Phân tích, đánh giá và rút ra bài học về vai trò trong lãnh đạo, quản lý để phát triển Báo chí truyền thông của Thành phố Hồ Chí Minh

Trong sự nghiệp đổi mới từ Đại hội VI của Đảng ta, sau hơn 25 năm qua, tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đã thu được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, một trong những thành công đó là tư duy đổi mới, nhất là tư duy về lãnh đạo, quản lý báo chí: Từ lãnh đạo, quản lý theo chỉ thị sang quản lý theo pháp luật; từ lãnh đạo, quản lý theo cơ chế tập trung bao cấp sang cơ chế thị trường định hướng XHCN...nhờ vậy hoạt động báo chí nói riêng, và hoạt động của công tác truyền thông có nhiều khởi sắc. Đó là những điểm nhấn quan trọng qua những tác động của sự lãnh đạo và quản lý báo chí – truyền thông để không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả của báo chí – truyền thông tại Thành phố Hồ Chí Minh Do đó nghiên cứu về những vấn đề đặt ra đối với họat động lãnh đạo, quản lý báo chí là những vấn đề cần thiết để làm rõ hơn những chức năng trong lãnh đạo và quản lý đối với cơ quan báo chí; cũng như chức năng trong lãnh đạo và quản lý đối với xuất bản báo chí ra công chúng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Với tính chất cấp thiết như vậy, em xin chọn đề tài: “Phân tích, đánh giá và rút ra bài học về vai trò trong lãnh đạo, quản lý để phát triển Báo chí truyền thông của Thành phố Hồ Chí Minh” trong bài tiểu luận lần này. Với mong muốn làm sáng tỏ, đổi mới, nâng cao chất lượng về công tác lãnh đạo và quản lý báo chí trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng cũng như nền báo chí Việt Nam nói chung. 2. Tình hình nghiên cứu đề tài: Tại trường Đại học Khoa học và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh đã có một số Luận văn Cao học về báo chí như: “Báo chí miền Nam trong cách mạng Dân tộc – Dân chủ” đã khái quát hóa những vấn đề về báo chí và quản lý báo chí tại Sài Gòn – Gia Định và các tỉnh miền Nam trước năm 1975. “Báo chí Sài Gòn – Gia Định trước năm 1975” phác họa lên toàn cảnh báo chí ở Sài Gòn – Gia Định trước những đàn áp của chính quyền, sự cấm đoán “quản lý” gắt gao trái đạo lý tại đây trong thời kỳ thuộc địa của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. “Tính sáng tạo, chủ động trong báo chí Sài Gòn Thành phố Hồ Chí Minh”,… Tại địa bàn Thành phố nhiều cuộc hội thảo, tọa đàm của nhiều cơ quan báo chí đã đưa ra nhiều luận thuyết khoa học và tính thực tiễn kinh nghiệm sâu sắc, nhằm đưa công tác lãnh đạo và quản lý báo chí đi vào hiện đại, khoa học hơn. Do đó tác giả nghiên cứu rất trân trọng những kết quả đã nghiên cứu trong thời gian qua.

MỤC LỤC

Chương 1: Một số vấn đề chung về Báo chí ……… Trang 5

2 Đặc trưng, vai trò của báo chí trong đời sống xã hội và công tác tư tưởng Trang 6

2.1 Đặc trưng của báo chí ……… Trang 6

2.2 Vai trò của báo chí trong đời sống xã hội Trang 6

3 Chức năng và nhiệm vụ của báo chí ……… Trang 8

3.1 Chức năng của báo chí……… Trang 8

3.2 Nhiệm vụ của báo chí……… Trang 9 Chương 2: Thực trạng công tác lãnh đạo, quản lý báo chí ở Thành phố Hồ

Chí Minh Trang 11

1, Những kết quả đã đạt được trong những năm gần đây Trang 11

2, Những vấn đề còn tồn đọng Trang 14 Chương 3: Phương hướng và bài học kinh nghiệm về công tác lãnh đạo báo

chí, quản lý báo chí báo chí ở thành phố Hồ Chí Minh

Trang 15

1, Tăng cường sự lãnh đạo của các cơ quan lãnh đạo Đảng và Thành đối với

hoạt động báo chí Trang 15

2, Quy hoạch hệ thống báo chí theo hướng đồng bộ, cân đối và hợp lý Trang 16

3, Nâng cao vai trò của Hội Nhà Báo Trang 17

4, Nâng cao hiệu quả giáo dục đối với các cơ quan báo chí và đội ngũ người

làm báo

Trang 17

5, Kiên quyết xử lý các hành vi gây ảnh hưởng không tốt đến người làm báo Trang 18

