NHÀ VĂN LÀ AI? THEO ANH CHỊ, NHÀ VĂN LÀ NHÀ VĂN HÓA, NHÀ TƯ TƯỞNG HAY LÀ MỘT NGHỆ SĨ?TƯ CHẤT CỦA NHÀ VĂN LÀ GÌ?

NHÀ VĂN LÀ AI?THEO ANH CHỊ, NHÀ VĂN LÀ NHÀ VĂN HÓA, NHÀ TƯ TƯỞNG HAY LÀ MỘT NGHỆ SĨ?TƯ CHẤT CỦA NHÀ VĂN LÀ GÌ?Vì sao nhà văn phải là một người suy tưởng?Vậy nhà văn có đồng thời phải làm nhà tư tưởng?

Khái niệm

I.

- Nhà văn là người sáng tác ra các tác ph m văn ẩ

M t s nhà văn n i ti ng: Jacob Ludwig ộ ố ổ ế Karl, Wilhelm Karl Grimm, William Shakespeare, Lev Nikolayevich Tolstoy, Victor Hugo, Tô Hoài, Nam Cao, Nguy n ễ

Nh t Ánh, ậ

T i sao có m t s ng i sáng ạ ộ ố ườtác ra nh ng câu th , câu văn ữ ơ

nh ng không đ c g i là nhà ư ượ ọvăn ?

Nhà văn là nhà văn

hóa

01.

- Nhà văn hóa là người ho t đ ng và sáng ạ ộ

t o trong lĩnh v c văn hóa mà ho t đ ng ạ ự ạ ộ

và sáng t o đó vạ ươn t i t m cao trí th c ớ ầ ứ

c a văn hóa, sáng t o ra nh ng giá tr văn ủ ạ ữ ịhóa đóng góp cho s phát tri n c a n n ự ể ủ ềvăn hóa dân t c và văn h c nhân lo i.ộ ọ ạ

- Nhà văn là đ i di n c a n n văn hóa.ạ ệ ủ ề

Th c a H Xuân Hơ ủ ô ương v i nh ng y u ớ ữ ê

t đ m ch t dân gian trong c n i dung ố â â ả ộ

l n phong cách ngh thu t, đâ ệ â ược th ể

hi n nh ng sinh ho t văn hóa dân ệ ở ữ ạgian và cách dùng t , h th ng thành ừ ệ ố

ng , ca dao, t c ng , các trò nói lái, đ ữ ụ ữ ố

t c gi ng thanh, ụ ả

Chém cha cái ki p l y ch ng chung! ế ấ ồ

Năm thì m ườ ọ , nên chăng ch , i h a ớ

M t tháng đôi l n, có cũng không ộ ầ

C đ m ăn xôi ố ấ , xôi l i h ng, ạ ỏ

C m b ng làm m ầ ằ ướ n, m ướ n không công.

Thân này ví bi t d ế ườ ng này nh , ỉ

Thà tr ướ c thôi đành v y xong” ở ậ

BÁNH TRÔI N ƯỚ C

LÀM LẼ

Văn h c là b ph n c a văn ọ ộ â ủ

hóa

“Trong khi ki m tìm nh ng đ c đi m c a n n văn hóa, ế ữ ặ ể ủ ề

tr ướ c h t, chúng ta c n ph i tìm hi u s tr l i văn h c ế ầ ả ể ự ả ờ ở o

và ch vi t Văn h c nói thay cho văn hóa dân t c gi ng ữ ế o ộ ố

nh con ng ư ườ i nói thay cho t t c nh ng gì trong tr i đ t ấ ả ữ ờ ấ

Vì v y, nh ng bi n đ ng, nh ng thay đ i, ti n tri n trong ậ ữ ế ộ ữ ổ ế ể

đ i s ng văn hóa dân t c cũng sẽ kéo theo s chuy n đ i, ờ ố ộ ự ể ổ phát tri n c a l ch s văn hóa dân t c” ể ủ ị ử ộ

