Để triển khai thực hiện Chiến lược quốc gia này, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì soạn thảo Chiến lược giới trong nông nghiệp và phát triển nông thôn nhằm phối hợp và thúc [r]
Trang 1đẳng giới ở Việt Nam hiện nay
(ND): Ngày nay, khi đất nước đã bước vào kỷ nguyên hội nhập với thế giới, vấn đề nam nữ bình quyền lại càng được chú trọng hơn bao giờ hết, một câu hỏi được đặt ra là: Bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay được thực hiện như thế nào? Nhân ngày quốc tế phụ nữ 8-3, bà Nguyễn Thị Thanh Hòa, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam trả lời câu hỏi này
* Thưa bà! Chúng ta đang tích cực xây dựng một xã hội bình đẳng thực sự, dân chủ và văn minh Với tư cách là Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam, bà đánh giá thế nào về vai trò của phụ nữ trong giai đoạn xây dựng và phát triển đất nước hiện nay?
- Với hơn 50% dân số và gần 50% lực lượng lao động xã hội, ngày càng có nhiều phụ nữ tham gia vào hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội và giữ những chức vụ quan trọng trong bộ máy Nhà nước Chỉ cần điểm qua một vài con số: Hiện có tới 27,31% đại biểu nữ trong Quốc hội (cao nhất
ở châu Á và là một trong những nước có tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội cao nhất thế giới); tỷ lệ nữ tốt nghiệp đại học là 36,24%; thạc sĩ 33,95%; tiến sĩ 25,69% Ngay trong giới báo chí, tỷ lệ các nhà báo nữ cũng ước tính tới gần 30% Đây là những con số sinh động, là bằng chứng chứng minh hiệu quả của những chính sách lớn của Đảng và Nhà nước đã tạo điều kiện cho phụ nữ Việt Nam phát triển
Có thể nói, trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, phụ nữ Việt Nam đã có những cống hiến, hy sinh to lớn, góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của cả dân tộc; trong công cuộc xây dựng đất nước trên con đường công nghiệp hóa - hiện đại hóa hiện nay, chị em tiếp tục đóng vai trò quan trọng, là động lực thúc đẩy sự phát triển chung của xã hội
* Mặc dù vị thế và vai trò của phụ nữ Việt Nam đối với đất nước đã được ghi nhận và khẳng định, nhưng hiện nay, vấn đề bình đẳng giới ở nước ta vẫn còn những bất cập Ý kiến của
bà về vấn đề này như thế nào?
- Đấu tranh để đạt được sự bình đẳng thực sự giữa nam và nữ trong xã hội ta nói riêng và trên thế giới nói chung là cuộc đấu tranh còn nhiều khó khăn, thử thách Đây là cuộc đấu tranh giữa cái mới và cái cũ, cái tiến bộ và lạc hậu Đất nước ta trải qua hàng nghìn năm phong kiến, tàn dư của
nó là tư tưởng "trọng nam khinh nữ" vẫn còn ăn sâu trong tiềm thức của một bộ phận dân chúng, nhất là ở những vùng, miền còn nặng về hủ tục lạc hậu
Ngay tại các bộ, ngành và những đơn vị hành chính, kinh tế lớn, vấn đề bình đẳng giới vẫn còn gặp những khó khăn nhất định Việc bồi dưỡng, phát triển cán bộ nữ ở nơi này nơi kia vẫn bị hạn chế một số đơn vị kinh tế thậm chí không muốn nhận lao động nữ vì ngại thực hiện chế độ thai sản
và những lý do khác Vì vậy, tôi cho rằng, mặc dù đã đạt được những thành quả nhất định, vấn đề bình đẳng giới ở Việt Nam vẫn còn những bất cập mà chúng ta còn phải tiếp tục phấn đấu để đạt mục tiêu bình đẳng thật sự giữa nam và nữ
* "Đằng sau thành công của người đàn ông là phụ nữ" Vậy có thể nói "đằng sau thành công của phụ nữ là đàn ông" được không? Tại sao?
