Sinh ly trao doi chat

CHƯƠNG VIII : TRAO ĐỔI CHẤT 2 - TRAO ĐỔI PROTIT :  Các axit amin vào đến tế bào sẽ tổng hợp thành protein mới để tạo tế bào mới , tổng hợp các men, các kích thích tố, các kháng thể, tổn[r]

Trang 1

CHƯƠNG VIII : TRAO ĐỔI CHẤT

I SỰ TRAO ĐỔI GLUXIT :

Gluxit gồm các dạng:

+ Glucoz, Fructoz, Galactoz ( công thức phân tử

Trang 2

1 TIÊU HÓA VÀ HẤP THU GLUXIT :

* Người trưởng thành bình thường cần khoảng 400g/ ngày ( hay : 8g gluxit / kg trọng lượng cơ thể), chủ yếu từ tinh bột, đường trái cây và

saccaroza ) thành đường đơn, chủ yếu là

glucoza, sau đó được hấp thu qua thành ruột non vào máu.

Trang 3

* Tại thành ruột non, các đường đơn được hấp thụ theo

2 phương thức : khuếch tán và tích cực

- Phương thức khuếch tán : khi nồng độ glucoza

trong ruột cao hơn trong máu, thì glucoza được

khuếch tán từ ruột vào máu

- Phương thức hấp thu tích cực : phương thức này đi ngược vơí bậc thang nồng độ, đi từ nồng độ thấp đến nồng độ cao, nên có sự tiêu hao năng lượng

Trang 4

2 TRAO ĐỔI GLUXIT :

- Hầu hết các loaị đường đơn hấp thu vào máu là glucoza Fructoza, galactoza hấp thụ vào cũng biến thành glucoza.

- Trong máu có khoảng 0,08 - 0,12% glucoza (trung bình khoảng 0.1% , gọi là hằng số đường huyết) Tỉ lệ đó không đổi chủ yếu là nhờ gan

Glucoza vào nhiều trong máu, khi qua gan sẽ được biến đổi thành glycogen dự trữ Khi lượng glucoza trong máu giảm, gan sẽ biến đổi glycogen thành glucoza để đưa vào máu.

- Trong các tế bào, nhất là tế bào cơ, glucogen bị thủy phân thành glucoza rồi bị oxy hóa để tạo ra năng lượng cho cơ thể hoạt động.

- Nếu lượng glycogen dự trữ đã đủ (khoảng 300g trong cơ và 100g trong gan) thì glucoza dư thừa sẽ biến đổi thành lipit dự trữ.

Trang 5

3 VAI TRÒ CỦA GLUXIT :

Gluxit là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu, trực tiếp cho cơ thể vì dễ phân hủy và dễ huy động từ các kho dự trữ ( gan và cơ )

Cứ 1g gluxit oxy hoá hoàn toàn cung cấp khoảng 4,1 KCal

Trang 6

Glucoza

Gan Glycogen

Lipit

Moâ

Trang 7

II SỰ TRAO ĐỔI PROTIT :

- Protit : ( Protein)

+ Là các đại phân tử có khối lượng phân tử lớn, do các thành phần đơn giản hơn là Polypeptit cuộn lại + Polypeptit : gồm vài chục đến vài trăm axit amin kết hợp lại thành chuỗi phân tử.

+ Axit amin : là đơn vị cấu tạo cơ bản nhất của

Protein, có khoảng 20 loại axit amin khác nhau bởi gốc R Công thức chung :

NH 2 CH

R

COOH

Trang 8

1 - TIÊU HÓA VÀ HẤP THU PROTIT :

 Người trưởng thành bình thường cần khoảng 80g/ ngày ( tương đương : 1,6g/ kg trọng lượng cơ thể)

 Protein có trong các loại thức ăn động vật : thịt, cá, trứng, sữa, tôm, cua … Các thức ăn thực vật: cơm, đậu, ngô, khoai, sắn Trong nước mắm, nước

tương có protit dưới dạng polypeptit và axit amin

Trang 9

 Protein ăn vào đến dạ dày, ruột non, dưới tác dụng của các men tiêu hóa protit (pepsin, trypsin,

kimotrypsin, êrepsin ), protein bị thủy phân thành polypeptit rồi thành axit amin hấp thụ vào máu