Danh mục tài liệu tham khảo ……… Trang 20

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong sự nghiệp đổi mới từ Đại hội VI của Đảng ta, sau hơn 25 nămqua, tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đã thu được những thành tựu to lớn, có

ý nghĩa lịch sử, một trong những thành công đó là tư duy đổi mới, nhất là tưduy về lãnh đạo, quản lý báo chí: Từ lãnh đạo, quản lý theo chỉ thị sang quản lýtheo pháp luật; từ lãnh đạo, quản lý theo cơ chế tập trung bao cấp sang cơ chếthị trường định hướng XHCN nhờ vậy hoạt động báo chí nói riêng, và hoạtđộng của công tác truyền thông có nhiều khởi sắc Đó là những điểm nhấn quantrọng qua những tác động của sự lãnh đạo và quản lý báo chí – truyền thông đểkhông ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả của báo chí – truyền thông tạiThành phố Hồ Chí Minh

Do đó nghiên cứu về những vấn đề đặt ra đối với họat động lãnh đạo,quản lý báo chí là những vấn đề cần thiết để làm rõ hơn những chức năng tronglãnh đạo và quản lý đối với cơ quan báo chí; cũng như chức năng trong lãnh đạo

và quản lý đối với xuất bản báo chí ra công chúng trên địa bàn Thành phố HồChí Minh

Với tính chất cấp thiết như vậy, em xin chọn đề tài: “Phân tích, đánh giá và

rút ra bài học về vai trò trong lãnh đạo, quản lý để phát triển Báo chí truyền thông của Thành phố Hồ Chí Minh” trong bài tiểu luận lần này Với mong

muốn làm sáng tỏ, đổi mới, nâng cao chất lượng về công tác lãnh đạo và quản

lý báo chí trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng cũng như nền báo chíViệt Nam nói chung

2 Tình hình nghiên cứu đề tài:

Tại trường Đại học Khoa học và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh đã cómột số Luận văn Cao học về báo chí như: “Báo chí miền Nam trong cách mạng

Dân tộc – Dân chủ” đã khái quát hóa những vấn đề về báo chí và quản lý báochí tại Sài Gòn – Gia Định và các tỉnh miền Nam trước năm 1975 “Báo chí SàiGòn – Gia Định trước năm 1975” phác họa lên toàn cảnh báo chí ở Sài Gòn –Gia Định trước những đàn áp của chính quyền, sự cấm đoán “quản lý” gắt gaotrái đạo lý tại đây trong thời kỳ thuộc địa của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

“Tính sáng tạo, chủ động trong báo chí Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh”,…

Tại địa bàn Thành phố nhiều cuộc hội thảo, tọa đàm của nhiều cơ quanbáo chí đã đưa ra nhiều luận thuyết khoa học và tính thực tiễn kinh nghiệm sâusắc, nhằm đưa công tác lãnh đạo và quản lý báo chí đi vào hiện đại, khoa họchơn Do đó tác giả nghiên cứu rất trân trọng những kết quả đã nghiên cứu trongthời gian qua

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở phân tích về lý luận và đánh giá thực trạng công tác lãnh đạo

và quản lý báo chí ở thành phố Hồ Chí Minh; có tính tới kinh nghiệm của một

số nước, luận văn đề xuất phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng côngtác lãnh đạo và quản lý báo chí ở thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiệnnay và những năm tiếp theo

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để hoàn thành mục đích trên, luận văn đặt ra yêu cầu giải quyết một sốnhiệm vụ sau:

- Làm rõ cơ sở lý luận công tác lãnh đạo, quản lý báo chí

- Đánh giá thực trạng và những vấn đề đặt ra trong công tác lãnh đạo,quản lý báo chí ở thành phố Hồ Chí Minh

- Phân tích những yếu tố tác động đến công tác lãnh đạo, quản lý báo chí.báo chí ở thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lương công táclãnh đạo, quản lý báo chí báo chí ở thành phố Hồ Chí Minh.