- Theo truyền thống phương Đông xưa nay, người phụ nữ thường là "cái sân sau" của người đàn ông, là ngọn lửa giữ gìn mái ấm gia đình, là người "nâng khăn, sửa túi" cho chồng Vì vậy, đằng sau thành công của người đàn ông là người phụ nữ thì không có gì lạ Thời nay, phụ nữ thành đạt
Trang 2cũng rất nhiều Nhiều chị đã được chồng thông cảm, chia sẻ, giúp đỡ để có điều kiện học hỏi vươn lên Điều này được chứng minh ngay ở cơ quan Hội LHPN Việt Nam, hầu hết các cán bộ của Hội khi được hỏi đều tỏ ra hài lòng với các đức lang quân của mình Trong khi đó, ở một số ngành nghề khác, có một số chị em tuy thành đạt về mặt xã hội thì lại không có được sự viên mãn trong hạnh phúc gia đình Vấn đề này liên quan đến nhận thức về vị trí của phụ nữ, tư tưởng gia trưởng của người đàn ông trong gia đình
Tuy nhiên, theo tôi, chúng ta cũng không nên quá bi quan về vấn đề này Trong xu thế hội nhập với thế giới, nhận thức của phái nam đã có nhiều tiến bộ, vấn đề giáo dục giới tính và bình đẳng giới được chú trọng từ ngay trong nhà trường phổ thông Cùng với thời gian và sự phát triển xã hội, tôi cho rằng, vấn đề này sẽ được giải quyết ổn hơn theo chiều hướng tích cực
* Bà có đồng ý với nhận xét rằng, trong thời đại nam nữ bình quyền, cần tiếp tục tôn vinh đức hy sinh của phụ nữ song song với việc động viên nam giới chia sẻ gánh nặng công việc gia đình với phụ nữ?
- Đức hy sinh là một trong những phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam Phẩm chất ấy đặc biệt tỏa sáng qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của cả dân tộc Trải qua bao đời nay, người phụ nữ Việt Nam dường như đã quen với việc hy sinh cho người khác lấy sự thành đạt của chồng, con là hạnh phúc của mình Vì vậy, sự hy sinh của họ là tự nguyện và lâu dần thành nếp nghĩ của cả hai giới
Ngày nay, vai trò của phụ nữ đã thay đổi nhiều, người phụ nữ phải "nặng gánh hai vai", vừa phải làm tốt các công việc xã hội, vừa đảm nhiệm vai trò làm vợ, làm mẹ trong khi quỹ thời gian của họ cũng chỉ như mọi người, sức khỏe lại hạn chế Để cố gắng làm tốt mọi việc, họ phải nỗ lực và hy sinh, ít có điều kiện hưởng thụ thành quả lao động do chính mình làm ra Thực tế quanh chúng ta cũng cho thấy, một bộ phận nam giới còn ít chia sẻ, quan tâm đến cuộc sống, tâm hồn và tình cảm của người phụ nữ Những chị em chịu cảnh này thật là thiệt thòi
* Để "êm cửa êm nhà ", một số chị em cứ âm thầm chịu đựng, hy sinh nên nhẫn nhục, không dám đấu tranh ngay cả với những điều vô lý nhất Theo bà, cần phải đưa ra lời cảnh tỉnh nào đó cho cả hai giới?
- Đảng và Nhà nước đã có rất nhiều chế độ chính sách để tạo điều kiện cho phụ nữ phát triển, bình đẳng với nam giới; xã hội cũng đã thừa nhận vai trò và vị thế của phụ nữ Thực tế đã chứng minh, phụ nữ hoàn toàn có thể đảm nhiệm tốt vai trò trong hầu hết các lĩnh vực của xã hội, không thua kém nam giới Vậy, việc chị em cứ âm thầm chịu đựng, hy sinh, không dám đấu tranh để giành quyền bình đẳng cho chính mình cũng một phần do lỗi của chị em Trong quan hệ xã hội, mỗi người nhường nhịn, hy sinh cho nhau là truyền thống tốt đẹp cần phát huy
Theo tôi, thời nay, cùng với việc động viên chị em biết hy sinh, hãy "để mắt", lắng nghe, quan tâm đến nguyện vọng, đời sống tâm hồn, tình cảm của phụ nữ nhiều hơn nữa; đặc biệt là người chồng nên biết chia sẻ việc nhà với vợ để chị em đỡ vất vả có thêm điều kiện hoàn thiện chính mình Về đức hy sinh, đó là phẩm chất tốt đẹp nhưng phải nhìn nhận rằng, đó là phẩm chất chung của cả hai giới chứ không phải chỉ của riêng phụ nữ
* Xin cảm ơn bà!
