Bài tập tháng môn dân sự 1 lần 1

BT dân sự tháng lần 1 Khóa Luật K44 Đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự Quan hệ dân sự và quan hệ pháp luật dân sự Tuyên bố cá nhân đã chết Tổ hợp tác chỉ nên tham khảo không nên chép lại

LỚP LUẬT THƯƠNG MẠI 44.A

BÀI TẬP THÁNG THỨ NHẤT

(vấn đề chung)

Giảng viên hướng dẫn : ThS Nguyễn Tấn Hoàng Hải

Bộ môn : Những quy định chung về luật dân sự

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 04 tháng 04 năm 2020

1.1) Những quan hệ nào thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự? 1 1.2) Quan hệ giữa A và B trên có thuộc phạm vi điều chỉnh của BLDS 2005 và BLDS

2015 không? Vì sao? 1

Vấn đề 2: QUAN HỆ DÂN SỰ VÀ QUAN HỆ PHÁP LUẬT DÂN SỰ 2

2.1) Quan hệ giữa anh Giáp và anh Phú liên quan đến con trâu đực có thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự không? 2 2.2) Quan hệ tài sản thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự có những đặc điểm gì? 2 2.3) Cho biết những thành phần của một quan hệ pháp luật dân sự Những thành phần này được thể hiện như thế nào trong quan hệ giữa anh Giáp và anh Phú về con trâu cái? 2 2.4) Cho biết quan hệ pháp luật dân sự có những đặc điểm nào? 3 2.5) Cho biết những căn cứ làm phát sinh quan hệ pháp luật dân sự? Quan hệ giữa anh Giáp và anh Phúc về con trâu cái được phát sinh trên căn cứ nào? 3

Vấn đề 3: TUYÊN BỐ CÁ NHÂN ĐÃ CHẾT 5

3.1) Điểm giống nhau và khác nhau giữa tuyên bố một người mất tích và tuyên bố một người là đã chết 5 3.2) Một người biệt tích và không có thông tin xác thực là còn sống trong thời hạn bao lâu thì có thể bị Tòa án tuyên bố là đã chết? 6 3.3) Trong sự việc trên, cá nhân bị tuyên bố chết biệt tích từ thời điểm nào? Vì sao? 6 3.4) Tòa án xác định ngày chết của các cá nhân bị tuyên bố chết là ngày nào? Đoạn nào của hai Quyết định trên cho câu trả lời? 6 3.5) Đối với hoàn cảnh như trong hai quyết định trên, pháp luật nước ngoài xác định ngày chết là ngày nào? 7 3.6) Suy nghĩ của anh/chị về việc Tòa án xác định ngày chết trong hai Quyết định trên.

7

Những điểm mới của BLDS năm 2015 so với BLDS 2005 về tổ hợp tác và suy nghĩ của anh/chị về những điểm mới này 9

Vấn đề 1: ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ

 1.1) Những quan hệ nào thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự?

Quan hệ thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự gồm hai nhóm quan hệ chính là

quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân.

 Quan hệ tài sản: Là những quan hệ giữa người với người thông qua một tài sản dưới

dạng tư liệu sản xuất, tư liệu tiêu dùng hoặc dịch vụ nhằm tạo ra một tài sản nhất định Quan hệ tài sản là hình thức biểu hiện quan hệ kinh tế Thông qua quan hệ tài sản quá trình phân phối, trao đổi, lưu thông các tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng và các thành quả khác được thực hiện Trong đời sống xã hội quan hệ tài sản phát sinh rất đa dạng và do nhiều ngành luật điều chỉnh Luật dân sự chỉ điều chỉnh quan hệ tài sản mang tính chất hàng hoá tiền tệ với đặc trưng là giá trị tính được bằng tiền đền bù ngang giá Nhưng cũng có một số quan hệ tài sản không có tính chất đền bù ngang giá như thừa kế, cho, tặng

 Quan hệ nhân thân: Là quan hệ giữa người với người không mang tính chất kinh tế,

không được tính bằng tiền, nó phát sinh từ một giá trị tinh thần (giá trị nhân thân) của một cá nhân hay một tổ chức và luôn gắn liền với một chủ thể nhất định Quan hệ nhân thân thuộc đối tượng điều chỉnh của luật dân sự bao gồm các quan hệ nhân thân không liên quan đến tài sản và các quan hệ nhân thân liên quan đến tài sản

 1.2) Quan hệ giữa A và B trên có thuộc phạm vi điều chỉnh của BLDS 2005 và BLDS

2015 không? Vì sao?