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:

4.1 Cơ sở lý luận:

Luận văn thực hiện dựa trên nguyên lý cơ bản của của Chủ nghĩa Mác

Lênin, tư tương Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta về công tác lãnh đạo,quản lý báo chí, truyền thông; đồng thời luận văn cũng kế thừa những thànhquả của các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài

4.2 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng vàchủ nghĩa duy vật lịch sử ; các phương pháp lôgic - lịch sử; phân tích tổng hợp;phương pháp điều tra xã hội học, phương pháp so sánh, đặc biệt coi trọngphương pháp tổng kết thực tiễn

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn xác định công tác lãnh đạo, quản lý báo chí trên địa bàn thànhphố Hồ Chí Minh là đối tượng nghiên

6 Đóng góp mới của đề tài

- Luận văn làm rõ cơ sở lý luận, nội dung, phương thức lãnh đạo, quản lýbáo chí trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

- Góp phần làm rõ thực trạng công tác lãnh đạo, quản lý báo chí trên địabàn thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất phương hướng, giải pháp chủ yếu có tính chất khả thi nhằmnâng cao chất lượng công tác lãnh đạo, quản lý báo chí trên địa bàn thành phố

Hồ Chí Minh

7 Kết cấu luận văn

Luận văn bao gồm phần mở đầu, nội dung 3 chương, 10 tiết, kết luận,danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

NỘI DUNG Chương 1: Một số vấn đề chung về Báo chí

1 Khái niệm Báo chí

Mầm mống của thông tin Báo chí ra đời rất sớm dưới dạng truyền tinbằng những tiếng kêu khác nhau, truyền tin bằng miệng Với sự ra đời của chữviết và những vật liệu để viết chữ, những bố cáo, thông báo về nhận dạng vàtranh mô tả tội phạm cũng ra đời Đó chính là mầm mống của báo nói, báo viết

và báo hình

Theo từ điển Bách khoa toàn thư Wikipedia thì : “ Báo, hay gọi đầy đủ

là báo chí (xuất phát từ 2 từ "báo" - thông báo - và "chí" - giấy), nói một cách khái quát là những xuất bản phẩm định kỳ Nhưng cũng để chỉ cả các loại hình truyền thông khác như đài phát thanh, đài truyền hình".

Khái quát hơn chúng ta có khái niệm của báo chí : “ Báo chí là phươngtiện thông tin đại chúng có tính định kỳ, đáp ứng nhu cầu thông tin nhanhchóng,chính xác của quảng đại quần chúng”

2 Đặc trưng, vai trò của báo chí trong đời sống xã hội và công tác tư tưởng

2.1 Đặc trưng của báo chí

Điều 1 chương I Luật Báo chí nước ta nêu rõ : “Báo chí ở nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối vớiđời sống xã hội, là cơ quan ngôn luận của các tổ chức của Đảng, cơ quan Nhànước, tổ chức xã hội, diễn đàn của nhân dân”

Đặc trưng của Báo chí gồm :

Tính thời sự: là đặc trưng đọc đáo của báo chí Báo chí phải kịp thời phảnánh những sự kiện mới sảy ra càng sớm càng tốt, đưa thông tin đến độc giả( thính giả) càng nhanh càng tốt.Ngày nay, việc phản ánh sự kiện ngay khisi nósảy ra qua phương tiện phát thanh và truyền hình đang ngày càng được chútrọng

Tính định kỳ : Việc phát hành báo chí luôn có tính định kỳ, ổn định cao.Đặc trưng này tạo thành điểm hẹn của người đưa thông tin và người nhận thôngtin Chu kỳ của báo phụ thuộc vào đặc trưng của các phương tiện báo, vào lĩnhvực thông tin mà báo đảm nhận, sao cho đáp ứng tốt nhu cầu thông tin của xãhội : báo hằng ngày, báo tuần, báo nửa tháng

Tính phổ cập : Tính phổ cập vừa là đặc trưng,vừa là sức mạnh hàng đầucủa báo chí trong lĩnh vực thông tin Khác với báo cáo, hội nghị, hội thảo, thôngtin của báo chí ngày càng đưa thông tin tới nhiều người thì càng tốt Đặc trưngnày một mặt làm cho báo chí trở thành công cụ tư tưởng lợi hại; Mặt khác, tạocho báo chí có một lợi thế để trở thành ngành kinh tế quan trọng thu hút đầu tưcủa xã hội

2.2 Vai trò của báo chí trong đời sống xã hội

Từ những năm gần đây, chúng ta có thể thấy báo chí có vai trò đặc biệtquan trọng trong sự nghiệp xây dựng và đổi mới đất nước, phát triển kinh tế,văn

hóa, xã hội Hơn nữa, báo chí còn cung cấp thông tin một cách chính xác, sinhđộng, để đảm bảo cho người dân kịp thời nắm vững thông tin một cách nhanhnhất Báo chí có những vai trò sau đây :

