Hoạt động mở rộng, sáng tạo - Mục tiêu : rèn năng lực tự học, tích hợp mở rộng vốn hiểu biết - Phương pháp: gợi mở - Kĩ thuật: hợp tác - Thời gian: 3’ Tìm đọc thêm các câu chuyện cổ tích[r]
Trang 1Ngày soạn: 31/12/2020
Ngày giảng
Tiết 65 Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng
(Hồ Nguyên Trừng)
I.Mục tiêu
1.Kiến thức
- Phẩm chất vô cùng cao đẹp của vị Thái y lệnh
- Đặc điểm nghệ thuật của tác phẩm truyện trung đại : gần với kí ghi chép sự sự việc
- Truyện nêu cao gương sáng của một bậc lương y chân chính
2.Kĩ năng :
- Đọc hiểu văn bản truyện trung đại
- Phân tích được các sự việc thể hiện y đức của vị Thái y lệnh trong truyện
- Kể lại được truyện
* Tích hợp giáo dục kĩ năng sống:
- Tự nhận thức và xác định lối sống có trách nhiệm với người khác trên cượng vị cá nhân
- Giao tiếp, phản hồi/ lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ ý tưởng, cảm nhận của bản thân về những giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện
3 Thái độ : Kính trọng vị Thái y lệnh đã hết lòng vì người bệnh
4 Những năng lực cụ thể của HS cần phát triển
- Năng lực đọc hiểu văn bản truyện trung đại
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa của văn bản
- Năng lực hợp tác, trao đổi, thảo luận về nội dung và nghệ thuật của văn bản
- Năng lực nhận biết, liên hệ vấn đề trong văn bản và cuộc sống
- GD đạo đức: Giáo dục phẩm chất yêu gia đình, quê hương, đất nước, tự lập, tự tin,
có trách nhiệm với bản thân, lòng nhân ái, khoan dung, chí công vô tư => GD giá trị sống: YÊU THƯƠNG, TÔN TRỌNG, TRÁCH NHIỆM, TRUNG THỰC, KHOAN DUNG
II Chuẩn bị
- GV : nghiên cứu SGK, chuẩn kiến thức, SGV, giáo án, tranh minh hoạ
- HS : đọc –kể – soạn bài
III Phương pháp
- Phương pháp đọc diễn cảm, đàm thoại, nêu vấn đề, thuyết trình, kĩ thuật động não,
KT đặt câu hỏi
IV Tiến trình giờ dạy và giáo dục
1 Ổn định tổ chức 1’
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
? Kể tóm tắt truyện một truyện dân gian?nêu ý nghĩa của truyện ?
3.Bài mới
A Hoạt động Khởi động
Trang 2- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh Định hướng phát triển
năng lực giao tiếp
+Phát triển các năng lực cho học sinh: Năng lực sáng tạo.Năng lực hợp tác làm
việc theo nhóm.Năng lực tiếp nhận phan tích thông tin
- Phương pháp: Thuyết trình.
- Kỹ thuật : Động não.
-Thời gian: 3’.
GV: Bác Hồ đã từng nói "Thầy thuốc như mẹ hiền" bởi họ đem tài năng của mình
cứu sống con người, bằng nhiệt tình và tấm lòng của mình làm cho cuộc sống khỏe mạnh tốt đẹp hơn Hôm nay ta sẽ gặp một tấm gương như thế.
B Hoạt động Hình thành kiến thức
* Mục tiêu : Cảm nhận về bước đầu văn bản qua việc đọc Trình bày suy nghĩ , ý
tưởng, cảm nhận về ý nghĩa của các tình tiết; rèn kĩ năng lực giải quyết vấn đề, ; cảm thụ, thưởng thức cái đẹp biểu hiện cụ thể
+Phát triển các năng lực cho học sinh: Năng lực sáng tạo.Năng lực hợp tác làm việc
theo nhóm.Năng lực tiếp nhận phan tích thông tin
* Phương pháp: Đọc diễn cảm, thuyết trình kể tóm tắt- Vấn đáp tái hiện thông qua
hoạt động tri giác ngôn ngữ, phân tích, bình giảng
* Kỹ thuật: Động não thảo luận nhóm
* Thời gian: 22’.