Quan hệ giữa A và B có thuộc phạm vi điều chỉnh của BLDS 2005 và BLDS 2015

Vì: Theo điều 121 BLDS 2005 quy định: “Giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự” thì giao dịch dân sự là giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lí mà hai bên cùng nhau xác

lập một quan hệ dân sự nào đó Vì vậy quan hệ giữa A và B trong trường hợp này thuộc phạm vi điều chỉnh của BLDS

Vấn đề 2: QUAN HỆ DÂN SỰ VÀ QUAN HỆ PHÁP LUẬT DÂN SỰ

 2.1) Quan hệ giữa anh Giáp và anh Phú liên quan đến con trâu đực có thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự không?

Quan hệ giữa anh Giáp và anh Phú liên quan đến con trâu đực thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự vì có sự tranh chấp tài sản (con trâu cái)

 2.2) Quan hệ tài sản thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự có những đặc điểm gì?

Đặc điểm của quan hệ tài sản thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật dân sự đa dạng,

phong phú là bởi các yếu tố cấu thành nên nó gồm chủ thể tham gia, khách thể được tác động

và nội dung của các quan hệ đó

 2.3) Cho biết những thành phần của một quan hệ pháp luật dân sự Những thành phần này được thể hiện như thế nào trong quan hệ giữa anh Giáp và anh Phú về con trâu cái?

Những thành phần của một quan hệ pháp luật dân sự:

 Chủ thể quan hệ pháp luật dân sự: là những người tham gia vào quan hệ pháp

luật dân sự có quyền và nghĩa vụ trong quan hệ pháp luật dân sư đó Bao gồm: cá nhân (công dân Việt Nam, người nước ngoài, người không quốc tịch), pháp nhân,

hộ gia đình, tổ hợp tác và Nhà nước CHXHCN Việt Nam tham gia với tư cách là chủ thể đặc biệt

 Khách thể quan hệ pháp luật dân sự : là một trong các yếu tố để cấu thành quan

hệ pháp luật nói chung và quan hệ pháp luật dân sự nói riêng Khách thể của quan

hệ pháp luật dân sự gồm:

 Tài sản là khách thể trong quan hệ pháp luật về sở hữu

 Hành vi trong quan hệ nghĩa vụ là hợp đồng

 Các giá trị nhân thân trong quan hệ nhân thân

 Kết quả của quá trình hoạt động tinh thần sáng tạo

 Nội dung quan hệ pháp luật dân sự: là tổng hợp các quyền dân sự và nghĩa vụ

dân sự của các chủ thể trong một quan hệ pháp luật dân sự cụ thể Trong quan hệ pháp luật dân sự, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể phát sinh do quy định của pháp luật hoặc do các chủ thể chủ động thao ra thông qua các giao dịch phù hợp với quy định của pháp luật

 Quyền dân sự: là khả năng được phép xử sự theo một cách nhất định hoặc được yêu cầu người khác thực hiện một hoặc nhiều hành vi nhất định trong khuôn khổ do pháp luật quy định để thỏa mãn lợi ích của bản thân và khả năng đó được đảm bảo thực hiện bằng biện pháp cưỡng chế của nhà nước

 Nghĩa vụ dân sự: là việc mà theo quy định của pháp luật thì một hoặc nhiều chủ thể phải làm một công việc hoặc không được thực hiện công việc nhất định vì lợi ích của một hoặc nhiều chủ thể có quyền

 Trong quan hệ giữa anh Giáp và anh Phú về con trâu, những thành phần của quan hệ pháp luật được thể hiện qua:

 Chủ thể của quan hệ trên là anh Giáp và anh Phú

 Khách thể của quan hệ đó là tài sản, cụ thể là con trâu cái

 Nội dung của quan hệ trên là quyền và nghĩa vụ được xác lập từ việc chiếm hữu tài sản (con trâu) không có căn cứ pháp luật

 2.4) Cho biết quan hệ pháp luật dân sự có những đặc điểm nào?

 Quan hệ pháp luật dân sự có những đặc điểm sau:

điều chỉnh.

 Địa vị pháp lý của các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật dân sự đều bình đẳng

 Bình đẳng về khả năng tham gia vào quan hệ pháp luật dân sự

 Bình đẳng trong việc hưởng quyền và thực hiện nghĩa vụ dân sự phát sinh từ quan hệ pháp luật dân sự

 Bình đẳng trong việc chịu trách nhiệm dân sự do hành vi vi phạm nghĩa vụ

 Quan hệ pháp luật dân sự rất đa dạng về chủ thể, khách thể và phương pháp bảo vệ

 2.5) Cho biết những căn cứ làm phát sinh quan hệ pháp luật dân sự? Quan hệ giữa anh Giáp và anh Phúc về con trâu cái được phát sinh trên căn cứ nào?

