Khi rót nước vào cốc thủy tinh dày thì lớp thủy tinh ở thành trong cốc nóng lên nhanh và nở ra, trong khi đó lớp thủy tinh ở thành bên ngoài cốc chưa kịp nóng lên và chưa nở[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP HKII - MÔN VẬT LÍ LỚP 8
A LÝ THUYẾT
1 Phát biểu định luật về công ?
Không một máy cơ đơn giản nào cho ta lợi về công.Được lợi bao nhiêu lần về lực thì thiệt bấy nhiêu lần về đường đi và ngược lại
2.Nêu khái niệm công suất,viết công thức tính,đơn vị của công suất ?
- Công suất được xác định bằng công thực hiện được trong một đơn vị thời gian
- Công thức tính công suất: P = Trong đó: A là công thực hiện được ( đơn vị J )
t là thời gian thực hiện công đó ( đơn vị s )
P là công suất ( đơn vị W )
3.Khi nào vật có cơ năng.Nêu các dạng cơ năng.
- Khi vật có khả năng sinh công ta nói vật có cơ năng
- Cơ năng có 2 dạng : Thế năng và động năng.
* Thế năng hấp dẫn :
- Cơ năng của vật phụ thuộc vào độ cao của vật so với mặt đất, hoặc so với một vị trí khác được chọn làm mốc để tính độ cao gọi là thế năng hấp dẫn.Vật có khối lượng càng lớn và ở càng cao thì thế năng hấp dẫn càng lớn
* Thế năng đàn hồi :
- Cơ năng của vật phụ thuộc vào độ biến dạng của vật gọi là thế năng đàn hồi
* Động năng :
- Cơ năng của vật do chuyển động mà có gọi là động năng Vật có khối lượng càng lớn và chuyển động càng nhanh thì động năng càng lớn
4 Thế nào là sự bảo toàn cơ năng? Nêu ba ví dụ về sự chuyển hóa từ dạng cơ năng này sang dạng cơ năng khác?
Trong quá trình cơ học, động năng và thế năng có thể chuyển hoá lẫn nhau, nhưng cơ năng được bảo toàn
5 Các chất được cấu tạo như thế nào ?
- Các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt vô cùng nhỏ bé gọi là nguyên tử, phân tử
- Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách.
- Các nguyên tử, phân tử chuyển động không ngừng
- Nhiệt độ của vật càng cao thì các nguyên tử, phân tử cấu tạo nên vật chuyển động càng nhanh
6 Nhiệt năng là gì ? Khi nhiệt độ tăng (giảm ) thì nhiệt năng của vật tăng hay giảm ?
- Nhiệt năng của một vật là tổng động năng của các phân tử cấu tạo nên vật
- Nhiệt độ của vật càng cao thì các phân tử cấu tạo nên vật chuyển động càng nhanh và nhiệt năng của vật càng lớn
* Lưu y: Nhiệt năng của 1 vật bất kỳ luôn lớn hơn 0.Hay vật nào cũng có nhiệt năng.
7 Nêu các cách làm thay đổi nhiệt năng của một vật ?
Có 2 cách làm thay đổi nhiệt năng :
- Thực hiện công
- Truyền nhiệt
* Có 3 cách truyền nhiệt : Dẫn nhiệt, đối lưu, bức xạ nhiệt
- Dẫn nhiệt: là hình thức truyền nhiệt năng từ phần này sang phần khác của một vật, từ vật này sang vật khác Đó là hình thức truyền nhiệt chủ yếu ở chất rắn
- Đối lưu là sự truyền nhiệt bằng các dòng chất lỏng hoặc khí, đó là hình thức truyền nhiệt chủ yếu ở chất lỏng và khí
Trang 2- Bức xạ nhiệt là sự truyền nhiệt bằng các tia nhiệt đi thẳng Bức xạ nhiệt có thể xảy ra ở cả trong chân không
8.Nhiệt lượng là gì ? Ký hiệu,đơn vị nhiệt lượng.