Thứ nhất, Báo chí là công cụ lợi hại để đưa những chính sách của Đảng,pháp luật của nhà nước tới tay nhân dân Để thực hiện công cuộc đổi mới đấtnước, Đảng ta luôn luôn chú trọng đẩy mạnh phát triển báo chí trở thành công

cụ đắc lực của Đảng Vì vậy, báo chí luôn cho thấy trọng trách của mình, đó là,bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa dân tộc, chọn lọc những thông tinchính thống, có tính định hướng tới nhân dân, tích cực đẩy mạnh vai trò củamình trong thời đại hiện nay Đồng thời, phát huy tính dân chủ trong mỗi tờbáo, giúp nhân dân có thể đưa ra những ý kiến phản hồi trong các lĩnh vực kinh

tế, văn hóa, xã hội và các vấn đề khác

Thứ hai, báo chí phản ánh một cách chung thực những biến động của xãhội đang diễn ra hàng ngày.Những sự biến đổi trong xã hội hàng ngày đượcbáo chí tái hiện lại rất sinh động Những vấn đề nóng hổi trong nước và thếgiới, tình hình phát triển kinh tế - xã hội, những chính sách của Đảng và Nhànước…tất cả được báo chí phơi bày rất rõ nét, tham gia vào quá trình CNH -HĐH đất nước Trong cuộc sống hiện đại, báo chí càng thể hiện được vai tròcủa mình trên các phương diện của cuộc sống, tham gia vào phát triển các cácmặt của của xã hội góp phần củng cố sự nghiệp bảo vệ đất nước của Đảng

Thứ ba, Báo chí góp phần củng cố và phát triển khối đại đoàn kết dân tộc.Báo chí năm qua đã tiếp tục đóng góp, tuyên truyền Nghị quyết của Đảng, đẩymạnh việc học và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ Chí Minh Báo chí phảnánh các nhân tố mới, điển hình tiên tiến trong thực tiễn, đồng thời tích cực đấutranh, phòng chống hiện tượng tiêu cực, tham gia đấu tranh với các thông tin saitrái, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Đồng thời báo chí cả nước đã tham giaphản ánh trung thực, sinh động ý chí nguyện vọng của nhân dân ở mọi mặt đời

sống, góp phần xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Ngoài ra, tíchcực thông tin đối ngoại, góp phần nâng cao vị thế của đất nước.

Thứ tư, Báo chí cổ vũ động viên và nêu gương các cá nhân, tổ chức cóthành tích trong lao động – sản xuất Kịp thời biểu dương, cổ vũ nhân tố mới,phong trào mới; tìm tòi, phản ánh đầy đủ, sinh động và thuyết phục những điềutốt đẹp của cuộc sống để tạo sự đồng thuận, củng cố khối đại đoàn kết, tạo ổnđịnh xã hội, phát triển đất nước Báo chí góp phần tác động tích cực, toàn diệnđến mọi mặt đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, góp phần động viên cáctầng lớp nhân dân tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, thực hiệnthắng lợi các nhiệm vụ kinh tế-xã hội, phát huy mọi nguồn lực đẩy mạnh CNH -HĐH đất nước; động viên các tầng lớp nhân dân tham gia xây dựng chỉnh đốnĐảng, xây dựng chính quyền, trật tự an toàn xã hội

3 Chức năng và nhiệm vụ của báo chí

3.1 Chức năng của báo chí

Báo chí gồm những chức năng sau :

Chức năng thông tin : Báo chí đáp ứng nhu cầu về thông tin cho tất cả

các giai cấp, tầng lớp, nhóm xã hội và cũng là tiêu chuẩn để đánh giá về trình

độ của một tờ báo nói riêng, và một nền báo chí nói chung về tất cả các lĩnh vựcchính trị, văn hóa, thể thao, giải trí trong đời sống xã hội Tính thời sự, tínhchính xác và trung thực của thông tin là một trong những yêu cầu căn bản màbáo chí luôn luôn phải phấn đấu Đây cũng là lợi thế đặc thù của lĩnh vực báochí mà các phương tiện khác không có được

Chức năng ngôn luận : Báo chí là cơ quan ngôn luận của các tổ chức

Đảng, của các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị quần chúng, đưa tớiquảng đại quần chúng những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước,tuyên truyền, giải thích các chủ trương chính sách đó cho nhân dân hiểu và làmtheo Như Lê Nin đã nói L Báo chí là người tuyên truyền tập thể, tổ chức tập

thể, Đồng thời báo cáo cũng là diễn đàn của công luận, nơi mà các tổ chức tậpthể Thực hiện tốt vai trò diễn đàn nhân dân là một trong những cơ sở để tồn tạicủa báo chí.

