Nhà văn là ai? Nhà văn là nhà văn hóa, nhà tư tưởng hay nghệ sĩ? Tư chất của nhà văn là gì? BẢN WORD

Nhà văn là ai?Nhà văn là nhà văn hóa, nhà tư tưởng hay nghệ sĩ? Tư chất của nhà văn là gì? BẢN WORDTài liệu Lý luận văn học.Được giảng viên đánh giá cao.Tham khảo nguồn tài liệu chính thống: lý luận văn học của Phương Lựu, của Huỳnh Như Phương, nhập môn lý thuyết văn học,.....

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LÝ LUẬN VĂN HỌC

Đề tài:

NHÀ VĂN LÀ AI?

THEO ANH CHỊ, NHÀ VĂN LÀ NHÀ VĂN HÓA, NHÀ TƯ

TƯỞNG HAY LÀ MỘT NGHỆ SĨ?

TƯ CHẤT CỦA NHÀ VĂN LÀ GÌ?

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 4, năm 2021.

I KHÁI NIỆM

- Nhà văn là người sáng tác ra các tác phẩm văn học, tạo ra những giá trị văn học; đã có tác phẩm được công bố và ít nhiều được độc giả thừa nhận giá trị của một số tác phẩm Kĩ năng của nhà văn được thể hiện qua kĩ năng sử dụng ngôn ngữ để mô tả một ý tưởng, một câu chuyện, một phong cảnh, dù đó là sự hư cấu hay thực tế

- Nhà văn thường được chúng ta hiểu là người sáng tác ra các tác phẩm văn xuôi, tuy nhiên khái niệm nhà văn vẫn có độ mở nhất định khi bao gồm cả những thể loại văn học như: thơ, văn xuôi, tiểu thuyết, kịch bản văn học, Dựa trên khuynh hướng sáng tác, thể loại chuyên sáng tác của từng tác giả văn học, nhà văn có thể được xếp vào các vị trí khác nhau như nhà thơ, tiểu thuyết gia, nhà soạn nhạc kịch, sử gia, ký giả (nhà báo), nhà viết kịch bản phim,

- Các thông tin của nhà văn thường đóng góp vào để tạo ra nền văn hoá của một

xã hội và xã hội đó có thể được thể hiện ra từ các giá trị của các tác phẩm được viết, hay là các tác phẩm văn chương, cũng giống như nghệ thuật,

Một số nhà văn nổi tiếng: Jacob Ludwig Karl, Wilhelm Karl Grimm, William Shakespeare, Lev Nikolayevich Tolstoy, Victor Hugo, Tô Hoài, Nam Cao,

Nguyễn Nhật Ánh,

Tại sao có một số người sáng tác ra những câu thơ , câu văn nhưng không

được gọi là nhà văn ?

Vì một nhà văn cần phải có một tầm cao về tư tưởng, chiều sâu về văn hoá, nhưng về bản chất là một nhà nghệ sĩ Phẩm chất nghệ sĩ là điều kiện then chốt

để người sáng tác xứng đáng là một nhà văn Nếu có người sáng tác ra những bài văn, bài thơ mà không đáp ứng được tiêu chí trên thì không được xem là nhà văn

II VAI TRÒ

1 Nhà văn là nhà văn hóa

Khái niệm nhà văn hóa: là người hoạt động và sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa

mà hoạt động và sáng tạo đó vươn tới tầm cao tri thức văn hóa, sáng tạo ra những giá trị văn hóa đóng góp cho sự phát triển của nền văn hóa dân tộc và văn học nhân loại

Nhà văn là đại diện của nền văn hóa

Trong các tác phẩm văn học dù ít hay nhiều, trực tiếp hay gián tiếp đều chứa đựng những bức tranh văn hóa về đạo đức, phong tục tập quán, nếp nghĩ, nếp sống, của một cộng đồng dân tộc trong một giai đoạn nhất định Vậy nên, nhà văn là người được sinh ra, sống trong nền văn hóa đó và am hiểu rõ về văn hóa của dân tộc mình để phản chiếu lại nền văn hóa qua các tác phẩm văn học nhà văn sáng tạo ra

Ví dụ: Thơ của Hồ Xuân Hương với những yếu tố đậm chất dân gian trong cả

nội dung lẫn phong cách nghệ thuật, được thể hiện ở những sinh hoạt văn hóa dân gian và cách dùng từ, hệ thống thành ngữ, ca dao, tục ngữ, các trò nói lái, đố tục giảng thanh,