Hoạt động 1
- Mục tiêu: học sinh nắm được những nét cơ bản về
tác giả - tác phẩm
- Phương pháp:, đàm thoại, trực quan
- Kĩ thuật: kĩ thuật đặt câu hỏi
?) Nêu những hiểu biết của em về tác giả?
- GV bổ sung: Nam Ông là tên hiệu – bút danh của
tác giả
?) Văn bản được viết trong hòan cảnh nào? Chủ
đề?
- GV bổ sung: tên truyện bằng chữ Hán là “ Y thiện
dạng tâm” kể chuyện Phạm Bân – cụ tổ bên ngoại
của tác giả là một thầy thuốc giỏi (giữ chức Thái y
lệnh dưới thời Trần Anh Vương)
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả (1374 – 1446) con
trai trưởng của Hồ Quí Ly, là người đức độ, tài năng
2 Tác phẩm
Văn bản được rút ra từ cuốn
Nam Ông mộng lục, tác phẩm
thể hiện tấm lòng của tác giả luôn nặng lòng với quê hương
xứ sở trong những năm sống nơi đất khách quê người
Hoạt động 2
- Mục tiêu: hướng dẫn học sinh đọc – hiểu văn bản
từ đó nắm được: Những sự việc chính trong
truyện.Nét đặc sắc nghệ thuật của truyện Ý nghĩa
của truyện: Phẩm chất vô cùng cao đẹp của thái y
lệnh.Tấm gương sáng của bậc lương y chân chính.
- Phương pháp:, đàm thoại, trực quan, Dạy học
nhóm,
II Đọc - hiểu văn bản
Trang 3- Kĩ thuật: kĩ thuật đặt câu hỏi, Kĩ thuật giao nhiệm
vụ, Kĩ thuật Tóm tắt nội dung tài liệu , Kĩ thuật đọc
hợp tác
* GV nêu yêu cầu đọc ->2 HS đọc
Nhóm 1 cử đại diện lên bảng thuyết trình chuỗi
sự việc trong truyện
HS lắng nghe – nhận xét – đánh giá
?) Giải thích nghĩa các từ “gia truyền, quý nhân, lương
y ?
1 Đọc, chú thích
?) Văn bản chia làm mấy đoạn? Nội dung chính?
- 3 đoạn
+ Từ đầu -> trọng vọng: giới thiệu chung về bậc
lương y họ Phạm
+ Tiếp -> mong mỏi: tình huống thử thách bộc lộ y
đức của bậc lương y
+ Còn lại: Hạnh phúc của bậc lương y
? Từ nội dung đã chia em hãy kể tóm tắt truyện
- 1 HS kể - nhận xét, bổ sung, đánh giá
?) Đoạn đầu văn bản kể chuyện gì?
- Chức vị, công đức của bậc lương y
?) Hình ảnh thầy thuốc được giới thiệu như thế
nào?
- Có nghề gia truyền, trông coi việc chữa bệnh trong
cung vua
?) Em hiểu thế nào về chức “Thái y lệnh”? Đánh
giá về vai trò của Thái y lệnh họ Phạm?
- Có địa vị xã hội -> là một thầy thuốc giỏi
?) Tại sao thầy được người đương thời trọng vọng?
Chứng minh?
- Vì: thương người nghèo, trị bệnh, cứu sống nhiều
người
+ Đem hết của cải ra mua thuốc dự trữ
+ Tích thóc, gạo nuôi người bệnh
+ Không ngại bẩn, cứu sống hàng ngàn người
?) Tất cả những việc làm trên giúp em hiểu như thế
nào về thái y lệnh?
* GV: Tấm lòng của thầy thuốc giỏi ấy bộc lộ sâu
sắc nhất trong 1 tình huống đặc biệt
?) Đó là tình huống nào? Hãy kể tóm tắt?
- HS kể tóm tắt
?) Việc tập trung kể về hành động này thể hiện ý đồ
gì của tác giả?
