HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC: - Mục tiêu: HS nắm được những nét cơ bản về nội dung, nghệ thuật của văn bản: Cảm nhận được tình yêu quê hương đằm thắm của tác giả; Hình ảnh con người và[r]
Trang 1- Hiểu được nguồn cảm hứng lớn trong thơ Tế Hanh nói chung và ở bài
thơ này: tình yêu quê hương đằm thắm
- Phân tích được các hình ảnh khoẻ khoắn, đầy sức sống của con người và sinhhoạt lao động: lời thơ bình dị, gợi cảm xúc trong sáng, thiết tha
- Rèn cho HS có năng đọc, phân tích thơ : Năng lực tìm hiểu, cảm thụ văn học
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân,năng lực giao tiếp, năng lực cảm thụ thưởng thức văn học…
* Các nội dung tích hợp:
- GD môi trường: qua cảnh thiên nhiên vùng biển vừa đẹp, vừa lãng mạn trong
nỗi nhớ của Tế hanh đã cho thấy thiên nhiên gắn với tình yêu quê hương muônđời không thể tách rời cuộc sống, tình cảm của con người
- GD đạo đức: tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương tha thiết, đằm thắm; trân
trọng những hình ảnh giản dị, gần gũi nhất của thiên nhiên, niềm hạnh phúc vô
bờ khi được sống trong quê hương và nhớ về những kỉ niệm quê hương
II CHUẨN BỊ:
Trang 21 Chuẩn bị của giáo viên:
- Chuẩn bị bài: trả lời câu hỏi phần đọc hiểu văn bản sgk
III PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT:
- Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học:
+ Dùng kĩ thuật đọc tích cực để khám phá văn bản, phân tích, thảo luận nhóm + Dùng kĩ thuật đặt câu hỏi/ kĩ thuật giải quyết tình huống, vấn đáp, thuyếttrình
+ Kĩ thuật động não: suy nghĩ về tâm sự của nhân vật trữ tình trong văn bản.+ Kĩ thuật liên tưởng, tưởng tượng từ vẻ đẹp của hình ảnh thơ
IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG – GIÁO DỤC:
+ Tạo tâm thế hứng thú cho HS
+ Kích thích HS tìm hiểu về tình yêu quê hương của mỗi người khi xa quê
- Phát triển các năng lực: Năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác,
Hoạt động chung cả lớp:
Giáo viên cho HS nghe bài hát được phổ nhạc từ bài thơ "Quê hương"của nhà thơ Đỗ Trung Quân và giao nhiệm vụ:
Nêu cảm nhận của em sau khi nghe : HS lắng nghe, suy nghĩ
HS trình bày cảm nhận của bản thân
Trang 3GV nhận xét và dẫn vào bài mới: Quê hương- hai chữ thôi nhưng gợi cho tabiết bao cảm xúc Đó là là sự thân thuộc, nhớ thương, là tình cảm thiêng liêng,
là máu thịt của ta Cũng chính vì lẽ đó mà đây là đề tài được nhiều nhà văn,nhà thơ đề cập đến Tế Hanh đã đóng góp vào đề tài ấy bằng bài thơ Quêhương bài hát trên?
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
- Mục tiêu: HS nắm được những nét cơ bản về
tác giả, tác phẩm: Nắm được thể loại, PTBĐ,
bố cục văn bản.Bước đầu cảm nhận được tình
yêu quê hương đằm thắm của tác giả; Hình
ảnh khỏe khoắn, đầy sức sống của con người
và sinh hoạt lao động; lời thơ bình dị gợi cảm
xúc trong sáng tha thiết
B2: Học sinh làm việc cá nhân, hoàn thiện PHT
B3: GV gọi 1-2 HS trình bày Có thể yêu cầu
HS khác bổ sung và chốt vấn đề
B4: GV kết luận + trình chiếu chân dung tác
giả, tác phẩm, bổ sung:Tế Hanh là nhà thơ tiêu
biểu trong phong trào “Thơ mới” Sau cách
mạng vẫn tiếp tục sáng tác dồi dào bền bỉ Quê
hương là nguồn cảm hứng lớn trong suốt cuộc
I Giới thiệu chung
- Tình yêu quê hương thathiết là điểm nổi bật của thơ
Tế Hanh
Trang 4đời thơ Tế Hanh.