Hay trong tiểu thuyết Mẫu Thượng ngàn của Nguyễn Xuân Khánh đã đề cập đến hình thức tín ngưỡng dân gian mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam là tín ngưỡng thờ Mẫu – tín ngưỡng tâm linh trong hệ thống tín ngưỡng đa thần của người Việt

Văn học còn là bộ phận của văn hóa

Văn hóa có trách nhiệm thể hiện những quan niệm và cách ứng xử của con người trước thế giới, văn học làm nhiệm vụ lưu giữ kết quả đó một cách sinh động và sáng tạo nhất Vì vậy, văn học có mối quan hệ chặt che, tác động lẫn nhau với những thành tố khác của văn hóa và có thể được lý giải dưới góc độ văn hóa học

Theo D.C Likhachốp: “ Trong khi kiếm tìm những đặc điểm của nền văn hóa,

trước hết, chúng ta cần phải tìm hiểu sự trả lời ở văn học và chữ viết Văn học nói thay cho văn hóa dân tộc giống như con người nói thay cho tất cả những gì trong trời đất Vì vậy, những biến động, những thay đổi, tiến triển trong đời sống văn hóa dân tộc cũng sẽ kéo theo sự chuyển đổi, phát triển của lịch sử văn hóa dân tộc”.

Những nhà văn tiên phong của dân tộc bao giờ cũng là những nhà văn hóa lớn

Giới trí thức sáng tác tinh hoa bao giờ cũng là những người tiên phong mở ra hướng nhìn về vận hội mới của văn hóa dân tộc Bằng việc sử dụng nghệ thuật ngôn từ thông qua các tác phẩm văn học, họ đã khẳng định và ủng hộ những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, đồng thời có thái độ đấu tranh phê phán những làn sóng văn hóa tiêu cực, biểu hiện phản văn hóa

• Nguyễn Tuân là một ví dụ cho nhà văn còn là nhà văn hóa ở Việt Nam Từ nhỏ, ông đã được nuôi dưỡng trong nền văn hóa cổ truyền dân tộc với

những phong tục đẹp, nghi lễ văn hóa, cách ăn chơi từ thời xa xưa của dân tộc ta Chính vì điều đó, khi cầm bút “người nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp” vẫn không quên khắc họa những góc nhìn văn hóa về con người và cuộc sống trong văn chương Tiêu biểu là tập truyện ngắn “Vang bóng một thời” ra đời vào thế kỉ XX, vẫn còn nguyên giá trị đến ngày nay Ông viết

về vẻ đẹp của những cái xưa cũ, những gì thuộc về văn hóa truyền thống dân tộc: thư pháp, chơi chữ, đánh thơ, thú vui uống trà của những bậc trí thức,… là những gì thanh cao, tinh túy của xã hội nho phong trong thời vàng son khi mà văn hóa phương Tây chưa du nhập Có thể thấy, thông qua văn chương Nguyễn Tuân đã thể hiện một tâm hồn hoài niệm và trân trọng những nét văn hóa đẹp xưa của dân tộc

• Rabindranath Tagore là nhà thơ, nhà văn hóa tiêu biểu của Ấn Độ Trong

sự nghiệp văn học nhất là lĩnh vực thơ ca, Ông để lại hơn 1000 bài, 50 tập thơ và đặc biệt tập thơ “Lời dâng” đã giành giải Nobel văn học năm 1913, Ông được xem là “Một biểu tượng vĩ đại phối hợp trong mình hai nguồn tinh túy Á – Âu” “Là kì công thứ hai của tạo hóa sau Kalidasa” Ông cũng chính là nhà thơ duy nhất sáng tác quốc ca cho cả hai nước Bangladesh và Ấn Độ Những tác phẩm của Ông luôn thẫm đấm tính nhân văn và mang tầm nhân loại về tình yêu thiêng liêng với thiên nhiên cuộc sống, thái độ

đề cao con người và là sợi dây liên kết giữa truyền thống văn hóa Ấn Độ

và văn hóa hiện đại phương Tây Thông qua những sáng tác của mình, Ông đã cất tiếng nói đấu tranh đòi tự do và cuộc sống hạnh phúc cho dân tộc đồng thời thức tỉnh nhân dân Ấn Độ về ý thức tự do dân chủ Đó là những đóng góp to lớn và có giá trị của R Tagore cho nền văn hóa Ấn Độ nói riêng và nhân loại nói chung

