Ngîc l¹i ë chÝnh gÝa ®×nh Êy bÐ Hång bÞ biÕn thµnh chç høng mäi ®iÒu ®ay nghiÕn.... Bµi häc[r]
Trang 1Tuần: 1
Tiết : 1 & 2
Ngày soạn: 07/ 08/2012
Ngày dạy : 14/08/ 2012
Bài dạy : Tôi đi học
( Thanh Tịnh)
A mục tiêu cần đạt
Giúp hs cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật
“Tôi” ở buổi tựu trờng đầu tiên trong đời
Thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
B Chuẩn bị
1 Thầy: Thiết kế giỏo ỏn
2 Trò : Soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Hoạt đụ̣ng 1: Hướng dõ̃n phõ̀n
? Qua chuõ̉n bị bài ở nhà, em hãy giới
thiợ̀u vờ̀ tỏc giả TT?
GV: Đọc phần chú thích và tóm tắt
những nét chính về tác giả Thanh Tịnh
GV hướng dõ̃n đọc- trữ tình đằm thắm,
ngân nga- đọc mõ̃u
? Văn bản đợc viết theo phơng thức
biểu đạt nào?
? Theo em có thể chia văn bản thành
mấy phần? Nội dung của từng phần?
I
Đọc và tìm hiờ̉u khái quát:
1 Tỏc giả:
- HS đọc CTVB:
+ Thanh Tịnh, Trần Văn Ninh (1911-1988) Quê ngoại thành Huế
Là ngời hoạt động nhiều kĩnh vực thành công ở truyện ngắn, thơ, tóc ngắn thờng toát lên tình cảm êm dịu, man mác
2 Tỏc phõ̉m:
a Đọc và tìm hiờ̉u từ khó:
Hs đọc – nhận xét
b Phương thức biờ̉u đạt:
- Tự sự + miờu tả + biờ̉u cảm
c Bụ́ cục
Trang 2? Nhân vật trữ tình trong văn bản là ai?
đợc thể hiện ở ngôi thứ mấy?
? Đọc và quan sát phần 1 của văn bản
? Những hình ảnh sự vật nào nhắc nhở
tỏc giả nhớ về ngày tựu trờng đầu tiên?
? Nhớ về ngày tựu trờng tác giả có cảm
xúc gì?
Cảm xúc ấy đợc tác giả diễn đạt bằng
những tn, hình ảnh nào?
? Nhận xét hình ảnh, từ ngữ?
? Em hiểu đợc gì về tác giả với kỷ niệm
tựu trờng?
? Kỷ niệm về con đờng trong ngày tựu
trờng? Không gian, thời gian con đờng
trong sự nhớ lại của tác giả hiện lên
ntn?
? Sự thay đổi của con đờng, của cảnh
vật lạ có thật hay thay đổi do cảm nhận
trong tâm tởng?
? Cảm nhận thay đổi đâý do đâu?
? Chính sự thay đụ̉i lớn trong lòng trải
lên cảnh vật con đờng những cảm nhận
thay đổi Với chính mình nv tôi cũng
nhận thấy những đổi thay Tìm chi tiết
minh hoạ?
? Cảm xúc bỡ ngỡ, trong trọng trong
lần đầu đến trờng còn đợc biểu hiện ở
những hoạt động nào của nv tôi (đối
với sách vở)
? Hình ảnh nv tôi bặm tay ghì thật
chặt còn nói lên điều gì?
? Đọc câu văn “ý nghĩ ấy ngọn núi”
Câu văn cho em cảm nhận gì?
Hs quan sát phần còn lại của văn bản
? Câu văn nào ghi nhận hình ảnh ngôi
trờng làng cuả nv tôi?