- GV giới thiệu những tập thơ của Tế Hanh:
Nghẹn ngào (1939),Hoa niên (1945), Gửi Miền
Em hãy nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
- Bài thơ được sáng tác năm 1939 khi tác giả
mới 18 tuổi và đang học ở Huế
GV: Bài “Quê hương” là bài thơ đầu tiên của
thơ ca hiện đại Việt Nam viết về đề tài quê
hương Nó khơi dòng để sau này có những bài
tuyệt bút nối tiếp nhau: “Núi đôi” của Vũ Cao,
“ Quê hương” của Giang Nam Viết về quê
hương, nhà thơ có chùm thơ 3 bài: Quê hương
(1939), Nhớ con sông quê hương (1956), Trở
lại con sông quê hương (1975) Tình quê chân
thật, giản dị, tự hào mà tinh tế giúp Tế Hanh
ghi được đôi nét rất thân tình về cảnh sinh hoạt
chốn quê hương
Đây là một trong số ít bài thơ lãng mạn ngân
lên những giai điệu thật là tha thiết với cuộc
Dự kiến trả lời: To rõ, giọng khoẻ khoắn,
II Đọc- hiểu văn bản:
1 Đọc và chú thích:
Trang 5phấn khởi, tươi vui Đoạn cuối thể hiện tình
cảm nhớ nhung da diết Giọng đọc nhẹ nhàng,
tình cảm chú ý cách ngắt nhịp 3/2/3, 3/5
GV đọc mẫu , gọi HS đọc, HS khác nhận xét
GV nhận xét, sửa lỗi cho HS( nếu có)
? Em hãy nêu 1 số từ em cho là khó cần giải
thích?
- HS lựa chọn và trả lời theo chú thích SGK
? Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào
nào?
HS: Thơ 8 chữ, gieo vần chân, vần liền
? Chỉ rõ phương thức biểu đạt của văn bản?
- Phương thức biểu đạt: biểu cảm kết hợp tả, tự
sự
? Cảm xúc chủ đạo của bài thơ là gì?
- Xuyên suốt, bao trùm bài thơ là: Nỗi nhớ quê
hương- tình cảm đằm thắm thiết tha đối với
cảnh vật, con người, cuộc sống quê hương của
nhà thơ
? Mạch cảm xúc đó thể hiện qua bố cục bài
thơ như thế nào?
+ 2 câu đầu: giới thiệu chung về làng tôi
+ 6 câu tiếp: cảnh ra khơi đánh cá
+ 8 câu tiếp: cảnh thuyền cá trở về
+ 4 câu cuối: Nỗi nhớ làng khôn nguôi
- Đoạn 1-2-3 là hình ảnh làng quê hiện về trong
Trang 6=>Chia 2 phần chính là:
Phần 1: Hình ảnh quê hương (đoạn 1,2,3)
Phần 2: Nỗi nhớ quê hương (đoạn 4)
- Bố cục: 2 phần
Nhiệm vụ 3: Phân tích
GV giao nhiệm vụ:
? Tìm những chi tiết giới thiệu về quê hương
của tác giả ? Nhận xét về lời giới thiệu của
nhà thơ ?
HS quan sát, tìm chi tiết
HS trình bày
GV nhận xét, chố kiến thức:
- Làng tôi -> Cách dẫn dắt, giới thiệu tự nhiên,
giản dị, mộc mạc thể hiện tình cảm thân
thương, gắn bó, tự hào, và niềm kiêu hãnh của
tác giả về làng quê yêu dấu
- Nghề nghiệp: làm nghề chài lưới
- Vị trí địa lí: cách biển nửa ngày sông
->lời thơ bình dị, tự nhiên, tác giả giới thiệu
chung về làng quê mình đó là một làng chài
ven biển
GV bình thêm: Thơ Tế Hanh, mở đầu thường
rất dung dị: VD Những ngày nghỉ học tôi hay
tớiĐón chiếc tàu đi đến những ga…hoặc Quê
hươngtôi có con sông xanh biếc…Và Làng tôi
ở vốnlàm nghề chài lưới….Cách mở đầu ấy
báo hiệu một tiếng thơ mộc mạc đến hiền lành,
chân chất mà tha thiết Hai câu thơ mở đầu cho
ta thấy “Quê hương” thực sự là lời thủ thỉ tâm
sự của một hoài niệm về nơi ta giờ đã xa Tình
yêu đích thực vốn là thế, luôn luôn giản dị, con
người luôn tìm được những lời lẽ không cầu kì,
3 Phân tích
3.1 Hình ảnh quê hươngtrong tâm trí của tác giả:-Làng tôi: cách giới thiệu tựnhiên, mộc mạc, bình dị
- Nghề nghiệp: làm nghề chàilưới
- vị trí địa lí: cách biển nửa
-> bằng lời thơ bình dị, tựnhiên, tác giả giới thiệuchung về làng quê mình đó làmột làng chài ven biển
Trang 7hoa mĩ mà vẫn diễn đạt chính xác tình yêu đó.
