Tiết 59: Một thứ quà của lúa non: Cốm

Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học (thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng), năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được vẻ đẹp của tác phẩm văn chương ), năng lực [r]

Ngày soạn:………

Ngày giảng:7B………

TIẾT 59

MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Sơ giản về tác giả Thạch Lam

- Thấy được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hóa truyền thống của Hà Nội trong món quà độc đáo, giản dị: cốm

- Cảm nhận tinh tế, cảm xúc nhẹ nhàng, lời văn duyên dáng, thanh nhã, giàu sức biểu cảm của Thạch Lam

2 Kĩ năng

* Kĩ năng bài học

- Rèn kĩ năng đọc – hiểu, phân tích văn bản tùy bút có sử dụng yếu tố miêu

tả và biểu cảm

- Sử dụng yếu tố biểu cảm giới thiệu một sản vật quê hương

* Kĩ năng sống:

- Giao tiếp, tư duy sáng tạo, tự nhận thức

3 Thái độ

- Bồi dưỡng lòng trân trọng giá trị nét đẹp văn hóa

- Rèn năng lực tự học, năng lực cảm nhận, năng lực trình bày vấn đề cho học sinh

4 Phát triển năng lực: rèn HS năng lực tự học (thực hiện soạn bài ở nhà có chất

lượng), năng lực giải quyết vấn đề (phát hiện và phân tích được vẻ đẹp của tác phẩm văn chương ), năng lực sáng tạo ( có hửng thú, chủ động nêu ý kiến về giá trị của tác phẩm), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn; năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong

việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học

*Tích hợp :

- Tích hợp Giáo dục đạo đức

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

- Giáo viên: soạn bài, tư liệu ngữ văn 7, bảng phụ, tranh ảnh về cốm

- Học sinh: soạn bài, SGK Ngữ văn 7

III Phương pháp

- Phương pháp: vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình, tổ chức H tiếp nhận Văn bản, bình giảng, đọc diễn cảm

Kĩ thuật: động não, trình bày một phút

IV Tiến trình giờ dạy – giáo dục

1 Ổn định lớp (1’)

2 Kiểm tra bài cũ (5’)

?) Chép lại khổ thơ cuối của bài thơ “ Tiếng gà trưa” Viết đoạn văn ngắn phát biểu cảm nghĩ về đoạn thơ đó

Đáp án – Biểu điểm:

HS chép đúng, chính xác đoạn thơ: 3 điểm

- Viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ về đoạn thơ: 7 điểm

3 Bài mới (35’)

- Mục tiêu: Đặt vấn đề tiếp cận bài học.

- Hình thức: Hoạt động cá nhân.

- Kĩ thuật, PP: thuyết trình.

-Thời gian: 1’

Trên mảnh đất Việt Nam, cây lúa, hạt gạo đã trở thành biểu tượng cho vẻ đẹp kì diệu của mảnh đất và tâm hồn tinh tế của con người Việt Nam Bằng tình yêu đằm thắm và biết bao ngôn từ đẹp như thơ để ca ngợi cây lúa nhà văn Thạch Lam qua bài tùy bút “Một thứ quà ”

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

* Hoạt động 1 (5’)

- Mục tiêu: Giúp HS tìm hiểu về tác

giả và hoàn cảnh ra đời của tác phẩm.

- Phương pháp: vấn đáp, nêu vấn đề,

phân tích, bình giảng

- Hình thức: cá nhân

- Kĩ thuật: động não, trình bày 1’

- Cách thức tiến hành:

Hs vận dụng KT trình bày 1’ để trả lời

vấn đề

?) Nêu những hiểu biết của em về tác

giả Thạch Lam

Hs trình bày theo chú thích SGK

GV mở rộng thêm kiến thức:

?) Nêu xuất xứ của văn bản

- Rút từ tập " Hà Nội phố phường, viết

I Giới thiệu chung

1 Tác giả

- Thạch Lam trước cách mạng nổi tiếng là nhà văn lãng mạng chuyên viết truyện ngắn, tuỳ bút