Chức năng giáo dục : Tính phổ cập cao là cho báo chí trở thành một

phương thức giáo dục hiệu quả, thường xuyên và rộng rãi.Những tri thức mới

mà báo chí cung cấp bao quất tất cả những lĩnh vực, không hạn chế, đóng góptích cực vào việc nâng cao dân chí một cách toàn diện.Hơn nữa, mặc dù không

có tính hệ thống, công việc giáo dục của báo chí lại có một thế mạnh khác, đó làtính cập nhật của những tri thức mới

Chức năng đáp ứng nhu cầu thưởng thức : Cùng với các loại hình nghệ

thuạt khác nhau, báo chí đáp ứng một phần quan trọng nhu cầu giải trí của đôngđảo công chúng bằng khu vực trở thành phương tiện thể hiện một số loại hìnhnghệ thuật,Mặc dù không phải là chức năng cơ bản, nhưng khả năng đáp ứngnhu cầu thưởng thức, hưởng thụ nghệ thuật và giải trí của báo trí có khi trở nênrất chân thực trong điều kiện thiếu vắng các loại hình khác

Những chức năng nêu trên chứng tỏ báo chí trong thời đại ngày nay rấtquan trọng, giúp cho quần chúng nhân dân thực hiện tốt những gì mà Đảng vànhà nước đang đặt ra Ngoài ra, báo chí còn là tri thức giúp con người hiểu biếtnhiều hơn, là lĩnh vực không thể thay thế trong đời sống tinh thần của xã hội Vìvậy, trong xã hội hiện đại vai trò của báo chí ngày càng được nâng cao, coitrọng và phát triển mạnh mẽ

3.2 Nhiệm vụ của Báo chí

Sau hơn 20 năm đổi mới, sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta dưới sựlãnh đạo của Đảng đã thu được nhiều thắng lợi quan trọng : đất nước đang vữngchắc đi trên con đường đi tới phồn vinh và phát triển Trên tát cả những lĩnhvực chính trị, kinh tế, xã hội đều có những thành tưu căn bản, cơ sở hạ tần kỹthuật được đổi mới chưa từng thấy theo hướng hiện đại hóa

Tuy nhiên, nguy cơ tụt hậu vẫn còn Hội nhập càng sâu và rộng thì nhữngthách thức càng khó khăn và to lớn hơn.Trong bối cảnh đó, báo chí Việt Nam

có vai trò ngày càng quan trọng, với những nhiệm vụ vơ bản sau đây:

Một là : Tuyên truyền, phổ biến một cách sâu rộng,kịp thời, có hiệu quả

đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, gópphần củng cố sự thống nhất mặt tư tưởng trong toàn Đảng, toàn quân Toàn dân,tạo nên ý chí chung, quyết tâm của cả nước nhằm thực hiện thành công sựnghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Hai là : Phản ánh một cách sinh động, nhanh chóng, trung thực đời sống

xã hội đang diễn ra ngày càng sôi động, nhưng cũng ngày càng phức tạp củacông nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Đồng thời, phản ánh một cách kịp thờisát thực nguyện vọng của quần chúng nhân dân trong cả nước, phát huy mạnh

mẽ vai trò diễn đàn của nhân dân,cổ vũ vai trò làm chủ, tinh thần lao động sangtạo, tính tự giác và khả năng cách mạng to lớn của nhân dân

Ba là : Góp phần củng cố và phát triển khối đại đoàn kết của dân tộc; cổ

vũ đọng viên đồng bào dân tộc anh em trong cộng đồng dân tộc Việt Nam đoànkết, thống nhất, giúp đỡ nhau trong xây dựng đất nước, nâng cao đời sống chonhân dân, bảo vệ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, phát triển kinh

tế xã hội ở những vùng sâu vùng xa, vùng núi và vùng đồng bào dân tộc thiểusố; không phân biệt tôn giáo tín ngưỡng, động viên tinh thần giáo dân sống tốtđời đẹp đạo, sống phúc âm giữa lòng dân tộc, đấu tranh chống mọi âm mưu chia

rẽ dân tộc, tôn giáo của các thế lực thù địch

Bốn là : Cổ vũ, động viên và nêu gương các điển hình tiên tiến của những

tập thể và cá nhân trong các cuộc vận động cách mjang; tuyên truyền, nhân rộngcác gương người tốt việc tốt, những sang kiến cải tiến trong sản xuất kinhdoanh, trong tổ chức đời sống xã hội, tấm gương phấn đấu vượt qua khó khăn,