 Những căn cứ làm phát sinh quan hệ pháp luật dân sự đó là quy phạm pháp

luật,chủ thể và sự kiện pháp lý

 Quan hệ giữa anh Giáp và anh Phúc về con trâu cái phát sinh trên các căn cứ:

 Về chủ thể: là anh Giáp và anh Phúc, anh Phúc là chủ sở hữu con trâu cái, anh Giáp là người đã nuôi dưỡng con trâu cái trong thời gian nó bị lạc đàn

 Sự kiện pháp lý: anh Phúc thả 9 con trâu trong rừng, 07/05/2004 anh kiểm tra thấy mất 2 con và sau đó anh tìm thấy trâu của mình trong trang trại nhà anh Giáp Tuy nhiên anh Giáp chỉ trả lại con trâu đực còn con trâu cái thì không

Từ đó làm phát sinh quan hệ giữa anh Phúc và anh Giáp liên quan đến con trâu cái: tranh chấp quyền sở hữu con trâu cái

 Quy phạm pháp luật được áp dụng: Điều 242 BLDS 2005 xác lập quyền sở hữu đối với gia súc bị thất lạc

Vấn đề 3:TUYÊN BỐ CÁ NHÂN ĐÃ CHẾT

Tóm tắt:

Quyết định số 272/2018/QĐST-DS ngày 27/4/2018 của Tòa án nhân dân Quận 9 TP

Hồ Chí Minh.

Người yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự là bà T yêu cầu Tòa án tuyên bố ông C (chồng) là đã chết Năm 1985, ông C bỏ đi biệt tích và không có tin tức gì và nơi cư trú cuối cùng tại Quận 9 Năm 2017, Tòa án nhân dân Quận 9 ban hành Thông báo tìm kiếm trên các phương tiện thông tin đại chúng nhưng đến năm 2018 vẫn không có tin tức gì Theo quy định tại Điểm d Khoản 1 Điều 71 thì việc bà T yêu cầu Tòa tuyên bố ông C là

đã chết là có căn cứ Tòa án quyết định tuyên bố ông C là đã chết, vì không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng nên ngày chết được tính là ngày đầu tiên của năm tiếp theo tức ngày 1/1/1986 Quan hệ nhân thân và tài sản được giải như người đã chết Xét thấy Công ty Xuyên Á là một pháp nhân và bà Hiền là thành viên của pháp nhân, theo Khoản 3 Điều 87 Bộ luật Dân sự quy định thì bà Hiền không phải chịu trách nhiệm Quyết định hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ cho Tòa án nhân dân huyện Tri Tôn giải quyết lại vụ án

Quyết định số 04/2018/QĐST-DS ngày 19/11/2018 của Tòa án nhân dân huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa:

Người yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự là anh Đ yêu cầu Tòa án tuyên bố chị K (chị gái) là đã chết Năm 1992, chị K bỏ nhà đi đến nay không có tin tức gì Sauk hi thụ lý vụ việc, Tòa án huyện Đông Sơn quyết định ban hành Thông báo tìm kiếm chị K trên các phương tiện thông tức đại chúng nhưng hết thời hạn thông báo vẫn không có tin tức gì Theo quy định tại Điểm d Khoản 1 Điều 71 Tòa án chấp nhận yêu cầu của anh Đ Tòa án quyết định tuyên bố chị K là đã chết, ngày 19/11/2018 là ngày phát sinh, thay đổi, chấm dứt các quan hệ về nhân than, tài sản…

 3.1) Điểm giống nhau và khác nhau giữa tuyên bố một người mất tích và tuyên bố một người là đã chết.

 Giống nhau:

 Tòa án tuyên bố một người mất tích hoặc là đã chết đều theo yêu cầu của người

có quyền và lợi ích liên quan

 Người bị tuyên bố đều bỏ đi biệt tăm một khoảng thời gian mà không hề có tin tức

 Cách xác định ngày mất tích và ngày chết là giống nhau: được tính vào ngày biết được tin tức cuối cùng của người đó, nếu không nhớ ngày thì tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo, nếu không nhớ tháng tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo

 Quyết định của Tòa án tuyên bố một người mất tích hoặc đã chết phải được gửi đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người bị tuyên bố để làm

hộ tịch

 Vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích hoặc chết có quyền yêu cầu ly hôn

 Khác nhau:

 Tuyên bố mất tích là người biệt tích 2 năm liền trở lên

 Tuyên bố là đã chết là: sau 3 năm kể từ ngày Tòa án tuyên bố mất tích, biệt tích trong chiến tranh sau 5 năm kể từ ngày chiến tranh kết thúc vẫn không có tin tức, bị tai nạn, thiên tai, thảm họa sau 2 năm kể từ ngày chấm dứt thiên tai mà vãn không có tin tức, biệt tích 5 năm liền mà không có tin tức xác minh còn sống

 3.2) Một người biệt tích và không có thông tin xác thực là còn sống trong thời hạn bao lâu thì có thể bị Tòa án tuyên bố là đã chết?

xác thực là còn sống trong thời hạn 5 năm thì có thể bị Tòa án tuyên bố là đã chết.