- Văn của Thạch Lam nhẹ nhàng tinh

tế, giàu chất thơ, nhân ái

2 Tác phẩm

- Rút từ tập " Hà Nội phố phường, viết

về cảnh sắc và phong vị Hà Nội

* Hoạt động 2( 20’)

- Mục tiêu: Giúp HS đọc, tìm hiểu giá

trị của VB

- Phương pháp: vấn đáp, thyết trình,

đọc diễn cảm, nêu vấn đề, phân tích so

- Hình thức: cá nhân/ lớp

- Kĩ thuật: động não.

- Cách thức tiến hành:

GV hướng dẫn cách đọc

Đọc mẫu 1 đoạn

H đọc tiếp

Nhận xét giọng đọc của HS

GV cho HS đọc các chú thích SGK

?) Văn bản thuộc thể loại nà0 ?) Nêu

hiểu biết về thể loại đó

- Tùy bút

-Tuỳ bút là 1 thể loại văn xuôi thuộc

loại ký, thường ghi chép những hình

ảnh, số việc, câu chuyện có thật mà

nhà văn quan sát

- Tuỳ bút thiên về, biểu cảm, chú trọng

thể hiện tính chất, chính xác

GV trình bày thêm về thể loại tùy

bút:

- Tuỳ bút thường không có cốt truyện,

giàu tính biểu cảm, gần với thơ thể

hiện trực tiếp cái tôi trữ tình của người

viết

- Một số nhà văn nổi tiếng

Nguyễn Tuân, Vũ Bằng

?) Có thể chia văn bản làm mấy phần

- Đ1: Từ đầu…thuyền rồng”-> cảm

nghĩ về nguồn gốc của cốm

- Đ2: Tiếp…Nhũn nhặn” -> cảm nghĩ

về cảnh sắc và phong vị Hà Nội

II Đọc – Hiểu văn bản

1 Đọc, chú thích

a Đọc:

b Chú thích:

2 Kết cấu, bố cục

- Thể loại: Tùy bút

- Bố cục: 3 phần

về giá trị văn hóa của cốm.

- Đ3: Còn lại -> Cảm nghĩ về sự

thưởng thức cốm

?) Cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm

được trình bày trong mấy đoạn văn

ngắn ? Ý mỗi đoạn

1- Từ đầu: - Của trời: Cội nguồn của

cốm

2- Tiếp …thuyền rồng : Nơi có nghề

cốm nổi tiếng

?) Cội nguồn của cốm là “lúa đồng

quê” Điều đó được gợi tả bằng

những câu văn nào

- Các bạn có ngửi thấy lúa non không

- Trong cái vỏ xanh kia ngàn hoa cỏ

- Dưới ánh nắng trong sạch của trời

?) Tác giả đã lập ý bằng cách nào để

miêu tả cội nguồn của cốm? Tác

dụng

- Dùng cảm giác và tưởng tượng

?) Em có nhận xét gì về lời văn ở

đoạn này

- Gợi chính xác và tưởng tượng nơi

người đọc

- Thể hiện sự tinh tế trong cảm thụ

cốm của tác giả

- Giàu hình ảnh, trang trọng, nhẹ

nhàng với những động từ thích hợp

thanh nhã, tinh khiết, phảng phất

?) Viết về cốm nhà văn nhắc tới địa

danh nào

- Làng Vòng nơi nổi tiếng nghề cốm.

