16 DE CUONG XHH TRONG LANH DAO QUAN LY

Mô tả tóm tắt nội dung môn học: không quá 150 từ - Môn Xã hội học trong lãnh đạo, quản lý thuộc khối kiến thức thứ ba: Các vấn đề khoa học chính trị và lãnh đạo, quản lý; + Vai trò môn h

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC TÊN MÔN HỌC: XÃ HỘI HỌC TRONG LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ PHẦN I: TỔNG QUAN VỀ MÔN HỌC

1 Thông tin chung về môn học:

Tổng số tiết: 35 tiết

(Lý thuyết: 30 tiết; Thảo luận: 5 tiết; Thực tế môn học:….)

Các yêu cầu đối với môn học:

Khoa giảng dạy: Khoa Xã hội học - KH LĐ, QL

Số điện thoại: 02438540200 Email: xhhtlld@gmail.com

(Trưởng Khoa: Trần Thị Minh Ngọc; Tel: 0917863516

Email: tranminhngocxhh@gmail.com)

2 Mô tả tóm tắt nội dung môn học: (không quá 150 từ)

- Môn Xã hội học trong lãnh đạo, quản lý thuộc khối kiến thức thứ ba: Các vấn

đề khoa học chính trị và lãnh đạo, quản lý;

+ Vai trò môn học:

- Cung cấp cho học viên những kiến thức cơ bản về môn xã hội học lãnh đạo,

quản lý (đối tượng nghiên cứu, nội dung nghiên cứu, chức năng và vai trò của xãhội học trong lãnh đạo, quản lý; cấu trúc xã hội và phân tầng xã hội, những xuhướng cơ bản trong cấu trúc xã hội và phân tầng xã hội ở Việt Nam; Dư luận xãhội trong lãnh đạo quản lý; dân số và phát triển; Quản lý xã hội trong bối cảnh pháttriển của đất nước hiện nay)

- Phát triển các kỹ năng sử dụng dữ liệu nghiên cứu và thống kê trong nhậndiện thực trạng cơ cấu xã hội và phân tàng xã hội ở Việt Nam; Có khả năng phântích và dự báo dư luận xã hội trước các tình huống đặt ra trong quá trình lãnh đạo,quản lý; Vận dụng được một số hệ thống chỉ báo về xã hội; dân số và phát triểntrong đánh giá hiệu quả thực thi chính sách xã hội; Nhận diện một số nội dung biếnđổi xã hội trong quản lý xã hội

- Có thái độ chủ động, tích cực đối với quá trình học tập và ứng dụng phương

3

pháp và tri thức xã hội học trong hoạt động lãnh đạo, quản lý.

Môn Xã hội học trong lãnh đạo, quản lý có quan hệ với các bộ môn kháctrong chương trình đào tạo cao cấp lý luận chính trị như: Triết học; Kinh tế chínhtrị học; chủ nghĩa xã hội khoa học; tư tưởng Hồ Chí Minh; Lịch sử Đảng; Xâydựng Đảng; Lý luận nhà nước và pháp luật; Chính trị học; Khoa học quản lý; Vănhóa và phát triển, Đường lối lãnh đạo của Đảng về các lĩnh vực kinh tế, văn hóa,

xã hội

v.v…-3 Mục tiêu môn học

- Về kiến thức

+ Khái niệm và đối tượng nghiên cứu xã hội học; Chức năng của xã hội học;

Lý thuyết và phương pháp nghiên cứu xã hội học; Vai trò của xã hội học tronglãnh đạo, quản lý

+ Một số kiến thức cơ bản về tiếp cận xã hội học đối với cấu trúc xã hội vàphân tầng xã hội, những xu hướng cơ bản trong cấu trúc xã hội và phân tầng xã hội

ở Việt Nam;

+ Dư luận xã hội trong lãnh đạo quản lý;

+ Khái niệm dân số và phát triển; Những vấn đề đặt ra trong công tác lãnhđạo quản lý dân số nhằm phát triển bền vững đất nước

+ Kiến thức cơ bản về biến đổi xã hội có liên quan đến xây dựng chính sách

xã hội; phương pháp nghiên cứu xã hội trong kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệuquả thực thi chính sách xã hội

+ Quản lý xã hội trong bối cảnh phát triển của đất nước hiện nay: quan điểm,

đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong một số nội dung quản lý

4

giá hiệu quả thực thi chính sách xã hội.