? Từ sự nhìn nhận miêu tả ngôi trờng
em đọc thấy suy nghĩ nào của cậu học
trò bé nhỏ, lần đầu đến trờng
- Bố cục: 4 phần
1 Từ đầu náo nức tựu trờng
2 Tiếp đến ngọn núi
3 Tiếp đến cơ mà
4 còn lại
I I Đọc và tìm hiờ̉u chi tiờ́t văn bản
1 Giới thiợ̀u kỉ niợ̀m:
Hs đọc
- Cuối thu, lá rụng nhiều, đám mây bạc
- Hình ảnh mấy em nhỏ rụt rè
- Lòng tôi náo nức, mơn man
- Tôi quên thế nào đợc
- Lòng tôi tng bừng rộn rã
- Tác giả là ngời có những kỷ niệm sâu sắc
Sống có tâm trạng hoài niệm
2 Những kỉ niợ̀m và tõm trạng của nhõn vọ̃t “tụi” trong buụ̉i tựu trường đõ̀u tiờn
* Cảm nhọ̃n vờ̀ con đường tới trường:
- Không gian, thời gian: Sớm mai đầy sơng thu và gió lạnh
- Con đờng dài và hẹp con đờng quen thấy lạ, cảnh vật xung quanh cũng nh
có đổi thay
- Lòng có sự thay đổi
- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn
- Không thả diều, không nô đùa
Trang 3? Không khí của ngôi trờng đợc gợi tả
ở câu văn nào? Không khí ấy khiến em
liên tởng đến ngày gì?
*Trong cuộc đời mỗi con ngời ngày tựu
trờng đầu tiên bao giờ cũng in dấu ấn
sâu đậm ấn tợng đầu tiên trong ngày
đến trờng là ngôi trờng Cho dù đó là
một ngôi trờng ntn thì các cô cậu học
trò đều thấy mới lạ, oai nghiêm, ngỡng
mong và gửi gắm vào đấy những ớc mơ
thầm kín Đi liền với hình ảnh ngôi
tr-ờng là hình ảnh ngời thầy
? Hình ảnh thầy đầu tiên cậu học trò
Mĩ Lí xa nhớ về là hình ảnh của ai (GT
ông Đốc – SGK)
? Ông Đốc hiện lên qua những chi tiết
nào?
?Hình ảnh ông Đốc gợi cho em cảm
nghĩ gì?
Theo em cậu học trò có cảm xúc nh em
không?
? Trong dòng hồi tởng về trờng lớp
nhiệm vụ tôi còn có những hồi tởng về
những ngời bạn đồng lứa Hãy tìm đọc
và cho biết em có nhận xét gì về hình
ảnh của những ngời học trò trong hình
ảnh so sánh “họ nh chim non cảnh lạ”
? Trung tâm của văn bản là nv tôi Hãy
chỉ ra cảm xúc của nv tôi khi ở sân
tr-ờng, khi vào lớp học và trong lớp học
? Em có những nghĩ suy gì khi đọc câu
văn trên gặp những hình ảnh trên?
Đọc phần kết của văn bản, hình ảnh
một con chim non có ý nghĩa gì?
Câu chuyện bắt đầu bằng nhan đề “Tôi
đi học” khép lại bằng câu văn Tôi đi
học, điều ấy gợi gì trong em
4 Củng cụ́ và hướng dõ̃n:
? Những kỉ niợ̀m và tõm trạng của nhõn
vọ̃t tụi được ghi lại ntn?
- Tôi bặm môi, ghì thật chặt
- Sự cố gắng chứng tỏ là một học trò thực thụ
-So sánh kỷ niệm đẹp đẽ, nhẹ nhàng bay bổng
* Cảm nhận về ngôi trờng, ngời thầy lớp học và bè bạn
- Trờng Mĩ Lí xinh xắn, oai nghiêm nh cái đình làng Sân nó rộng, mình nó cao
- Thấy ngôi trờng gần gũi thân quen nhng vĩ đại, tin cậy, ngỡng mộ
- Sân trờng làng Mĩ Lí dày đặc
ngày lễ khai giảng thân quen
- Hình ảnh ông đốc
- Ông Đốc nhìn chúng tôi với cặp mắt hiền từ và cảm động
- Giọng nói nhẹ nhàng trìu mến:
Trang 4- phõn tích diờn biến tõm trạng của
nhõn vọ̃t tụi?