- Nhiệt lượng là phần nhiệt năng mà vật nhận thêm hay mất bớt đi trong quá trình truyền nhiệt
+ Ký hiệu nhiệt lượng là Q
+ Đơn vị của nhiệt năng, nhiệt lượng là Jun (J)
9 Nêu khái niệm nhiệt dung riêng.
Nhiệt dung riêng của một chất cho biết nhiệt lượng cần thiết để làm 1 kg chất đó tăng thêm 10C Ví dụ: Nhiệt dung riêng của đồng là 380J/kg.K có nghĩa là nhiệt lượng cần truyền cho 1kg đồng tăng thêm 10C là 380 J
10 Viết công thức tính nhiệt lượng vật thu vào:
Q = mc Δ t
Q: nhiệt lượng (J) m: khối lượng của vật (kg)
Δ t: độ tăng nhiệt độ (0C)
c : nhiệt dung riêng của chất làm vật (J/kg.K)
11 Phát biểu các nguyên lí truyền nhiệt
Khi có 2 vật truyền nhiệt cho nhau thì:
- Nhiệt truyền từ vật có nhiệt độ cao hơn sang vật có nhiệt độ thấp hơn
- Sự truyền nhiệt xảy ra cho tới khi nhiệt độ của 2 vật bằng nhau thì ngừng lại
- Nhiệt lượng vật này toả ra bằng nhiệt lượng vật kia thu vào
12 Viết phương trình cân bằng nhiệt
Qtoả = Qthu
Q toả cũng được tính bằng công thức: Q = mc Δ t - trong đó Δ t: độ giảm nhiệt độ (0C)
B BÀI TẬP
I/ Hướng dẫn trả lời một số câu hỏi :
Câu 1: Nung nóng một miếng đồng rồi thả vào một cốc nước lạnh Hỏi nhiệt năng của miếng
đồng và của nước thay đổi như thế nào ? Đây là thực hiện công hay truyền nhiệt ? Nung nóng một miếng đồng rồi thả vào một cốc nước lạnh Nhiệt năng của miếng đồng sẽ giảm và nhiệt năng của nước sẽ tăng Đây là sự truyền nhiệt
Câu 2:Nhỏ một giọt nước đang sôi vào một cốc nước đang ấm thì nhiệt năng của giọt nước và
của nước trong cốc thay đổi như thế nào ?
Nhỏ một giọt nước đang sôi vào một cốc đựng nước ấm thì nhiệt năng của giọt nước giảm , của nước trong cốc tăng
Câu 3: Một viên đạn đang bay trên cao có những dạng năng lượng nào mà em đã được học?
Viên đạn đang bay trên cao sẽ có động năng ( vì viên đạn có vận tốc so với mặt đất), thế năng ( vì viên đạn có độ cao so với mặt đất ), nhiệt năng( vì các phân tử cấu tạo nên viên đạn luôn chuyển động hỗn độn không ngừng)
Câu 4: Một học sinh cho rằng, dù nóng hay lạnh, vật nào cũng có nhiệt năng Theo em, kết luận
như vậy là đúng hay sai ? vì sao?
Kết luận như vậy là đúng Vật chất được cấu tạo từ các phân tử Các phân tử, nguyên tử luôn chuyển động hỗn động không ngừng tức là chúng luôn có động năng, do đó bất kì vật nào dù nóng hay lạnh đều có nhiệt năng
Trang 3Câu 5: Nung nóng một thỏi sắt rồi thả vào một cốc nước lạnh Hỏi nhiệt năng của thỏi sắt và
của nước trong cốc thay đổi như thế nào? Nguyên nhân của sự thay đổi đó là gì ?
Nhiệt năng của thỏi sắt giảm còn nhiệt năng của nước trong cốc tăng Nguyên nhân của sự thay đổi nhiệt năng là do sự truyền nhiệt
Câu 6: Cọ xát một đồng xu kim loại trên mặt bàn thấy đồng xu nóng lên Có thể nói đồng xu đã
nhận nhiệt lượng không ? Vì sao ?