2 Nhà văn là nhà tư tưởng

a Khái niệm

Khái niệm “nhà tư tưởng” theo V.I.Lênin cho rằng:

''Một người'' chỉ xứng đáng với danh hiệu nhà tư tưởng khi nào họ đi trước phong trào tự phát, chỉ đường cho nó, khi nào họ biết giải quyết, trước những người khác, tất cả các vấn đề lý luận, chính trị, sách lược và các vấn đề về tổ chức mà “những yếu tố vật chất” của phong trào húc phải một cách tự phát”.

Ví dụ: C.Mác là nhà tư tưởng vĩ đại của nhân loại, trọn đời vì lí tưởng giải

phóng giai cấp, giải phóng loài người thoát khỏi mọi hình thức áp bức, bóc lột,

bất công và mọi sự tha hóa, C.Mác đã để lại cho nhân loại một di sản tư tưởng

đồ sộ, sâu sắc, có ba thành tựu có thể coi là ba phát minh vĩ đại mà Ông để lại cho chúng ta và thế hệ mai sau là: Tìm ra quy luật phát triển của lịch sử loài người; tìm ra quy luật vận động riêng của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa hiện đại và của xã hội tư sản do phương thức đó đẻ ra - quy luật giá trị thặng dư; tìm ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản mà trước đó chưa từng có ai làm được

b Vậy nhà văn có phải là nhà tư tưởng?

Một nhà văn đích thực, ông ta không nhất thiết phải là nhà tư tưởng như một triết gia, nhưng trước hết, phải là một người suy tưởng Ông ta phải luôn suy tư,

suy nghĩ về những vấn đề chung, vấn đề có ý nghĩa lớn Đó là các vấn đề: Vấn

đề dân tộc và nhân loại: như chiến tranh/hòa bình, vấn đề nhân sinh, đạo đức,

bản chất con người, hay là số phận cá nhân và số phận cộng đồng, về lòng yêu

nước và tình yêu con người,…

c Vì sao nhà văn phải là một người suy tưởng?

Suy tưởng là gì? Là suy nghĩ sâu lắng về những vấn đề chung, vấn đề có ý nghĩa

lớn Đã là người cầm bút thì phải có suy tưởng, đi kèm với suy tưởng là tài năng

của nhà văn để trình bày nó

Không chỉ nhà văn là người phải suy tưởng mà trong một số ngành nghề khác, cũng cần suy tưởng Một nhà triết học suy tưởng về thế giới quan và nhân sinh quan từ đó đưa ra những kết luận về các sự vật, hiện tượng trong đời sống Còn nhà văn suy tưởng, ví như Nguyễn Tuân suy tưởng về cái đẹp trong các sáng tác

của mình Suy tưởng về cái đẹp trong tác phẩm Chữ người tử tù được thể hiện

qua việc ca ngợi tài hoa, nhân cách của hai nhân vật chính trong truyện: Huấn Cao và viên quản ngục, đặc biệt là ở hình tượng người tử tù Huấn Cao

Hay Franz Kafka suy tưởng về bi kịch con người trong xã hội qua tác phẩm Hóa

thân Thể hiện bằng bi kịch cuộc đời Gregor Samsa Khi thân phận con người

chịu sự chế ngự của đồng tiền, con người ta chỉ cần đến nhau vì tiền bạc mà không hề bận tâm đến những cảm xúc, những tổn thương của người khác dù cho những người đó là gia đình của chính Gregor Samsa

Suy cho cùng, nhà văn phải có tư chất suy tưởng để bày tỏ những “nỗi đau của nhân loại” Vì nhà văn và văn học nói chung không thể tách rời khỏi đời sống thường ngày, khỏi con người Nếu văn học là tấm gương phản chiếu đời sống xã hội (Stendhal) thì nhà văn chính là thư ký trung thành của thời đại (Balzac) Hiện thực cuộc sống vô cùng phong phú, có niềm vui và nỗi buồn, có hạnh phúc và

khổ đau, có cao cả và thấp hèn, có người tốt và kẻ xấu,… Vậy thì nhà văn – thư

ký của thời đại rõ ràng phải thể hiện rõ tinh thần nhập cuộc, ý thức về trách nhiệm của một nhà văn – con người của đam mê, sáng tạo và tài năng trước cuộc sống, trước con người Do đó, nhà văn luôn không ngừng tự vấn, suy ngẫm về ý nghĩa của mọi thứ mà văn học phản ánh