- Cốm Làng Vòng dẻo, thơm và ngon

nhất

?) Hình ảnh " Cô làng bán cốm xinh

xinh áo quần gọn ghẽ với cái dấu

hiệu đặc biệt là cái đòn gánh 2 đầu

cong vút lên như chiếc thuyền rồng"

3 Phân tích

3.1 Cảm nghĩ về nguồn gốc cốm.

a.Cuội nguồn của Cốm

- Cốm hình thành từ những tinh tuý của thiên nhiên và sự khéo léo của con người

- Lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc

Thể hiện sự yêu quý, trân trọng cội nguồn trong sạch, đẹp đẽ của cốm

b Nguồn gốc của Cốm

- Làng Vòng là nguồn gốc của Cốm

- Cốm Làng Vòng ngon vô cùng

có ý nghĩa gì

- Cốm gắn liền với vẻ đẹp của người

làm cốm

- Cái cách cốm đến với mọi người

duyên dáng, lịch thiệp

- Vẻ đẹp của người tôn lên vẻ đẹp của

cốm

GV chốt

?) Chi tiết: Đến mùa cốm, người Hà

Nội 36 phố phường vẫn thường

ngóng trông cô hàng cốm” có ý

nghĩa gì

- Cốm thành nhu cầu thưởng thức của

người Hà Nội, gia nhập vào Văn hóa

ẩm thức của thủ đô

?) Từ những cảm xúc trên, tác giả đã

bộc lộ ra những cảm xúc nào

?) Phần văn bản trình bày giá trị của

cốm theo phương thức nào

- Nghị luận, bình luận

?) Lời bình luận 1" Cốm là thứ quà

riêng biệt của Đất nước giản dị và

thanh khiết của đồng quê cỏ nội Việt

Nam” gợi cho em cách hiểu mới mẻ

nào về cốm

- Cốm là quà tặng của đồng quê

- Cốm là đặc sản của dân tộc vì nó kết

tinh hương vị thanh khiết của đồng

quê

- Cốm là quà quê, thức quà thiêng

liêng

- Ca ngợi rất sâu sắc, thấm thía

GV: Theo dõi vào lời bình luận của tác

giả:

Từ một thứ quà Cốm làng vòng trở thành văn hóa ẩm thực của thủ đô

Ta thấy tình cảm yêu quý, trân trọng cuội nguồn trong sạch, đẹp đẽ, giàu sắc thái văn hóa dân tộc của cốm

3.2 Cảm nghĩ về giá trị văn hoá của cốm.

- Cốm là quà tặng của đồng quê mang

vẻ đẹp văn hoá dân tộc

“ Hồng cốm tốt đôi lâu bền”

?) Tác giả bình luận về vấn đề gì

- Dùng cốm làm đồ biếu tết

Hoà hợp màu sắc: xanh tươi

-đỏ thắm

- Hoà hợp hương vị: thanh đạm

ngọt sắc

?) Sự hoà hợp tương xứng hồng

-Cốm được phân tích trên những

phương diện nào

- Sự hoà hợp của tiết lý âm dương

- Cốm góp phần cho nhân duyên tốt

đẹp của con người

- Trân trọng và giữ gìn cốm như

1 vẻ đẹp văn hoá dân tộc

?) Như vậy, giá trị của Cốm

được phát hiện trên những

phương diện nào

?) Qua đó, tác giả muốn truyền tới

bạn đọc tình cảm và thái độ như thế

nào trong cách ứng xử với quà dân

tộc

- Trân trọng và gìn giữ Cốm như một

vẻ đẹp văn hóa dân tộc

?) Giá trị của cốm được phát hiện

trên phương diện nào

- ăn và mua

?) Vì sao, ăn Cốm phải ăn

thong thả, chút ít, ngẫm nghĩ

- Thấy được đặc sắc hương vị

của Cốm

- Cảm nhận hết hương vị của

đồng quê

*Tích hợp GD đạo đức (2’)

?) Qua đó tác giả muốn truyền tới

- Cốm mang giá trị tinh thần và giá trị văn hoá dân tộc

3.3 Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm.