 Cũng như các đường đơn, các axit amin được hấp thu theo 2 phương thức : khuếch tán và hấp thu

tích cực Ngoài axit amin, có một số ít polypeptit, dipeptit cũng được hấp thụ vào máu đến tế bào

Trang 10

2 - TRAO ĐỔI PROTIT :

 Các axit amin vào đến tế bào sẽ tổng hợp thành

protein mới để tạo tế bào mới , tổng hợp các men, các kích thích tố, các kháng thể, tổng hợp các sơị actin và myosin làm tăng kích thước sơi cơ, tăng tố chất mạnh

 Sự phân hủy protit cũng tiến hành ở gan Axit

amin bị khử nhóm amin cho NH3 sẽ bị thải ra

ngoài dưới dạng urê, axit uric, crêatin Phần lớn còn laị gồm C, H, O sẽ tạo thành gluxit, gluxit sẽ

bị oxy hóa và tạo ra năng lượng

Trang 11

Hệ tiêu hóa

Mô và

tế bào

Trang 12

3 - VAI TRÒ CỦA PROTIT :

- Vai trò chủ yếu của protit là tạo hình , tổng hợp

các chất cần thiết cho hoạt động của tế bào

- Cung cấp năng lượng cho cơ thể Cứ 1g protit oxy

hóa hoàn toàn tạo ra khoảng 4,1 Kcalo

Trang 13

III SỰ TRAO ĐỔI LIPIT :

- Lipit : gồm các dạng

+ Glycerit, có trong mỡ động vật và dầu thực vật,

do sự kết hợp giữa Glycerin và axit béo.

+ Sterit, có trong mỡ động vật, do sự kết hợp giữa Cholesterol và axit béo.

+ Ngoài ra còn một số dạng Lipit phức tạp (ví dụ : Photspholipit trong cấu tạo của bao myelin…) có sự tham gia của Nitơ, Phospho …

Trang 14

1 - TIÊU HÓA VÀ HẤP THU LIPIT :

- Mỗi ngày cần khoảng 55g ( 1,1g/ kg trọng luợng

cơ thể)

- Lipit của thức ăn vào dạ dày và ruột non dưới tác dụng của men lipaza và các muối mật, được tiêu hóa hoàn toàn thành glyxerin và axit béo

- Các axit béo và glyxerin hợp với muối mật thành chất hòa tan, khi thấm qua màng ruột non được

tổng hợp thành triglyxerit ( lipit nhũ tương ) dẫn về tim theo đường bạch huyết

Trang 15

2 - TRAO ĐỔI LIPIT :

- Từ tim, lipit được vận chuyển đến các tổ chức mỡ dự trữ như : mô liên kết ở dưới da, giữa các sợi cơ, gan Mỡ dự trữ này luôn được chuyển hóa và đổi mới trong vòng 10 – 20 ngày

- Lượng lipit dự trữ chỉ được oxy hóa khi lượng glycogen dự trữ trong cơ gần cạn ( khi lao động hoặc vận động trong thời gian dài ) Khi đó lipit bị thủy phân thành gluxerin và axit béo Các axit béo lại tách ra thành các axit axetic Axit axetic được oxy hóa sản xuất ra năng lượng

Trang 16

3 - VAI TRÒ CỦA LIPIT :

 Lipit dùng làm nguyên liệu để xây dựng tế bào

chất và màng tế bào

 Lipit là chất cung cấp năng lượng và dự trữ năng

lượng nhiều nhất cho tế bào Cứ 1g lipit oxy hóa hoàn toàn cho ra khoảng 9,3 Kcalo

 Tham gia tạo lớp mỡ dưới da giữ nhiệt cho cơ thể,

bảo vệ cơ thể và các nội quan

Trang 17

IV SỰ TRAO ĐỔI NƯỚC :

1 - HẤP THU NƯỚC :

 Mỗi ngày cần khoảng 2 lit, lấy từ nước uống, thức ăn và nước do thiêu đốt các thức ăn mà ra

 Nước uống hoặc ăn vào được hấp thụ ở ruột non, một ít hấp thụ ở dạ dày và ruột già

Trang 18

2 - PHÂN PHỐI VÀ VẬN CHUYỂN NƯỚC TRONG

CƠ THỂ :