+ Vận dụng những kiến thức về dân số và phát triển để tham gia hoạch định

chính sách, chiến lược, kế hoạch, chương trình phát triển phù hợp ở cấp độ quốcgia, ngành, địa phương

+ Vận dụng được kiến thức về quản lý xã hội để nhận diện thực trạng quản lý

xã hội và đề xuất giải pháp tăng cường quản lý xã hội;

xã hội; Qua đó đánh giá thực trạng xây dựng và thực thi có hiệu quả các chính sách

xã hội ở địa phương/đơn vị, đề xuất giải pháp giải quyết tốt các vấn đề xã hội như:phân tầng xã hội, phân hóa giàu nghèo; dư luận xã hội; dân số và phát triển

5

PHẦN II: CÁC BÀI GIẢNG/CHUYÊN ĐỀ MÔN HỌC

I BÀI 1

1 Tên bài 1: KHÁI QUÁT VỀ XÃ HỘI HỌC TRONG LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ

2 Số tiết lên lớp: 05 tiết

3 Mục tiêu: Bài 1 sẽ trang bị/cung cấp cho học viên:

- Về kiến thức:

+ Khái niệm và đối tượng nghiên cứu xã hội học;

+ Chức năng xã hội học;

+ Các phương pháp nghiên cứu xã hội học

+ Vai trò của xã hội học trong lãnh đạo, quản lý

- Về kỹ năng:

Vận dụng một số phương pháp nghiên cứu xã hội học vào công tác LĐQL ở địaphương, đơn vị

- Về thái độ/tư tưởng:

Có thái độ chủ động tích sử dụng các kết quả nghiên cứu của xã hội học trong côngtác LĐQL tại địa phương, đơn vị

4 Chuẩn đầu ra và đánh giá người học

Chuẩn đầu ra (Sau khi kết thúc bài

giảng/chuyên đề này, học viên có

thể đạt được)

Đánh giá người học

Yêu cầu đánh giá Hình thức

+ Vấn đáp

+ Tự luận

hội học.

+ Hiểu được vai trò của các phương

pháp nghiên cứu xã hội học trong hoạt

động lãnh đạo, quản lý

quản lý ở Việt Namhiện nay để luậngiải, phân tích thựctrạng xã hội và làmsáng tỏ trạng thái,

xu hướng biến đổi

xã hội trên cơ sở đólàm cơ sở tin cậycho những quyếtđịnh quản lý

+ Vận dụng các

nghiên cứu XHHtrong thực hiệncông tác LĐQL

- Về kỹ năng:

+ Nhận diện được vai trò xã hội học

trong lãnh đạo, quản lý ở địa phương,

đơn vị

+ Áp dụng được một số phương pháp

nghiên cứu xã hội học vào công tác

LĐ, QL ở địa phương, đơn vị

- Về thái độ/Tư tưởng:

+ Đấu tranh với những biểu hiện lãnh

đạo, quản lý xa rời thực tiễn, tư duy

kinh viện

+ Tích cực, chủ động sử dụng các kết

quả nghiên cứu khoa học xã hội học

vào trong công tác LĐQL

6 Nội dung chi tiết và hình thức tổ chức dạy học

Nội dung chi tiết Hình thức tổ chức

+ Sự hình thành và phát triển XHH

+ Một số nhà xã hội học tiêu biểu

- Thuyết trình

- Phát vấn (Nêu vấn đề theo hệ thống câu hỏi trong giờ lên lớp)

Câu hỏi trước giờ lên lớp:

1 Khái niệm, đốitượng của xã hộihọc

2 Một số luậnđiểm chính trong

Câu hỏi trong giờ lên lớp:

1 Khái quát quanniệm xã hội họccủa một số nhàXHH tiêu biểu

Câu hỏi sau giờ lên lớp (định hướng tự học và

ôn tập):

1 Khái niệm vàchức năng của xãhội học ?

2 Các luận điểmchính của cácthuyết xã hội họchiện đại?

3 Những biến đổi

xã hội chính ở ViệtNam và hàm ý đốivới lãnh đạo, quảnlý

2.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phân tích tài liệu

- Học viện tự học

mục 2.1.