- Soạn bài tiếp theo
“Thôi ”
Yêu quý, kính trọng
- Hs tự bày tỏ
- Từ ngữ đứng nép bên ngời thân
- Toàn thân run run
- lúng túng
- Hứng lên nhìn ra sân lu luyến khóc
+ Hình ảnh so sánh có sức gợi tả vềcậu trò nhỏ lần đầu tiên đến trờng, non nớt ngây thơ, vừa rụt rè, e lệ vừa muốnđợc
tự tin, thử sức
Nhóm hs thảo luận
Lo sợ vẩn vơ
- Bỡ ngỡ cảm thấy chơ vơ
- Cảm thấy quả tim ngừng đập quên cả
mẹ đứng sau giật nình lúng túng ngời tôI lúc ấy tự nhiên thấy nặng nề
- Dúc đầu vào lòng mẹ nức nở
- Trong hình gì cũng thấy lạ, hay
- Hình ảnh chân thực, sống động miêu tả thực tâm trạng của cậu bé Thanh Tịnh
- Hình ảnh gợi niềm xúc động
HS tự bộc lộ
Nhóm hs thảo luận
* Ghi nhớ
Hs đọc sgk III Luyện tập: Đọc diờ̃n cảm văn bản
Tuần: 1
Tiết : 3
Trang 5Ngày soạn: 07/ 08/2012
Ngày dạy : 16/08/2012
Bài dạy : Cấp độ khái quát của nghĩa từ
( Hướng dõ̃n đọc thờm)
A Mục tiêu cần đạt
- Giúp hs: Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ
Thông qua bài học rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
B Chuẩn bị
- Thầy: Soạn giáo án
- Trò: đọc trớc bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động trên lớp
1 ễ̉n định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ: ?Phõn tích diờ̃n biến tõm trạng của nhõn vọ̃t tụi( Tụi đi học) trong buụ̉i tựu trường đõ̀u tiờn?
3 Tổ chức hoạt động dạy học bài mới
Hoạt động của thầy
Hoạt động 1: Tìm hiểu từ nghĩa rộng,
nghĩa hẹp
* Quan sát sơ đồ sgk và trả lời câu hỏi:
?Nghiã của từ “động vật” rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của các từ: thú, chim,
cá? Vì sao?
? Nghĩa từ thú rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của các từ: Hơu, voi
? Từ việc tìm hiểu sơ đồ em rút ra
những kết luận gì về nghĩa của từ ngữ?
+ Từ ngữ nghĩa rộng
+ Từ ngữ nghiã hẹp
+ KL 3
Hoạt động 2:
Hoạt động học của trò
I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp
- Nghĩa “động vật” rộng hơn vì trong
động vật có cả thú, chim, cá
- Nghĩa từ “thú” rộng hơn nghĩa voi,
h-ơu, chim
Hs đọc ghi nhớ
Ghi nhớ sgk trang 10
Trang 6Hớng dẫn hs luyện tập, nhọ̃n xột và kết
luọ̃n
4 Củng cụ́ và hướng dõ̃n:
? Thế nào là từ có nghĩa rụ̣ng, nghĩ
hẹp?
- Học bài, làm bài tọ̃p còn lại
- Soạn bài: Tính thụ́ng nhṍt
II Luyện tập
Hs đọc làm bài kiểm tra theo nhóm Nhóm hs hoạt động
Nhóm hs hoạt động, Bài tập 1
a, Hs lập sơ đồ 3 cấp
b, Nh trên Bài 2:
a, chất đốt cháy
b, Nghệ thuật
c, món ăn
d, nhìn
đ, đánh Bài 3:
a, xe cộ, xe đạp, xe máy, xe xích lô
b, kim loại, vàng, thiếc, chì, đồng
c, hoa quả: quả táo, quả mít, quả nhãn
d, họ hàng: cô, dì, chú, bác
e, mang: xách, vác, đeo, địu Bài 4:
a, thuốc lào
b, thủ quỹ,
c, bút điện
d, hoa tai Bài 5: khóc, nức nở, sụt sùi
Trang 7Tuần: 1
Tiết : 4
Ngày soạn: 07/ 08/2012
Ngày dạy : 18/08/ 2012
Bài dạy :
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp hs : nắm đợc chủ đề của văn bản, tình thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết 1 văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì
đối tợng trình bày; chọn lựa; sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật
ý kiến, cảm xúc
B Chuẩn bị
1 Thầy Thiết kế giỏo ỏn
2 Trò : Soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ: ?Thế nào là từ có nghĩa rụ̣ng, từ có nghĩa hẹp?
3, Tổ chức hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy
Hoạt động 1: tìm hiểu khái niệm chủ
đề
- Đọc lại Văn bản tôi đi học và trả lời
câu hỏi
? Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu
sắc nào trong thời thơ ấu của mình: Sự
hồi tởng ấy gợi lên những ấn tợng gì
trong lòng tác giả?
- Đây chính là chủ đề của văn bản TôI
đI học
? Em hiểu thế nào là chủ đề của văn
bản?