* Nước uống vào sẽ được vận chuyển như sau :

- Hấp thụ

- Vào huyết tương

- Vào dịch gian bào, trở về huyết tương

- Vào dịch nội bào, từ nội bào ra

- Đào thải theo đường nước tiểu, mồ hôi …

Trang 19

4 - VAI TRÒ CỦA NƯỚC :

 Là dung môi để hòa tan và vận chuyển các chất

như đường, muối…

 Cần thiết cho những phản ứng thủy phân

 Đóng vai trò căn bản trong quá trình điều nhiệt

Trang 20

V SỰ TRAO ĐỔI MUỐI KHOÁNG :

1 - HẤP THU MUỐI KHOÁNG :

- Mỗi ngày cần khoảng 20g lấy từ nước uống, muối ăn, rau cải, thịt cá …

- Ngoài ra còn lấy muối khoáng từ trong cơ thể

Thí dụ : Hồng cầu bị tiêu hủy sẽ cung cấp Fe

Tế bào hủy xương phá chất xương cũ và phóng thích Ca

Trang 21

2 - VAI TRÒ CỦA MUỐI KHOÁNG :

 Muối NaCl : có nhiều ở bên ngoài tế bào, có vai trò

duy trì nồng độ của máu, ảnh hưởng đến sự thẩm thấu các chất, NaCl cao sẽ gữi nước gây phù, NaCl thấp cơ thể sẽ mất nước

 Muối K : có nhiều ở bên trong các tế bào, có vai trò

điều hòa hoạt động thần kinh và các cơ

Trang 22

 Muối Ca : 98% nằm trong xương.

- Là thành phần chính của xương và răng

- Điều hòa tính hưng phấn của thần kinh và cơ

- Cần thiết cho sự đông máu và đông sữa

 Muối Fe : chủ yếu trong huyết cầu tố ( 60% ), gan,

lách,tủy xương

Cần để tạo sắc tố hemoglobin trong hồng cầu

 Muối Iot : cần thiết cho hoạt động của tuyến giáp để

tạo thyroxin

 Fluor : cần thiết cho cấu taọ răng …

Trang 23

Trang 24

1 VITAMIN TAN TRONG NƯỚC :

* Vitamin B1 : ( chống bệnh tê phù )

- B1 có nhiều trong men bia, cám, chuối, khoai tây, gan, tim, óc…

- Có vai trò quân bình hệ thần kinh và làm tăng oxy hóa glucoza

* Vitamin B2 :

- Có trong men bia, sữa, trứng…

- Có vai trò làm tăng hấp thụ O2 vào tế bào

* Vitamin B6 :

- Có trong men bia, cám, khoai tây …

- Có tác dụng kích thích tổng hợp protein cho tế bào

cơ

Trang 25

* Vitamin B12 : ( Chống thiếu máu )

- Có nhiều trong gan bò …

- Làm tăng sự tổng hợp axit nucleic và cần cho sự taọ máu.

* Vitamin C : ( Chống hoaị huyết )

- Có nhiều trong các loại trái cây và rau cải.

- Làm tăng sự oxy hóa của glucoza và lipit, can cho

răng và lợi khỏi hỏng và chảy máu.

* Vitamin PP :

- Có trong thịt, gan, bắp caỉ, sữa …

- Có vai trò điều hóa thần kinh, tăng sự co thắt của dạ dày.

Trang 26

2 VITAMIN TAN TRONG LIPÍT :

* Vitamin A : ( chống khô mắt )

- Có trong dầu cá, lòng đỏ trứng, bơ, cà rốt, cà chua…

- Có vai trò làm phát triển bình thường các loaị biểu bì, và hoạt động của các tế bào que trong mắt

* Vitamin D : ( Chống còi xương )

- Có trong dầu cá, long đỏ trứng, bơ

- Có vai trò giữ Ca cho xương

* Vitamin E : ( Vitamin sinh sản )

- Có nhiều trong nhau thai, xà lách, thóc đang nẩy mầm, gía…

- Có vai trò làm phát triển bào thai, tăng sự taọ giao tử.

* Vitamin K : ( Chống chảy máu )

- Có nhiều trong các loại lá xanh: xà lách, bắp cải …

- Cần cho sự đông máu

Định dạng
Số trang	26
Dung lượng	277,5 KB