- Muốn dồn bút lực vào hành động trong tình huống
2 Kết cấu, bố cục: 3 đoạn
3 Phân tích
a Công đức của Thái y lệnh
- Là thầy thuốc giỏi, có lương tâm, thương người, không vụ lợi
b Thái y lệnh kháng lệnh vua cứu người nghèo
Trang 4có tính chất gay cấn này để làm rõ phẩm chất, đặc
điểm, bản lĩnh của thái y lệnh
?) Thái độ tức giận và lời đe dọa của quan Trung
sứ đã đặt thái y lệnh vào hoàn cảnh khó khăn như
thế nào?
- Đặt vào mâu thuẫn quyết liệt cần có sự lựa chọn
+ Cứu người dân thường lâm bệnh nguy cấp với
tính mệnh của mình trước uy quyền của nhà vua ->
chọn bên nào?
?) Thái y lệnh đã trả lời như thế nào? Thể hiện điều
gì?
- Kháng lệnh vua -> ông đã vượt qua thử thách đó
nhẹ như không -> Chứng tỏ nhân cách, bản lĩnh
đáng khâm phục của ông
*GV: Câu trả lời của lương y vừa khiêm tốn, vừa
thấm thía lí, tình thể hiện “thương người hơn cả
thương thân” và bản lĩnh dám làm dám chịu
?) Việc làm trên của lương y chứng tỏ, khẳng định
điều gì?
- Quyền uy không thắng nổi y đức
- Tính mệnh người bệnh còn quan trọng hơn bản
thân người thầy thuốc
- Sức mạnh trí tuệ trong cách ứng xử
=> Câu nói vừa thể hiện y đức, bản lĩnh vừa thể
hiện sự thông minh
?) Diễn biến thái độ của vua trước cách cư xử của
thái y lệnh? Đánh giá nhà vua?
- Lúc đầu tức giận, quở trách sau đó lại mừng và ca
ngợi Thái y lệnh -> là một ông vua có lòng nhân
đức và sáng suốt
* GV: Thời nhà Trần đã có nhiều vị vua anh minh
và anh đức làm rạng rỡ trang sử vẻ vang của dân tộc
trong kháng chiến chống quân xâm lược Đặc biệt là
3 lần chống quân Nguyên Mông
?) Nhận xét về kết thúc truyện?
- Kết thúc có hậu -> khẳng định y đức của Phạm
Bân là mãi mãi, là muôn đời -> Thể hiện thuyết
nhân quả và quan niệm truyền thống của dân tộc “ở
hiền gặp lành”
*GV: Chính kết thúc truyện đã tạo nên sự thăng hoa
cho y đức và tấm lòng nhân ái của Thái y lệnh
HS thực hiện theo nhóm
N1-2?) Nhận xét gì về cách kể của tác giả?
- 3 đoạn kể có mối quan hệ chặt chẽ bộc lộ rõ chủ
đề văn bản
Ông đã đặt mạng sống của người bệnh lên trên hết.Đó là
y đức của Thái y lệnh
c Hạnh phúc của Thái y lệnh
- Y đức, lòng nhân ái và trí tuệ thắng lợi vẻ vang
Trang 5- Thiên về việc ghi chép sự việc
- Biết nêu một tình huống gay cấn bộc lộ tính cách
nhân vật
N3-4?truyện ca ngợi ai? Vể điều gì? Em còn biết
những thầy thuốc giỏi và có y đức nào vẫn được
lưu truyền?
- Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, Tuệ Tĩnh
Hoạt động 3
Mục tiêu: HS hiểu và đánh giá giá trị tác phẩm
- Phương pháp:, đàm thoại, Dạy học nhóm,
- Kĩ thuật: Kĩ thuật giao nhiệm vụ
HS thực hiện theo nhóm trong 3’
N1-2?) Nhận xét gì về cách kể của tác giả?
N3-4?truyện ca ngợi ai? Vể điều gì? Em còn biết
những thầy thuốc giỏi và cú y đức nào vẫn được
lưu truyền?