Một tác phẩm văn học chỉ cần suy tưởng thôi là chưa đủ Để có một tác phẩm mang giá trị để đời, nhà văn đồng thời cũng phải là nhà tư tưởng lớn, phải theo đuổi những quan niệm triết học lớn, phải có những chính kiến xã hội lớn, có những quan điểm sâu sắc và triệt để về đạo đức, tôn giáo và nghệ thuật Bài học sáng tác của Shakespeare, Goethe, Balzac, Dostoevski, L Tolstoi, Turgheniev, Gorki, Th Mann, B Brecht, của Nguyễn Du, Nguyễn Đình Chiểu và các nhà văn vĩ đại đều như vậy

d Vậy nhà văn có đồng thời phải làm nhà tư tưởng?

Theo GS.TS Lê Huy Bắc chia sẻ trong lần phỏng vấn Tạp chí Văn nghệ nhân dịp ra mắt cuốn sách Franz Kafka - Người tẩy não nhân loại cho rằng:

“Nhà văn lớn là người không chỉ kể một câu chuyện hấp dẫn, mà quan trọng

hơn là có một tư tưởng trác tuyệt Không thể đòi hỏi nhà văn là nhà tư tưởng nhưng thiếu nó thì nhà văn đó không thể lớn”.

Một nhà văn có các tư tưởng lý luận lớn thì có khả năng khám phá và nhận thức hiện thực sâu hơn, rộng hơn "Con người là cả một bí mật lớn" (Dostoevski) Nhưng để hiểu con người không phải chỉ cần đi sâu vào chính nó, mà lại cần phải hiểu vũ trụ, các quan hệ xã hội, lịch sử, các quan hệ của con người với tự nhiên Tấm gương tinh thần và đời sống tâm hồn của mỗi người phức tạp đến mức nào là do khả năng của nó sống và cảm nhận tất cả những biến động và mối liên hệ muôn màu muôn vẻ của thế giới Không hiểu đầy đủ và sáng rõ các sự kiện và các mối liên hệ này se khó nhìn ra những đường dây phức tạp trong tâm

lý, tính cách con người, từ đó cũng khó mà có được khám phá gì sâu sắc và độc đáo về con người, khó mà từ sự miêu tả các tính cách cụ thể nói lên được vấn đề

gì lớn liên quan đến số phận chung của cả xã hội, của dân tộc hay của một trào lưu lịch sử

- Từ xưa đến nay, tác phẩm lớn bao giờ cũng có tầm cao về tư tưởng Tác phẩm văn chương xuất sắc, đạt được tầm nhận thức và phản ảnh sâu sắc, có ý nghĩa khái quát cao về những vấn đề lớn, vấn đề chung của xã hội thì cũng có nghĩa đạt được những kết luận mang tính triết học, là những tư tưởng triết học Những

tư tưởng triết học thường có ý nghĩa chỉ đường cho văn chương, làm cơ sở tư tưởng cho văn chương, làm chỗ dựa tinh thần cho văn chương

Ví dụ: Triết học Mác - Lênin là một khoa học chân chính đã thực sự soi đường

cho văn chương nghệ thuật.

Bởi vậy, không nắm triết học thì không thể nghiên cứu văn chương lẫn văn hóa sâu được Văn học luôn có mối quan hệ chặt che với triết học, với lịch sử tư tưởng là vì vậy

Ví dụ một nhà văn lớn đồng thời là một nhà tư tưởng vĩ đại:

- LEV TOLSTOY là một tiểu thuyết gia người Nga, nhà triết học, nhà tư tưởng đạo đức,… được yêu mến ở khắp mọi nơi trên thế giới đặc biệt nổi tiếng qua tác

phẩm Chiến tranh và hòa bình (War and Peace) Ông đưa ra những tư tưởng tiến

bộ của thời đại, nhất là tư tưởng đạo đức và sức mạnh của nhân dân được thể hiện xuyên suốt, chủ đạo trong tác phẩm

