt khơ hoặc hạt nảy mầm trong
khoảng thời gian nhất định vào dung dịch hĩa chất cĩ nồng độ
thích hợp, tiêm dung dịch hĩa chất vào bầu nhụy hoặc dùng que
cuốn bơng cĩ tẩm hĩa chất đặt vào đỉnh sinh trưởng của thân và
cành
+ Đối với động vật, người ta cĩ thể cho hĩa chất tác động lên tinh
hồn hoặc buồng trứng
- Sinh vật hằng nhiệt cĩ khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi
nhiệt độ của mơi trường
- Vì :
+ Sinh vật hằng nhiệt cĩ khả năng duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định,
khơng thay đổi theo nhiệt độ của mơi trường ngồi
+ Cơ thể sinh vật hằng nhiệt đã phát triển cơ chế điều hịa nhiệt và
xuất hiện trung tâm điều hịa nhiệt ở bộ não
+ Sinh vật hằng nhiệt điều chỉnh nhiệt độ cơ thể hiệu quả bằng
nhiều cách như chống mất nhiệt qua lớp lơng, da hoặc lớp mỡ dưới
da, hoặc điều chỉnh mao mạch gần dưới da Khi cơ thể cần tỏa
nhiệt, mạch máu dưới da dãn ra, tăng cường hoạt động thốt hơi
nước và phát tán nhiệt
- Sự khác nhau đó là do con người có tư duy, có trí thông minh
nên có khả năng tự điều chỉnh các đặc trưng sinh thái trong
quần thể, đồng thời cải tạo thiên nhiên
- Phát triển dân số hợp lí là điều kiện để phát triển bền vững
của mỗi Quốc gia, tạo sự hài hoà giữa phát triển kinh tế – xã
hội với sử dụng hợp lí tài nguyên, môi trường của đất nước
- Phát triển dân số hợp lí là không để dân số tăng quá nhanh
dẫn tới thiếu nơi ở, nguồn thức ăn, nước uống, ô nhiễm môi
trường, tàn phá rừng và các tài nguyên khác
- Phát triển dân số hợp lí là nhằm mục đích đảm bảo tốt chất
lượng cuộc sống của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội, mọi
người trong xã hội đều được nuôi dưỡng, chăm sóc và có điều
kiện phát triển tốt
- Nước mưa chảy trên bề mặt không bị cây rừng ngăn cản nên
dễ xảy ra lũ lụt nhất là lũ quét, gây nguy hiểm tới tính mạng, tài
sản của nhân dân và gây ô nhiễm
- Lượng nước thấm xuống các tầng đất sâu giảm nên lượng nước
ngầm giảm
- Mất rừng gây xói mòn đất và làm cho khí hậu thay đổi, lượng
mưa giảm
- Mất nhiều loài SV và nơi ở của các loài SV làm giảm đa dạng
1 điểm
1 điểm 0,5 điểm 0,5 điểm
0,5 điểm 0,5 điểm
1 điểm
0,5 điểm 0,5 điểm 0,5 điểm
0,5 điểm
0,5 điểm 0,5 điểm 0,5 điểm
Trang 4Câu 9
2,5 điểm
Câu 10
3 điểm
sinh học (khi chuỗi thức ăn trở nên nghèo nàn tính ổn định của
hệ sinh thái giảm) dễ gây mất cân bằng sinh thái
- Những hoạt động tiêu cực của con người đối với môi trường:
+ Khai thác rừng bừa bãi, săn bắt động vật hoang dã + Đổ rác thải, chất thải công nghiệp, sinh hoạt ra môi trường
+ Chiến tranh, thử vủ khí hạt nhân
- Những hoạt động tích cực của con người đối với môi trường:
+ Sử dụng nguồn năng lượng sạch + Khai thác tài nguyên lâm, thủy sản hợp lý + Xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, trồng cây, gây rừng, phòng cháy rừng
+ Phát triển dân số hợp lí, vận động đồng bào dân tộc ít người định canh, định cư
+ Sử dụng đất hợp lí, có lế hoạch cải tạo đất + Chống thử và sử dụng vủ khí hóa học
+ Không thải rác, chất độc hại ra môi trường
a/
- Quy ước:
Gen A quy định hoa kép, gen a quy định hoa đđơn
- Kiểu gen :
Hoa kép mang kiểu gen: AA; Hoa đơn mang kiểu gen: aa
- Sơ đồ lai:
P: AA x aa
GP: A a
F1: Kiểu gen Aa Kiểu hình 100% hoa kép b/ Nếu cho F1 lai trở lại với P, suy ra cĩ 2 phép lai sau:
P: Aa x AA ; P: Aa x aa
Phép lai 1:
P : Aa (hoa kép) x AA (hoa kép)
GP : A, a A F2 : Kiểu gen 1AA : 1Aa
Kiểu hình 100% hoa kép Phép lai 2:
P : Aa (hoa kép) x aa (hoa đơn)
GP : A, a a F2 : Kiểu gen 1Aa : 1aa
Kiểu hình 1 hoa kép : 1 hoa đơn
0,5 điểm
0,25 điểm
0,25 điểm 0,25 điểm
0,25 điểm 0,25 điểm 0,25 điểm 0,25 điểm
0,25 điểm 0,25 điểm 0,25 điểm
0,25 điểm 0,25 điểm
0,25 điểm 0,25 điểm 0,25 điểm 0,25 điểm
0,25 điểm 0,25 điểm 0,25 điểm
0,25 điểm 0,25 điểm 0,25 điểm
Trang 5GVBM
Đặng Xuân Thảo