Đại diện nhóm trả lời – HS nhận xét, bổ sung –
GV khái quát
- HS đọc ghi nhớ
4 Tổng kết
a Nội dung: ca ngợi vị thái y
lệnh không những giỏi về chuyên môn mà còn có lòng nhân đức, thương xót người bệnh Câu chuyện là bài học
về y đức cho những người làm nghề y hôm nay và mai sau.
b Nghệ thuật: Tạo tình huống
gay cấn Sáng tạo những sự kiện có ý nghĩa so sánh Xây dựng đối thoại sắc sảo.
c Ghi nhớ: sgk(105)
C Hoạt động Luyện tập
- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đó học để giải quyết các bài tập; rèn năng lực
tiếp nhận thông tin , định hướng phát triển tự học, hợp tác, chia sẻ
- Thời gian: 7 phút
- Phương pháp: Gợi mở, vấn đáp, đánh giá
? Suy nghĩ và rút ra ý nghĩa giáo dục mà truyện đem đến cho em
- HS suy nghĩ , trao đổi bằng cặp đôi – GV gọi 3 HS phát biểu bằng trình bày 1’
- HS nhận xét, bổ sung, đánh giá
- GV nhận xét, đánh giá, khái quát
* Đọc kĩ trả lời câu hỏi
1 Nhân vật Thái y được thể hiện rừ nhất ở phương diện nào sau đây?
A Tờn gọi B Lai lịch C Ngoại hình D Ngôn ngữ ứng xử 2.Việc vị Thái y lệnh không chỉ nhà vua, quyết tâm cứu người bệnh trọng thể hiện thái độ và đức tính gì?
A Coi thường nhà vua B Coi thường cái chết
C Quyết tâm cứu người D Thể hiện y đức cao cả
3 Một vị lương y chân chính theo mong mỏi của Trần Anh Vương cần có những phẩm chất gì?
Trang 6A Biết nghe lệnh vua B Giỏi về nghề nghiệp
C Quyết tâm cứu người D Có lũng nhân đức
D Hoạt động vận dụng
- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức để giải quyết tình huống thực tiễn; rèn năng lực xử
lí tình huống
-Phương pháp: Gợi mở, vấn đáp, đánh giá
-Kĩ thuật: hợp tác,
- Thời gian: 5 phút
Đọc lời thề của Hipôcơrát, so sánh nội dung được ghi trong lời thề ấy với nội dung y đức được thể hiện ở nhân vật Thái y lệnh
Viết từ 3->5 dũng nêu cảm nghĩ về thầy thuốc Thái y lệnh trong “Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng”
E Hoạt động tìm tòi, mở rộng, sáng tạo
- Mục tiêu : rèn năng lực tự học ,tích hợp liên môn, xử lí thông tin
- Phương pháp: gợi mở
- Kĩ thuật: hợp tác
- Thời gian: 2’
- Sưu tầm thêm một số câu chuyện nói về y đức của người thầy thuốc trong mọi thời đại
– Tìm hiểu ý nghĩa của ngày thầy thuốc Việt Nam
* Hướng dẫn về nhà
- Nhớ lại những giỏ trị về nội dung, nghệ thuật Tập kể chuyện Hiểu về những bài học cuộc sống rút ra được từ truyện
-Hướng dẫn đọc: Mẹ hiền dạy con ,Con hổ có nghĩa
-Chuẩn bị bài: Hoạt động Ngữ văn – thi kể chuyện
+ Thi kể chuyện – diễn kịch về các văn bản đã học: tổ 1,2: truyền thuyết, tổ 3: cổ tích, tổ 4: truyện cười, tổ 5,6: truyện ngụ ngôn – HS chọn 1 truyện kể diễn cảm
Mỗi tổ tự chọn 1 truyện cười, ngụ ngôn đóng kịch
V Rút kinh nghiệm
………
………
………
Trang 7Ngày soạn: 31/12/2020
Ngày giảng:
Tiết 66,67
HOẠT ĐỘNG NGỮ VĂN: THI KỂ CHUYỆN
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nắm được mục đích, yêu cầu của việc tìm hiểu truyện kể dân gian và sinh hoạt văn hoá dân gian của địa phương.
