- ChuÈn bÞ bµi: Luyện nói: Tự sự kết hợp với nghị luận và miêu tả nội tâm. Người kể chuyện trong văn bản tự sự (tự học có hướng dẫn).[r]
Trang 1Ngày soạn: 17 /11/ 2012
Ngày giảng: 19 /11/2012
Tiết 64
Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
trong văn bản tự sự
a Mục tiêu
1 Kiến thức
- Hiểu đợc thế nào là đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
- Tác dụng của việc sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
2 Kĩ năng
- Phân biệt đợc đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
- Phân tích đợc vai trò của đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
3 Thái độ
- Giáo dục ý thức sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
b ph ơng pháp/kĩ thuật dạy học:
Động não, thảo luận nhóm
C chuẩn bị của gv và hs
- Gv: giáo án, bảng phụ
- Hs: soạn bài theo câu hỏi sgk
d Các hoạt dộng chủ yếu
1 ổ n định
2 Kiểm tra
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài
3 Bài mới
Gv: Nói đến tự sự không thể không nói đến nhân vật Vì nhân vật là yếu tố trung tâm của VB
tự sự Nhân vật đợc MT ở nhiều phơng diện Trong chơng trình Ngữ Văn lớp 6,7,8 các em đợc học về MT nhân vật ở các mặt: ngoại hình, hành động, trang phục Trong chơng trình NV lớp
9 chúng ta sẽ tập trung xem xét nhân vật ở phơng diện ngôn ngữ Ngôn ngữ của nhân vật thể
hiện trong VB tự sự bao gồm: Ngôn ngữ đối thoại và ngôn ngữ độc thoại
Hoạt động 1
- Hs đọc VD (Bảng phụ)
HS thảo luận 3 nhóm, mỗi nhóm t ơng ứng
với các ý a, b, c.
? Nội dung của đoạn trích là gì?
- Ông Hai khi nghe tin làng theo giặc
? Ba câu đầu là lời của ai nói với ai? Tham
gia câu chuyện có ít nhất mấy ngời?
? Dấu hiệu nào cho thấy đây là cuộc trò
chuyện trao đổi qua lại?
GV: Kết luận
? Thế nào là đối thoại?hình thức này có tác
dụng gì trong việc thể hiện diễn biến của
câu chuyện và thái độ của những ngời tản c
trong buổi tra ông Hai gặp họ?
? Câu - Hà “- Hà…nào…” ông Hai nói với ai? …nào…” ông Hai nói với ai? nào …nào…” ông Hai nói với ai?” ông Hai nói với ai? ông Hai nói với ai?
? Đây có phải cuộc đối thoại không? Vì sao?
GV : không phải là lời đối thoại vì nội dung
của ông nói không hớng về một ngời tiếp
I Tìm hiểu các yếu tố đối thoại, độc thoại,
độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự.
1.Ví dụ ( sgk tr 177) 2.Nhận xét
a.Ba câu đầu: Cuộc nói chuyện của những
ng-ời phụ nữ tản c:
- Có ít nhất 2 ngời phụ nữ tham gia bởi có 2
l-ợt lời Cùng hớng vào một chủ đề
- Dấu hiệu: Trớc lời thoại có dấu gạch đầu dòng Có ít nhất 2 lợt lời của 2 ngời
=>Đối thoại Tác dụng: Tạo sự chân thực cho câu chuỵên Thể hiện thái độ căm giận yêu –
ghét phân minh của những ngời tản c đối với ngời dân làng Chợ Dầu
b.Câu nắng gớm về nào?“ nắng gớm về nào?
- Ông Hai nói với chính mình
- Đợc phát ra thành tiếng
- Dấu hiệu: Đặt sau dấu gạch đầu dòng Nội dung nói không hớng tới một ai ngoài bản thân
Trang 2chuyện cụ thể nào cả, thực ra ông lão nói với
chính mình : một câu bâng quơ đánh trống
lảng để tìm cách thoái lui
? Hãy tìm trong đoạn trích những câu tơng
tự ?
- “ nắng gớm về nào? Chúng bay…thế này.”thế này.”