“Chiến tranh và hòa bình” viết về bối cảnh xã hội nước Nga trong cuộc chiến chống lại đoàn quân hùng mạnh của nước Pháp do Napoleon chỉ huy vào năm

1812 Đọc bộ tiểu thuyết ta thấy tư tưởng bao trùm lên toàn tác phẩm là sự ca ngợi cuộc chiến tranh nhân dân với lòng yêu nước nồng nàn của nhân dân Nga trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại chống quân xâm lược Napoleong Tác phẩm bàn nhiều đến những vấn đề căn bản trong đời sống con người: Cuộc sống, cái chết, tôn giáo, tình yêu, sự hy sinh Ngoài ra tác giả còn lên án lối sống xa hoa, ích kỉ của giới quý tộc, phê phán chế độ mục nát của Nga hoàng cùng với những quan điểm lầm lạc về định mệnh lịch sử…

Trở thành “nhà tư tưởng” là sứ mệnh cao cả của một nhà văn Họ phải khơi gợi được những vấn đề cơ bản của cuộc sống để đối thoại cùng người đọc Từ đó, soi tỏa để mở đường cho dân tộc, cho thời đại, tìm ra con đường đi đến chân lý Nhà văn lớn, cũng như nhà tư tưởng, là người rung chuông cảnh báo cho xã hội, người đánh thức thiên hạ đang ngủ say

3 Nhà văn là nghệ sĩ

Nhà văn là một người nghệ sĩ Bởi le, họ mang đầy đủ các phẩm chất và năng lực cần thiết của một người nghệ sĩ:

a Năng lực cảm thụ thẩm mĩ

Đó là năng lực phát hiện được đối tượng thẩm mĩ với những giá trị thẩm mĩ ở đằng sau vô vàn các hiện tượng đời sống (Một cánh hoa nở vượt tường là sức

sống không kìm hãm nổi của tự nhiên, của mùa xuân, của tuổi trẻ: Sắc xuân khôn khóa then cài, Một cành hồng hạnh mọc ngoài tường hoa (thơ Diệp Thiệu Ông) V Huygô nhìn thấy dáng người gieo hạt trên đồng là bức tượng đài của con người đang gieo sự sống mang tầm vóc vũ trụ L Tônxtôi nhìn thấy qua cây sồi hùng vĩ và điệu múa dân gian sức sống bất diệt của tâm hồn Nga Đốpgiencô từng nói: “Hai người cùng nhìn xuống, một người nhìn thấy vũng nước, còn người kia nhìn thấy những vì sao” là nói tới khả năng khám phá những giá trị thẩm mĩ này).

Những giá trị thẩm mĩ đó là những cái đẹp, những điều mới lạ, sâu sắc trong cái

hàng ngày, mang bản chất đời sống và ý nghĩa nhân sinh sâu sắc, có khả năng làm rung cảm lòng người (Pautôpxki đã nói về những bụi vàng luôn lấp lánh trong bụi bặm của cuộc đời, từ đó có thể kết tinh thành những bông hồng vàng,

là nói đến những giá trị thẩm mĩ có ở khắp mọi nơi trong đời sống vậy Nhưng không phải ai cũng phát hiện được những giá trị đó Cũng giống như giữa ngàn người mà chỉ có Biện Hòa người nước Sở đã nhìn thấy ngọc trong viên đá xù xì.) Biêlinxki từng nói: nhiệm vụ của nhà thơ là rút ra chất thơ từ trong cái văn

xuôi của đời sống là vì thế

Để có thể phát hiện những giá trị thẩm mĩ ở khắp nơi trong đời sống, nhà văn

phải có một hệ thần kinh nhậy bén với khả năng quan sát, nắm bắt và ghi nhớ

các cảm thụ ấn tượng của mình về thế giới với những tình cảm mãnh liệt

Tài quan sát se giúp tái hiện đời sống được y như nó đang có thực với bao chi

tiết sống thuyết phục (Gorki nói rằng, chỉ cần miêu tả ánh sáng loé lên từ mảnh

chai vỡ là có thể biết được ấy là một đêm trăng Chỉ miêu tả một màu xanh nước biển Cô Tô mà Nguyễn Tuân đã phải dùng đến một bảng màu xanh cực kì phong phú và cũng tương tự, Tô Hoài đã dùng một bảng màu vàng đủ các cung bậc tinh tế để viết về màu vàng của ngày mùa nông thôn vùng bắc bộ.)