- Biết liên hệ, so sánh với phần văn học dân gian để thấy sự kgác nhau của hai loại hình truyện kể dân gian và sinh hoạt văn hoá dân gian.
2 Kỹ năng
- Kể lại một câu chuyện dân gian đã sưu tầm hoặc đã học; biểu diễn một trò chơi dân gian hoặc sân khấu hoá một truyện cổ dân gian đã học.
- Rèn cho HS thói quen yêu văn, yêu tiếng Việt, thích làm văn, kể chuyện vv
3 Thái độ
- Tự giác, tích cực tham gia hoạt động tập thể, hoạt động ngữ văn
- Giáo dục lòng yêu mến, tìm hiểu những văn bản tự sự, đặc biệt là các văn bản DG
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giao tiếp, ứng xử: Trình bày suy nghĩ, ý tưởng, để kể các câu chuyện phù hợp với mục đích giao tiếp.
- Năng lực suy nghĩ sáng tạo, nêu vấn đề, tìm kiếm và xử lí thông tin
II PHƯƠNG PHÁP - KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Phương pháp thực hành có hướng dẫn : Kể lại một câu chuyện trước tập thể.
- Kĩ thuật động não: Suy nghĩ để nhớ lại những tình tiết một câu chuyện và lựa chọn cách
kể câu chuyện theo yêu cầu.
III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
- GV: Nghiên cứu, soạn bài Chọn truyện, phân nhóm, phân vai
- HS: + Ôn tập các truyện dân gian đã học hoặc sưu tầm thêm.
+ Tự sáng tác truyện qua thực tế đời sống hằng ngày.
Trang 8+ Đóng tiểu phẩm
IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY
1 Ổn định tổ chức (1’)
2 Kiểm tra bài cũ
Kết hợp trong quá trình học bài mới
3 Bài mới
A.
Hoạt động khởi động
- Thời gian: 2 phút
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý của HS
- Phương pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề
GV: Sau mỗi giờ học các văn bản truyện dân gian, cô trò ta đều có phần thực hành luyện tập
kể chuyện Vậy việc kể chuyện có tác dụng gì với mỗi chúng ta?
- HS bày tỏ quan điểm
- Gv chốt và dẫn vào bài.
B Hoạt động hình thành kiến thức
- Mục tiêu: trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập nêu ra ở hoạt động khởi động.
- Phương pháp: thuyết trình, pháp vấn, gợi mở, phân tích, nêu vấn đề, giảng bình, thảo luận nhóm…
- Kĩ thuật: Kĩ thuật hỏi và trả lời, trình bày một phút, chia nhóm, giao nhiệm vụ
Tiết 1
Hoạt động 1 (10’): Chuẩn bị (Tìm hiểu truyện
đã học)
* Gv nêu yêu cầu, nội dung của cuộc thi:
- Về nội dung:
HS có thể kể bất cứ truyện gì - do hs sáng tác
hay sưu tầm trên báo, miễn là hs tâm đắc thích
thú.
Đối với các truyện công phu hơn như sưu tầm ở
địa phương, trên báo chí -> được đánh giá cao
hơn so với truyện có sẵn trong SGK.
HS có thể viết thành bài, kết hợp với kể
I Chuẩn bị (10')
- ND chuyện kể:
+ Kể chuyện dân gian đã học: truyền thuyết,
cổ tích, ngụ ngôn, cười
+ Kể chuyện dân gian đã sưu tầm
+ Giới thiệu một số trò chơi dân gian, hoặc sinh hoạt văn hoá dân gian ở địa phương mà
em biết (chọi gà, chọi trâu, đánh cờ, đấu vật, hát quan họ ).
+ Kể chuyện tưởng tượng, truyện người thực việc thực trong cuộc sống thực tế
Trang 9miệng
- Yêu cầu đối với người kể:
+ Kể đúng nội dung câu chuyện, ngôn ngữ diễn
cảm, ngữ điệu phù hợp, kết hợp lời kể với điệu
bộ cử chỉ
+ Lời kể rõ ràng mạch lạc, phát âm đúng
+ Tư thế tự nhiên, tôn trọng người nghe.