D.C

Likhachốp

Nh ng nhà văn tiên phong c a ữ ủ

dân t c cũng là nh ng nhà văn hóa ộ ữ

l n ớ

Vang bóng m t th i ộ ờ vi t v v đ p c a nh ng cái x a cũ, ê ề ẻ ẹ ủ ữ ư

nh ng gì thu c v văn hóa truy n th ng dân t c: th pháp, ữ ộ ề ề ố ộ ư

ch i ch , đánh th , thú vui u ng trà c a nh ng b c trí th c, ơ ữ ơ ố ủ ữ â ứ

… là nh ng gì thanh cao, tinh túy c a xã h i nho phong trong ữ ủ ộ

th i vàng son khi mà văn hóa ph ờ ươ ng Tây ch a du nh p Có ư â

th th y, thông qua văn ch ể â ươ ng Nguy n Tuân đã th hi n ê ể ệ

m t tâm h n hoài ni m và trân tr ng nh ng nét văn hóa đ p ộ ô ệ ọ ữ ẹ

x a c a dân t c ư ủ ộ

Nh ng tác ph m c a Rabindranath Tagore luôn th m đ m ữ ẩ ủ â â tính nhân văn và mang t m nhân lo i v tình yêu thiêng ầ ạ ề liêng v i thiên nhiên cu c s ng, thái đ đ cao con ng ớ ộ ố ộ ề ườ i

và là s i dây liên k t gi a truy n th ng văn hóa n Đ và ợ ê ữ ề ố Ấ ộ văn hóa hi n đ i ph ệ ạ ươ ng Tây Thông qua nh ng sáng tác ữ

c a mình, ông đã c t ti ng nói đ u tranh đòi t do và cu c ủ â ê â ự ộ

s ng h nh phúc cho dân t c đ ng th i th c t nh nhân dân ố ạ ộ ô ờ ứ ỉ

n Đ v ý th c t do dân ch Đó là nh ng đóng góp to

l n và có giá tr c a R Tagore cho n n văn hóa n Đ nói ớ ị ủ ề Ấ ộ riêng và nhân lo i nói chung ạ

Nhà văn là nhà

t t ư ưở ng

02.

''Một người'' chỉ xứng đáng với danh hiệu nhà tư tưởng khi nào họ đi trước phong trào tự phát, chỉ đường cho nó, khi nào họ biết giải quyết, trước những người khác, tất cả các vấn đề lý luận, chính trị, sách lược và các vấn đề về tổ chức mà

“những yếu tố vật chất” của phong trào húc phải

một cách tự phát”.

V.I.Lênin

- Tìm ra quy luật phát triển của

lịch sử loài người.

- Tìm ra quy luật vận động

riêng của phương thức sản

xuất tư bản chủ nghĩa hiện đại

và của xã hội tư sản do

Nhà văn có phải là

nhà tư tưởng?

- Một nhà văn đích thực, không nhất thiết phải

là nhà tư tưởng như một triết gia, nhưng trước hết, phải là một người suy tưởng

- Suy tư, suy nghĩ về những vấn đề chung, vấn đề có ý nghĩa lớn: Vấn đề dân tộc và nhân loại: như chiến tranh/hòa bình, vấn đề nhân sinh, đạo đức, bản chất con người, hay là số phận cá nhân và số phận cộng đồng, về lòng yêu nước và tình yêu con người,…

Vì sao nhà văn ph i là m t ả ộ

ng ườ i suy t ưở ng?

- Suy tưởng là suy nghĩ sâu lắng về những vấn

đề chung, vấn đề có ý nghĩa lớn Đã là người cầm bút thì phải có suy tưởng, đi kèm với suy tưởng là tài năng của nhà văn để trình bày nó

- Không chỉ nhà văn là người phải suy tưởng

mà trong một số ngành nghề khác, cũng cần suy tưởng

Suy tưởng về cái đẹp trong tác phẩm Chữ

người tử tù được thể hiện qua việc ca

ngợi tài hoa, nhân cách của hai nhân vật chính trong truyện: Huấn Cao và viên quản ngục, đặc biệt là ở hình tượng người tử tù Huấn Cao

Hay Franz Kafka suy tưởng về bi kịch con

người trong xã hội qua tác phẩm Hóa thân

Thể hiện bằng bi kịch cuộc đời Gregor Samsa Khi thân phận con người chịu sự chế ngự của đồng tiền, con người ta chỉ cần đến nhau vì tiền bạc mà không hề bận tâm đến những cảm xúc, những tổn thương của người khác dù cho những người đó là gia đình của chính Gregor Samsa

Nhà văn phải có tư chất suy tưởng để bày

tỏ những “nỗi đau của nhân loại” Vì nhà văn và văn học nói chung không thể tách rời khỏi đời sống thường ngày, khỏi con người Nếu văn học là tấm gương phản chiếu đời sống xã hội (Stendhal) thì nhà văn chính là thư ký trung thành của thời đại (Balzac)

Vậy nhà văn có đồng thời phải làm nhà tư tưởng?

- Một nhà văn có các tư tưởng lý luận lớn thì có khả năng khám phá và nhận thức hiện thực sâu hơn, rộng hơn.