- Ăn: từng chút ít, thong thả, ngẫm nghĩ

bạn đọc tính chất và thái độ nào

trong ứng xử với thứ quà dân tộc

- Tỉ mỉ, chi li, cặn kẽ ăn từng chút ít,

thong thả, (cặn kẽ) ngầm nghĩ

Yêu cầu HS theo dõi phần cuối

?) Tác giả đã thể hiện cách cảm thụ

cốm bằng ấn tượng từ nhiều giác

quan Đó là những giác quan nào

- Khứu giác: Mùi thơm, phức của

lúa

- Xúc giác: Chất ngọt

- Thị giác: Trong màu xanh

-> Tinh tế sâu sắc" Sành cốm"

- Hãy nhẹ nhàng mà nâng đỡ,

chút chiu mà vuốt ve

?) Chứng tỏ điều gì về tác giả

- Là người am hiểu về cốm

- Tinh tế, sâu sắc và tỉ mỉ

?) Sau cùng tác giả đề nghị điều gì

?) Lý lẽ mà tác giả đưa ra về cốm:

-Cốm là lộc của trời

- Cốm là cái khéo léo của người

- Cốm là sự cố gắng tiềm tàng và nhẫn

nại của thần lúa

?) Qua đó cho thấy thái độ gì của tác

giả đối với thứ quà quê này

- Xem cốm như một giá trị tinh

thần thiêng liêng đang đang được

trân trọng giữ gìn

GV: Một lối văn giàu ấn tượng, có sức

gợi cảm cao.Lời văn trang trọng, tinh

tế, đầy cảm xúc, giàu chất thơ Chọn

lọc chi tiết gợi nhiều liên tưởng, kỉ

niệm Sáng tạo trong lời văn kể, tả, suy

ngẫm, tâm tình, nhắc nhở nhẹ nhàng

H đọc

- Mua : nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chắt chiu, vuốt ve -> Thái độ trân trọng

Xem cốm như một giá trị tinh thần thiêng liêng đang đang được trân trọng giữ gìn

- Cốm là thứ quà đặc sắc.

- Cốm là sản vật quý của dân tộc

cần được nâng niu và gìn giữ

- Một người có tấm lòng, một

trái tim người Hà Nội luôn luôn

tha thiết và gìn giữ những phong

tục tập quán tốt đẹp của cha

ông-> Tính chất dân tộc tinh tế và sâu

sắc

?) Khái quát nội dung bài thơ.

?) Nêu đặc sắc nghệ thuật

GV khái quát, gọi H đọc GN

* Hoạt động 2 (9’)

- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh ôn

luyện

- Phương pháp:vấn đáp, thyết trình,

đọc diễn cảm, nêu vấn đề

- Kĩ thuật: động não.

- Hình thức: cá nhân/lớp

- Cách thức tiến hành:

?) Cảm nghĩ của nhà văn về 1 thứ

quà của lúa non đã mang lại cho em

những hiểu biết mới mẻ sâu sắc nào

về cốm

-HS phát biểu cảm nghĩ

?) Em hiểu thêm điều gì về tâm hồn

của nhà văn

-HS trả lời

- GV NX, khái quát ND

4 Tổng kết

4.1.Nội dung

Ca ngợi cốm, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp văn hóa dân tộc.Cho thấy tình cảm dân tộc sâu sắc, tinh tế của nhà văn

4.2 Nghệ thuật

- Sự kết hợp hài hòa của nhiều phương thức trên nền biểu cảm

- Lời văn êm ái, tinh tế, gợi cảm xúc cho người đọc

4.3.Ghi nhớ:SG

III Luyện tập

4 Củng cố (2’)

- Mục tiêu: Củng cố kiến thức

- PP: vấn đáp, thuyết trình

- KT: động não

GV khái quát nôi dung bài học

*Tích hợp GD đạo đức (2’)

?) Thái độ của em về những món ăn cổ truyền dân tộc

-HS phát biểu suy nghĩ

5 Hướng dẫn về nhà (1’)

- Nắm chắc nội dung, nghệ thuật của văn bản

- Cảm nhận em sau khi học xong bài văn

- Chuẩn bị bài Chơi chữ

V Rút kinh nghiệm

………

………

……… ………