1.3 XÃ HỘI HỌC VÀ BIẾN ĐỔI

XÃ HỘI

3.1 Biến đổi xã hội - trọng tâm nghiên

cứu của xã hội học trong lãnh đạo,

quản lý

3.2 Biến đổi xã hội ở Việt Nam trong

thời kỳ CNH-HĐH và hội nhập quốc tế

3.3 Một số xu hướng biến đổi xã hội

lý hiện nay ở địaphương, đơn vị

6 Tài liệu học tập (Phù hợp với mục tiêu, chuẩn đầu ra, nội dung bài giảng/chuyên đề và ghi rõ chương/mục/trang cần đọc)

6.1 Tài liệu phải đọc:

1 Đảng Cộng sản Việt Nam (2016) Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc

lần thứ XII.

2 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011) Cương lĩnh xây dựng và phát triển đất

nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội (bổ sung và phát triển năm 2011)

3 Đảng Cộng sản Việt Nam (2018) Nghị quyết số 23-NQ/TW, ngày 22/3/2018

của Bộ Chính trị Về định hướng xây dựng chính sách phát triển công nghiệp quốc

gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045

4 Bùi Thế Cường và cộng sự (2010) Từ điển Xã hội học Oxford (bản dịch

tiếng Việt NXB Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội

5 Đặng Nguyên Anh (chủ biên) (2016), Biến đổi xã hội ở Việt Nam truyền

thống và hiện đại, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.

6 Nguyễn Đình Tấn, Chủ biên (2010) Xã hội học Nxb Lý luận chính trị Hà

Nội

7 Lê Ngọc Hùng (2008) Lịch sử và lý thuyết xã hội học Nxb Khoa học xã hội,

Hà Nội 2008

8 Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam - UNDP (2016) Tăng trưởng vì

mọi người - Báo cáo phát triển con người Việt Nam 2015 về tăng trưởng bao trùm

6.2 Tài liệu nên đọc:

1 Anthony Giddens (2009) Sociology 6 th edition, Polity Press, USA

2 Bộ Kế hoạch và Đầu tư - Ngân hàng thế giới tại Việt Nam (2016) Việt Nam

2035 - Hướng tới Thịnh vượng, Sáng tạo, Công bằng và Dân chủ

3 George Ritzer (2011) Sociological theory, 8 th edition McGraw Hill, USA

4 Rodney Stark (1997) Xã hội học đại cương - tái bản lần thứ 7 (bản dịch của

Trung tâm Xã hội học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh năm 2001 )

5 Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam (2016) Báo cáo tổng hợp Cuộc

cách mạng công nghiệp lần thứ Tư - một số đặc trưng, tác động và hàm ý chính sách đối với Việt Nam.

7 Yêu cầu với học viên (Nêu rõ các hoạt động người học phải thực hiện phù hợp với chuẩn đầu ra, nội dung, hình thức tổ chức dạy học và yêu cầu đánh giá của bài giảng đã tuyên bố).

- Chuẩn bị nội dung thảo luận

Những biến đổi lớn ở Việt Nam và yêu cầu đối với hoạt động lãnh đạo quản lýhiện nay ở địa phương, đơn vị

- Chuẩn bị nội dung tự học mục 2.1

- Chuẩn bị nội dung câu hỏi trước, trong, sau giờ lên lớp:

Câu hỏi trước giờ lên lớp:

1 Khái niệm, đối tượng của xã hội học

2 Một số luận điểm chính trong các thuyết xã hội học

Câu hỏi sau giờ lên lớp (định hướng tự học và ôn tập):

1 Vai trò của các chức năng của xã hội học trong công tác lãnh đạo quản lý hiệnnay,

2 Những biến đổi xã hội chính ở Việt Nam và hàm ý đối với xã hội học tronglãnh đạo, quản lý

- Đọc tài liệu theo hướng dẫn tại mục 6 (6.1; 6.2)

- Tập trung nghe giảng, tích cực tham gia trả lời các câu hỏi, tham gia đối thoại,đóng góp ý kiến, thảo luận

II BÀI 2

1 Tên bài giảng: CƠ CẤU XÃ HỘI VÀ PHÂN TẦNG XÃ HỘI

2 Số tiết lên lớp: 5 tiết

3 Mục tiêu: Bài 2 sẽ cung cấp cho học viên:

- Về Kiến thức:

+ Kiến thức cơ bản tiếp cận xã hội học về cơ cấu xã hội, phân tầng xã hội;

+ Một số vấn đề về cơ cấu xã hội, phân tầng xã hội trong lãnh đạo, quản lý

(Sau khi kết thúc bài

giảng/chuyên đề này, học viên

có thể đạt được)

Đánh giá người học

Yêu cầu đánh giá Hình thức

đánh giá

- Về kiến thức:

+ Hiểu khái niệm: Cơ cấu xã hội;

Tầng xã hội; Phân tầng xã hội

+ Phân tích được: các thành tố cơ

bản của cơ cấu xã hội Việt Nam

hiện nay

Vận dụng những kiếnthức cơ bản về cơ cấu xãhội và phân tầng xã hội;

Thực trạng CCXH vàPTXH ở VN hiện nay để

đề xuất giải pháp xây

Vấn đáp và tựluận

+ Phân tích được: nguyên nhân

và hậu quả của phân tầng xã hội

- Về kỹ năng:

+ Nhận diện được nguyên nhân

và hậu quả phân tầng xã hội ở

Việt Nam để đề xuất giải pháp

khắc phục phân tầng xã hội, phân

hóa giàu nghèo tại ở địa phương

nhiệm đối với xây dựng cơ cấu xã

hội (cấu trúc xã hội), phân tầng

xã hội phù hợp với các giai đoạn

phát triển của nước ta

+ Có thái độ đúng trong đấu tranh

với quan điểm PTXH không hợp

thức ở địa phương hiện nay

5 Nội dung chi tiết và hình thức tổ chức dạy học:

Nội dung chi tiết

Hình thức tổ chức dạy học

Câu hỏi đánh giá quá

trình

I CƠ CẤU XÃ HỘI

1.1 Khái niệm cơ cấu xã hội (Cấu

- Cơ cấu xã hội – giai tầng

- Cơ cấu xã hội – nghề nghiệp

- Cơ cấu xã hội – dân số

- Cơ cấu xã hội – vùng miền

- Cơ cấu xã hội – dân tộc

- Cơ cấu xã hội – tôn giáo

- Thuyết trình

- Phát vấn

Câu hỏi trước giờ lên lớp:

- Tìm hiểu Khái niệm cơcấu xã hội, phân tầng xãhội

- Quan điểm của Đảng ta về

cơ cấu xã hội và phân tầng

xã hội

Câu hỏi trong giờ lên lớp:

- Tại sao trong công táclãnh đạo, quản lý cần phảinghiên cứu trạng thái toànvẹn các thành tố cơ bảncủa cơ cấu xã hội (cấutrúc xã hội) ?

- Phân tầng xã hội là tốthay xấu, tích cực hay tiêucực?

- Thiết kế mô hình phântầng xã hội ở địa phương/đơn vị

II PHÂN TẦNG XÃ HỘI

2.1 Khái niệm

- Tầng xã hội

- Phân tầng xã hội

- Nguyên nhân phân tầng xã hội

- Hậu quả phân tầng xã hội

- Thuyết trình

- Phát vấn

2.2 Các loại phân tầng

- PTXH đóng và mở

- PTXH hợp thức và không hợp thức

2.3 Các mô hình phân tầng xã hội

2.4 Tính cơ động xã hội (di động xã

CẤU XÃ HỘI, PHÂN TẦNG XÃ

HỘI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

3.1 Quan điểm của Đảng ta về cơ

cấu xã hội và phân tầng xã hội

3.2 Một số vấn đề bức xúc về cơ

cấu xã hội và phân tầng xã hội ở

nước ta hiện nay

- Thuyết trình

- Phát vấn

Câu hỏi sau giờ lên lớp:

- Tại sao Đảng ta lại chủtrương khuyến khích làmgiàu hợp pháp đi đôi vớigiảm nghèo bền vững?

6 Tài liệu học tập:

6.1 Tài liệu phải đọc:

1 Tập bài giảng Xã hội học trong lãnh đạo, quản lý, 2018, Viện Xã hội học, Họcviện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

6.2 Tài liệu nên đọc:

1 TS Trần Thị Minh Ngọc – TS Trần Thị Xuân Lan, Tập bài giảng Xã hội học,

2012, Nxb Chính trị - Hành chính

2 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII,Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

7 Yêu cầu với học viên:

- Câu hỏi thảo luận:

Tại sao Đảng ta lại chủ trương khuyến khích làm giàu hợp pháp đi đôi với giảmnghèo bền vững?