- Tác phẩm lớn bao giờ cũng có tầm cao về tư tưởng

- Những tư tưởng triết học thường có ý nghĩa chỉ đường cho văn chương, làm cơ sở tư tưởng cho văn chương, làm chỗ dựa tinh thần cho văn chương

- Không nắm triết học thì không thể nghiên cứu văn chương lẫn văn hóa sâu được Văn học luôn có mối quan hệ chặt chẽ với triết học, với lịch sử tư tưởng.

Chiến tranh và hòa bình viết về bối cảnh xã hội nước

Nga trong cuộc chiến chống lại đoàn quân hùng mạnh của nước Pháp do Napoleon chỉ huy vào năm 1812.

Tác phẩm bàn nhiều đến những vấn đề căn bản trong đời sống con người: Cuộc sống, cái chết, tôn giáo, tình yêu, sự hy sinh Lên án lối sống xa hoa, ích kỉ của giới quý tộc, phê phán chế độ mục nát của Nga hoàng cùng với những quan điểm lầm lạc về định mệnh lịch sử…

Trở thành “nhà tư tưởng” là sứ mệnh cao cả của một nhà văn Họ phải khơi gợi được những vấn đề cơ bản của cuộc sống để đối thoại cùng người đọc Từ đó, soi tỏa để mở đường cho dân tộc, cho thời đại, tìm ra con đường đi đến chân lý Nhà văn lớn, cũng như nhà tư tưởng, là người rung chuông cảnh báo cho xã hội, người đánh thức thiên hạ đang ngủ say.

Nhà văn là nghệ sĩ

03.

Năng lực cảm thụ

thẩm mĩ 

- Là năng lực phát hiện được đối tượng thẩm mĩ với những giá trị thẩm mĩ.

- Giá trị thẩm mĩ đó là những cái đẹp, những điều mới

lạ, sâu sắc trong cái hàng ngày, mang bản chất đời sống và ý nghĩa nhân sinh sâu sắc, có khả năng làm rung cảm lòng người.

- Nhà văn phải có một hệ thần kinh nhạy bén với khả năng quan sát, nắm bắt và ghi nhớ các cảm thụ ấn tượng của mình về thế giới với những tình cảm mãnh liệt. 

- Phán đoán, nhận biết những quy luật và bản chất đời sống, phát hiện những điều sâu kín trong tâm hồn của con người mà không ai dễ dàng nhìn thấy.

- Kiến thức bao quát từ văn hóa, nghệ thuật đến triết học, tôn giáo, lịch sử, kinh tế, xã hội, con người , để

có khả năng dựng lên được những bức tranh đời sống mang giá trị hiện thực và tư tưởng cao.

Giàu tình cảm, giàu khả năng trực giác

và tưởng tượng

Giàu tình cảm

Mộng Liên Đường chủ nhân đã đánh giá mức

độ tình cảm này trong Truyện Kiều: “Lời văn tả

ra hình như máu chẩy ở đầu ngọn bút, nước mắt thấm ở trên tờ giấy, khiến ai đọc đến cũng phải thấm thía ngậm ngùi, đau đớn như đứt ruột Nếu không phải có cái con mắt trông thấu cả sáu cõi, tấm lòng nghĩ suốt cả nghìn đời, thì tài nào có cái bút lực ấy”

Khát vọng tinh thần mạnh mẽ

“Chọc trời khuấy nước mặc dầu, Dọc ngang nào biết trên đầu có ai”

Truyện Kiều - Nguyễn Du

“Cả một đời tôi, tôi sẽ chỉ viết một quyển thôi, nhưng quyển ấy sẽ ăn giải Nôben và dịch ra

đủ mọi thứ tiếng trên hoàn cầu”

Đời thừa - Nam Cao

Trực giác

Hình ảnh vòng hoa trên mộ Hạ Du là hình ảnh

dự cảm trực giác về một tương lai tươi sáng của cách mạng Trung Quốc, mà chính khi đó khi Lỗ Tấn cũng chưa biết tương lai đó sẽ ra sao

Tưởng tượng

- Khả năng hình dung ra các sự vật sống động như nó đang hiện ra trước mắt

“Mâm ngọc đâu bỗng nảy hạt châu, trong hoa oanh ríu tít nhau, nước tuôn róc rách chảy mau xuống ghềnh ”.

Tỳ bà hành - Bạch Cư Dị

- Làm cho vật vô tri trở nên có linh hồn.

“Khăn thương nhớ ai, Khăn rơi xuống đất”.