? Nhớ về quê hương làng chài, cảnh đầu tiên
đọng lại trong tâm hồn nhà thơ là gì?
H: Cảnh ra khơi đánh cá
? Khung cảnh của buổi sớm mai đựơc tác giả
nói tới với hình ảnh thơ nào?
? Tác giả đã sử dụng các từ loại nào? Tác
dụng của nó?
H: Sử dụng các tính từ
- Buổi sáng đẹp trời, vẻ đẹp tinh khôi bao la sắc
hồng-> một không gian khoáng đạt rực rỡ Đó
là những câu thơ đẹp, mở ra cảnh bầu trời cao
rộng, trong trẻo, nhuốm nắng hồng bình minh
Giáo dục bảo vệ môi trường
? Bằng ngôn ngữ của mình, em hãy tưởng
tượng và miêu tả khung cảnh buổi sớm mai ?
Theo em tác giả tạo dựng một không gian đẹp
ấy của có ý nghĩa gì?
Buổi sáng tươi đẹp rực rỡ thanh bình báo hiệu
trời yên biển lặng, báo hiệu những điều tốt lành
báo hiệu một ngày làm ăn trên biển đầy hứa
hẹn
? Nổi bật giữa không gian khoáng đạt ấy là
hình ảnh: Con người và con thuyền Em hãy
tìm ý thơ miêu tả hình ảnh con người làng
H: Trai tráng-> hình ảnh những người dân chài
* Cảnh dân chài ra khơi đánh cá:
- Thời gian, không gian:
"Trời trong, gió nhẹ, sớmmai hồng "
-> Khung cảnh thiên nhiênđẹp, trong trẻo, tươi sáng, thơmộng, vừa hiện thực vừa lãngmạn
+ Hình ảnh con người: Dân trai tráng: trẻ khỏe, đầy sức sống
Trang 8rất khỏe khoắn, dũng mãnh.
- Bơi thuyền-> gợi về hình ảnh lao động nhưng
vẻ đẹp bay bổng và lãng mạn
GV: Ngoài hình ảnh con người, cảnh ra khơi
đánh cá tác giả còn tập trung vào hình ảnh con
thuyền và cánh buồm
? Bằng ngôn ngữ miêu tả, hình ảnh con
thuyền ra khơi đã hiện ra như thế nào?
H: Hăng như tuấn mã
Phăng vượt trường giang
? Tác giả đã dùng những từ ngữ, hình ảnh,
thủ pháp nghệ thuật gì ? Tác dụng các các
biện pháp nghệ thuật đó?
H: so sánh, ĐT mạnh, “con thuyền” như “con
tuấn mã” khí thế ra khơi hăng hái, hăm hở, kiêu
? Nếu như hình ảnh con thuyền biểu tượng sức
mạnh thể chất, về niềm sôi nổi đầy hào hứng
của cuộc sống lao động người dân chài thì 2
câu thơ tiếp theo cánh buồm là biểu tượng của
những gì cao quí hơn, bí ẩn hơn Em hãy tìm
chi tiết?
H: Cánh buồm + giương to như mảnh hồn làng
+ rướn thân thâu góp gió
? Em hãy chỉ ra nét độc đáo về nghệ thuật
của các hình ảnh đó?