- Chuẩn bị nội dung câu hỏi trước giờ lên lớp, trong và sau giờ lên lớp (Theo mục 5)

- Đọc tài liệu theo hướng dẫn

- Chuẩn bị nội dung tự học

(i) Tự học mục 1.3 Phân hệ cấu trúc xã hội cơ bản)

+ Cấu trúc xã hội – giai tầng

+ Cấu trúc xã hội – nghề nghiệp

+ Cấu trúc xã hội – dân số

+ Cấu trúc xã hội – vùng miền

+ Cấu trúc xã hội – dân tộc

+ Cấu trúc xã hội – tôn giáo

(ii) Tự học mục III 3.1; 3.2 ( Về cấu trúc xã hội; Về phân tầng xã hội)

- Chuẩn bị ý kiến, tích cực học tập, thảo luận

- Tập trung nghe giảng, tích cực tham gia trả lời các câu hỏi, tham gia đối thoại,đóng góp ý kiến, thảo luận

III BÀI 3

1 Tên bài 3: DƯ LUẬN XÃ HỘI VÀ TRUYỀN THÔNG

2 Số tiết lên lớp: 5 tiết

3 Mục tiêu: Bài 3 sẽ cung cấp cho học viên:

- Về Kiến thức:

Kiến thức cơ bản về Dư luận xã hội trong lãnh đạo, quản lý:

+ Tính chất và các chức năng của dư luận xã hội;

+ Vai trò dư luận xã hội.8

+ Truyền thông đại chúng, truyền thông xã hội

+ Mối quan hệ dư luận xã hội và truyền thông đại chúng

- Về Kỹ năng:

+ Có khả năng phân tích tích chất, chức năng của DLXH trong việc nắm bắt, phântích, dự báo DLXH trước các tình huống đặt ra trong công tác LĐQL và địaphương nói riêng

+ Có khả năng vận dụng kiến thức về vai trò dư luận xã hội trong định hướng dưluận xã hội trong lãnh đạo, quản lý

- Về Thái độ:

+ Chủ động, tích cực trong vận dụng tri thức về dư luận xã hội vào đấu tranh vớinhững dư luận xã hội bất lợi, dư luận giả có ảnh hưởng tiêu cực trong thực tiễncông tác LĐQL

4 Chuẩn đầu ra và đánh giá người học:

Chuẩn đầu ra

(Sau khi kết thúc bài

giảng/chuyên đề này, học viên

có thể đạt được)

Đánh giá người học

Yêu cầu đánh giá Hình thức

đánh giá

- Về kiến thức: - Vận dụng được các kiến Vấn đáp và tự

lý, đề xuất giải pháp địnhhướng dư luận xã hội tíchcực cho công cuộc đổimới.

- Vận dụng được quanđiểm của Đảng CSVNtrong sử dụng DLXHvàothực tiễn lãnh đạo, quản

lý ở Việt Nam vào nhậndiện thực trạng DLXH ởđịa phương và vai trò củanắm bắt DLXH

những dư luận thật, dư luận đúng,

dư luận tích cực và lên án, phê

phán những dư luận giả tạo, dư

luận sai, dư luận xã hội tiêu cực

trong lãnh đạo, quản lý

5 Nội dung chi tiết và hình thức tổ chức dạy học:

Nội dung chi tiết Hình thức tổ

- Chức năng giải toả tâm lý – xã hội

- Chức năng tư vấn và giám sát

1.5 Phân biệt DLXH và tin đồn

1.6 Cơ chế hình thành DLXH

- Cơ chế truyền tin

- Cơ chế giải quyết vấn đề

dân chủ ở xã, phường, thịtrấn số 34/2007?

Câu hỏi trong giờ lênlớp:

- Tại sao phải trưng cầudân ý, thăm dò dư luận

xã hội?

- Mối quan hệ giữatruyền thông đại chúng

và dư luận xã hội?

II QUAN HỆ GIỮA DƯ LUẬN XÃ

HỘI VÀ TRUYỀN THÔNG

2.1 DLXH và TTĐC

2.2 DLXH và TTXH

- Thuyết trình

- Phát vấn