Hoạt động của trò
I.Chủ đề của văn bản:
- Văn bản viết về những kỷ niệm sâu sắc của ngày tựu trờng đầu tiên trong
đời đi học của tác giả
Trang 8Hoạt động 2:
? Để biết đợc chủ đề của văn bản Tôi đi
học em căn cứ vào đâu? (Chú ý nhan
đề nhân dân các đoạn, một số từ ngữ)
? Theo dõi các phần, các đoạn của văn
bản em thấy các phần các đoạn của văn
bản có thống nhất làm nổi bật chủ đề
Tụi đi học không?
Minh hoạ bằng một số đoạn, câu, từ
ngữ cụ thể?
Văn bản tôi đi học là một văn bản có
tính thống nhất về chủ đề
? Em hiểu thế nào là tính thống nhất về
chủ đề của văn bản?
? Theo em để tạo lên tính thống nhất
của chủ đề văn bản cần quan tâm đến
những vân đề gì?
Hoạt động 3:
* Chủ đề là đối tợng và vấn đề chính
mà văn bản biểu đạt
II Tính thống nhất của văn bản
1 Bài tọ̃p:
- Căn cứ vào nhan đề: Tôi đi học
- Nội dung của các đoạn
Mụ̣t số từ ngữ nh:
- Các đoạn, các phần của văn bản thống nhất làm nổi bật chủ đề của văn bản
“Hàng năm cứ vào cuối thu tôI quên thế nào đợc những cảm giác hai quyển vở mới đang ở trên tay”
Nhan đề, đề mục, nội dung từng phần,
đoạn
2 Bài học:
* Ghi nhớ( SGK t.12)
=> Văn bản chỉ biểu đạt chủ đề đã xác
định không xa, không lạc sang chủ đề khác
III Luyện tập Bài tập 1,2,3
1, Bài 1
a, Văn bản trên viết về cây cọ, đặc
điểm và công dụng của cây cọ Các đoạn văn đã trình bày đối tợng và vấn đề theo thứ tự
b, Chủ đề của văn bản Viết về Rừng cọ
Trang 94 Củng cụ́ và hướng dõ̃n:
? Chủ đờ̀ của văn bản là gì? Tính thụ́ng
nhṍt của văn bản?
- Học bài, làm bài tọ̃p còn lại
- Soạn bài: Trong lòng mẹ
2, Bài 2
ý b lạc chủ đề
Tuần: 2
Tiết : 5& 6
Ngày soạn: 15/ 08/2012
Ngày dạy : 21/08/2012 & 22/08/2012
Bài dạy : Trong lòng mẹ
( Trích Những ngày thơ ṍu)- Nguyờn Hụ̀ng
A Mục tiêu cần đạt
Giúp hs hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đay tinh thần của nhiệm vụ Chú bé Hồng, cảm nhận đợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú đối với mẹ
Bớc đầu hiểu đợc văn hồi ký và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: Thấm đợm chất chữ tình, lời văn tự chuyện chân thành giàu sức truyền cảm
B Chuẩn bị:
1 Thầy Thiết kế giỏo ỏn+ Ảnh nhà văn Nguyờn Hụ̀ng
2 Trò : Soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ: ?Thế nào là chủ đờ̀ văn bản? Tính thụ́ng nhṍt của chủ đờ̀ văn bản?
3, Tổ chức hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy
Hoạt động 1: giới thiệu bài
Hoạt động 2:
Hoạt động của trò
I
Đọc và tìm hiờ̉u khái quát:
Trang 10? Tóm tắt những nét chính về sự nghiệp
cuộc đời của nhà văn Nguyên Hồng
GV hướng dõ̃n đọc
? Em hiờ̉u thế nào là hụ̀i kí?
?Giới thiợ̀u vờ̀ tọ̃p hụ̀i kí NNTA và
đoạn trích?
?Đoạn trích đợc trích từ tác phẩm nào?
? Theo em có thể chia văn bản thành
mấy phần? nội dung từng phần?