- Hình thức kể chuyện:
+ Thi giữa các cá nhân trong tổ.
+ Thi đại diện các tổ với nhau.
- Hình thức kể:
+ Thi giữa các cá nhân trong tổ.
+ Thi đại diện các tổ với nhau.
C Hoạt động luyện tập, thực hành
- Mục tiêu: hoàn thiện kiến thức vừa chiếm lĩnh được; rèn luyện kĩ năng áp dụng kiến thức mới
để giải quyết các tình huống/vấn đề trong học tập.
- Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: Kĩ thuật hỏi và trả lời, trình bày một phút
- Phương tiện: Máy chiếu
- Thời gian:
Tiến hành hoạt động
Chia nhóm hoạt động
Bước 1: Thi giữa các cá nhân trong tổ (10')
- Các cá nhân xung phong kể trong tổ.
- Tổ bình chọn HS kể hay nhất đại diện tổ thi
vòng 2
Bước 2: Thi kể giữa đại diện các tổ (18')
- GV gọi đại diện các tổ lần lượt lên kể
- Cả lớp nghe - nhận xét rút ra kinh nghiệm cổ
vũ cho các bạn dự thi.
Đánh giá hoạt động tiết 1: (5')
- GV nhận xét tư tưởng thái độ tham gia
hoạt động của học sinh
- Tuyên dương học sinh đạt giải, phê bình
nhắc nhở học sinh chưa có ý thức.
II Tiến hành hoạt động
1 Bước 1: Thi giữa các cá nhân trong tổ (10')
- Các cá nhân xung phong kể trong tổ.
- Tổ bình chọn HS kể hay nhất đại diện cho tổ thi vòng 2
2 Bước 2: Thi kể giữa đại diện các tổ 20'
- Bốn tổ thi kể
- Chọn 3 giải.
Tiết 2
Trang 10Bước 3: Biểu diễn một trò chơi dân gian hoặc
sân khấu hoá một truyện cổ dân gian đã học.
* GV hướng dẫn phân các nhóm chuẩn bị hoạt
động.
* Các nhóm đăng kí trò chơi hoặc kịch sẽ diễn
* Thực hiện:
- Lần lượt các nhóm lên thể hiện
- HS nhận xét góp ý bình chọn nhóm bạn kể
hay nhất, nhì, ba: nội dung, hình thức, cách kể
-> GV tổng kết, cho điểm – chọn ba nhóm tiêu
biểu nhất khen thưởng.
3 Bước 3: Biểu diễn một trò chơi dân gian
hoặc sân khấu hoá một truyện cổ dân gian đã học.
D Ho ạt động vận dụng
- Mục tiêu: hoàn thiện kiến thức vừa chiếm lĩnh được; rèn luyện kĩ năng áp dụng kiến thức mới để giải quyết các tình huống/vấn đề trong học tập.
- Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận nhóm
- Kĩ thuật: Kĩ thuật hỏi và trả lời, trình bày một phút
- Phương tiện: Máy chiếu
- Thời gian:2’
?Về nhà tự tập kể chuyện trước gương
E Hoạt động mở rộng, sáng tạo
- Mục tiêu : rèn năng lực tự học, tích hợp mở rộng vốn hiểu biết
- Phương pháp: gợi mở
- Kĩ thuật: hợp tác
- Thời gian: 3’
Tìm đọc thêm các câu chuyện cổ tích, truyền thuyết, ngụ ngôn, truyện cười
Hướng dẫn về nhà
- Học bài cũ: Ôn các truyện đã học, tập kể lại cho người khác nghe, tập thể kể chuyện xảy ra xung quanh trong cuộc sống cho mọi người trong gia đình Viết bài giới thiệu về một trò chơi dân gian của địa phương.
- Chuẩn bị bài mới: Ôn tập, chuẩn bị tiết trả bài kiểm tra học kì I; xem lại đề và làm lại bài kiểm tra
E Rút kinh nghiệm.
………
………
………