Sự quan sát không chỉ dừng lại ở bề ngoài, mà còn phán đoán, nhận biết những

quy luật và bản chất đời sống, phát hiện những điều sâu kín trong tâm hồn của con người mà không ai dễ dàng nhìn thấy Phép biện chứng tâm hồn của L.

Tônxtôi là thí dụ

Bên cạnh đó, nghệ sĩ còn cần đến một vốn kiến thức bao quát từ văn hóa, nghệ

thuật đến triết học, tôn giáo, lịch sử, kinh tế, xã hội, con người , để có khả năng dựng lên được những bức tranh đời sống mang giá trị hiện thực và tư tưởng cao,

như bộ Sử kí (Tư Mã Thiên), Chiến tranh và hòa bình (L Tônxtôi), Tấn trò đời

(Bandắc), Hội chợ phù hoa (Tháccơrây) Kiến thức chung se tạo nên chất lượng tác phẩm: Độc sách phá vạn quyển, hạ bút như hữu thần như lời Đỗ Phủ

Vốn kiến thức sâu rộng se là chất lượng của nội dung tác phẩm Vốn sống se giúp cho nghệ sĩ khả năng phán đoán và lí giải các hiện tượng đời sống một cách thuyết phục

b Giàu tình cảm, giàu khả năng trực giác và tưởng tượng

Năng lực quan sát và phát hiện thẩm mĩ gắn liền với bản chất giàu tình cảm, khả

năng trực giác và tưởng tượng

Nghệ sĩ mang một hệ thần kinh nhạy bén, trước một hiện tượng thẩm mĩ thường xúc động mãnh liệt, dẫn đến khát khao bày tỏ những nhận thức, kinh nghiệm, ấn

tượng, cảm xúc của chính mình Điều đó có được do bản chất giàu tình cảm của

người nghệ sĩ

Tình cảm là thái độ của con người trước hiện thực Niềm kính phục, trân trọng cái cao cả, niềm rung động trước cái đẹp, nỗi đau của những bi kịch, tiếng cười đối với cái thấp kém, xấu xa, phi chuẩn mực là sự trả lời bằng tinh thần của con người đối với đời sống

Phẩm chất giàu tình cảm khiến nghệ sĩ dễ rung động trước mọi sự kiện, biến cố,

từ quá khứ đến hiện tại Nghệ sĩ có thể xúc động trước những sự kiện lớn lao của đất nước, dân tộc, nhưng cũng động lòng trắc ẩn, chia sẻ mọi niềm vui, nỗi buồn qua nhiều hiện tượng đời sống và những số phận nhỏ bé bình dị Tấm lòng dễ rung động trước hiện thực ấy se là động cơ, cội nguồn của sáng tạo Mà tình cảm

của nghệ sĩ thường được nâng lên đến mức mãnh liệt (Mộng Liên Đường chủ

nhân đã đánh giá mức độ tình cảm này trong Truyện Kiều: “Lời văn tả ra hình như máu chẩy ở đầu ngọn bút, nước mắt thấm ở trên tờ giấy, khiến ai đọc đến cũng phải thấm thía ngậm ngùi, đau đớn như đứt ruột Nếu không phải có cái con mắt trông thấu cả sáu cõi, tấm lòng nghĩ suốt cả nghìn đời, thì tài nào có cái bút lực ấy”).

Chính vì nặng về tình cảm như thế, nên mọi nghệ sĩ lớn đều có những khát vọng

tinh thần mạnh mẽ Khát vọng về cái đẹp, về sự kiếm tìm sáng tạo những giá trị

thẩm mĩ mới mẻ, về sự khẳng định tài năng cá nhân, về những giá trị cao đẹp

của con người , thường được thể hiện qua chí khí và ước mơ nhân vật: Cả đời

chỉ biết cúi lạy hoa mai (Cao Bá Quát), Chọc trời khuấy nước mặc dầu, Dọc ngang nào biết trên đầu có ai (Nguyễn Du), Cả một đời tôi, tôi sẽ chỉ viết một quyển thôi, nhưng quyển ấy sẽ ăn giải Nôben và dịch ra đủ mọi thứ tiếng trên hoàn cầu (Nam Cao) Với những khát vọng lớn như thế, nên trong cuộc đời,

nhà văn thường là những người có những đóng góp lớn vào tiến trình tiến bộ xã