Hoạt động 3:
? Nhân vật trung tâm của đoạn trích là
ai? Và được giới thiợ̀u như thế nào
? Đọc thầm phần đầu văn bản cho biết
cảnh ngộ của bé Hồng? ở vào cảnh
ngộ ấy bé Hồng đã phải chịu nhiều
1 Tác giả:
Đọc chú thích trả lời Nguyễn Nguyên Hồng (1918-1982) là nhà văn của những ngời lao động cùng khổ
- Văn Nguyên Hồng giàu chất trữ tình, dạt dào cảm xúc thiết tha
2 Tỏc phõ̉m:
a Đọc, tìm hiờ̉u từ khó
hs đọc và nhọ̃n xột
b Thờ̉ loại:
- Hụ̀i kí( tự truyợ̀n): là mụ̣t thờ̉ văn được dùng đờ̉ ghi lại những chuyợ̀n có thọ̃t đã xảy ra trong cuụ̣c đời mụ̣t con người cụ thờ̉, thường là tỏc giả
c Xuṍt xứ:
- Là tập hồi ký viết về tuổi thơ của tác giả gụ̀m 9 chương, đăng bỏo năm
1938, in thành sỏch 1940
- Đoạn trích TLM là chương IV
c Bụ́ cục:
- Hai phần:
1 từ đầu hỏi đến chứ
2 Còn lại
- Nv chính: Bé Hồng
- DBNV thể hiện ở 2 sv:
- trong việc nói chuyện với bà cô
- trong lòng mẹ
II
Đọc và tìm hiờ̉u chi tiờ́t :
1 Nhõn vọ̃t bộ Hụ̀ng:
Trang 11thiệt thòi, mất mát xót xa hơn, bé
không nhận đợc từ gia đình nhà nội sự
chia sẻ Ngợc lại ở chính gía đình ấy bé
Hồng bị biến thành chỗ hứng mọi điều
đay nghiến
?Đó là cảnh ngộ ntn?
Đọc phần tiếp theo của văn bản
? Khi nghe người bà cụ hỏi cõu đõ̀u
tiờn bộ Hụ̀ng đã có suy nghĩ và hành
đụ̣ng ntn?
? Bé Hụ̀ng đã đọc được điờ̀u gì qua lời
nói của người bà cụ?
? Em hiểu nghĩa của cụm từ “cời rất
kịch”
? Những điều Hồng đọc thấy chứng tỏ
em là ngời ntn?
? Hãy đọc những câu trả lời của Hồng
và tìm những câu văn miêu tả tâm
trạng, suy nghĩ của bé Hồng Qua đó
em có nhọ̃n xột gì?
? Em suy nghĩ cảm nhận gì vờ̀ Hồng
qua câu trả lời và suy nghĩ củaHồng?
? Trong suy nghĩ em, Hồng nghĩ về mẹ
ntn? Những suy nghĩ ấy thể hiện tình
cảm gì?
Tình yêu thơng mẹ là ngọn nguồn là
sự hớng về của bé Hồng Và cũng
chính tình yêu thơng mãnh liệt ấy đã
giúp bé Hồng thông minh khôn ngoan
trong đối đáp với bà cô Hình ảnh chú
bé Hồng hiện lên thật tội nghiệp, đáng
* Hoàn cảnh gia đình:
- Bố mất
- Mẹ bỏ đi tha hương cõ̀u thực( xa mẹ)
- Sụ́ng bơ vơ đói rỏch lờu lụ̉ng trong sự lườm nguýt, đay nghiến của họ hàng, thỏi đụ̣ dửng dưng của xã hụ̣i
=> cảnh ngộ éo le, xót xa, đau khụ̉ và bṍt hạnh
* Ý nghĩ và cảm xúc của bộ Hụ̀ng khi nói chuyợ̀n với bà cụ:
- Kí ức của chú bộ sụ́ng dọ̃y hình ảnh vẻ mặt rõ̀u rõ̀u và sự hiờ̀n từ của mẹ
- Hụ̀ng “ cúi đõ̀u ko đỏp” đến” cũng đã cười và đỏp lại”=> đó là phản ứng rṍt thụng minh xuṍt phỏt tư sự nhạy cảm
và lòng tin yờu mẹ
- Nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cời rất kịch ý reo dắt hoài nghi.Giả tạo, dối trá
Nhóm hs thảo luận
+ Thông minh, nhạy cảm, tinh ý Hiểu ngời nói chuyện, nắm bắt ý
- Giữa câu trả lời, suy nghĩ có sự đối lập Hồng trả lời không đúng với suy nghĩ của mình
- Đó là 1 chú bé già dặn sớm, khôn ngoan, biết nghĩ trớc sau Hoàn cảnh bất hạnh đã làm cho chú bé lẽ ra vô t biết u t
- Yêu mẹ thơng mẹ, bảo vệ mẹ, kính trọng mẹ