HS: So sánh độc đáo, bất ngờ, nghệ thuật nhân
hoá
+ Hình ảnh con thuyền:Thuyền nhẹ, hăng-tuấn mã,phăng chèo vượt trườnggiang
-> So sánh, nhân hóa, động
từ mạnh-> Hình ảnh conthuyền với khí thế ra khơihăng hái, hăm hở, kiêu hãnhđầy sức sống
+ Hình ảnh cánh buồm
- "Buồm như mảnh hồn
Trang 9? Có ý kiến cho rằng 2 câu thơ “Cánh buồm
giương to như mảnh hồn làng/ Rướn thân
trắng bao la thâu góp gió” là 2 câu thơ hay
nhất Ý kiến của em?
Phân công: bàn
+ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
+ Bước 3: Trao đổi thảo luận.
+ Bước 4: Đánh giá chốt kiến thức
Đúng vậy, đây là 2 câu thơ hay vì:
“Cánh buồm” (hiện thực, hữu hình) lại được so
sánh với “mảnh hồn làng” (trừu tượng)
HS: Con thuyền là biểu tượng của làng chài,
cánh buồm mang linh hồn, sự sống đã được hoá
thân nhằm kết tinh đời sống của làng chài Nó
là mảnh hồn làng với tư thế chủ động "Rướn
thân " -> Đó là cái tình quê dạt dào của Tế
Hanh đã làm cho con thuyền, cánh buồm quê
hương cất cánh trong thơ của ông Nhà thơ vừa
vẽ ra chính xác cái hình, vừa cảm nhận được
cái hồn của sự việc, sự so sánh đã gợi ra một vẻ
đẹp bay bổng, mang ý nghĩa lớn lao-> bút pháp
lãng mạn của tác giả
Khí thế dũng mãnh, sức sống mạnh mẽ của
con người khi ra khơi, mang theo cả linh hồn
của làng quê trong công việc lao động vất vả
làng Rướn thân trắng "-> So sánh, nhân hóa, bútpháp lãng mạn, bay bổng:Niềm tin ý chí, hi vọng, làbiểu tượng cao quí, là linh hồncủa dân làng
Trang 10của mình.
GV: Tác giả không tả bằng mắt, mà bằng cả
tấm lòng, bằng trái tim với hồn thơ trong trẻo,
dung dị Để chi tiết hòa vào tâm trạng, gợi lên
hình ảnh rung động mạnh mẽ Phải là người có
tình yêu máu thịt với quê hương thì mới có
được cảm nhận về cảnh vật quê hương một
cách sâu sắc và tinh tế đến vậy Người nghe
thấy cả những điều không hình sắc, không âm
thanh như “mảnh hồn làng” căng phồng no gió
Cánh buồm biểu tượng cho sức sống, niềm tin,
linh hồn của người dân chài
Tế Hanh đó nhận thấy trong cánh buồm biết
bao hy vọng của người dân chài trong cuộc
mưu sinh trên sông nước, và cả niềm tự hào,
kiêu hãnh, sức sống mãnh liệt và khát vọng
chinh phục biển khơi của dân chài quê hương
Sau này, năm 1958 ta lại bắt gặp một hình đẹp
của Huy Cận về vùng biển Quảng Ninh thân
yêu của chúng ta cũng có câu thơ về hình ảnh
cánh buồm thật đặc sắc:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm với gió khơi
GV khái quát lại nội dung tiết học, các phần
còn lại sẽ tìm hiểu tiếp ở tiết học sau
=>Một bức tranh lao độngđầy hứng khởi, dạt dào sứcsống, sức mạnh, niềm tintưởng, tự hào
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (3phút):
? Sưu tầm những câu chuyện, bài thơ,
bài hát viết về quê hương?
B c tranh quê ứ
Quê hương đẹp mãi trong tôiDòng sông bên lỡ bên bồi uốn quanhCánh cò bay lượn chòng chành
Trang 11Đàn bò gặm cỏ đồng xanh mượt màSáo diều trong gió ngân nga
Bình yên thanh đạm chan hòa yêu thương
Bức tranh đẹp tựa thiên đườngHồn thơ trỗi dậy nặng vương nghĩa tình
D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG, SÁNG TẠO (3phút):
? Viết đoạn văn (từ 5-7 câu) nêu cảm
nghĩ của em về quê hương?