? Đó là độc thoại Vậy thế nào là độc thoại ?
chúng đã giúp nhà văn thể hiện thành công
diễn biến tâm lý của nhân vật ông Hai ntn?
- Hs chú ý những câu “ nắng gớm về nào?Chúng nó…thế này.””
? Đây là những câu của ai hỏi ai?
? Tại sao trớc những câu này không có gạch
đầu dòng nh các câu nêu ở mục a, b ?
Gv: Chúng thể hiện tâm trạng dằn vặt, đau
đớn của ông trong những phút giây khi nghe
tin làng mình theo giặc Vì không thốt ra
thành lời, chỉ nghĩ thầm nên không có gạch
đầu dòng
? Thế nào là độc thoại nội tâm? chúng đã
giúp nhà văn thể hiện thành công những
diễn biến tâm lý của nhân vật ông Hai ntn?
Động não:
? Các yếu tố đối thoai, độc thoại, độc thoại
nội tâm có tác dụng gì với bài văn tự sự?
HS thảo luận nhóm theo bàn:
Dãy 1: ? Tại sao nhà văn không để ông Hai
nghĩ trong đầu (độc thoại nội tâm) câu
Chúng bay .đi làm cái giống Việt gian
“- Hà…nào…” ông Hai nói với ai?
bán nớc để nhục nhã thế này ” ông Hai nói với ai?
Dãy 2: ? ngợc lại, tại sao không để ông Hai
nói thành lời với mình (độc thoại) hoặc với ai
đó (đối thoại ) những suy nghĩ : Chúng nó “- Hà…nào…” ông Hai nói với ai?
cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ? , bằng
ấy tuổi đầu ” ông Hai nói với ai?
Đáp án:
Dãy 1: Nếu không để ông nói thành lời mà
chỉ nghĩ trong đầu (độc thoại) câu: Chúng bay
nhục nhã thế này” sẽ không thể hiện đợc
sự căm giận đến phẫn uất của ông với bọn
Việt gian, hơn nữa nh vậy cũng không phù
hợp với tính cách bộc trực của ông.
Dãy 2: Nếu để ông nói thành lời những suy
nghĩ : Chúng nó cũng là trẻ con bằng ấy“ nắng gớm về nào?
=> Độc thoại Tác dụng: Thể hiện một cách chân thực và sinh động tâm trạng nhân vật ông Hai khi
nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc (nỗi tủi nhục bẽ bàng với ngời khác, với chính mình
và sự căm giận đối với những kẻ Việt gian)
c Câu chúng nó đầu“ nắng gớm về nào? ”
- Ông Hai nói với chính mình
- Không phát ra thành tiếng, chỉ là trong suy nghĩ
- Không có dấu gạch đầu dòng
=> Độc thoại nội tâm Tác dụng : Thể hiện tâm trạng dằn vặt,
đau đớn của ông Hai khi nghe tin làng ông theo giặc ă tình yêu làng, yêu kháng chiến, yêu đất nớc chân thành mà sâu sắc ( đặc
điểm nổi bật ) của nhân vật ông Hai
-> Tạo không khí cuộc sống thật, đi sâu vào nội tâm nv, tình cảm, diễn biến tâm lí -> Giúp thể hiện tính cách nhân vật một cách sâu sắc
3 Lu ý :
Trang 3tuổi đầu” sẽ không diễn tả đợc nỗi đau xót,
sự giằng xé, day dứt âm thầm của ông Hai
khi nghe tin làng theo giặc Hơn nữa trong
tình huống này, với ông, đó là điều nhục nhã,
bẽ bàng, là điều bản thân ông khó có thể
thừa nhận với chính mình nên không thể nói
thành lời , càng không thể nói với ngời khác
? Vậy ta phải có những lu ý nào khi sử dụng
các hình thức đối thoại, độc thoại, độc thoại
nội tâm nv trong VBTS?
- GV : Kết luận
? Thế nào là đối thoại, độc thoại, độc thoại
nội tâm trong văn bản tự sự ? Tác dụng ?