- Cái vô hình trở thành hữu hình

“Vầng trăng ai xẻ làm đôi, Nửa in gối chiếc, nửa soi dặm trường”.

Truyện Kiều - Nguyễn Du

Liên tưởng

Một vòng cườm trên cổ chim cu dưới con mắt nhà thơ Chế Lan Viên gợi về sức sống mãnh liệt của đất nước và con người Việt Nam những tháng năm chống Mỹ và cả những tình cảm lứa đôi đằm thắm đậm màu sắc dân tộc

Năng lực thể hiện

thẩm mĩ

- Năng lực cấu tứ.

- Năng lực xây dựng hình tượng nghệ thuật

- Năng lực biểu hiện trong một hình thức

đẹp.

Đặc trưng - Tư chất nhà văn

1 Định nghĩa

Theo Từ điển Tiếng Việt của GS Hoàng Phê:

- Tư chất là danh từ chỉ tính chất có sẵn của một người, thường nói về mặt trí tuệ

Ví dụ: Tư chất thông minh

- Phẩm chất là danh từ chỉ cái làm nên giá trị của người hay vật

2 Tư chất của nhà văn

a Tư chất tri thức

Tư chất trí thức của nhà văn được thể hiện ở ba phẩm chất tư tưởng, văn hóa, lòng trung thực và

sự chân thành

Người suy tưởng

- Nhà văn luôn suy tư những vấn đề như về con người, cuộc sống, thế giới…

- Tác phẩm văn học chứa đựng những tư tưởng mang tính hình tượng đan xen với những tư tưởng chính luận

Chiến tranh và hòa bình -

Lev Tolstoy Anna Karenina - Lev Tolstoy

Những linh hồn chết -

Nikolai Gogol Chúa Ruồi - William Golding

Người am hiểu sâu sắc về văn hóa

của dân tộc mình

- Một tác phẩm văn học nào cũng đều chứa đựng bức tranh văn hóa về đạo đức, phong tục, tập quán, nếp nghĩ, nếp sống của một cộng đồng dân tộc

- Văn học biểu hiện văn hoá, cho nên văn học là tấm gương của văn hoá.

- Trong tác phẩm văn học, ta tìm thấy hình ảnh của văn hoá qua sự tiếp nhận và tái hiện của nhà văn.

Nhà văn còn được đánh dấu

bằng lòng trung thực và sự

chân thành

- Không chỉ là đức tính trung thực và chân thành trong đời sống thường nhật mà còn là trong quan niệm về nhân sinh, nghệ thuật.

- Sự thiếu chân thực trong văn chương sẽ dẫn đến hậu quả là sự hủy hoại ngay tính nghệ thuật của tác phẩm và phải trả giá bằng sự hoài nghi và thất vọng nơi chính người đọc.

Thằng cười - Victor Hugo

- Tư chất, phẩm chất nghệ sĩ là điều kiện then chốt

để một người cầm bút xứng đáng được gọi là nhà văn và phẩm chất ấy có thể thâu tóm lại bằng hai

chữ “Tình” và “Tài”.

Cái “Tình” ấy là tình thương yêu, lòng rung

động, sự nhảy cảm với cái đẹp, sự mẫn cảm với nỗi đau, niềm vui của con người, sự phẫn

nộ trước cái xấu, cái ác trong xã hội

“Tài”, nghĩa là tài năng, năng khiếu bấm sinh,

là năng lực thiên phú được nối dài nhờ sự rèn luyện bền bỉ

Tài năng của một nhà văn có thế quy về ba phương diện sau:

giới đó.

Tài năng cấu trúc tác phẩm

và sử dụng ngôn ngữ một cách điệu nghệ.

02

03

Không phải bất cứ nhà văn nào cũng có đầy đủ những tư chất, phẩm chất nói trên, dù rằng những điều đã trình bày vẫn chưa phải là tất cả Những tư chất đó cũng không tồn tại độc lập, mà xuyên thấm và bổ sung cho nhau, dựa vào nhau mà phát huy tác dụng.

Kết luận

IV.

- Nhà văn là người có thể sáng tạo nên những giá trị tinh thần, những giá trị thẩm mỹ tạo nên nghệ thuật gắn liền với đời sống, thể hiện tư tưởng cá nhân, tư tưởng thời đại

và văn hóa tộc người.

- Nhà văn trước hết là một nghệ sĩ và sau đó là nhà tư tưởng, nhà văn hóa.

- Tư chất căn bản nhất của một nhà văn là tư chất nghệ

Thank you