 3.3) Trong sự việc trên, cá nhân bị tuyên bố chết biệt tích từ thời điểm nào? Vì sao?

Trong sự việc của ông Trần Văn C và chị Quản Thị K bị tuyên bố chết biệt tích từ thời điểm không có tin tức xác thực còn sống Vì theo điểm d khoản 1 điều 71 BLDS 2015 ,” 1 Người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án ra quyết định tuyên bố một người là

đã chết trong trường hợp sau đây, d Biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống; thời hạn này được tính theo quy định tại khoản 1 Điều 68 của Bộ luật này.”

 3.4) Tòa án xác định ngày chết của các cá nhân bị tuyên bố chết là ngày nào? Đoạn nào của hai Quyết định trên cho câu trả lời?

Tòa án xác định ngày chết của các cá nhân bị tuyên bố chết của hai Quyết định số

272/2018/QĐST-DS và Quyết định số 04/2018/QĐST-DS lần lượt là ngày:

 Ông Trần Văn C chết ngày 01/01/1986

 Chị Quản Thị K chết ngày 19/11/2018

 Đoạn của hai Quyết định trên cho câu trả lời:

 Quyết định số 272/2018/QĐST-DS: “Do đó ngày chết của ông C được tính là ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng Như vậy, ngày chết của ông C

là ngày 01/01/1986.”

 Quyết định số 04/2018/QĐST-DS: “Tuyên bố chị Quản Thị K – sinh 1969 đã chết ngày 19/11/2018.”

 3.5) Đối với hoàn cảnh như trong hai quyết định trên, pháp luật nước ngoài xác định ngày chết là ngày nào?

Đối với việc cá nhân bị tuyên bố chết biệt tích pháp luật nước ngoài xác định ngày như sau:

 Đức: Mất tích 10 năm kể từ tin tức cuối cùng còn sống (5 năm đối với người già hơn 80 tuổi)

 Trung Quốc: Mất tích 4 năm kể từ tin tức cuối cùng còn sống

 3.6) Suy nghĩ của anh/chị về việc Tòa án xác định ngày chết trong hai Quyết định trên.

Việc Tòa án xác định ngày chết của ông C là hợp lý còn đối với chị K là chưa hợp lý Dựa trên cơ sở pháp lý sau:

 Điều 71: Tuyên bố chết tại khoản d “ Biệt tích 05 năm liền trở lên và không có tin tức xác thực là còn sống; thời hạn này được tính theo quy định tại khoản 1 Điều 68 của Bộ luật này.”

 Điều 68 Tuyên bố mất tích

1 Khi một người biệt tích 02 năm liền trở lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Tòa án có thể tuyên bố người đó mất tích

Thời hạn 02 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng về người đó; nếu không xác định được ngày có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của tháng tiếp theo tháng có tin tức cuối cùng; nếu không xác định được ngày, tháng có tin tức cuối cùng thì thời hạn này được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng

 Đối với ông C: Ông C được người nhà cho biết bỏ đi vào năm 1985, nhưng Công an phường Phước Bình, Quận 9 không xác định rõ được thời gian ông C vắng mặt nên Tòa án xác định đây là trường hợp không xác định được ngày tháng có tin tức cuối cùng của ông C là hợp lý Theo quy định tại khoản 1 Điều

68 thì ngày chết của ông C được xác định là ngày đầu tiên của năm tiếp theo

có tin tức cuối cùng Tin tức cuối cùng của ông C được người nhà xác định là năm 1985, nên ngày chết của ông C là ngày 01/01/1986 là hợp lý

chị K cũng giống như ông C, chưa xác định được rõ ngày tháng có tin tức cuối cùng của chị K Tuy nhiên, Tòa án xác định ngày chết của chị K là ngày

19/11/2018 là chưa hợp lý Gia đình chị K cho biết chị K bỏ nhà đi khỏi địa phương từ năm 1992 đến nay, nên nếu tuyên bố chết thì theo khoản 1 Điều 68 thời điểm chết của chị K được tính từ ngày đầu tiên của năm tiếp theo năm có tin tức cuối cùng Như vậy, ngày chết của chị K phải là ngày 01/01/1993 chứ không phải là ngày có Quyết định về “V/V yêu cầu tuyên bố một người đã chết” của Tòa án Do đó, có thể thấy rằng trong trường hợp này, Tòa án xác định ngày chết của chị K chưa hợp lý