Đồng xu kim loại nóng lên là do nhiẹt năng tăng Không thể nói đồng xu kim loại đã nhận một nhiệt lượng vì nguyên nhân sự tăng nhiệt tăng ở đây là do sự thực hiện công khi cọ xát của đồng xu lên mặt bàn
Câu 7: Có thể nào vật vừa có nhiệt năng vừa có cơ năng không ? Nếu có hãy lấy một ví dụ minh
họa để giải thích ?
Vật nào cũng có nhiệt năng, nếu vật chuyển động thì nó có thêm động năng của vật hoặc nếu có ở độ cao so với mốc chọn trước thì nó có thế năng hấp dẫn tức là vật có cơ năng Ví dụ, ta treo một quả lắc trên một sợi dây mốc vào trần nhà
Câu 8: Tại sao nồi, xoong thường làm bằng kim loại, còn bát đĩa làm bằng sứ ?
Nồi xoong dùng để nấu chín thức ăn làm nồi xoong bằng kim loại vì kim loại dẫn nhiệt tốt làm cho thức ăn mau chín Bát đĩa dùng để đựng thức ăn, muốn có thức ăn lâu bị nguội và bưng đỡ nóng tay thì bát đĩa làm bằng sứ là tốt nhất vì sứ là chất dẫn nhiệt kém
Câu 9:Tại sao về mùa đông mặc nhiều áo mỏng ấm hơn mặc một áo dày ?
Tác dụng của áo trong mùa lạnh là giữ nhiệt cho cơ thể Nếu mặc cùng một lúc nhiều áo mỏng
sẽ tạo ra được các lớp không khí khác nhau giữa các lớp áo, các lớp không khí này dẫn nhiệt rất kém nên có thể giữ ấm cho cơ thể tốt hơn
Câu 10:Về mùa nào chim thường hay xù lông ? Vì sao?
Về mùa đông chim thường hay đứng xù lông Vì về mùa đông, thời tiết lạnh, chim xù lông để tạo ra các lớp không khí dẫn nhiệt kém giữa các lông chim, điều này giúp chim giữ ấm được cơ thể
Câu 11:Tại sao trong ngày rét sờ vào kim loại ta lại thấy lạnh, còn trong những ngày nóng sờ
vào kim loại ta lại thấy nóng ?
Kim loại là chất dẫn nhiệt rất tốt Vào những ngày trời lạnh, nhiệt độ bên ngoài thấp hơn nhiệt độ của cơ thể nên khi sờ vào kim loại, nhiệt truyền từ cơ thể sang kim loại và bị phân tán nhanh, làm cho ta có cảm giác bị lạnh đi một cách nhanh chóng Ngược lại vào những ngày nóng, nhiệt độ của kim loại bên ngoài cao hơn nhiệt độ cơ thể Khi chạm vào kim loại, nhiệt lượng truyền
từ kim loại sang cơ thể làm cho ta có cảm giác nóng lên
Câu 12:Tại sao khi rót nước sôi vào cốc thủy tinh thì cốc dày dễ bị vỡ hơn cốc mỏng ?Muốn
cốc khỏi bị vỡ khi rót nước sôi ta phải làm như thế nào ?
Thủy tinh là chất dẫn nhiệt kém Khi rót nước vào cốc thủy tinh dày thì lớp thủy tinh ở thành trong cốc nóng lên nhanh và nở ra, trong khi đó lớp thủy tinh ở thành bên ngoài cốc chưa kịp nóng lên và chưa nở ra Kết quả là sự dãn nở không đều của thủy tinh làm cho cốc vỡ
Để cốc không bị vỡ khi rót nước sôi thi trước khi rót ta tráng trên cốc ( cả trong lẫn ngoài) bằng nước nóng để cốc dãn nở đều
Câu 13: Nếu đun nước bằng ấm nhôm và bằng ấm đất trên cùng một bếp lửa thì nước trong ấm
nào sẽ chóng sôi hơn ? vì sao ?