LỜI GIỚI THIỆU
Thực hiện bình đẳng giới và thúc đẩy sự tiến bộ của phụ nữ là một trong tám mục tiêu phát triển thiên niên kỷ đã được các nước thành viên Liên hợp quốc cam kết tại Hội nghị thượng đỉnh tháng
9 năm 2000 Chiến lược tăng trưởng và xoá đói giảm nghèo của Chính phủ Việt Nam và Kế hoạch hành động vì sự tiến bộ của phụ nữ đến năm 2005 đã cụ thể hoá các mục tiêu và các chỉ tiêu về bình đẳng giới cần đạt được vào năm 2005 và 2010 Nhằm thực hiện các mục tiêu này trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn, từ năm 2002 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với
sự tham gia của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam và với sự hỗ trợ kỹ thuật của Ngân hàng Phát triển
Trang 3Châu á đã tiến hành xây dựng chiến lược giới trong nông nghiệp và phát triển nông thôn Hoạt động này đánh dấu sự khởi đầu của việc hoà nhập giới trong các kế hoạch và chiến lược phát triển ở cấp Bộ tại Việt Nam
Chiến lược giới trong nông nghiệp và phát triển nông thôn thể hiện sự chuyển biến trong việc lập
kế hoạch của ngành theo phương châm lấy phát triển con người làm trung tâm mà Đại hội lần thứ
IX của Đảng đã đề ra Mục tiêu cao nhất và bao trùm nhất của phát triển nông nghiệp và công nghiệp hoá nông thôn chính là phát triển con người ở khu vực này Thực hiện bình đẳng giới, xây dựng năng lực và nâng cao vị thế của phụ nữ ở nông thôn không chỉ là giải pháp phát triển nguồn nhân lực mà phải được xem như một trong các mục tiêu phát triển cao nhất của ngành Do vậy, việc xây dựng và thực hiện chiến lược giới trong nông nghiệp và phát triển nông thôn là công việc hết sức cần thiết và cấp bách
Mặc dù được xây dựng lần đầu tiên, Chiến lược giới trong nông nghiệp và phát triển nông thôn đã nắm bắt được những vấn đề giới cơ bản nhất trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn
và vạch ra được những định hướng lớn cho ngành nhằm mục tiêu phát triển con người và tăng cường bình đẳng giới trong thập kỷ tới Chiến lược cũng đề ra được những giải pháp cụ thể và khả thi để đạt được các chỉ tiêu đề ra
Thay mặt cho Uỷ ban Quốc gia Vì sự tiến bộ của phụ nữ và Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, tôi hoan nghênh đóng góp mới này của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho
sự nghiệp phát triển con người của Việt Nam nói chung và cho công tác vì sự tiến bộ của phụ nữ nói riêng Uỷ ban Quốc gia Vì sự tiến bộ của phụ nữ và Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam trân trọng đề nghị các Bộ, ngành, các cơ quan liên quan, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội trong cả nước hãy vì sự tiến bộ và phát triển của phụ nữ Việt Nam cùng hưởng ứng, tham gia phối hợp thực hiện để Chiến lược giới trong nông nghiệp
và phát triển nông thôn đạt được kết quả cao nhất.
Chủ tịch Uỷ Ban Quốc gia Vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam
Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam
Hà Thị Khiết LỜI NÓI ĐẦU
Việt Nam, cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới, đang nỗ lực phấn đấu để xoá đói giảm nghèo và thực hiện quyền bình đẳng cho cả phụ nữ và nam giới Hiến pháp Nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam nêu rõ: "Công dân nữ và nam có quyền ngang nhau về mọi mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội và gia đình Nghiêm cấm mọi hành vi phân biệt đối xử với phụ nữ, xúc phạm nhân phẩm phụ nữ Lao động nữ và nam việc làm như nhau thì tiền lương ngang nhau" Quan điểm cơ bản trên thể hiện sự quan tâm của Đảng Cộng sản và Chính phủ Việt nam trong việc thực hiện quyền bình đẳng về mọi mặt cho tất cả công dân Việt Nam không phân biệt nam,
nữ, dân tộc và tôn giáo, đồng thời cũng thể hiện tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa
Thực hiện các cam kết về bình đẳng giới, ngày 21 tháng 1 năm 2002 Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định phê duyệt "Chiến lược quốc gia Vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam đến năm 2010" Để triển khai thực hiện Chiến lược quốc gia này, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì soạn thảo Chiến lược giới trong nông nghiệp và phát triển nông thôn nhằm phối hợp và thúc đẩy hơn nữa những nỗ lực của các cấp, các ngành, các tổ chức xã hội và người dân trong việc thực hiện
và đạt được bình đẳng nam nữ trong khu vực nông nghiệp và nông thôn, nơi dễ chịu tác động và tập trung số đông người nghèo, đặc biệt là tập trung đa số lực lượng lao động nữ, đối tượng ưu tiên hàng đầu của Chiến lược quốc gia Vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam
Chiến lược giới trong nông nghiệp và phát triển nông thôn đặt mục tiêu lồng ghép những giải pháp nhằm tăng cường bình đẳng giới trong các chính sách, chương trình, dự án, các dịch vụ phục vụ nông nghiệp và nông thôn, kết hợp một cách hài hoà các mục tiêu bình đẳng giới với các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của ngành Tư tưởng xuyên suốt của Chiến lược giới là: đạt được bình
Trang 4đẳng giới và nâng cao vị thế của phụ nữ nông thôn cũng đồng nghĩa với việc đạt được trình độ phát triển cao hơn của nông nghiệp và nông thôn trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp Đạt được bình đẳng giới và nâng cao vị thế của phụ nữ ở khu vực nông thôn sẽ tạo ra chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực cao hơn, đẩy nhanh tốc độ phát triển và hội nhập của ngành để thực hiện thành công những mục tiêu phát triển đã đề ra trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trong nông nghiệp và phát triển nông thôn giai đoạn 2001-2010
Chiến lược giới trong nông nghiệp và phát triển nông thôn được xây dựng với sự tham gia đóng góp của nhiều chuyên gia và các cục, vụ, viện, trường, trung tâm, các tổng công ty, công ty thuộc Bộ; các sở nông nghiệp và phát triển nông thôn; các bộ, ngành và các tổ chức xã hội hữu quan; cơ quan Đảng và chính quyền địa phương một số tỉnh thuộc cả ba miền Bắc, Trung, Nam cũng như phụ nữ và nam giới của một số xã ở nông thôn
Chiến lược giới trong nông nghiệp và phát triển nông thôn cũng nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật quí báu của Ngân hàng Phát triển Châu á (ADB)
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đánh giá cao sự đóng góp của tất cả các tổ chức quốc tế, các đơn vị, cá nhân đã trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng chiến lược và hy vọng trong tương lai sẽ nhận được thêm sự ủng hộ, hỗ trợ và tham gia rộng rãi hơn nữa trong quá trình thực hiện để Chiến lược giới được triển khai thành công và đạt được những mục tiêu đã đề ra vì sự bình đẳng, phát triển và xoá đói giảm nghèo trong nông nghiệp và nông thôn Việt Nam.