Chi u xuân ề ! M t chi u xuân trênộ ềquê hương Qu ng ả Ninh yêu d u.ấ
Đ p bi t bao nh ng cánh đào th mẹ ế ữ ắ
n , cánh mai vàng khoe s c trên m iở ắ ỗngõ ph , con đố ường Ti ng cế ười nói
r n rã c a tr em và ti ng h i thămộ ủ ẻ ế ỏnhau, l i chúc nhau may m n thànhờ ắcông trong năm m i ph n kh i, r nớ ấ ở ộràng Trên nh ng hàng cây xanh, búpữnon c a ch i xuân hé n , l c xuânủ ồ ở ộcăng tràn trên t ng c nh v t.ừ ả ậ Chi u ề xuân M a b i bay bay ph ng ph tư ụ ả ấtrong gió nh , gi t m a vẹ ọ ư ương trêncánh đào m ng manh, vỏ ương trênmái tóc c a cô gái tu i xuânủ ổ
thì Chi u xuân Đ p quá ề ẹ Yêu bi tếbao nhiêu xuân trên quê hươ ng mình.
E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG (2phút):
* HD học bài ở nhà:
- Đọc kĩ và học thuộc lòng bài thơ
- Nắm được các nội dung trọng tâm đã học
Trang 12* HD chuẩn bị bài sau:
- Chuẩn bị tiết 2 của văn bản:Tìm hiểu 2 khổ thơ tiếp theo bằng các câu hỏi gợi
ý sau: * HD học bài ở nhà:
- Đọc kĩ và học thuộc lòng bài thơ
- Nắm được các nội dung trọng tâm đã học
* HD chuẩn bị bài sau:
- Chuẩn bị tiết 2 của văn bản:Tìm hiểu 2 khổ thơ tiếp theo bằng các câu hỏi gợi
ý sau:
+ Không khí đón đoàn thuyền trở về được miêu tả qua các hình ảnh nào? Chỉ ra biện pháp nghệ thuật tác giả sử dụng?
+ Các hình ảnh nào đã trở về trong nỗi nhớ ? Tác giả đã sử dụng các biện pháp nghệ thuật gì?
- So sánh bút pháp lãng mạn trong các văn bản:“ Ông đồ” ( Vũ Đình Liên), “ Nhớ rừng” (Thế Lữ) và “ Quê hương” (Tế Hanh)
- Tìm đọc những câu thơ, đoạn thơ về tình cảm quê hương
- Vẽ một bức tranh về quê hương em ( vẽ vào giấy A3)
V RÚT KINH NGHIỆM:
Tuần 21 -Tiết : 82
Trang 13- Hiểu được nguồn cảm hứng lớn trong thơ Tế Hanh nói chung và ở bài
thơ này: tình yêu quê hương đằm thắm
- Phân tích được các hình ảnh khoẻ khoắn, đầy sức sống của con người và sinhhoạt lao động: lời thơ bình dị, gợi cảm xúc trong sáng, thiết tha
- Rèn cho HS có năng đọc, phân tích thơ : Năng lực tìm hiểu, cảm thụ văn học
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tư duy sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân,năng lực giao tiếp, năng lực cảm thụ thưởng thức văn học…
* Các nội dung tích hợp:
- GD môi trường: qua cảnh thiên nhiên vùng biển vừa đẹp, vừa lãng mạn trong
nỗi nhớ của Tế hanh đã cho thấy thiên nhiên gắn với tình yêu quê hương muônđời không thể tách rời cuộc sống, tình cảm của con người
- GD đạo đức: tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương tha thiết, đằm thắm; trân
trọng những hình ảnh giản dị, gần gũi nhất của thiên nhiên, niềm hạnh phúc vô
bờ khi được sống trong quê hương và nhớ về những kỉ niệm quê hương
II CHUẨN BỊ:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
Trang 14- Chuẩn bị bài: trả lời câu hỏi phần đọc hiểu văn bản sgk.
III PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT:
- Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học:
+ Dùng kĩ thuật đọc tích cực để khám phá văn bản, phân tích, thảo luận nhóm + Dùng kĩ thuật đặt câu hỏi/ kĩ thuật giải quyết tình huống, vấn đáp, thuyếttrình
+ Kĩ thuật động não: suy nghĩ về tâm sự của nhân vật trữ tình trong văn bản.+ Kĩ thuật liên tưởng, tưởng tượng từ vẻ đẹp của hình ảnh thơ
IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG – GIÁO DỤC.