Nếu đun như vậy thì nước trong ấm nhôm sẽ chóng sôi hơn vì âm có tác dụng dẫn nhiệt từ lửa
Trang 4sang nước Ấm làm bằng nhôm dẫn nhiệt tốt hơn ấm làm bằng đất nên ấm nhôm sẽ nhanh sôi hơn
Câu 14: Tại sao về mùa lạnh khi sờ vào miếng đồng ta thấy lạnh hơn khi sờ vào miếng gỗ ? Có
phải vì nhiệt độ của miếng đồng thấp hơn miếng gỗ không ?
Đồng là chất dẫn nhiệt tốt hơn gỗ Vào những ngày trời lạnh, nhiệt độ bên ngoài thấp hơn nhiệt độ của cơ thể nên khi sờ vào miếng đồng, nhiệt truyền từ cơ thể sang miếng đồng và bị phân tán nhanh, làm cho ta có cảm giác bị lạnh đi một cách nhanh chóng, trong khi đó khi sờ vào miếng gỗ, nhiệt truyền từ cơ thể ít bị phân tán nên ta có cảm giác ít lạnh hơn Thực chất trong điều kiện như nhau, nhiệt độ của miếng đồng và gỗ như nhau
II Một số bài tập định lượng:
Bài 1 Một ấm nhôm khối lượng 0,4 kg chứa 3 lít nước Tính nhiệt lượng tối thiểu cần thiết để
đun sôi nước, biết nhiệt độ ban đầu của nước là 200C
Bài 2 Một vật làm bằng kim loại có khối lượng 2kg ở 200C, khi cung cấp một nhiệt lượng khoảng 105kJ thì nhiệt độ của nó tăng lên 600C Tính nhiệt dung riêng của một kim loại? Kim loại đó tên là gì ?
Bài 3 Thả 500g đồng ở 1000C vào 350g nước ở 350C Tính nhiệt độ khi bắt đầu cân bằng nhiệt
Bài 4 Phải pha bao nhiêu lít nước ở 200C vào 3 lít nước ở 1000C để nước pha có nhiệt độ là
400C
Bài 5 Người ta thả đồng thời 200g sắt ở 150C và 450 g đồng ở 250C vào 150g nước ở 800C Tính nhiệt độ khi cân bằng?
Bài 6 Một học sinh thả 300g chì ở 100 0C vào 250g nước ở 58,5 0C làm cho nước nóng lên tới
60 0C
a/ Hỏi nhiệt độ của chì ngay khi có cân bằng nhiệt
b/ Tính nhiệt lượng nước thu vào
c/ Tính nhiệt dung riêng của chì
d/ So sánh nhiệt dung riêng của chì tính được với nhiệt dung riêng của chì tra trong bảng và giải thích tại sao có sự chênh lệch.Lấy nhiệt dung riêng của nước là 4 190 J/kg.K
Bài 7 Đổ 738g nước ở nhiệt độ 15 0C vào một nhiệt lượng kế bằng đồng có khối lượng 100g,rồi thả vào đó một miếng đồng có khối lượng 200g ở nhiệt độ 100 0C.Tính nhiệt độ khi bắt đầu cân bằng nhiệt Biết nhiệt dung riêng của nước và của đồng lần lượt là 4 200 J/kg.K,
380 J/kg.K
Bài 8.Một ấm nhôm khối lượng 250g chứa 1 lít nước ở 200C
a Tính nhiệt lượng cần để đun sôi lượng nước nói trên Biết nhiệt dung riêng của nhôm và nước lần lượt là 880J/kg.K; 4200J/kg.K
b Tính lượng củi khô cần để đun sôi lượng nước nói trên Biết năng suất tỏa nhiệt của củi khô là 107 J/kg và hiệu suất của bếp lò là 30%
CHÚC CÁC EM ÔN TẬP TỐT