- Hs đọc
- Sử dụng yếu tố đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm phải phù hợp với tình huống truyện, hoàn cảnh và tính cách nhân vật Khi cần diễn tả những tâm sự kín đáo chân thực của nhân vật, có thể dùng ngôn ngữ độc thoại Song để thể hiện những trăn trở, day dứt, những trạng thái phức tạp, tinh tế nhất của đời sống tâm hồn nhân vật thì thờng phải cần đến hình thức độc thoại nội tâm
3 Ghi nhớ (sgk)
4 Hớng dẫn tự học:
- Củng cố: Bảng so sánh:
- Là cuộc trò chuyện giữa hai hoặc nhiều ng-ời
- Nói một mình, với chính mình (chỉ cần một ngời) thành lời
- Nói một mình không thành lời
-Có gạch đầu dòng giữa lời trao và lời đáp - Có gạch đầu dòng - Không có gạch đầudòng
- Chuẩn bị phần luyện tập
-Ngày soạn: 17 /11/ 2012
Ngày giảng: 21 /11/2012
Tiết 65
Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
trong văn bản tự sự (tiếp)
a Mục tiêu
1 Kiến thức
- Hiểu đợc thế nào là đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
- Tác dụng của việc sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
2 Kĩ năng
- Phân biệt đợc đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm
- Phân tích đợc vai trò của đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
3 Thái độ
- Giáo dục ý thức sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự
b ph ơng pháp/kĩ thuật dạy học:
Động não, thảo luận nhóm
C chuẩn bị của gv và hs
- Gv: giáo án, bảng phụ
Trang 4- Hs: soạn bài theo câu hỏi sgk
d Các hoạt dộng chủ yếu
1 ổ n định
2 Kiểm tra
- Kiểm tra kiến thức cũ
3 Bài mới
Hoạt động 2
- HS đọc đoạn trích
? Trong đoạn xuất hiện hình thức ngôn ngữ
nào? Của ai với ai?
? Mỗi nhân vật gồm mấy lợt lời? Mỗi lợt lời
bộc lộ nội dung, tâm trạng gì?
? Đọc đoạn đối thoại đó em hình dung ra
hoàn cảnh, thái độ tâm trạng gì của những
ngời tham gia đối thoại?
? Yêu cầu
- Hs thực hiện theo yêu cầu
- Gv hớng dẫn VD kể lại một lần em trót có
lỗi với cô giáo, bố, mẹ hay bạn bè…thế này.”
- Hs viết
- Trình bày
- Nhận xét
II Luyện tập
1 Bài tập 1 Phân tích tác dụng của hình thức đối thoại trong đoạn trích
- Đối thoại: của ông Hai với bà Hai
- Có ba lợt lời trao nhng chỉ có hai lợt lời đáp
- Này, thầy nó ạ …thế này.”
- Thầy nó ngủ rồi à? - Gì?
- Tôi thấy ngời ta
đồn…thế này.” - Biết rồi!
Đoạn văn này cho ta thấy cuộc đối thoại diễn
ra không bình thờng:
- Bà Hai có 3 lợt lời, mà ông Hai chỉ có 2 lợt lời( 2 lời đáp)
- Thái độ của bà Hai còn rụt rè khi muốn chia
sẻ cùng chồng nhng ông Hai thì buồn chán, tâm trạng của ông từ chỗ không muốn trả lời rồi gắt lên và thể hiện sự bức xúc
] Tác giả làm nổi bật tâm trạng chán chờng, buồn bã, đau khổ và thất vọng của ông Hai trong cái đêm nghe tin làng mình theo giặc
2 Bài tập 2 Viêt đoạn văn theo chủ đề tự chọn, kể truyện
mà trong đó sử dụng các yếu tố ĐT, ĐT,
ĐTNT
4 Hớng dẫn tự học:
- Bài tập:
Dựa vào nội dung phần đầu tác phẩm “ nắng gớm về nào?Chuyện ngời con gái Nam Xơng” của Nguyễn Dữ, hãy
đóng vai Trơng Sinh kể lại câu chuyện và bày tỏ niềm ân hận
* Lu ý: Sử dụng yếu tố nghị luận, miêu tả nội tâm và các hình thức đối thoại, độc thoại
- Học thuộc bài
- Chuẩn bị bài: Luyện núi: Tự sự kết hợp với nghị luận và miờu tả nội tõm
Người kể chuyện trong văn bản tự sự (tự học cú hướng dẫn)