1.Ổn định tổ chức lớp : (2’)
2.Kiểm tra bài cũ:
GV:
? Nếu đôi nét về tác giả , tác phẩm
của bài thơ “Quê Hương”?
? Trình bày khung cảnh dân chài ra
khơi đánh cá trong bài thơ “Quê
Hương”- Tế Hanh?
HS: - Tác giả, tác phẩm+ Tên khai sinh : Trần Tế Hanh(1921-2009)
+ Ông đến với Thơ mới khi phong tràonày đã có rất nhiều thành tựu
+ Tình yêu quê "Quê hương" sáng tác
1939, in trong tập thơ "Nghẹn ngào"(1939) sau đó in lại trong tập "Hoaniên" (1945)ê hương tha thiết là điểmnổi bật của thơ Tế Hanh
- Cảnh dân chài lưới ra khơi đánh cá :Thời gian, không gian: "Trời trong, giónhẹ, sớm mai hồng "
-> Khung cảnh thiên nhiên đẹp, trongtrẻo, tươi sáng, thơ mộng, vừa hiện thựcvừa lãng mạn
Trang 153.Bài mới:
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG:
- Mục tiêu: tạo tâm thế và định hướng chú ý:
- Phát triển năng lực: Năng lực tiếp nhận phân tích thông tin, năng lực sáng tạo
GV: Chuyển ý
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:
- Mục tiêu: HS nắm được những nét cơ bản về nội
dung, nghệ thuật của văn bản: Cảm nhận được tình
yêu quê hương đằm thắm của tác giả; Hình ảnh con
người và sinh hoạt lao động nơi làng quê; lời thơ
bình dị gợi cảm xúc trong sáng tha thiết
HS đọc khổ thơ 3
? Cho biết không khí đón đoàn thuyền trở về được
miêu tả qua các hình ảnh nào? Chỉ ra biện pháp
nghệ thuật tác giả sử dụng?
HS: Không khí ồn ào, tấp nập Niềm vui đầy ắp
trong khoang thuyền, trên bến
? Những hình ảnh ấy gợi ra khung cảnh như thế nào
về cuộc sống của người dân chài?
HS: Đây là cảnh sinh hoạt có ý nghĩa nhất, tiêu biểu
nhất về cuộc sống lao động của người dân chài Một
quang cảnh ồn ào, náo nhiệt, mừng vui
? Bằng những hiểu biết của em về nghề đi biển
của người chài lưới thì câu thơ: " Nhờ ơn trời biển
lặng cá đầy ghe" tác giả để trong ngoặc kép có dụng
ý gì?
Đó là tiếng reo vui, là lời cảm tạ thốt lên từ đáy lòng
của người dân chài Cảm ơn trời đất đã chở che, phù
hộ, hào phóng ban phát cho chuyến đi Bởi vì mỗi
lần đi biển là gắn liền với những nguy hiểm, là tâm
trạng lo lắng của những người thân Việc họ trở về
an toàn và đánh được nhiều cá là niềm vui khôn
cùng của những người ở nhà, niềm vui bình dị của
người lao động Đây là cách nói, cách cảm thật hồn
*Cảnh đoàn thuyền trở về
- Không khí: Tấp nập, vui vẻ,đầm ấm, tươi vui
-> Cuộc sống ấm no
Trang 16hậu, chất phác của những người dân chài sống với
niềm tin thánh thiện
GV bình: Đây là một câu thơ giản dị mà mang chiều
sâu tâm lí cộng đồng tiêu biểu cho đời sống tâm linh
của người dân chài Ca dao, tục ngữ của ông cha ta
có câu:
Ơn trời mưa nắng phải thì
Nơi thì bừa cạn nơi thì cày sâu
Công ơn chẳng quản bao lâu
Ngày nay nước bạc, ngày sau cơm vàng
? Chúng ta lại một lần nữa được gặp hình ảnh con
người và con thuyền nhưng có gì khác với hình
ảnh con thuyền và con người khi ra khơi? Tìm chi
tiết miêu tả hình ảnh con người?
"Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng
Cả thân hình nồng thở vịxa xăm”
? Trong hai câu thơ trên câu nào tả thực, câu nào
tưởng tượng lãng mạn?
- Câu: 1 thực
- Câu: 2 lãng mạn
? Em hiểu “vị xa xăm” là vị như thế nào? Hai câu
thơ giúp em hình dung ra vẻ đẹp nào của những
người dân làng chài lưới?
- Xa xăm vốn là một cảm giác về không gian, không
có mùi vị nhưng vị xa xăm lại là một sáng tạo độc
đáo của tác giả Những con người khoẻ mạnh, vạm
vỡ được tôi luyện trong lao động (sóng gió mặn mòi
của biển cả Những con người kì vĩ lớn lao ngang
tầm với vũ trụ => Hình ảnh chân thực và lãng mạn
? Tiếp theo mạch cảm xúc dâng trào, hỉnh ảnh con
thuyền lại hiện về với dáng vẻ mới Em tìm chi tiết
miêu tả dáng vẻ ấy?
H: Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ
? Tác giả đã sử dụng các biện pháp nghệ thuật gì?
Qua sự cảm nhận ấy của tác giả, em thấy hình ảnh
con thuyền không chỉ là biểu tượng của làng chài
- Hình ảnh người dân chài+ Làn da rám nắng
+ Thân hình nồng thở vị xaxăm
->Hình ảnh thơ vừa chân thựcvừa lãng mạn -> khắc họa vẻđẹp giản dị, khoẻ khoắn, thơmộng của người dân chài lưới:nước da ngăm nhuộm nắng,nhuộm gió, thân hình vạm vỡ
và thấm đậm vị mặn mòi củabiển khơi
- Hình ảnh con thuyền:
Trang 17mà còn là hình ảnh như thế nào?
- Hình ảnh con thuyền: mỏi, trở về nằm và nghe chất
muối thấm dần trong thớ vỏ
+ Lời thơ như dịu đi: Tác giả có cái nhìn rất âu yếm
với con thuyền
+ Nghệ thuật nhân hoá: con thuyền như một con
ng-ười mệt mỏi nằm nghỉ thanh thản sau những ngày
lao động vất vả
+ Cảm nhận tinh tế: con thuyền cũng thấm sâu trong
mình những trải nghiệm của cuộc đời (Cả đến vật
vô tri cũng mang trong mình sắc diện riêng của quê
nhà)
- Đặc biệt tác giả dùng từ nghe “ Nghe chất muối
thấm dần trong thớ vỏ” Đó là sự chuyển đổi cảm
giác, sự cảm nhận chất muối hương vị của quê
hương đang thấm sâu, lặn dần, mơn man khắp cơ thể
mình Con thuyền vô tri vô giác trở nên có hồn, 1
tâm hồn tinh tế cũng giống như người dân chài, con
thuyền lao động ấy thấm đẫm vị mặn mòi của
biển.Con thuyền ở đây không chỉ là công cụ đánh
bắt, công cụ của người dân chài mà nó như một sinh
thể sống có linh hồn gắn bó với quê hương - vẻ đẹp
chân thực và lãng mạn của quê hương
Làng chài là hình ảnh quê hương Người dân chài,
chiếc thuyền, cánh buồm được sống dậy với bao chi
tiết nghệ thuật đầy màu sắc hương vị nồng nàn, thiết
tha với cả một tình quê, hồn quê sâu nặng của tác
giả Cảm nhận sự mặn mòi là cảm nhận có thật xuất
phát từ tấm lòng gắn bó sâu nặng với quê hương
+ im mỏi
+ nghe
-> Nhân hoá ->con thuyền nhưmột cơ thể sống có linh hồn,gắn bó mật thiết với con ngườinơi đây
HS đọc khổ thơ cuối
? Theo em có phải chỉ đến khổ cuối này tác giả
mới diễn tả nỗi nhớ về “quê hương của mình”?
Cảm xúc chủ đạo của bài thơ, xuyên suốt bài thơ là
nỗi nhớ – là tình cảm da diết nhớ về quê hương của
nhà thơ Nhớ làng, nhớ quê, nhớ thuyền, nhớ biển
?Tác giả đã bộc bạch nỗi nhớ của mình ntn?
Bộc bạch hoàn cảnh và nỗi lòng của mình: “nay xa
3.2 Nỗi nhớ- tình quê hương
- Biểu cảm trực tiếp: Nỗi nhớ