Bộ trưởng
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
Lê Huy Ngọ
Giới - Chiến lược và Chương trình
Theo phương pháp tiếp cận UNESCO từ 3 phía hướng tới tăng cường quyền năng cho phụ nữ và đạt được bình đẳng giới, Văn phòng UNESCO Hà Nội chú trọng đến:
• Lồng ghép giới vào quá trình xây dựng chính sách, chương trình, thực hiện và đánh giá trong lĩnh vực văn hoá và giáo dục
• Thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong các hoạt động ở mọi cấp độ, dành sự quan tâm đặc biệt tới các ưu tiên của phụ nữ trong khi đánh giá lại các mục tiêu và phương thức phát triển
• Xây dựng và hỗ trợ các chương trình có lợi cho trẻ em gái và phụ nữ, đặc biệt là các chương trình thúc đẩy bình đẳng giới, xây dựng năng lực tổ chức nội sinh
Viễn cảnh Giới đã và đang được lồng ghép vào vào quá trình xây dựng chính sách, lập chương trình, thực hiện và đánh giá trong các hoạt động của Văn phòng UNESCO Hà Nội, mà ở đây chủ yếu là các vấn đề về giới trong giáo dục và văn hoá
Chủ đề 1: Giới trong Giáo dục
Trang 5Trong bối cảnh Giáo dục cho Mọi người, và với mục tiêu giúp
Việt nam đạt được mục tiêu 5 của hội nghị Giáo dục Dakar –
xoá bỏ bất bình đẳng giới trong giáo dục tiểu học và trung học
vào năm 2005 và đạt được bình đẳng giới vào năm 2015, đảm
bảo rằng các trẻ em gái có đầy đủ quyền lợi bình đẳng tiếp cận
tới nền giáo dục cơ bản có chất lượng tốt – Văn phòng
UNESCO Hà Nội đang cố gắng thúc đẩy 1 nền giáo dục đầy đủ
và bình đẳng cho phụ nữ và nam giới, trẻ em gái và trẻ em trai
trong suốt cuộc đời thông qua việc cung cấp môi trường học
tập có đinh jhướng tới các vấn đề về giới và cơ hội ngang bằng
tiếp cận tới các chương trình giáo dục phù hợp cho các thành
viên trong xã hội, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em gái trong điều
kiện khó khăn
Các em học sinh trường Bạch Sam, tỉnh Hưng yên tham gia dự án "Cung cấp dịch vụ
ECCE cho trẻ em thiệt thòi (2003)
Chủ đề 2: Giới trong văn hoá
Nhận thức được tầm quan trọng của nghề thủ công trong phát triển bền vững, đặc biệt là các nghề thủ công dành cho phụ nữ trong cuộc chiến xoá đói, giảm nghèo, Văn phòng UNESCO Hà Nội hường các hoạt động của mình tới phụ nữ nhằm gìn giữ các kỹ năng truyền thống, khuyến khích phát triển các doanh nghiệp thủ công nhỏ, và phát triển tính tự tin vào năng lực sáng tạo
Trong khuôn khổ “ Phương pháp tiếp cận văn hoá ngăn ngừa và chăm sóc người bị HIV/AIDS” Văn phòng UNESCO Hà Nội kết hợp chặt chẽ giữa giới và các vấn đề phụ nữ trong các chường trình HIV/AIDS
Các chủ đề trên được phản ánh rất rõ trong các dự án và hoạt động đã và đang được Văn phòng thực hiện: